ԵԴ1/3800/01/24



Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության
քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան)՝

Նախագահող դատավոր Հ.Ավագյան
Քարտուղարությամբ` Մ.Թովմասյանի
Մասնակցությամբ՝
Հանրային մեղադրող Հ.Ասատրյանի
Պաշտպան Հ.Վարդանյանի
Մեղադրյալ Ս.Հարությունյանի

2025 թվականի հուլիսի 30-ին, դռնբաց դատական նիստում, Երևան քաղաքում, արագացված վարույթի կիրառմամբ քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Սարգիս Համլետի Հարությունյանի՝ (ծնված՝ 1985 թվականի օգոստոսի 21-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին երեք անձ, աշխատում է «Արդիս» ՍՊ ընկերությունում՝ որպես առաքիչ, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված և բնակվում է Երևան քաղաքի Չարենցի փողոցի 135-րդ տանը) հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը,

ՊԱՐԶԵՑ

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի մայիսի 6-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 15146523 քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հ․Ասատրյանի 2024 թվականի օգոստոսի 30-ի որոշմամբ՝ Սարգիս Համլետի Հարությունյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Նույն օրը մեղադրանքը ներկայացվել է Սարգիս Հարությունյանին, և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 18-ին վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել են Դատարան, որտեղ գործին շնորհվել է ԵԴ1/3800/01/25 համարը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Դատարանի դատավոր Հ․Ավագյանը որոշում է կայացրել վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։

2. Մեղադրանքի փաստական և իրավական հիմնավորումները.
Սարգիս Համլետի Հարությունյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ «(․․․) նա ապօրինի կերպով՝ «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված կարգի խախտմամբ, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ձեռք է բերել կրակելու համար պիտանի «ИЖ-58» մոդելի, ջնջված սերիական համարով, 16 տրամաչափի, ձևափոխված ողորկափող երկփողանի հրազենը և «SAUER» տեսակի, «102190» համարի, երեք փողանի /վերևի երկու փողերը՝ 16 տրամաչափի, իսկ ներքևի փողը՝ 32 տրամաչափի/, ձևափոխված ողորկափող հրազենը և դրանք «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված կարգի խախտմամբ պահել է իր կողմից շահագործվող «Hyundai Elantra» մակնիշի «21 CU 021» հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի մեջ։
Նշված «ИЖ-58» մոդելի և «SAUER» տեսակի, «102190» համարի ողորկափող հրազենները հայտնաբերվել են 2023 թվականի մայիսի 23-ին Սարգիս Համլետի Հարությունյանի կողմից շահագործվող «Hyundai Elantra» մակնիշի «21 CU 021» հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում կատարված խուզարկությամբ։
Այսինքն, Սարգիս Համլետի Հարությունյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանք»։

3. Արագացված վարույթի կիրառություն.
Նախնական դատական լսումների ընթացքում մեղադրյալ Սարգիս Համլետի Հարությունյանը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ և հայտարարել է, որ մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Պաշտպան Հ․Վարդանյանը հայտարարել է, որ իր կողմից մեղադրյալին պարզաբանվել են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և միանում է միջնորդությանը։
Հանրային մեղադրող Հ․Ասատրյանն արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդության դեմ առարկություն չի ներկայացրել:
Համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև՝ մեղադրյալը համաձայն է իրեն մեղսագրվող արարքին, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, գիտակցում է իր միջնորդության բնույթը և հետևանքները՝ Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Սարգիս Հարությունյանի միջնորդությունը բավարարելու մասին։

4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Ապօրինի կերպով հրազեն (բացառությամբ քաղաքացիական ողորկափող հրազենի, դրա փամփուշտների կամ դրա բաղկացուցիչ մասերի), դրա հիմնական բաղկացուցիչ մաս, ռազմամթերք, ակոսափող հրազենի փամփուշտ, պայթուցիկ նյութ կամ պայթեցման սարք ձեռք բերելը, իրացնելը, պահելը, փոխադրելը, առաքելը կամ կրելը՝
պատժվում է ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով»:
Դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան, հաստատված է համարում Սարգիս Համլետի Հարությունյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարք կատարելը և գտնում է, որ վերջինն իր կատարած արարքի համար ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
Անդրադառնալով նշանակվելիք պատժի հարցին՝ Դատարանը փաստում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(․․․)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4․1-ին մասի համաձայն` «Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (ի թիվս այլնի տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումները)։
Մեղադրյալ Սարգիս Հարությունյանի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս Դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։
Անդրադառնալով հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանին և բնույթին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ
ա) արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը որոշվում է այնպիսի փաստական տվյալների ամբողջությամբ, որոնք բնութագրում են մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը,
բ) արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը որոշվում է այնպիսի փաստական տվյալների ամբողջությամբ, որոնք բնութագրում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը և բնույթը (հանրորեն վտանգավոր հետևանքներ), հանցագործության կատարման եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Վերոգրյալի լույսի ներքո քննարկելով մեղադրյալի արարքը, հաշվի առնելով քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերությունների` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը և վերաբերելի այլ հանգամանքներ՝ Դատարանը փաստում է, որ Սարգիս Հարությունյանի կատարած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունն ինքնին օժտված է հանրության համար վտանգավորության որոշակի աստիճանով։
Միաժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ Սարգիս Հարությունյանի բնակության վայրի խուզարկությամբ ապօրինի կերպով պահվող հրազեն, ռազմամթերք, պայթուցիկ նյութեր կամ սարքեր չեն հայտնաբերվել, վարույթի քննության ընթացքում մեղադրյալը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ինքն օրինական հիմքերով ունի «Վինչեսթեր» մոդելի ողորկափող զենք, իսկ իր ավտոմեքենայի խուզարկությամբ հայտնաբերված զենքերը պատկանել են հորը՝ Համլետ Հարությունյանին, ով մահացել է 2002 թվականին, որից հետո մտածել է, որ դրանք որսորդական զենքեր են, ուստի դրանց պահելն օրինական է, երկու օր առաջ վերցրել է այդ զենքերը տանից և դրել ավտոմեքենայի մեջ, որպեսզի տանի ինչ-որ տեղ և մաքրի, սակայն դրանք հայտնաբերվել են ոստիկանության ծառայողների կողմից։ Դատարանի գնահատմամբ՝ վերը նշված հանգամանքները որոշակիորեն նվազեցնում են արարքի և մեղադրյալի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։
Որպես Սարգիս Հարությունյանի անձը բնութագրող տվյալներ Դատարանը հաշվի է առնում այն, որ վերջինը նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չի եղել, աշխատում է որպես առաքիչ, բնութագրվում է դրականորեն, կատարած արարքի համար զղջացել է և միջնորդել է վարույթը քննել արագացված կարգով:
Մեղադրյալ Սարգիս Հարությունյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է հանդիսանում այն, որ պատիժ նշանակելու պահին նրա խնամքին են գտնվում երկու անչափահաս զավակները՝ 2015 թվականի հուլիսի 22-ին ծնված Համլետ Հարությունյանը և 2023 թվականի օգոստոսի 21-ին ծնված Արեգ Հարությունյանը, ինչպես նաև՝ 1956 թվականին ծնված, վատառողջ մայրը՝ Անահիտ Խաչատրյանը։
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ քրեական վարույթի նյութերում Սարգիս Հարությունյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ Սարգիս Հարությունյանի նկատմամբ իր կատարած արարքի համար պատիժ պետք է նշանակվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված ազատության սահմանափակման ձևով՝ 1 (մեկ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով, ինչն անհրաժեշտ և բավարար է պատժի նպատակների իրագործումն ապահովելու համար:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը հանգում է հետևության, որ ազատության սահմանափակման ձևով պատժի կրման ընթացքում Սարգիս Հարությունյանին անհրաժեշտ է արգելել առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության լքել Հայաստանի Հանրապետությունը և փոխել իր մշտական բնակության վայրը:
Քննության առնելով Սարգիս Հարությունյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքի հարցը՝ Դատարանը հանգում է հետևության, որ այն պետք է վերացնել դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ հոդվածով նախատեսված կարգավորումների համաձայն՝ Դատարանը գտնում է, որ մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված «ИЖ-58 մոդելի» 16 տրամաչափի, ջնջված համարներով ինքնաշեն եղանակով փողերի և խզակոթի կարճեցմամբ երկփողանի ողորկափող հրազենը և «SAUER» տեսակի «102190» համարի, ինքնաշեն եղանակով փողերի և խզակոթի կարճեցմամբ երեք փողանի ողորկափող հրազենը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է ուղարկել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժին՝ թիվ 15176024 քրեական վարույթին կցելու և նշված քրեական վարույթի շրջանակներում դրանց տնօրինման հարցը լուծելու նպատակով:
Անդրադառնալով վարութային ծախսերի հարցին և հաշվի առնելով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ արագացված կարգով գործը քննելու դեպքում նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, Դատարանը հանգում է հետևության, որ այդ հարցը պետք է համարել լուծված։
Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով առկա չեն վնասի հատուցման ապահովման կամ քրեադատավարական հարկադրանքի այլ միջոցներ, հետևաբար այդ հարցերը ևս պետք է համարվեն լուծված:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-34-րդ, 99-100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 364-րդ, 464․1-464․5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

ՎՃՌԵՑ

Սարգիս Համլետի Հարությունյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատության սահմանափակումը՝ 1 (մեկ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով։
Պատժի կրման ընթացքում Սարգիս Համլետի Հարությունյանին արգելել առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության լքել Հայաստանի Հանրապետությունը և փոխել իր մշտական բնակության վայրը:
Պատժի կրման ընթացքի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության՝ Սարգիս Համլետի Հարությունյանի բնակության վայրի ստորաբաժանմանը:
Սարգիս Համլետի Հարությունյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, որից հետո վերացնել։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ «ИЖ-58 մոդելի» 16 տրամաչափի, ջնջված համարներով ինքնաշեն եղանակով փողերի և խզակոթի կարճեցմամբ երկփողանի ողորկափող հրազենը և «SAUER» տեսակի «102190» համարի, ինքնաշեն եղանակով փողերի և խզակոթի կարճեցմամբ երեք փողանի ողորկափող հրազենը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ուղարկել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժին՝ թիվ 15176024 քրեական վարույթին կցելու և նշված քրեական վարույթի շրջանակներում դրանց տնօրինման հարցը լուծելու նպատակով:
Դատական ծախսերի և մյուս վերաբերելի հարցերը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում (դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով):


ԴԱՏԱՎՈՐ` Հ.ԱՎԱԳՅԱՆ