ԵԴ1/3805/01/24



ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
նախագահությամբ՝ դատավոր Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆԻ

«19» մայիսի 2025թ. ք.Երևան

մեղադրյալ Վիգեն Ալեքսանդրի Սարգսյանի և նրա պաշտպան Ա.Մակինյանի հատուկ վերանայման բողոքների հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարանի)՝ 2025 թվականի մարտի 31-ի թիվ ԵԴ1/3805/01/24 որոշումը,

ՊԱՐԶԵՑ

Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը.
2024 թվականի դեկտեմբերի 18-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Վիգեն Ալեքսանդրի Սարգսյանի՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 190-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։
2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ին այն համակարգչային ծրագրով իրականացվող գործերի բաշխման միջոցով մակագրվել և 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ին հանձնվել է դատավոր Ս.Անդրեասյանին:
2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Առաջին ատյանի դատարանը որոշում է կայացրել քրեական գործի վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2025 թվականի մարտի 31-ին նշանակված հիմնական դատալսումների ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Վիգեն Ալեքսանդրի Սարգսյանի պաշտպան Ամրամ Մակինյանին (արտոնագիր՝ 2140) թիվ ԵԴ1/3805/01/24 քրեական գործով վարույթից հեռացնելու մասին: Մեղադրյալ Վիգեն Ալեքսանդրի Սարգսյանին առաջարկվել է հրավիրել նոր պաշտպան՝ պաշտպանությունն իրականացնելու համար:
Առաջին ատյանի դատարանի որոշման դեմ փոստային եղանակով 2025 թվականի ապրիլի 21-ին /այն Վերաքննիչ դատարանում մուտքագրվել է 2025 թվականի ապրիլի 23-ին/ հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել մեղադրյալ Վ.Սարգսյանը՝ պաշտպան Ամ․Մակինյանի միջոցով։ Առաջին ատյանի դատարանի որոշման դեմ էլեկտրոնային եղանակով 2025 թվականի ապրիլի 22-ին /այն Վերաքննիչ դատարանում մուտքագրվել է 2025 թվականի ապրիլի 23-ին/ հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել մեղադրյալ Վ.Սարգսյանի պաշտպան Ամ․Մակինյանը։
2025 թվականի ապրիլի 30-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել են թիվ ԵԴ1/3805/01/24 հատուկ վերանայման վարույթի նյութերը, որոնք դատավոր Լ.Ալավերդյանի աշխատակազմին են փոխանցվել 2025 թվականի մայիսի 2-ին:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի մայիսի 5-ի որոշմամբ նշյալ դատական ակտի դեմ բերված մեղադրյալ Վ.Սարգսյանի կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ և դատական ակտի կայացման օր է նշանակվել 2025 թվականի մայիսի 12-ը։ Վերաքննիչ դատարանի՝ նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ պաշտպան Ամ․Մակինյանի հատուկ վերանայման բողոքը վերադարձվել է։
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի մայիսի 8-ի որոշմամբ պաշտպան Ա.Մակինյանի կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքը ընդունվել է վարույթ և մեղադրյալ Վ․Սարգսյանի կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքի հետ համատեղ քննության է նշանակվել։ Դատական ակտի կայացման օր է նշանակվել 2025 թվականի մայիսի 12-ը։
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի մայիսի 12-ի որոշմամբ հատուկ վերանայման բողոքների քննության ժամկետը երկարաձգվել է և դատական ակտի կայացման օր է նշանակվել 2025 թվականի մայիսի 19-ը:

Հատուկ վերանայման բողոքների քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի մարտի 31-ի որոշման համաձայն՝
«(…) Մեջբերված նորմերի բովանդակությունից տեսանելի է, որ վարույթի մասնակիցները պարտավոր են դատական նիստի ընթացքում ապահովել պատշաճ վարքագիծ, ենթարկվել դատարանի կարգադրություններին, չխախտել դատական նիստի կարգը, դատարանի նկատմամբ դրսևորել հարգալից վերաբերմունք՝ չփորձելով արատավորել դատական իշխանության հեղինակությունը և համբավը։ Դատական նիստի կարգը պահպանելու և վարույթի մասնակիցների պատշաճ վարքագիծն ապահովելու նպատակով օրենսդիրը նախատեսել է դատավարական սանկցիաներ՝ սահմանելով դրանց աստիճանակարգությունը՝ առավել մեղմից մինչև առավել խիստ, որոնց ընտրությունը թողնված է իրավասու մարմնին։ Ընտրված դատավարական սանկցիան պետք է համապատասխանի իրավունքների սահմանափակման թույլատրելիության կանոններին՝ լինի պիտանի, անհրաժեշտ և համաչափ՝ վարույթի մասնակցի կողմից թույլ տրված խախտումների և նրա գործողությունների կամ անգործության արդյունքում հասցված վնասին։
«ՀՀ դատական օրենսգիրք» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 47-րդ համաձայն՝ դատական սանկցիան կիրառվում է դատական իշխանության հեղինակությունը պաշտպանելու, ինչպես նաև դատական նիստի բնականոն ընթացքն ապահովելու նպատակով: Դատարանը դատական սանկցիա կարող է կիրառել, երբ անձը չարաշահում է իր դատավարական իրավունքները կամ չարամտորեն չի կատարում իր դատավարական պարտակա-նությունները, չի ենթարկվում դատարանի կարգադրություններին կամ որևէ այլ կերպ խախտում է դատական նիստի կարգը, դատական նիստի դահլիճում անհարգալից վերաբերմունք է դրսևորում դատարանի նկատմամբ:
2025 թվականի հունվարի 09-ին տեղի ունեցած դատական նիստի ընթացքում՝ նախնական դատալսումների ժամանակ, պաշտպանը կատարել է հետևյալ արտահայտությունները․
(Պաշտպան-մենք գտնում ենք, որ ստեղ ընդհանրապես մեղադրանք չկա, և պարոն Սարգսյանի մեղադրյալի կարգավիճակը ուղիղ ցուցում է ՀՀ կառավարության ղեկավարի կողմից ես հիմա կարող եմ,
Դատավոր- Պարոն Մակինյան, զերծ մնացեք նման դիրքորոշումներից, իմ վարույթում նման արտահայտություններ խնդրում եմ չանեք,
Պաշտպան-Ես ներողություն եմ խնդրում նախագահող անձից, բայց ես գնալու եմ էդ գծով, որովհետև սա ոչ առաջին գործնա, որ ես տեղյակ եմ թե ինչ ա կատարվում ոչ վերջին, ես հիմա փաստերով եմ խոսելու։ Դատարանը ձեզ նախազգուշացրեց, հաջորդիվ կկիրառի սանկցիա,
Պաշտպան-Շատ լավ, եթե գտնեք, որ խանգարում եմ նիստի կարգը,
Դատավոր- Դուք նախագահողի օրինական կարգադրությանը չեք ենթարկվում, քանի որ նշում եք, որ շարունակելու եք):
Այսինքն, Դատարանը նախազգուշացել է պաշտպանին՝ հորդորելով չկատարել նման արտահայտություններ դատական նիստի ընթացքում, հայտնելով, որ նմանօրինակ վարքագիծ դրսևորելու և Դատարանի օրինական կարգադրություններին չենթարկվելու դեպքում կկիրառվի դատավարական սանկցիա։
Այնուհետև պաշտպանը, դուրս գալով դատական նիստի ընթացքում քննարկվող հարցի բնույթից և շրջանակից՝ այն է ապացույցների ծավալի որոշման հարցից, նշել է՝
(Պաշտպան-ինչ տեղեկություն որ ստացվել է, ենթադրաբար, դա ստացվել է Միքայել Համբարձումյանի կողմից պաշտոնեական լիազորությունների անցմամբ և Սահմանադրու-թյան 6-րդ և ՀՀ քրեական դատավարության 7-րդ հոդվածների խախտմամբ, դա ապացուցում ա, որ ինչ որ ձեռք ա բերվելու ենթադրաբար, ու ձեռք ա բերվելու չէ, Վիգեն Սարգսյանի Հյուսիսային պողոտա 5 շենք բնակարան 32-ի կադաստրային գործը, որը հարգելի մեղադրողը ճանաչել է այլ ապացույց, որ ներկայացնի, այ ասում ենք, ինչ որ ձեռք ա բերվել օրենքի խախտմամբ ա ձեռք բերվել, քանի որ Միքայել Համբարձումյանը լիազորությունները անցել ա:
Դատարան- Հաղորդում ներկայացրե՞լ եք Ձեր ասածի վերաբերյալ։
Պաշտպան-Ներկայացնելու եմ ես հաղորդումը, երբ որ պատշաճ ժամանակը տեսնեմ էլի, ես հաղորդում եմ ներկայացրել, որ դատախազ Վարդապետյանը լիազորությունները անցել ա, մեղադրանքի որոշում ա խմբագրել, Դատարանն ասեց, ոչ մի բան չկա, խորհրդատվություն ա մատուցել։
Դատարան-Դատարանը Ձեզ նախազգուշացնում է, եթե Դատարանը ձեզ ընդհատում է, և դուք շարունակում եք խոսել, դուք չեք ենթարկվում նախագահողի կարգադրություններին։ Դատարանը չի ցանկանում դիմել ծայրահեղ միջոցների և չի ցանկանում անցնել սանկցիաների դաշտ, հաշվի առնելով Ձեր պրոֆեսիոնալիզմը, Ձեր անձի հանդեպ ունեցած հարգանքը։ Այլևս չեմ զգուշացնելու, ինձ մյուս անգամ չընդհատեք)։
Կրկին շարունակելով իր խոսքը՝ պաշտպան Ա․Մակինյանը նշեց․ «Ես Վիգեն Սարգսյանի պաշտպանը չեմ, ես Վիգեն Սարգսյանի ընկերն եմ, շատ ավելի վատ եմ զգում, որ իրականությունը ամբողջ ծավալով գիտեմ, կներեք հա, բառերիս մեջ կարող ա մի քիչ բան լինել, փորձում եմ հնարավորինս մեղմ լինել, որ պատվարժան դատարանի դիտողություններին չարժանանամ, բայց «Սա պրոցես չի»)։
Դատարանը «Սա պրոցես չի» արտահայտության համար կիրառեց «Նկատողություն» դատավարական սանկցիա, որից հետո պաշտպանը նշեց՝
Պաշտպան - Սա հետապնդում ա, դե ուրեմն եկեք ես ոնց կա տենց գնահատեմ, դուք էլ ոնց ուզում եք սանկցիաներ կիրառեք, սա պարոն Սարգսյանի նկատմամբ 2018 թվականի դեկտեմբերի 06-ից սկսված ցուցումով, քաղաքական հետապնդում ա, պատվարժան Դատարան, դուք ստիպված եք լինելու էս գործով նախագահող որպես որոշում կայացնել, դուք ստիպված եք լինելու որոշել, թե Վիգեն Սարգսյանի երեխաները կապրեն մի բնակարանում, որը որ ինքը, ես ամենայն պատասխանատվությամբ եմ ասում, որևէ դրամ, որևէ լումա ոչ հանցավոր ճանապարհով ա ձեռք բերել, ոչ անօրինական, երկու եղանակն էլ նշենք, ու անցնեք առաջ։ Կարող եք սանկցիա կիրառել իմ նկատմամբ, ինձ էլ հեռացնել վարույթից, չգիտեմ, կորոշեք, ոնց ուզում եք որոշեք, բայց մենք ատամներով, բառիս բուն իմաստով, էս գործը և էս մեղադրանքի չգոյությունը ցույց ենք տալու։ Դուք չեք լսի, վերադաս ատյանին ենք ցույց տալու, վերադաս ատյանը չի լսի՝ երրորդին ենք ցույց տալու, երրորդը չլսի՝ չորրորդին ենք ցույց տալու։ Մենք եկել ենք արդարադատության։ Պատվարժան Դատարան, ամենավտանգավոր ամենավատ իրավիճակը էն ա, երբ մարդը արդարադատությունից ձեռքերը կախում ա, ես խնդրում եմ մեր մոտ համոզմունք ստեղծեք, որ Դուք արդարադատություն եք իրականացնելու, որ մենք չվախենք, որովհետև եթե մենք վախենանք, մենք ստիպված ենք լինելու օրենքով չարգելված բոլոր միջոցներով մեր պաշտպանություն իրականացնել ու շարունակեն իրականացնել, խնդրում եմ իմ բերանը մի փակեք, ինձ հնարավորություն տվեք խոսալ, ես ձեզ ասեցի, դեկտեմբերի 06-ից ցուցում ա տրվել։ Չգիտեմ, դուք էդ ժամանակ դատախազությունում էիք աշխատում, Ձեր նախորդ պաշտպանական ջիղն ա ձեզ կաշկանդում, որ դուք չեք ուզում հանրահայտ փաստի հետ հաշվի նստեք։ Ցուցում են տվել, ասել ա ձեզ մնաց երկու օր։ Վայելեք Ձեր վերջին օրերը։
Դատավոր - Դատարանը Ձեր նկատմամբ դարձյալ սանկցիա չի կիրառում, հաշվի առնելով որ արդեն իսկ կիրառել է։ Հորդորում եմ Ձեզ այսուհետ Դատարանի անաչառ լինելու հետ կապված կասկածներ չունենաք։
Պաշտպան- Պատվարժան դատարան, ես համոզված եմ, որ դուք մեր նկատմամբ ոչ անաչառ որոշում եք կայացրել, քանի որ դուք պարոն Սարգսյանին զրկել եք անձամբ պաշտպանվելու իրավունքից (...)):
2025 թվականի մարտի 25-ին կայացած դատական նիստի ժամանակ` 10։32-րդ րոպեին, պաշտպան Ամրամ Մակինյանը բացման խոսքում կատարում է հետևյալ արտահայտությունները․
(Պաշտպան-Նիկոլ Փաշինյանը հանրային հեռուստաընկերության եթերում Վիգեն Սարգսյանի և այլ թեկնածուների հետ բանավեճի ընթացքում արել է հետևյալ արտահայտությունները․ «Վայելեք Ձեր վերջին օրերը»։ Նորից եմ բոլորի ուշադրությունն եմ հրավիրում այն փաստին, որ այս հայտարարությունից երկու օր հետո քրեական գործը հարուցվել է։ Միակ ճիշտն ա, որ Նիկոլ Փաշինյանից ես երբևէ լսել եմ, էս 7 տարվա ընթացքում, ասել են, արել են։ Միակ ճիշտ արտահայտությունն ա, որ ես Նիկոլ Փաշինյանից լսել եմ, մնացածը սուտ են, ասել ա վայելեք Ձեր վերջին երկու օրերը, երկու օր հետո գործը հարուցվել ա։ խոսքը ուղղված ա եղել Վիգեն Սարգսյանին»,
Դատավոր-Պարզաբանում եմ, որ պարտավոր են պահպանել դատական նիստի կարգը, մի մոռացեք որ գտնվում եք դատարանում, դատարանը իրավասու է կիրառել դատական սանկցիա՝ դատական նիստի կարգուկանոնը խախտելու համար։
Պաշտպան- «ես առարկում եմ Ձեր գործողությունների դեմ, ես կարող եմ բազմաթիվ փաստարկներ ներկայացնել, որ Նիկոլ Փաշինյանը սուտ է խոսում, չեմ հասկանում ինչո՞ւ է Դատարանը ստանձնում Նիկոլ Փաշինյանի պաշտպանի դերը, չնայած հասկանում եմ, ես շատ կոռեկտ եմ, ոչ մի ավել բան չեմ ասում, ասել արել ա, հիմա թե ինչու նկատողություն հայտարարեցիք, ես գիտեմ, նոռմալա»։
Դատավոր-Դատարանը կիրառում է «Նկատողություն», որը կուղարկվի համապատասխանաբար ՓՊ նախագահին՝ համաձայն ՀՀ դատական օրենսգրքով սահմանված կարգի։ Պետք է զերծ մնալ դատական նիստի ընթացքում ոչ վերաբերելի ինչպես նաև այլ բնույթի արտահայտություններ կատարելուց, պետք է խոսել այս գործին, այս մեղադրանքին առնչվող հարցերի շուրջ, հետևաբար Դատարանը համարում է, որ նախազգուշացումից հետո դուք Ձեր վարքագիծը չեք փոխում, այդ իսկ պատճառով «Նկատողություն» է կիրառում Ձեր նկատմամբ։
Պաշտպան- Ես չեմ հասկանում գործին չառնչվող և ոչ վերաբերելի հարցերից խոսելը Ձեր գնահատմամբ ինչպես է խանգարում դատական նիստի կարգը։ Ես ուղիղ ասեցի վերաբերելիությունը, դուք ինձ խնդրում եմ պարզաբանեք, որ ես հասկանամ որ իմ նկատմամբ ներգործության միջոցներ են կիրառվում, նկատողություն եք հայտարարում, դեռ ավելին ասում եք ուղարկելու եմ Փաստաբանների պալատին, ես խնդիր չեմ տեսնում։ Եթե վիրավորական դիտեցիք, ես փաստարկեմ, որ իմ ասածը ճիշտ է։ Ես կբերեմ հրապարակային փաստաթղթեր, որտեղ ասում ա մի բան, հետո ասում ա ես տենց բան չեմ ասել, եթե պետք ա ես ձայնագրություններ բերեմ։ Բայց ես չեմ հասկանում ինչի եք նկատողություն հայտարարում մի գնահատականի համար, որը ճիշտ ա, ես չեմ ուզում վիրավորեմ, ես ասում եմ սուտ ա խոսում, ես չեմ ասում էսպես էնպես, չգիտեմ, դատարանում ես էդպիսի արտահայտություններ թույլ չեմ տալիս, որ ասենք դատական նիստի կարգը խախտում եմ, ներողություն եմ խնդրում իմ գնահատականները կոռեկտ են, հաշվի առնելով, որ առաջին ես դատարանում եմ, որ դատական նիստերի դահլիճում երեք կին կա, ես շատ կոռեկտ եմ, ոչ մի ավել բան չեմ ասում, ասում եմ մի անգամ ճիշտ բան ա ասել, ասել արել ա, հիմա թե ինչու նկատողություն հայտարարեցիք, ես գիդեմ, նոռմալա։ Շարունակեմ, բայց իմ պարզաբանումները ես չստացա, թե որն էր, որովհետև դուք պարտավոր եք ինձ պարզաբանել ինչ կարելի ա, ինչ չի կարելի, համապատասխան վարքագիծ ընտրեմ, հասկանամ, հիմա ես ում նկատմամբ իրավունք չունեմ բան ասելու։
Դատարան- Դատարանը արդեն իսկ կատարել է համապատասխան պարզաբանում, շարունակեք Ձեր խոսքը։
Էս գործը քաղաքական բնույթ ունի, հիմա Տարոն Չախոյանից եմ խոսելու, խոսամ թե չէ,
Դատարան-Դուք եք որոշում ինչ խոսեք, շարունակեք, ինչո՞ւմն է խնդիրը, Դատարանը պարզաբանել է արդեն, իր որոշման կայացման հիմքում մատնանշվել է համապատասխան հանգամանքները
Պաշտպան-Էդպես չի է, որ Դատարանը ինչ ասում ա էդպես ա, էդպես չի, ես առարկում եմ Ձեր գործողությունների դեմ, իմ համար խնդիր չի, Ձեր վարքագիծը ինձ հասկանալի ա)։
Այսպիսով, Դատարանը պաշտպանին պարզաբանել է, որ վարույթի մասնակիցները պարտավոր են պահպանել դատական նիստի կարգը, հորդորել է չմոռանալ, որ գտնվում են դատարանում, և Դատարանը իրավասու է կիրառել դատական սանկցիա՝ ոչ վերաբերելի արտահայտություններ կատարելու համար։ Այնուհետև պաշտպան Ա․Մակինյանը, չենթարկվելով Դատարանի կողմից կատարված նախազգուշացմանը, շարունակել է կատարել մեղադրանքի հետ առնչություն չունեցող արտահայտություններ, ուստի Դատարանը՝ ղեկավարվելով «Դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 49-րդ հոդվածով և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 142-րդ հոդվածի 3-րդ մասով՝ պաշտպան Ա․Մակինյանի նկատմամբ կիրառել է դատական սանկցիա՝ «Նկատողություն»՝ Դատարանի կարգադրություններին չենթարկվելու և դատական նիստերի դահլիճում քննարկվող հարցին ոչ վերաբերելի արտահայտություններ կատարելու համար։
Հաջորդիվ՝ դատական նիստի 11։07-րդ րոպեին, պաշտպանը շարունակելով իր բացման խոսքը, մեջբերեց լրատվական հոդվածներ․
(Պաշտպան- Հրապարակումը եղել է 16 սեպտեմբեր, 2019 թվականին, Նիկոլ Փաշինյանը էլի հրապարակումներ է արել, մեր գնահատմամբ, դա ուղիղ ճնշում է դատական համակարգի վրա, փաստերը, ձայնագրությունը կա։ Վերնագրված է հետևյալ կերպ՝ «որ կան պատերի տակ վնգստացող դատարաններ, կարծում եմ ակնհայտ է։ Ն․Փաշինյան»։
Դատավոր- Դա ին՞չ կապ ունի սույն մեղադրանքի հետ այդ հոդվածը։
Պաշտպան- Որ գործադիրը ուղիղ ճնշում է դատական համակարգի վրա, դատարանները արգելափակում, դատավորներին պիտակավորում,
Դատավոր- դա մեղադրանքի հետ որևիցե առնչություն չունի, մի ընթերցեք այդ մասերը, վերաբերելի մասերը միայն, Ձեր բացման խոսքին Դատարանը մատնանշում է, կցեք և բարձրաձայնեք միայն Վիգեն Սարգսյանին վերաբերելի մասերը:
Պաշտպան- Խոսել ենք ընտրովի արդարադատության մասին։ Ինչ ցույց տվեցի նախորդիվ 15 րոպեի ընթացքում, անընդհատ խոսվել է, որ ինչու լավ չեք աշխատում, Վիգեն Սարգսյանի մասով, արդեն ճնշում ա գործադրվել պետական մարմինների վրա, ասել են էդ պատճառաբանությունները ինձ մի բերեք, փորձաքննություն չկա էս չկա։ Հետո ճնշումները փոխվել են դեպի դատարաններ։ Չգիտեմ, էդ ժամանակ, դուք կարծես թե դատախազությունում եք աշխատել, արգելափակվեցին դատարանները ես էդ օրը չկարողացա գնամ դատական նիստի, դատավորներ կային չկարողացան գնան դատարան։ Հիմա էս մարդը, վիրավորական արտահայտություններ, ամբողջ օրը վախացնում ա ամբողջ օրը։
Դատավոր- Դա մի ընթերցեք,
Պաշտպան- Գիտեք ինչն ա իմ համար շատ ակնհայտ, Ձեր ռեակցիաները, ինձ համար ցուցիչ են, որտեղ են Ձեր ռեակցիաները, որտեղա Ձեզ, ավելի, էսպես ասած Ձեր զգայուն կետերը։ Դուք ցույց եք տալիս որ իրականում ճնշում կա Ձեր վրա»։
Դատավոր- Դատարանը դարձյալ Ձեր նկատմամբ կիրառում է «Նկատողություն»՝ Դատարանի նկատմամբ առերևույթ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու համար։ Հարգելի պաշտպան, Դատարանը անհրաժեշտ է համարում ձեզ պարզաբանել, որ արդեն երրորդ նկատողությունն է, և հաջորդիվ Ձեր իրավունքների չարաշահման դեպքում Դատարանը հիմնավոր որոշում է իրավասու կայացնել՝ Ձեզ վարույթից հեռացնելու վերաբերյալ։ Կրկին հորդորում եմ, խոսեք վերաբերելի, կցեք փաստաթղթերը, որոնք վերաբերելի են սույն մեղադրանքին։
Պաշտպան- այսինքն ուզում եք ինձ էլ թույլ չտաք Վիգեն Սարգսյանի պաշտպանությունն իրականացնել։ Ես արձանագրում եմ, որ նախագահող դատավորը իմ գործին վերաբերելի հարցերը բարձրացնել թույլ չի տալիս և սպառնում ա, որ ձեզ էլ կզրկեմ Վիգեն Սարգսյանի պաշտպանությունն իրականացնելիս, ինչպես զրկել եմ Վիգեն Սարգսյանին։ Դատարանը ոչ մի անգամ փաստաթուղթ չտվեց որ կարողանանք բողոքարկել վերադաս ատյաններում։ Միակ բացառիկ միջոցն եմ գտել Վիգեն Սարգսյանի կիսապաշտպանություն իրականացնելու։ Կիսա ինչի, որովհետև ես չեմ կարա ամբողջ ծավալով ներկայացնել։ Հիմա դուք էլ ասում եք խելոք մնա, թե չէ վարույթից կհեռացնեմ։ Պատվարժան Դատարան, քավլիցի, երբ ուզեք)։
Դատարանն արձանագրում է, որ նման արտահայտությունը (ինձ համար ցուցիչ են, որտեղ են Ձեր ռեակցիաները, որտեղա Ձեզ, ավելի, էսպես ասած Ձեր զգայուն կետերը։ Դուք ցույց եք տալիս, որ իրականում ճնշում կա Ձեր վրա) ոտնձգում են արդարադատության շահերի դեմ, հեղինակազրկում դատական իշխանությանը, նպատակ ունեն կասկածի տակ դնել Դատարանի անկողմնակալությունը, դատական իշխանության անկախության անկախությունն ու անաչառությունը։ Անթույլատրելի է վարույթի մասնակցի կողմից ցանկացած արտահայտություն, որը կփորձի հեղինակազրկել դատական իշխանությունը։ Դատարանի գնահատմամբ նման արտահայտություններն խախտում են դատական նիստի կարգը, հանդիսանում են իրավունքի չարաշահման դրսևորումներ, ինչպես նաև Դատարանի նկատմամբ առերևույթ անհարգալից վերաբերմունքի տարրեր են պարունակում և պետք է արժանանան համապատասխան գնահատականի։
Նման պայմաններում, Դատարանը երրորդ անգամ է կիրառել «Նկատողություն» դատական սանկցիա պաշտպանի նկատմամբ՝ իրավասու անձի կարգադրություններին չենթարկվելու, ինչպես նաև Դատարանի նկատմամբ առերևույթ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու համար։ Այնուհետև՝ Դատարանը օրենքով սահմանված կարգով պարզաբանել է, որ նկատողության պահանջները չկատարելը կարող է առաջ բերել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված այլ սանկցիայի կիրառում՝ մասնավորապես վարույթից հեռացնելու հնարավորության մասին։ Դատարանը կրկին հորդորել է խոսել վերաբերելի և գործի նյութերին կցել այնպիսի փաստաթղթեր, որոնք վերաբերելի են սույն մեղադրանքին։ Պաշտպանի կողմից անընդմեջ նմանօրինակ վարքագծի դրսևորումը հանդիսանում է իրավունքների չարաշահում։ Այն իրականացվել է՝ նպատակ ունենալով խաթարել դատական նիստի բնականոն ընթացքը։
2025 թվականի մարտի 31-ին կայացած դատական նիստի ընթացքում՝ հիմնական դատալսումների փուլում՝ ապացույցների հետազոտման ընթացքում, երբ հետազոտման էին ենթարկվում մեղադրանքի կողմի ապացույցները, պաշտպան Ա․Մակինյանը միջնորդեց, որպեսզի Դատարանը պարզաբանի, թե ինչ եղանակով հանրային մեղադրողը հետազոտեց ապացույցը։ Այնուհետև ներկայացրեց իր դիրքորոշումը՝ հետազոտված ապացույցի վերաբերյալ։ Հանրային մեղադրողի կողմից դիրքորոշումը ներկայացնելու պահին պաշտպանը, անտեսելով Դատարանի կարգադրությունները, և ընդհատելով հանրային մեղադրողին՝ առարկություն ներկայացրեց Դատարանին նշելով հետևյալը․ «Առարկում եմ Ձեր գործողությունների դեմ, ես իրավունք ունեմ հետազոտված ապացույցի վերաբերյալ դիրքորոշում հայտնելու, դուք իրավունք չունեք հանրային մեղադրողին հետազոտված ապացույցը հետազոտելու հնարավորություն տաք, վերջում եզրափակիչ ելույթներում կարտահայտի իր դիրքորոշումը»։ Դատարանը, չընդունելով պաշտպանի առարկությունը, թույլ տվեց հանրային մեղադրողին արտահայտել դիրքորոշում, որից հետո պաշտպանի և նախագահող Դատավորի միջև տեղի ունեցավ հետևյալ բովանդակությամբ երկխոսություն․
(Դատարան- Խնդրեմ, հարգելի պաշտպան, Դատարանը Ձեզ է տրամադրում քրեական գործը, որպեսզի Դուք լազերային սկավառակը ենթարկեք հետազոտման,
Պաշտպան- ես էլի առարկություն ունեմ Ձեր քրեական դատավարության օրենսգրքի պահպանման, էս պրոցեսի նկատմամբ։ Հնարավորություն եք տալիս հարգելի հանրային մեղադրողին պատճառաբանություններ ներկայացնել։ Ինչ ա ասում հանրային մեղադրողը, ասում ա պրոցեսը երկարա տևում, ինչքան ուզումա տևի, օրենքը գրած ա բոլորի համար, քննիչը պարտավոր չի, գիտեք ինչ, ԿԲ -ին որոշումը ուղարկել, նամակ կա տենց, ուղարկում ենք որոշումը, խնդրում ենք կատարել որոշման պահանջները։ Որոշումը հանձնարարված ա եղել քննիչին, քննիչն էլ վերահասցեագրում ա որոշումը ԿԲ-ին։ ԿԲ-ին ուղղակի տեղեկացնում են, որ էսպիսի որոշում կա, հավաքագրեք էդ փաստաթղթերը։ Դրանից հետո բերում են իրավասու մարմնի աշխատողի մոտ ու ներկայացնում։ Ես ասում եմ 4-5 կետով խախտվել ա, դուք բացատրություններ տալու հնարավորություն եք տալիս հարգելի հանրային մեղադրողին։ Ես չեմ կարող․ թե Ձեր դեմ պայքարեմ, թե մեղադրողի։
Դատավոր- Հարգելի պաշտպան, իմ դեմ պայքարելու հնարավորություն օբյեկտիվորեն և անհրաժեշտություն բնավ չունեք, Դատարանը ձեզ հորդորում է որ կարգը չխախտեք։
Պաշտպան - Կարգը որն ա, պատվարժան Դատարան, որ դուք օրենքը խախտում եք ու դուք եք դատավորը դրանից
Դատավոր -Դուք իրավունք ունեք ներկայացնեք համապատասխան դիրքորոշում կամ հայտարարություն, Դատարանը Ձեզ հնարավորություն է տալիս
Պաշտպան-Դուք առաջին դատական նիստից սկսած սահմանադրությունը խախտելով գնում եք, մինչև հիմա շարունակում եք խախտել։ էնպես մի արեք, խնդրում եմ, ես էս պրոցեսը տեղափոխեմ, երբ որ քրեական դատավարությունից դուրս կգանք, չեմ կարծում որ, պատվարժան Դատարան, դա լավ կլինի
Դատավոր -Դատարանը ձեզ նախազգուշացնում է
Պաշտպան - Մի նախազգուշացրեք ամբողջ ժամանակ, զգուշացրեք, նախազգուշացրեք
Դատավոր -Դատարանը չի ցանկանում Ձեր նկատմամբ կիրառել դատական սանկցիա, Կիրառե՞մ դատական սանկցիա
Պաշտպան -Մի խախտեք օրենքը
Դատավոր -Դատարանը չի խախտում օրենքը, Ձեր տոնը մի բարձրացրեք,
Պաշտպան -Առաջին նիստից սկսած մինչև
Դատավոր- Դատարանը կիրառում է Ձեր նկատմամբ կիրառել նկատողություն։ Սա արդեն չորրորդ նկատողությունն է։
Պաշտպան -Ուրեմն կարող եք հինգերորդն էլ կիրառել,
Դատավոր-Դատարանը որոշում է կայացնում հիմնավոր կերպով առանձին փաստաթղթի ձևով կուղարկվի ձեզ վարույթից հեռացնելու մասին)։
Հաշվի առնելով պաշտպանի կողմից Դատարանի հանդեպ դրսևորած վերաբերմունքը, նախագահող Դատավորի վրա բղավելը, բարձր տոնով խոսելը, Դատարանի կարգադրություններին անընդմեջ չենթարկվելը և դատական նիստի կարգի բազմաթիվ խախտումներ թույլ տալը՝ Դատարանը կիրառեց չորրորդ դատավարական սանկցիան՝ «Նկատողություն», սակայն պաշտպանը կրկին շարունակեց դրսևորել նույնաբնույթ վարքագիծ, որին հաջորդեց պաշտպանին վարույթից հեռացնելու մասին որոշման կայացումը։
Ցանկացած դատավարական սանկցիայի կիրառման համար անհրաժեշտ է իրավաչափ նպատակ, հստակ արձանագրված հիմք, ինչպես նաև ոչ իրավաչափ վարքագծի և դրա համար վրա հասած իրավական հետևանքի միջև արդարացի հարաբերակցություն։ Դատարանն արձանագրում է, որ սանկցիայի տեսակն ընտրելիս անձի նկատմամբ դրա ներգործության առանձնահատկությունը և աստիճանը հարկավոր է համադրել նրա ոչ իրավաչափ վարքագծով այլ անձանց կամ արդարադատության շահերին հասցված վնասի հետ։ Այս չափանիշը նախատեսելով օրենսդիրը դարձյալ անհրաժեշտ պայմաններ է ստեղծել հանրայնության սկզբունքի բաղադրատարրերից մեկի իրացման համար, համաձայն որի՝ անձի իրավունքների և ազատությունների սահմանափակումը պետք է համաչափ լինի հակակշիռ հանրային շահերի պաշտպանության նպատակին։ Այսպիսով, ցանկացած դատավարական սանկցիայի կիրառման համար անհրաժեշտ է իրավաչափ նպատակ, հստակ արձանագրված հիմք, ինչպես նաև ոչ իրավաչափ վարքագծի և դրա համար վրա հասած իրավական հետևանքի միջև արդարացի հարաբերակցություն։
Դատարանն անհրաժեշտ է համարում ընդգծել, որ դատավարության յուրաքանչյուր սուբյեկտ իր դատավարական իրավունքները չարաշահելու, պարտականությունը չկատարելու կամ ոչ պատշաճ կատարելու դեպքում կրում է դրա համար վրա հասնող իրավական հետևանքների ռիսկը։
Այսպես՝ պատշաճ վարքագիծ չդրսևորելու կամ իրավասու անձի կարգադրություններին չենթարկվելու դեպքում վարույթի մասնակիցը կարող ենթարկվել «Նկատողություն» դատավարական սանկցիայի: Օրենսդիրը հնարավորություն է տալիս կիրառել վարույթից հեռացնել վարույթի այն մասնակցին, ով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ գլխով սահմանված կարգով երեք անգամ դատավարական սանկցիայի ենթարկվելուց հետո իր պարտականությունները չարամտորեն չի կատարում։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 49-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ պաշտպանը պարտավոր է՝ ի թիվս այլնի ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին։
Վարույթից հեռացնելու դատավարական սանկցիան համարվում է ամենախիստը, այն պահանջում է դրան նախորդած երկու ինքնավար պայմաններից առնվազն մեկի առկայությունը։ Ընդ որում, յուրաքանչյուր պայման իր հերթին ունի քանակական չափանիշներ, որոնց գոյությունը ևս պարտադիր է։ Այդ պայմաններն են․
-երկու անգամ առանց հարգելի պատճառի դատական նիստին կամ իր համար պարտադիր վարութային գործողության կատարմանը չներկայանալը կամ
-երեք անգամ դատավարական սանկցիայի ենթարկվելուց հետո իր պարտականությունները չարամտորեն չկատարելը:
Քննարկվող դատավարական սանկցիան կարող է կիրառվել բացառապես փաստաբանի, լիազոր ներկայացուցչի, օրինական ներկայացուցիչի, ինչպես նաև հանրային մեղադրողի նկատմամբ։ Այսպիսի սուբյեկտային սահմանափակման համար ըստ էության որպես չափանիշ է ընդունվել քրեական վարույթում ներկայացվող շահերի տեսանկյունից հանդես գալը, իսկ որոշ սուբյեկտների (փաստաբան, դատախազ) դեպքում նաև մասնագիտական վարքագծի կանոններով (էթիկայով) սահմանափակված լինելը։
Սույն դեպքում՝ Դատարանի կողմից նախորդ դատական նիստերի ընթացքում բազմիցս կատարվել են նախազգուշացումներ և հորդորներ՝ պաշտպան Ա․Մակինյանի կողմից դատական նիստի կարգը պահպանելու, Դատարանի նկատմամբ հարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակով։ Նրա նկատմամբ չորս անգամ կիրառվել է «Նկատողություն» դատավարական սանկցիա, պարզաբանվել է նրա նկատմամբ հնարավոր առավել խիստ սանկցիայի կիրառման հնարավորությունը, սակայն պաշտպանի կողմից խախտումերը շարունակվել են (տես վերը մեջբերված արտահայտությունները)։
Փաստաբանի վարքագծի կանոնագրքի համաձայն դատարանների և այլ մարմինների հետ հարաբերություններում փաստաբանը պետք է հարգանքով վերաբերվի այն մարմիններին, որոնց հետ նա առնչվում է, պետք է ձգտի նպաստել իրավունքի զարգացմանը, իրավակիրառ պրակտիկայի բարելավմանը, ինչպես նաև արդարադատության պատշաճ և իրավաչափ իրականացմանը.
Յուրաքանչյուր մասնակից, ով ունի առարկություններ դատավարության ընթացքում իրականացվող գործողությունների վերաբերյալ, կարող է օրենքով սահմանված կարգով վիճարկել դրանք։ Ասվածը չի նշանակում, որ վարույթի մասնակիցը կարող է դատական նիստը վերածել վիճաբանության, Դատարանի նկատմամբ «մեղադրանքներ» ներկայացնել, կամ իրեն թույլ տալ իր իրավունքները չարաշահելով բղավել նախագահող Դատավորի վրա, ունենալ ոչ վերաբերելի խոսույթ։ Նման վարքագիծը չի կարող ընդունելի համարվել և հանդիսանում է դատական նիստի կարգի էական խախտում, ոտնձգում է արդարադատության շահերի և դատական իշխանության հեղինակության դեմ և պետք է ստանա համարժեք գնահատական, ուստի, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 147-րդ հոդվածով՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է վարույթից հեռացնել մեղադրյալ Վիգեն Սարգսյանի պաշտպան Ամրամ Մակինյանին։
Դատարանը գտնում է, որ նման պայմաններում մեղադրյալ Վիգեն Ալեքսանդրի Սարգսյանի պաշտպան ունենալու իրավունքն ապահովելու նպատակով անհրաժեշտ է առաջարկել հրավիրել նոր պաշտպան՝ պաշտպանությունն իրականացնելու նպատակով: (…)»։

Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Մեղադրյալ Վիգեն Սարգսյանը (այսուհետ նաև՝ Առաջին բողոքաբեր) գտել է, որ իր գործի քննության ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանի նախագահող դատավորի ցուցաբերած դատավարական վարքագիծը վերլուծելով՝ ստեղծվում է հիմնավոր տպավորություն, որ դատարանն ի սկզբանե այս գործի քննությունը պլանավորել էր իրականացնել առանց պաշտպանության կողմի կամ ձևական առումով վարույթին հանրային պաշտպան ներգրավելու միջոցով, քանի որ Սահմանադրության և օրենքների անտեսմամբ չի թույլատրել իրեն դատարանում անձամբ իրացնել իր պաշտպանության իրավունքը:
Առաջին բողոքաբերը նշել է, որ գրավոր միջնորդություն է ներկայացրել՝ թույլատրելու տեխնիկական միջոցների օգտագործմամբ անձամբ մասնակցել իր վերաբերյալ քննվող գործի քննությանն ու անձամբ պաշտպանվել իրեն ներկայացված մեղադրանքից, սակայն դատավոր Սաթենիկ Անդրեասյանը, քննելով այն, 26.02.2025 թվականի արձանագրային որոշմամբ մերժել է ու չի թույլատրվել իրեն պաշտպանությունն իրականացնել անձամբ։
Ըստ Առաջին բողոքաբերի՝ իր իրավունքների պաշտպանությանն ուղղված միջոցների ընթացքում առանց հիմնավոր պատճառաբանությունների` միմիայն դատարանի գործողությունների դեմ առարկություններ ներկայացնելու համար` դատական նիստի կարգը խախտելու պատճառաբանությամբ, դատական սանկցիաներ է կիրառել փաստաբան Ամրամ Մակինյանի դեմ` վկայակոչելով նախապես երկու նիստերի ընթացքում հայտարարված չորս նկատողությունները՝ որոնք, ինչպես ակնհայտ է դառնում պաշտպանին վարույթից հեռացնելու որոշումից, անմիջապես առնչվում են մեղադրյալի պաշտպանության ընթացքում գործի վրա ՀՀ գործադիր իշխանության ղեկավար Նիկոլ Փաշինյանի անմիջական և ապօրինի ազդեցության փաստերի մասին հիշատակումների և դատարանի գործողությունների իրավաչափության վիճարկման հետ:
Առաջին բողոքաբերի գնահատմամբ՝ իր ընտրած փաստաբան Ամրամ Մակինյանին վարույթից հեռացնելով` դատարանն իրեն վերջնականապես զրկում է իրեն վերաբերող գործի քննության ընթացքում թեկուզ պաշտպանի մասնակցությամբ քննությանը մասնակցելու հնարավորությունից: Վարույթի մասնակցին վարույթից հեռացնելն, առհասարակ, վարույթն իրականացնող մարմնի համար վերջին և ծայրահեղ միջոցն է: Դրա կիրառումը հեռակա վարույթում, որտեղ իր կողմից լիազորված փաստաբանն իր` դատարանում պաշտպանված լինելու իրավունքից օգտվելու հնարավորության միակ փաստարկն է, ակնհայտորեն, պետք է ենթարկվի էլ ավելի խիստ ուսումնասիրության և հիմնավորման անհամեմատ ավելի բարձր շեմի կիրառման: Մինչդեռ, Առաջին բողոքաբերի կարծիքով՝ նախագահող դատավորը ոչ միայն կամայականորեն է մեկնաբանել և կիրառել «նկատողություն» դատական սանկցիան, այլ անտեսելով վերը շարադրված իրողությունները՝ անմիջապես կիրառել ամենախիստ դատական սանկցիան` զզալի վնաս հասցնելով գործի քննության ընթացքին` շրջանցելով դատարանի տրամադրության տակ գտնող այլ միջոցները, ինչպիսիք են, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 141-րդ հոդվածով նախատեսված այլ հասու միջոցները, ինչպիսիք կարող էին լինել իրավունքի իրականացման սահմանափակումը, դատական նիստի դահլիճից հեռացնելը, դատական տուգանքը:
Առաջին բողոքաբերն ընդգծել է, որ տվյալ պահին ունենալով մեղադրյալի կարգավիճակ երկու տարբեր դատարաններում զուգահեռ քննվող առանձնապես ծանր հանցագործություն կատարած լինելու երկու մեղադրանքով եւ ստիպված լինելով պաշտպանել իր ընտանիքի միակ կեցավայրը «Ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման մասին» ՀՀ օրենքի կիրառումից, ինքը պետք է գործի քննությանը զուգընթաց գտնի մի նոր փաստաբան, ծախսի լրացուցիչ զգալի ֆինանսական և ժամանակային ռեսուրսներ: Ավելին, նոր փաստաբանը ստիպված է լինելու ժամանակ խնդրել գործի նյութերին ծանոթանալու և իր հետ հեռակա կարգով պաշտպանության ռազմավարությունն ու մարտավարությունը համաձայնեցնելու համար: Դժվար է եզրահանգել, որ այսպիսի լրացուցիչ խոչընդոտների ստեղծումը նսպաստում է գործի արդար քննությանը կամ բխում է «արդարադատության շահերից»:
Առաջին բողոքաբերի գնահատմամբ՝ ավելի վտանգավոր է այն, որ այժմ այդ նոր փաստաբանը ստիպված կլինի իր ամեն հայտարարությունն անելիս մտածել ո՛չ թե այն մասին, թե որքանով այս կամ այն փաստի բացահայտումը կարող է օգնել մեղադրյալի արդյունավետ պաշտպանության կազմակերպմանն, այլ այն մասին, թե ինչպե՞ս թույլ չտալ որեւէ արտահայտություն, որը կառնչվի գործի քաղաքական բնույթի բացահայտմանը կամ դատարանի գործողությունների վիճարկմանը` առերեսվելով կամայական դատական սանկցիաների տարափի հանդիպելու սպառնալիքին:
Ելնելով վերոգրյալից՝ Առաջին բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի՝ դատավարական սանկցիա կիրառելու մասին 2025 թվականի մարտի 31-ի որոշումը, բացի այդ, արտահայտել դիրքորոշում, իսկ դրա անհնարինության դեպքում` դիմել ՀՀ Սահմանադրական դատարան` հեռակա վարույթով մեղադրյալի դատարանում անձամբ ու տեխնիկական միջոցերի կիրառմամբ պաշտպանելու իրավունքի սահմանափակման Սահմանադրության 67-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջներին հնարավոր հակասության հարցի վերաբերյալ դիրքորոշում ստանալու նպատակով:

Պաշտպան Ամրամ Մակինյանը (այսուհետ նաև՝ Երկրորդ բողոքաբեր) գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ոչ իրավաչափ սահմանափակվել է իր խոսքն այն դեպքում, երբ նիստի ընթացքում իր կողմից թույլ չի տրվել որևէ արտահայտություն, որը դատարանը կարող էր գնահատել որպես անհարգալից:
Երկրորդ բողոքաբերը նշել է, որ չհամաձայնելով Առաջին ատյանի դատարանի` պաշտպանության կողմին դիրքորոշումներ հայտնելը սահմանափակելու գործողություների դեմ, ինքն առարկել է, հայտնելով, որ գործի քաղաքական բնույթով պայմանավորված` շարունակելու է այդ բնույթը հիմնավորող փաստեր ներկայացնել դատարանում: Մինչդեռ նախագահող դատավորը, շարունակել է գործի վերաբերյալ պաշտպանի քաղաքական բնույթի խոսքը լռեցնելը, և դիրքորոշում է հայտնել, որ այդ դեպքում հաջորդիվ կկիրառի դատավարական սանկցիա: Երկրորդ բողոքաբերն արձանագրել է, որ ինքը դիրքորոշում է հայտնել, որ նիստի կարգը չի խախտել, ներկայացրել է գործի քաղաքական և ուղղորդված լինելու մասին փաստական տվյալներ, որին ի պատասխան, դատարանը նշել է, որ ինքը չի ենթարկվում նախագահողի օրինական կարգադրություններին: Երկրորդ բողոքաբերը նշել է, որ գործի բնույթի մասին դիրքորոշում ներկայացնելը, այդ դիրքորոշումը փաստարկված և փաստերով ներկայացնելը, գործի քաղաքական, ուղղորդված լինելը դատարանում ցույց տալն ու այդ ամենը հիմնավորելը, անկախ նրանից, թե դա հաճելի է, թե տհաճ նախագահող դատավորին, որևէ դեպքում չի կարող բնորոշվել որպես փաստաբանի կողմից դատական նիստի կարգի խախտում այն հաշվառմամբ, որ խոսք է գնում պետական և քաղաքական գործիչ Վիգեն Ալեքսանդրի Սարգսյանին ներկայացված մեղադրանքի մասին: Երկրորդ բողոքաբերը փաստել է, որ ինքը շարունակելով Վիգեն Սարգսյանի նկատմամբ սկսված քաղաքական բնույթի հետապնդման մասին խոսելը, դժգոհություն հայտնելով նախաքննության ընթացքի օրինականության վերաբերյալ, նշել է «Սա պրոցես չի», որին անհասկանալի կերպով հաջորդել է նախագահող դատավորի կողմից իրեն հայտարարված «Նկատողողություն» դատավարական սանկցիան` չպատճառաբանելով, թե որն է եղել սանկցիա կիրառելու հիմքը:
Ըստ Երկրորդ բողոքաբերի՝ իր խոսքը սահմանափակելու մղումով, գործի քաղաքական բնույթ ունենալու մասին հայտարարություններ անելիս, ամեն անգամ նախագահող դատավորի կողմից ոչ իրավաչափ դիտարկում է արվել, որ ինքը խախտում է դատական նիստի կարգը` դրանով իսկ հող նախապատրաստելով իր նկատմամբ ավելի խիստ դատավարական սանկցիաներ կիրառելու համար: Մինչդեռ իր համոզմամբ՝ պետական-քաղաքական գործիչ Վիգեն Սարգսյանի գործով, համապատասխան հիմնավորումներով գործի քաղաքական բնույթի մասին դատանում խոսելը որևէ ձևով չի խախտում դատական նիստի կարգը և այդ մասին պաշտպանի խոսքը սահմանափակելու Առաջին ատյանի դատարանի կարգադրությունն օրինական համարվել չի կարող:
Երկրորդ բողոքաբերի կարծիքով՝ սույն դեպքում դատարանի կողմից իր նկատմամբ անհիմն կատարվել են նախազգուշացումներ, անհիմն կիրառվել է «նկատողություն» դատավարական սանկցիա` փորձելով ստեղծել տպավորություն, որ իր կողմից դատական նիստի կարգը չի պահպանվում:
Երկրորդ բողոքաբերի համոզմամբ՝ իր կողմից գործի սույն գործի քննության ընթացքում չի կատարվել որևէ գործողություն, որը ոտնձգել է դատական իշխանության հեղինակության դեմ, և որևէ կերպ չի խախտվել դատական նիստի կարգը, այն կարգը, որը ենթադրում է արդյունավետ դատական քննության իրականացում, այլ ոչ թե նախագահող դատավորի սահմանած այն կարգը, որ դատարանում պաշտպանության կողմը ներկայացնի միայն այն, ինչը ենթադրաբար ցանկալի է լսել նախագահողի կողմից:
Երկրորդ բողոքաբերի պնդմամբ՝ նախագահող դատավորը պետական քաղաքական գործիչ Վիգեն Սարգսյանի վերաբերյալ գործի քննության ընթացքում կամայականորեն չի թույլատրել փաստարկներ ներկայացնել սույն գործի քաղաքական բնույթի մասին, իսկ իր՝ գործի քաղաքական բնույթը հիմնավորող գործողությունները դիտարկել է որպես դատական նիստի կարգի խախտում, անհիմն կիրառել «նկատողություն» դատավարական սանկցիաներ և Վիգեն Սարգսյանին պաշտպանությունից ընդհանրապես զրկելու համար իրեն հեռացրել վարույթից:
Ելնելով վերոգրյալից՝ Երկրորդ բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի՝ դատավարական սանկցիա կիրառելու մասին 2025 թվականի մարտի 31-ի որոշումը:

Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները.
Վարույթի մասնակիցները բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ներկայացրել։

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի լույսի ներքո վերլուծելով հատուկ վերանայման բողոքների հիմքերն ու փաստարկները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել հետևյալ հարցին. հիմնավոր են արդյո՞ք պաշտպան Ամրամ Մակինյանի նկատմամբ վարույթից հեռացնելը որպես դատավարական սանկցիա կիրառելու Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները:
«Դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Արդարադատություն և որպես դատարան` օրենքով նախատեսված այլ լիազորություններ, ինչպես նաև դատավորի կարգավիճակից բխող իրավունքներ իրականացնելիս դատավորն անկախ է պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններից, պաշտոնատար, ֆիզիկական և իրավաբանական անձանցից և հաշվետու չէ որևէ մեկի, այդ թվում` պարտավոր չէ որևէ բացատրություն տալ։
2. Դատարանը գործը կամ հարցը (այսուհետ՝ գործ) քննում և լուծում է Սահմանադրությանը և օրենքին համապատասխան՝ գործի հանգամանքները գնահատելով իր ներքին համոզմամբ:
3. Պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինները և պաշտոնատար անձինք պարտավոր են ձեռնպահ մնալ այնպիսի գործողություններից, որոնք կարող են վտանգել կամ վնասել դատարանի կամ դատավորի անկախությունը:
4. Արդարադատություն և որպես դատարան` օրենքով նախատեսված այլ լիազորություններ, ինչպես նաև դատավորի կարգավիճակից բխող իրավունքներ իրականացնելու կապակցությամբ դատարանի կամ դատավորի գործունեությանը որևէ միջամտությունը կամ դատարանի նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունքը առաջացնում է օրենքով նախատեսված պատասխանատվություն»։
«Դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենսգրքի 47-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատական սանկցիան կիրառվում է դատական իշխանության հեղինակությունը պաշտպանելու, ինչպես նաև դատական նիստի բնականոն ընթացքն ապահովելու նպատակով:
2. Դատարանը դատական սանկցիա կարող է կիրառել, երբ անձը՝
1) չարաշահում է իր դատավարական իրավունքները կամ չարամտորեն չի կատարում իր դատավարական պարտականությունները.
2) չի ենթարկվում դատարանի կարգադրություններին կամ որևէ այլ կերպ խախտում է դատական նիստի կարգը.
3) դատական նիստի դահլիճում անհարգալից վերաբերմունք է դրսևորում դատարանի նկատմամբ»։
«Դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատական սանկցիաներն են՝
1) նկատողությունը.
2) դատական նիստի դահլիճից հեռացնելը:
2. Օրենքով կարող են նախատեսվել այլ դատական սանկցիաներ»:
«Դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենսգրքի 49-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատավորը պարտավոր է իր վարքագծով կանխել և նվազագույնի հասցնել դատական սանկցիա կիրառելու անհրաժեշտությունը և դեպքերը:
2. Դատավորը անհրաժեշտության դեպքում հասկանալի ձևով նախազգուշացնում է դատական սանկցիա կիրառելու դատարանի իրավասության մասին, ինչպես նաև պարզաբանում դատական սանկցիա կիրառելու հիմքերը և հետևանքները:
3. Դատական նիստերի դահլիճում ներկա անձի նկատմամբ դատական սանկցիա կիրառելիս դատարանը, որպես կանոն, ապահովում է նրա լսված լինելու իրավունքը:
4. Դատական սանկցիան պետք է համաչափ լինի անձի վարքագծի բնույթին և հետևանքին:
5. Դատական սանկցիայի կիրառումն արգելք չէ սանկցիայի ենթարկված անձին նույն արարքի համար օրենքով նախատեսված այլ պատասխանատվության ենթարկելու համար»:
«Դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենսգրքի 50-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Նկատողությունը և դատական նիստերի դահլիճից հեռացնելը կիրառվում են նույն դատական նիստում կայացվող` դատարանի արձանագրային որոշմամբ, որն ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից:
2. Դատական նիստերի դահլիճից հեռացում չի կիրառվում վարույթին մասնակցող դատախազի, որպես ներկայացուցիչ կամ պաշտպան մասնակցող փաստաբանի, ինչպես նաև տվյալ պահին ցուցմունք տվող վկայի և օրենքով նախատեսված այլ անձանց նկատմամբ:
3. Դատական նիստի դահլիճից հեռացնելու մասին որոշումն անհապաղ կամովին չկատարվելու դեպքում կատարվում է հարկադիր կարգով՝ դատական կարգադրիչների միջոցով:
4. Վարույթին մասնակցող դատախազի և որպես ներկայացուցիչ կամ պաշտպան մասնակցող փաստաբանի նկատմամբ դատական սանկցիա կիրառելուց հետո դատարանն այդ մասին տեղեկատվությունն ուղարկում է համապատասխանաբար գլխավոր դատախազին և փաստաբանների պալատի նախագահին:
5. Դատական սանկցիաների կիրառմանը վերաբերող մանրամասները սահմանվում են օրենքով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 141-րդ հոդվածի՝
«1. Վարույթի մասնակցի կամ այլ անձի կողմից իր իրավունքները չարաշահելու կամ իր պարտականությունները չարամտորեն չկատարելու միջոցով վարույթի բնականոն ընթացքը խոչընդոտելու, ինչպես նաև դատարանի նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու դեպքերում վարույթն իրականացնող մարմինն իրավասու է այդ անձանց նկատմամբ կիրառելու դատավարական սանկցիա:
2. Դատավարական սանկցիաներն են՝
1) նկատողությունը.
2) իրավունքի իրականացման սահմանափակումը.
3) դատական նիստի դահլիճից հեռացնելը.
4) վարույթն իրականացնող մարմին հարկադրաբար ներկայացնելը.
5) դատական տուգանքը.
6) վարույթից հեռացնելը:
3. Իրավունքները չարաշահելու դեպքում կարող է կիրառվել միայն սույն հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված դատավարական սանկցիան:
4. Դատավարական սանկցիայի կիրառումը պետք է նպատակ հետապնդի ապահովել վարույթի բնականոն ընթացքը: Անձի նկատմամբ կիրառված սանկցիան պետք է համաչափ լինի նրա վարքագծի բնույթին և հետևանքներին:
5. Դատավարական սանկցիայի կիրառումն արգելք չէ սանկցիայի ենթարկված անձին օրենքով նախատեսված այլ պատասխանատվության ենթարկելու համար»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 142-րդ հոդվածի՝
«1. Նկատողությունը որոշակի վարութային գործողության կատարման ժամանակ կամ դատական նիստի ընթացքում վարույթի մասնակցին կամ այլ անձին ուղղված՝ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու կամ իրավասու անձի կարգադրություններին ենթարկվելու հրահանգ է:
2. Մինչդատական վարույթում նկատողությունը տրվում է գրավոր, իսկ դատական վարույթում բանավոր՝ այն մտցնելով դատական նիստի արձանագրության մեջ:
3. Նկատողության պահանջները չկատարելը կարող է առաջ բերել սույն օրենսգրքով նախատեսված այլ սանկցիայի կիրառում: Այդ հնարավորության, ինչպես նաև ավելի խիստ սանկցիայի կիրառման հետևանքների մասին վարույթն իրականացնող մարմինը նկատողության յուրաքանչյուր դեպքում պատշաճ ձևով հայտնում է համապատասխան անձին»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 147-րդ հոդվածի՝
«1. Վարույթին մասնակցող փաստաբանը կամ լիազոր ներկայացուցիչը կամ օրինական ներկայացուցիչը, ինչպես նաև հանրային մեղադրողը վարույթն իրականացնող մարմնի հիմնավոր որոշմամբ կարող է հեռացվել վարույթից, եթե`
1) երկու անգամ առանց հարգելի պատճառի չի ներկայացել դատական նիստին կամ իր համար պարտադիր վարութային գործողության կատարմանը կամ
2) սույն գլխով սահմանված կարգով երեք անգամ դատավարական սանկցիայի ենթարկվելուց հետո շարունակում է չարամտորեն չկատարել իր պարտականությունները:
2. Մինչդատական վարույթում փաստաբանին, լիազոր ներկայացուցչին կամ օրինական ներկայացուցչին վարույթից հեռացնելու մասին քննիչի որոշումը ենթակա է հաստատման հսկող դատախազի կողմից:
3. Վարույթից հեռացնելու մասին քննիչի որոշումը կարող է բողոքարկվել վերադաս դատախազին այն ստանալու պահից յոթնօրյա ժամկետում, իսկ նրա կողմից բողոքը չբավարարվելու դեպքում` դատարան: Վարույթից հեռացնելու մասին դատարանի որոշումը կարող է բողոքարկվել սույն օրենսգրքով սահմանված հատուկ վերանայման կարգով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 273-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«4․ Պաշտպանին վարույթից հեռացնելու կամ այլ պատճառով վարույթին նրա հետագա մասնակցության անհնարինության դեպքում դատարանը մեղադրյալին առաջարկում է հրավիրել նոր պաշտպան: Նոր պաշտպան չհրավիրվելու դեպքում դատարանը Հայաuտանի Հանրապետության փաստաբանների պալատից պահանջում է նշանակել այլ պաշտպան»։
«Փաստաբանության մասին» ՀՀ օրենքի 19-րդ հոդվածի համաձայն․
«Փաստաբանը պարտավոր է՝
1) ազնվորեն և բարեխղճորեն պաշտպանել վստահորդի իրավունքները և օրինական շահերը Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ չարգելված բոլոր միջոցներով ու եղանակներով.
2) պահպանել սույն օրենքի, փաստաբանի վարքագծի կանոնագրքի և փաստաբանների պալատի կանոնադրության պահանջները (…)»։
Վերոգրյալ իրավանորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ դրանք, ի թիվս այլնի, սահմանում են պաշտպանի մի շարք պարտականություններ, որոնք կարևոր երաշխիք են անձի պաշտպանության իրավունքի արդյունավետ իրացման համար: Մասնավորապես, պաշտպանը պարտավոր է անձի պաշտպանությունն իրականացնել ՀՀ օրենսդրությամբ չարգելված միջոցներով, ենթարկվել դատարանի կարգադրություններին, որևէ այլ կերպ չխախտել դատական նիստի կարգը։
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ արդարադատության պատշաճ և արդյունավետ իրականացման հիմնական երաշխիքներից մեկը վարույթի բնականոն ընթացքի ապահովումն է, որի լիարժեք իրացման տեսանկյունից կարևորվում է դատավարությանը մասնակցող անձանց կողմից վարքագծի կանոնների պահպանումն ու դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումը։ Միաժամանակ, օրենսդիրն անձի կողմից իր դատավարական իրավունքները չարաշահելու կամ դատավարական պարտականությունները չարամտորեն չկատարելու, դատարանի նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու, նախագահող դատավորի իրավաչափ կարգադրությունները չկատարելու կամ որևէ այլ կերպ դատական նիստի կարգը խախտելու դեպքում դատարանին լիազորում է դատավարությանը մասնակցող անձանց, այդ թվում՝ պաշտպանի, ինչպես նաև դատական նիստին ներկա գտնվող այլ անձանց նկատմամբ կիրառել դատավարական սանկցիա: Այլ կերպ՝ դատավարական սանկցիայի կիրառումը հանդիսանում է դատական քննության բնականոն ընթացքը խոչընդոտելուն ուղղված վարույթի մասնակցի գործողություններին հակազդման միջոց` նպատակաուղղված դատական նիստի բնականոն ընթացքի և դատարանի նկատմամբ հարգալից վերաբերմունքի դրսևորման ապահովմանը:
Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, հարկ է ընդգծել, որ դատավարական սանկցիայի կիրառման իրավաչափությունն ապահովելու և դրա կամայական կիրառումը բացառելու համար օրենսդիրը, ի թիվս այլնի, սահմանում է, որ անձի նկատմամբ կիրառվող սանկցիան պետք է համաչափ լինի նրա վարքագծի բնույթին և հետևանքներին, ինչպես նաև դատական նիստերի դահլիճում ներկա անձի նկատմամբ դատական սանկցիա կիրառելիս, որպես կանոն, պետք է ապահովվի նրա լսված լինելու իրավունքը: Այստեղից հետևում է, որ դատարանը, դատավարական սանկցիա կիրառելիս և դրա կոնկրետ տեսակն ընտրելիս, պետք է հաշվի առնի ոչ միայն դատավարական սանկցիայի հիմք հանդիսացող գործողության բնույթն ու բովանդակությունը, այլև անձի նկատմամբ դրա ներգործության առանձնահատկությունն ու աստիճանը համադրի նրա ոչ իրավաչափ վարքագծով այլ անձանց կամ արդարադատության շահերին հասցված վնասի հետ։
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ցանկացած դատավարական սանկցիայի կիրառման համար անհրաժեշտ է իրավաչափ նպատակ, հստակ արձանագրված հիմք, ինչպես նաև ոչ իրավաչափ վարքագծի և դրա համար վրա հասած իրավական հետևանքի միջև արդարացի հարաբերակցություն։ Հարկ է փաստել, որ վարույթից հեռացնելու դատավարական սանկցիայի կիրառման նշաձողն ամենաբարձրն է, քանի որ պահանջում է դրան նախորդած երկու ինքնավար պայմաններից առնվազն մեկի առկայությունը։ Ընդ որում, յուրաքանչյուր պայման իր հերթին ունի քանակական չափանիշներ, որոնց գոյությունը ևս պարտադիր է։ Այդ պայմաններն են․
- երկու անգամ առանց հարգելի պատճառի դատական նիստին կամ իր համար պարտադիր վարութային գործողության կատարմանը չներկայանալը կամ
- երեք անգամ դատավարական սանկցիայի ենթարկվելուց հետո իր պարտականությունները չարամտորեն չկատարելը:
Քննարկվող դատավարական սանկցիան կարող է կիրառվել բացառապես փաստաբանի, լիազոր ներկայացուցչի, օրինական ներկայացուցչի, ինչպես նաև հանրային մեղադրողի նկատմամբ։ Այսպիսի սուբյեկտային սահմանափակման համար, ըստ էության, որպես չափանիշ է ընդունվել քրեական վարույթում ներկայացվող շահերի տեսանկյունից հանդես գալը, իսկ որոշ սուբյեկտների (փաստաբան, դատախազ) դեպքում նաև՝ մասնագիտական վարքագծի կանոններով (էթիկայով) սահմանափակված լինելը։
Միևնույն ժամանակ, հարկ է ընդգծել, որ դատավարական սանկցիաները աստիճանական կամ բացառիկ պայմաններում կիրառելու մոտեցման հիմքում դրված է նվազագույնի սկզբունքը, ըստ որի՝ արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել նրա օրինական վարքագիծը, ինչը նշանակում է, որ դատարանը, ելնելով համաչափության սկզբունքից, պետք է պատշաճ հիմնավորի, թե կոնկրետ դեպքում անձի նկատմամբ դատավարական սանկցիաներից որն է համաչափ և արդյոք դրանով հնարավոր է հասնել դատական սանկցիայի կիրառման նպատակներին։ Այլ կերպ ասած՝ դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է իր որոշմամբ հիմնավորի, որ հարկադրանքի հենց այդ միջոցն է համարժեք անձի դրսևորած ոչ իրավաչափ վարքագծին։
Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ մեղադրյալ Վիգեն Սարգսյանն ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատական քննության ընթացքում իր պաշտպանության իրավունքն իրացրել է իր կողմից ընտրված պաշտպան Ամրամ Մակինյանի միջոցով:
2025թ. մարտի 31-ի դատական նիստում Առաջին ատյանի դատարանը որոշել է մեղադրյալ Վիգեն Սարգսյանի պաշտպան Ամրամ Մակինյանի նկատմամբ կիրառել դատավարական սանկցիա՝ վարույթից հեռացնելու ձևով՝ հաշվի առնելով, որ «վերջինիս նկատմամբ չորս անգամ կիրառվել է «Նկատողություն» դատավարական սանկցիա, պարզաբանվել է նրա նկատմամբ հնարավոր առավել խիստ սանկցիայի կիրառման հնարավորությունը, սակայն պաշտպանի կողմից խախտումերը շարունակվել են»։
Վերոհիշյալ դատական նիստերի արձանագրման համառոտագրումների ուսումնասիրությունից երևում է, որ.
-2025թ. հունվարի 09-ին տեղի ունեցած դատական նիստի ժամանակ Առաջին ատյանի դատարանը, «հորդորելով չկատարել նման արտահայտություններ դատական նիստի ընթացքում, հայտնելով, որ նմանօրինակ վարքագիծ դրսևորելու և Դատարանի օրինական կարգադրություններին չենթարկվելու դեպքում կկիրառվի դատավարական սանկցիա, «Սա պրոցես չի»» արտահայտության համար կիրառել է «Նկատողություն» դատավարական սանկցիա,
-2025 թվականի մարտի 25-ին կայացած դատական նիստի ժամանակ Առաջին ատյանի դատարանը կիրառել է «Նկատողություն», միաժամանակ հայտնել, որ այն կուղարկվի համապատասխանաբար ՓՊ նախագահին՝ համաձայն ՀՀ դատական օրենսգրքով սահմանված կարգի՝ «նշելով, որ պետք է զերծ մնալ դատական նիստի ընթացքում ոչ վերաբերելի, ինչպես նաև այլ բնույթի արտահայտություններ կատարելուց, պետք է խոսել այս գործին, այս մեղադրանքին առնչվող հարցերի շուրջ, հետևաբար Դատարանը համարում է, որ նախազգուշացումից հետո դուք Ձեր վարքագիծը չեք փոխում, այդ իսկ պատճառով «Նկատողություն» է կիրառում Ձեր նկատմամբ», նույն դատական նիստի ժամանակ Առաջին ատյանի դատարանը երրորդ անգամ է կիրառել «Նկատողություն» դատական սանկցիա պաշտպանի նկատմամբ՝ «իրավասու անձի կարգադրություններին չենթարկվելու, ինչպես նաև Դատարանի նկատմամբ առերևույթ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու համար։ Այնուհետև, Առաջին ատյանի դատարանը օրենքով սահմանված կարգով պարզաբանել է, որ նկատողության պահանջները չկատարելը կարող է առաջ բերել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված այլ սանկցիայի կիրառում՝ մասնավորապես վարույթից հեռացնելու հնարավորության մասին՝ հորդորելով խոսել վերաբերելի և գործի նյութերին կցել այնպիսի փաստաթղթեր, որոնք վերաբերելի են սույն մեղադրանքին», նշելով, որ «պաշտպանի կողմից անընդմեջ նմանօրինակ վարքագծի դրսևորումը հանդիսանում է իրավունքների չարաշահում»,
-2025 թվականի մարտի 31-ի դատական նիստի ժամանակ Առաջին ատյանի դատարանը, «հաշվի առնելով պաշտպանի կողմից Դատարանի հանդեպ դրսևորած վերաբերմունքը, նախագահող Դատավորի վրա բղավելը, բարձր տոնով խոսելը, Դատարանի կարգադրություններին անընդմեջ չենթարկվելը և դատական նիստի կարգի բազմաթիվ խախտումներ թույլ տալը», չորրորդ անգամ կիրառել է «Նկատողություն», որից հետո որոշում է կայացնում պաշտպանին վարույթից հեռացնելու մասին։
Նախորդ կետում մեջբերված և վերլուծված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշմամբ վկայակոչված իրավանորմերի և արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Վիգեն Սարգսյանի կողմից ընտրված պաշտպան Ամ․Մակինյանի նկատմամբ վարույթից հեռացնելու ձևով դատավարական սանկցիա կիրառելիս Առաջին ատյանի դատարանը, պահպանելով դրա կիրառման ընթացակարգային կանոնները և ղեկավարվելով նվազագույնի սկզբունքով, պաշտպանի նկատմամբ կիրառել է նրա դրսևորած վարքագծին համաչափ հարկադրանքի միջոց:
Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունել են Առաջին ատյանի հետևություններն այն մասին, որ նման վարքագիծը չի կարող ընդունելի համարվել և հանդիսանում է դատական նիստի կարգի էական խախտում, ոտնձգում է արդարադատության շահերի և դատական իշխանության հեղինակության դեմ և պետք է ստանա համարժեք գնահատական,
Վերաքննիչ դատարանը գտում է, որ պաշտպանի ոչ վերաբերելի խոսույթը, Առաջին ատյանի դատարանի կարգադրություններին չենթարկվելը, «Նկատողություն» դատավարական սանկցիայից հետո նմանատիպ վարքագծի շարունակական դրսևորումը ստացել են համարժեք իրավական գնահատական, կիրառված դատավարական սանկցիան հետապնդել է իրավաչափ նպատակ, ուստի պաշտպանի դրսևորած վարքագծի և դրա համար վրա հասած իրավական հետևանքի միջև առկա է արդարացի հարաբերակցություն։
Անդրադառնալով Առաջին բողոքաբերի՝ տեխնիկական միջոցներով իրեն գործի քննությանը մասնակից չդարձնելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի դիրքորոշման հետ անհամաձայնությանը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքարկվող դտական ակտով նշյալ հարցը չի քննարկվել, իսկ Վերաքննիչ դատարանը դատական ստուգման է ենթարկում Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի մարտի 31-ի որոշումը։
Վերոգրյալի հիման վրա, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Վիգեն Սարգսյանի պաշտպան Ամ․Մակինյանի նկատմամբ վարույթից հեռացնելու ձևով դատավարական սանկցիա կիրառելիս, ինչպես նաև ամենախիստ դատավարական սանկցիան կիրառելով, թույլ չի տվել քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որը կարող էր հիմք հանդիսանալ վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու համար:
Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ հատուկ վերանայման բողոքները պետք է մերժել, իսկ վիճարկվող որոշումը՝ թողնել անփոփոխ։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ, 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Մեղադրյալ Վիգեն Ալեքսանդրի Սարգսյանի և նրա պաշտպան Ա.Մակինյանի հատուկ վերանայման բողոքները մերժել՝ թիվ ԵԴ1/3805/01/24 վարույթով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մարտի 31-ի որոշումը թողնելով անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ