ԵԴ1/3784/01/24





Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ


«12» հունիսի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)
նախագահող դատավոր Ռազմիկ Մարիկյան
դատական նիստերի քարտուղար Գոռ Բադալյան

մասնակցությամբ`

հանրային մեղադրող Լեոնիդ Նահապետյանի
պաշտպաններ Գառնիկ Մաթևոսյանի
Լիլիթ Մխիթարյանի
Մուշեղ Ալեքսանյանի
մեղադրյալ Վարդան Կարապետյանի

դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Վարդան Արշավիրի Կարապետյանի (ծնված՝ 30.03.1961թ., հայ, ՀՀ քաղաքացի, թերի բարձրագույն կրթությամբ, աշխատում է «Ռոյալ Արմենիա» Հ/Ձ ՍՊ ընկերությունում՝ որպես վարորդ, չդատված, ամուսնացած, հաշվառված և բնակվող՝ Երևան քաղաքի Դավթաշեն 3-րդ թաղամասի 16 շենքի 3 բնակարան հասցեում), մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի փետրվարի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 10120723 քրեական վարույթը (այսուհետ՝ քրեական վարույթ):
2023 թվականի փետրվարի 16-ի որոշմամբ Գևորգ Գևորգյանը քրեական վարույթով ճանաչվել է որպես տուժող։
2024 թվականի նոյեմբերի 26-ին Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Լ.Նահապետյանի որոշմամբ քրեական վարույթով Վարդան Արշավիրի Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
2024 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշմամբ մեղադրյալ Վարդան Արշավիրի Կարապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազությունից մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է մուտքագրվել թիվ 10120723 նախաքննական համարով քրեական գործը, որին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3784/01/24 համարը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյան ընդհանուր իրավասության դատավոր Ռազմիկ Մարիկյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/3784/01/24 քրեական գործով վարույթը ստանձնելու մասին:
Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Վարդան Արշավիրի Կարապետյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ այն արարքի համար, որ «նա «Ռոյալ Արմենիա» Հ/Ձ ՍՊ ընկերության տնօրենի 2022 թվականի փետրվարի 24-ի թիվ 6 ԱՊ հրամանի հիման վրա հանդիսանալով «Ռոյալ Արմենիա» Հ/Ձ ՍՊ ընկերության ամբարձիչի /ավտոկառ/ վարորդ, պատշաճ հրահանգավորված լինելով աշխատավայրում ամբարձիչ տեխնիկայի անվտանգության կանոնները պահպանելու վերաբերյալ և հանդիսանալով նույն ընկերության ամբարձիչ սարքավորումների աշխատանքների անվտանգ շահագործման պատասխանատու անձ, խախտելով «Տեխնիկական անվտանգության ապահովման պետական կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքի 19-րդ հոդվածի 1-ին մասի հիման վրա և ՀՀ տարածքային կառավարման և արտակարգ իրավիճակների նախարարի 2015 թվականի հունիսի 18-ի թիվ 594-Ն հրամանով սահմանված պահանջների համաձայն «Ռոյալ Արմենիա» Հ/Ձ ՍՊ ընկերության կողմից մշակված և տնօրենի կողմից 18.02.2021 թ- ին հաստատված ամբարձիչ սարքավորման /ավտոկառ/ վերաբերյալ «Արտադրական վտանգավոր օբյեկտների տեխնիկական անվտանգության» վկայագրի 1.4 կետի /այն է՝ <..արգելվում է ամբարձիչի կիրառումը մարդկանց, պայթյունավտանգ կամ թունավոր նյութերի բարձրացման համար...>/ և նույն ընկերության կողմից մշակված ու 24.02.2021թ-ին հաստատված «Ավտոկառի տեխնիկայի անվտանգության կանոններ» Հրահանգի 11-րդ բաժնի բ) /այն է՝ <Եղանային բեռնիչները նախատեսված են բեռների, այլ ոչ թե մարդկանց տեղափոխման համար>, գ) /այն է՝ <մի օգտագործեք եդանային բարձիչը մարդկանց բարձրացնելու համար: Անհրաժեշտության դեպքում մարդ բարձրացնելու համար պետք է օգտագործել միայն հուսալի ամրացված և արգելապատնեշներով հարթակ՝ պահպանելով անվտանգության և նախազգուշական միջոցները>/ և նույն հրահանգի 13֊րդ բաժնի ա) /<հիշեք այն մասին, որ թեք հարթությունով վերև բարձրանալիս հարկավոր է շարժվել առաջընթացով, իսկ ներքև իջնելիս՝ հետընթացով, հատկապես բեռ տեղափոխելու ժամանակ>/ և բ) /<արգելվում է կատարել բեռնում և բեռնաթափում թեք հարթության վրա>/ կետերի պահանջները, 2023 թվականի փետրվարի 10֊ին՝ ժամը 14:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Հաղթանակ 1 հասցեում գործող «Ռոյալ Արմենիա» Հ/Ձ ՍՊ ընկերությունում որպես էլեկտրիկ աշխատող Գևորգ Արսենի Գևորգյանի խնդրանքով, վերջինիս կողմից ընկերության տարածքում նախապես պլանավորված նոր օդային էլեկտրական մալուխների անցկացման աշխատանքներ իրականացնելու նպատակով, իր կողմից շահագործվող բեռների բարձրացման և տեղափոխման համար նախատեսված ամբարձիչ տեխնիկայի /ավտոկառի/ բարձրացման մեխանիզմի վրա ինքնակամ հավաքակցված մետաղական զամբյուղով Գևորգ Գևորգյանին բարձրացրել է մոտ 4-5 մետր բարձրության վրա և այդ ընթացքում հերթական անգամ տեխնիկան առաջ շարժվելու ժամանակ, թեք տարածության վրա ավտոկառը կողաշրջվել է, ինչի արդյունքում Գևորգ Գևորգյանը վայր է ընկել գետնին՝ ստանալով ձախ ազդրոսկրի փակ բազմաբեկոր կոտրվածքի, գլխի աջից գագաթային շրջանի սալջարդ վերքի ձևով մարմնական վնասվածքները, որոնք վերջինիս առողջությանը պատճառել են ծանր վնաս՝ ընդհանուր աշխատունակության 1/3-ից ավելի կայուն կորստի հատկանիշով: Այսինքն՝ Վարդան Արշավիրի Կարապետյանը «Ռոյալ Արմենիա» Հ/Ձ ՍՊ ընկերության հետ կնքած աշխատանքային պայմանագրով և վերը մեջբերված հրամանի համաձայն՝ պարտավոր լինելով պահպանել աշխատանքների կատարման ընթացքում աշխատանքի պաշտպանության և անվտանգության ապահովման՝ օրենսդրությամբ սահմանված և վերը մեջբերված կանոններն ու պահանջները, խախտել է դրանք, որի հետևանքով Գևորգ Արսենի Գևորգյանի առողջությանը անզգուշությամբ պատճառվել է ծանր վնաս:»:
Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով նախատեսված հարցերի քննարկման ընթացքում մեղադրյալ Վարդան Կարապետյանը և նրա պաշտպանները միջնորդել են կիրառել արագացված վարույթ:
Հանրային մեղադրողը հրապարակել է մեղադրանքի փաստական հիմքը, ինչպես նաև վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը:
Մեղադրյալ Վարդան Կարապետյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին, հայտնել է, որ միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանների հետ, գիտակցում է արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, ինչպես նաև հայտնել է, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում:
Տուժող Գևորգ Գևորգյանը գրավոր դիրքորոշում է հասցեագրել Դատարանին և հայտնել, որ համաձայնեցված կամ արագացված կարգով քննություն կիրառելու դեմ չի առարկում, միաժամանակ հայտնել է, որ գույքային հայց չունի։
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, որոշում է կայացրել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
 ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանից ստացված տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Վարդան Կարապետյանը նախկինում դատված չի եղել:
 ՊԵԿ հարկ վճարողների սպասարկման վարչության պետի՝ 2025 թվականի մարտի 14-ի գրության համաձայն՝ դեպքին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Վարդան Կարապետյանի զուտ եկամուտը (հարկերը նվազեցված) կազմել է 3.316.343 ՀՀ դրամ:
 «Աստղիկ» բժշկական կենտրոնի կողմից տրված էպիկրիզի համաձայն՝ Վարդան Կարապետյանն ունի առողջական խնդիրներ:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ՝ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով՝ հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Վարդան Կարապետյանի կողմից ընդունելու, արագացված վարույթ կիրառելու և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելու պայմաններում՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Վարդան Կարապետյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Վարդան Կարապետյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
- դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Վարդան Կարապետյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը):
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Վարդան Կարապետյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Որպես անձը բնութագրող տվյալ՝ Դատարանը արձանագրում է, որ մեղադրյալ Վարդան Կարապետյանը նախկինում դատապարտված չի եղել, 64 տարեկան է, ունի առողջական խնդիրներ:
Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Վարդան Կարապետյանին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար նա ենթակա է պատժի՝ իր կատարած հանցանքի համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
(…):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4.1-րդ կետի համաձայն՝ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Շինարարական, լեռնահանքային կամ այլ աշխատանքների կատարման ընթացքում աշխատանքի պաշտպանության կամ անվտանգության ապահովման` օրենսդրությամբ սահմանված կանոն կամ պահանջ խախտելն այն անձի կողմից, որը, ըստ պայմանագրի կամ ծառայողական դիրքի, պարտավոր էր պահպանել այդ կանոնը կամ պահանջը, եթե դրա հետևանքով մարդու առողջությանն անզգուշությամբ պատճառվել է ծանր կամ միջին ծանրության վնաս՝
պատժվում է տուգանքով՝ քսանապատիկից հիսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր յոթանասուն ժամ տևողությամբ, կամ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով` երեքից յոթ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
(...):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(...)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1)կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2)առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3)բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4)ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5)հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6)սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7)տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8)որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9)հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հանգամանքները վերլուծության է ենթարկվել Վճռաբեկ դատարանի թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԳԴ1/0003/01/10, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում:
Վերոնշյալ որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել՝ սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝
ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները,
բ) պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները,
գ) հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը,
դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները,
ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը,
զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն»:
Մինչ մեղադրյալ Վարդան Կարապետյանի նկատմամբ նշանակվելիք պատժի տեսակի, չափի և կրման նպատակահարմարության հարցերին անդրադառնալը՝ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայի վերլուծությունից երևում է, որ այն այլընտրանքային է և հնարավորություն է տալիս դատարանին, ելնելով կոնկրետ հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթից և աստիճանից, հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակել արդարացի պատիժ՝ ընտրելով հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժատեսակներից որևէ մեկը` տուգանք՝ քսանապատիկից հիսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներ՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր յոթանասուն ժամ տևողությամբ, կամ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկել` երեքից յոթ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում՝ երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
Անդրադառնալով հոդվածի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի՝ տուգանքի նշանակման հարցին և հիմք ընդունելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը 64 տարեկան է, ներկայում չի աշխատում, ունի առողջական խնդիրներ՝ Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ տուգանք և հանրային աշխատանքներ պատժատեսակները նպատակահարմար չէ նշանակել, քանի որ այդ դեպքում դրանց կատարումը հնարավոր չի լինի ապահովել և ըստ այդմ հնարավոր չի լինի հասնել պատժի նպատակներին:
Բացի այդ, Դատարանի կարծիքով՝ տուգանք պատժատեսակը տվյալ դեպքում կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ մեղադրյալի կյանքի պայմանների վրա և ըստ այդմ՝ լինել անհամաչափ և ոչ մարդասիրական պատիժ (Դատարանի հետևությունները համահունչ են ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի Ս. Աղախանյանի վերաբերյալ թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշմամբ արտահայտած դիրքորոշումներին):
Նման պայմաններում, հաշվի առնելով վերը նշված հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Վարդան Կարապետյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Վարդան Կարապետյանի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 1 (մեկ) տարի ժամկետով, քանի որ Դատարանի գնահատմամբ վերոգրյալ փաստական հանգամանքների համակցությունը (մեղադրյալ Վարդան Կարապետյանի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը) վկայում է, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց մեղադրյալ Վարդան Կարապետյանի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու:
Դատարանի հետևությունները պայմանավորված են մասնավորապես այն հանգամանքներով, որ Վարդան Կարապետյանին մեղսագրվում է միջին ծանրության հանցագործություն (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 3-րդ մաս, 355-րդ հոդվածի 1-ին մաս), 64 տարեկան է, ունի առողջական խնդիրներ, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել է կատարածի համար, առաջին անգամ է հանցանք կատարել, տուժողը բողոք չունի, տուժողի խնդրանքով և նրան օգնելու նպատակով է տուժողին ամբարձիչով վերև բարձրացրել, որի հետևանքով տեղի է ունեցել դեպքը և այլն:
Փորձաշրջանի ընթացքում Վարդան Կարապետյանի վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը պետք է դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության վրա՝ սահմանելով պարտականություն՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
Դատարանը գտնում է, որ Վարդան Կարապետյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ մեղադրական դատավճիռ կայացնելու պայմաններում առկա է ողջամիտ ենթադրություն առ այն, որ մեղադրյալը, օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, կարող է հեռանալ Հայաստանի Հանրապետությունից՝ այդպիսով դիմելով փախուստի կամ չկատարելով իր վրա դրված պարտականությունները, իսկ բացակայելու արգելքի կիրառումը բավարար է մեղադրյալի փախուստը կանխելու և նրա վրա դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար։
Բացի այդ, Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Վարդան Կարապետյանի վերաբերյալ ՀՀ միգրացիոն ծառայությունում Հայաստանի Հանրապետության սահմանային էլեկտրոնային կառավարման տեղեկատվական (ՍԷԿՏ) համակարգում բացառապես սույն գործով առկա արգելանքները պետք է վերացնել:
Անդրադառնալով արտավարութային փաստաթղթերի տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ վարույթն իրականացնող մարմնի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշմամբ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված փաստաթղթերը պետք է պահել գործի հետ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում:
Անդրադառնալով վարութային ծախսերի հարցին՝ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-6-րդ կետերով նախատեսված վարութային ծախսեր չկան, իսկ 7-րդ կետով նախատեսված ծախսերի վերաբերյալ տվյալները բացակայում են: Ավելին` այդ վարութային ծախսերի հատուցման պահանջ Դատարանին չի ներկայացվել։ Հետևաբար՝ Դատարանը գտնում է, որ վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5 հոդվածներով՝ Դատարանը

ՎՃՌԵՑ

Վարդան Արշավիրի Կարապետյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 (ամիս) ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Վարդան Արշավիրի Կարապետյանի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով 1 (մեկ) տարի ժամկետով փորձաշրջան:
Վարդան Արշավիրի Կարապետյանի վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության վրա՝ դատապարտյալի նկատմամբ սահմանելով պարտականություն՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
Վարդան Արշավիրի Կարապետյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Վարդան Կարապետյանի վերաբերյալ ՀՀ միգրացիոն ծառայությունում և Հայաստանի Հանրապետության սահմանային էլեկտրոնային կառավարման տեղեկատվական (ՍԷԿՏ) համակարգում բացառապես սույն գործով առկա արգելանքները վերացնել:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վարույթն իրականացնող մարմնի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշմամբ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված փաստաթղթերը պահել գործի հետ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ ՌԱԶՄԻԿ ՄԱՐԻԿՅԱՆ