N-ԵԴ1/3771/01/24






Ո Ր Ո Շ ՈԻ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«20» նոյեմբերի 2025թ. ք. Երևան

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Լ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Գ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Մ․ՄԱՀՏԵՍՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Ա.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ

Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /դատավոր Մ.Արամյան/ թիվ ԵԴ1/3771/01/24 քրեական գործով 30.07.2025 թվականի դատավճռի դեմ ՀՀ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ.Պողոսյանի վերաքննիչ բողոքը
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

16.12.2024 թվականին ՀՀ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ.Պողոսյանի կողմից թիվ 15-0699-24 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին որոշում է կայացվել և նույն օրը քրեական վարույթի նյութերն ըստ մեղադրանքի Անիտա Հակոբի Հարությունյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ուղարկվել է ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան /այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան/, որին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3771/01/24 հերթական համարը:
30.07.2025թվականին Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է արդարացման վերդիկտ:
30.07.2025 թվականի դատավճռով Առաջին ատյանի դատարանը վճռել է.
«Անիտա Հարությունյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում ճանաչել անպարտ և արդարացնել` իրեն մեղսագրված արարքը կատարած չլինելու հիմքով:
Վերջինիս նկատմամբ ընտրված այլընտրանքային խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքը, վերացնել:
Անիտա Հարությունյանի վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության սահմանային էլեկտրոնային կառավարման տեղեկատվական (ՍԷԿՏ) համակարգում բացառապես սույն գործով առկա արգելանքը վերացնել:
Վարութային ծախսերի, գույքային հայցի, իրեղեն ապացույցների հարցը համարել լուծված:
Քրեական գործին կցված արտավարութային փաստաթղթերը պահել քրեական գործի հետ միասին՝ դրանց պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:»:
Առաջին ատյանի դատարանի 30.07.2025թվականի դատավճիռը դատախազությունում ստացվել է 07.08.2025 թվականին:
Առաջին ատյանի դատարանի վերոգրյալ դատավճռի դեմ 05.09.2025 թվականին էլեկտրոնային փոստի միջոցով դատախազ Հ.Պողոսյանը վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան/այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան/:
Բողոքի հիման վրա թիվ ԵԴ1/3771/01/24 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 15.09.2025 թվականին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է փոխանցվել 16.09.2025 թվականին:
18.09.2025 թվականին Վերաքննիչ դատարանը թիվ ԵԴ1/3771/01/24 քրեական գործով ներկայացված վերաքննիչ բողոքն ընդունել է վարույթ:

Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.

Անիտա Հակոբի Հարությունյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ. «նա 2024 թվականի հունիսի 20-ին Երևան քաղաքի ***սենյակում գործող *** լրատվական գրասենյակում կատարել է խուլիգանություն։ Այսպես․
Անիտա Հակոբի Հարությունյանը 2024 թվականի հունիսի 20-ին՝ ժամը 18-ից մինչև ժամը 19-ն ընկած ժամանակահատվածում, իր վերաբերյալ ***լրատվական կայքէջում տեղ գտած հրապարակման վերաբերյալ պարզաբանումներ ստանալու նպատակով այցելել է Երևան քաղաքի Արշակունյանց 2-րդ հասցեի 505 սենյակում գործող ***լրատվական գրասենյակ, որտեղ համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ, հասարակության նկատմամբ անհարգալից, բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով՝ շուրջ 30 րոպե տևողությամբ հայհոյանքներ է հնչեցրել հիշյալ գրասենյակի աշխատակիցների հասցեին, պահանջել ջնջել իր վերաբերյալ տեղադրված տեսանյութը, սպառնացել է պատուհանից դուրս նետել գրասենյակի սեղաններին դրված համակարգիչները՝ իր գործողություններով խախտելով ***լրատվական գրասենյակի աշխատակիցների բնականոն աշխատանքը:»։

30.07.2025 թվականի դատավճռով Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է.
«/.../Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցներ
Վկա *** ցուցմունք տվեց այն մասին, որ «Հստակ չեմ հիշի երբ, բայց ամռանը իրար հետ էինք։ Անիտան էջը թարմացնելու արդյունքում տեսավ, որ ***լրատվականը իր անձը արատավորող հոդված է գրել։ Անիտան որոշեց գնալ ու խնդրել, որ ջնջեն, ես էլ իր հետ եմ գնացել, անգամ ես եմ տարել, որպեսզի մենակ չթողնեմ իրեն։ Անիտան մտել է խմբագրություն, ներկայացել է, թե ով է ու խնդրել է, որ ջնջեն տեղադրված նյութը, որը այդպես էլ չջնջվեց։ Դրանից հետո մի պապիկի կողմից է ջնջվել, վերջինս սադրում էր Անիտային համակարգիչները պատուհանից դուրս նետել և այլն, բայց լավ վերջացավ, Անիտան դա չարեց։ Մեր աչքի առաջ չի ջնջվել նյութը, գնացել առանձին սենյակում ջնջել են, որից հետո մի քանի ժամ անց վերահրապարակվել է։ Անիտան վերցրել է համակարգիչը, որ իմանա՝ որի մեջ է տվյալ նյութը ու այնպես ա ստացվել, որ Անիտան ասել է՝ վերցնեմ, ու ոչ մեկ բան չի ասել, դրա արդյունքում էլ չի վնասվել ոչինչ։ Համակարգիչները վերցրել է, որ նյութը ջնջի ու այնպիսի վիճակում էր գտնվում, որ եթե ցանկանար վնասել, ապա մտնելուց հաստատ արդեն իսկ կկոտրեր դրանք։ Ներսում եղել է ակտիվ դիալոգ ու փոքր-ինչ բարձր ձայներով։ Անիտայի վերաբերյալ 18+ նյութ էր տեղադրված, վերջինիս անունը, համբավը արատավորող ու նորմալ է, որ յուրաքանչյուր աղջկա դա կարող էր տհաճ լիներ։ Մինչև տվյալ սենյակ մոտենալը ներքևում հարցրել ենք, մեզ ուղղորդել են, առանց որևէ խնդիր բարձրացել ենք, Անիտան իրեն շատ լավ է պահել։ Անիտան ներս մտնելուն պես ասել է «խնդրում եմ ջնջել էդ նյութը», որից հետո ոչ միայն չեն ջնջել, այլ իրեն բարոյական վնաս են պատճառել դրանով ու նաև ինձ, իմ կազմակերպությանը ու ոչ միայն բարոյական, այլ նաև նյութական։ Ես ևս լրագրող եմ ու կարող եմ ասել, որ մարդը իրավունք ունի պահանջել, որ իր վերաբերյալ հրապարակված ոչ բարոյական սահմաններում գտնվող նյութը ջնջվի, քանի որ դա իր ամբողջ կյանքի վրա բիծ է թողնելու։ Հետևյալ իրավիճակներից հետո նյութը կրկին տեղադրվեց։ Մենք այլ անձանց աշխատանքային անդորրը չենք խաթարել, քանի որ ոչ մեկ էլ չի եկել ու չի խառնվել, ոչ մեկ իր աշխատանքը չի թողել ու եկել միացել մեզ։ Անիտան մի խնդրանքով ու պահանջով է գնացել և խնդրել է նյութը ջնջել։ Համակարգիչներից ամեն մեկի մեջ կան այնպիսի նյութեր, որոնք չկան մյուսների մեջ ու Անիտան ասաց, որ համակարգիչները չհանեն սենյակից, որպեսզի ջնջելուց չասեն սրա կամ նրա մեջ է կամ չթաքցնեն իրենից։ Համակարգիչների առաջ աղջիկներ էին նստած ու երբ մենք մտանք, իրենք չէին աշխատում, ու մեր գալուց հետո էլ չի խոչընդոտվել իրենց աշխատանքը։ Երբ մոտեցանք ներքև, ներկայացանք, անուն, ազգանուն հայտնեցինք, ոչ մեկ չզանգեց վերև ու չասեց՝ էս մարդիկ են եկել և , ուղղակի հարկ են ասել ու բարձրացել ենք վերև։ Մենք շատ հանգիստ ձևով ենք մոտեցել, բայց իրենց անընդհատ հրահրում էին, որ այդ իրավիճակը մեծանա, բարդանա և այլն, բայց մենք կարողացանք մեզ զսպել, իսկ արդեն երբ հասանք աշխատանքի ու տեսանք, որ նյութը վերահրատարակվել է, Անիտան վատացավ, ես զանգել եմ, շտապ եմ կանչել ու այդքանով վերջացել է։ Նախկինում լավ եմ հիշել իրավիճակը, ու եթե որևէ բան եմ ասել, ուրեմն լավ եմ հիշել»։
Վկա *** ցուցմունք տվեց այն մասին, որ «Ես ***կայքի գլխավոր խմբագիրն եմ և հիմնադիրը։ Տեղեկություններ ենք ստանում, որ հանրային անձ, ով որոշակի գործունեությամբ է զբաղվում, նաև այլ գործունեությամբ է զբաղվում։ Մենք երկար ենք ուսումնասիրել նյութը, փնտրել ենք ու այլն, նյութեր ենք գտել, որից հետո, որոշակի հաստատվելով դրա մեջ, հրապարակել ենք։ Հրապարակումից հետո սկսեցին զանգել իմ մեսենջերին ու արդեն հասկացա, որ ինչ-որ բան է լինելու ու արագ հետ եկա խմբագրություն, բայց ինձ հայտնեցին, որ արդեն Անիտան եկել, գնացել է։ Դեպքի ժամանակ խմբագրությունում եղել են մոնտաժող ***։ Ինձ զանգով ասեցին, որ եկել է Անիտան, բայց, քանի որ ոչ մի լուրջ բան չէր կատարվում, չեմ բարձրացել վերև, քանի որ նման դեպքում անդառնալի կլիներ իմ ու իր հանդիպումը։ Աշխատակիցները ասեցին՝ մտել է ներս, կռիվ է արել, հայհոյել, հարձակվել է աշխատակիցների վրա, որից հետո սպառնացել է, որ համակարգիչները կնետի ցած ու մեկը վերցրել է ու տարել պատուհանի մոտ, որ նետի, ինչ-որ ազգանուններն է հնչեցրել ու դուրս է եկել այն ժամանակ, երբ աշխատակիցներից մեկը հրապարակված նյութն անտեսանելի է դարձրել։ Պահակակետ կա ու այնտեղ պետք է ստուգեին, նոր թողնեին, որ բարձրանան վերև, բայց չգիտեմ՝ ինչու չի եղել։ Անիտան հրապարակումից հետո զանգել է ինձ, որից հետո զանգել է կնոջս ու դրանից հասկացել է, որ նման բան պետք է լինի։ Ինչ-որ աղբյուրից ենք ստացել տվյալ նյութը, որը ես կարող եմ չհրապարակել ու ստուգվել է այդ նյութը, որը հատուկ ստուգման ձև ունի։ Մեզ հայտնի է դարձել, որ Անիտան բացի հանրային ու քաղաքական գործունեությամբ զբաղվելուց, նաև սեռական ծառայություններ է մատուցել ու դրա վերաբերյալ կատարել ենք հրապարակում։ Մենք չենք գրել հստակ, որ Անիտան է, այլն նշել ենք, որ նման է Անիտա Հարությունյանին։ Անիտա Հարությունյանը չի ասել, որ դա իրականությանը չվերաբերող է։ Նյութը մենք վերականգնել ենք։ Մեր աշխատասենյակը Տիգրան Մեծ հրատարակչության շենքն է՝ 502-505 սենյակներն են։ Քանի որ սա հարձակում էր մեր կայքի համար։ Ինձ զանգահարել են տարբեր խմբագիրներ, ասել եմ՝ սպասեք, հասկանանք վերջը ինչ կլինի, ու տվել եմ 1 հարցազրույց և ասել եմ՝ եկեք սրան չանդրադառնանք։ Անիտա Հարությունյանը 18։00-ի կողմերն է եկել։ Մենք աշխատում ենք 24 ժամյա գրաֆիկով։ Ես բակում եմ իմացել, որ Անիտան մտել է շենք, պահանջով է ներկայացել։ Ես նախ՝ որպես խմբագիր, պատասխանատու եմ մարդկանց տեղեկացված լինելու իրավունքի վերաբերյալ։ Դատարանի առաջադրված հարցերին պատասխանել է, որ 40 րոպեի չափ ես սպասել եմ դրսում։Այդ շենքում անվտանգության աշխատակիցներ եղել են, սակայն ես չեմ դիմել, որովհետև իրենք պարտավոր չեն մեզ հսկել, մենք վարձակալել ենք։ Մենք նյութական վնաս չենք կրել, իսկ ոչ նյութական վնասը եղել է նա, որ բոլորը ցնցված էին։ Այն հարցին, որ մենք հրապարակել ենք վատ տեղեկություն, բնականաբար, հասկանում ենք, որ անձի վերաբերմունքը կարող է բացասական լինի և նրա գործողությունները, եթե շատ անկեղծ լինեմ, ըստ իս ադեկվատ ռեակցիա էր։ Դեպքից առաջ, որևէ խնդիր չենք ունեցել Անիտա Հարությունյանի հետ։ Մենք *** անունով աշխատակից ունեինք, ով ակտիվ էր ընդհանուր բոլոր հարցերում, Անիտան վստահ է եղել, որ Անին է գրել նրա մասին այդ նյութը և նրա երեխաների նկարներ էր Անիտան իր սթորի հատվածում հրապարակել և հայհոյանքներ էր գրել նրանց, Անին էլ պատասխանում էր դրանց։ Մինչև դեպքն *** հետ խնդիր չեն ունեցել, դեպքից հետո միայն Անիտան հայտնվել է խմբագրությունում։ Անիտայի պահանջը հետևյալն էր՝ նա ասել է՝ ջնջեք այդ նյութը, բայց սպառնալիքներ են հնչել ամբողջ կայքին։ Պահանջը միայն եղել է նյութի վերաբերյալ, որ դա հեռացնենք։ Խմբագրությունը Անիտայի այդտեղ գտնվելու ժամանակ որոշակի պլանավորումներից հետ է մնացել, օրինակ պլանավորում կար ինչ որ աշխատանքներ կատարելու, բայց Անիտան, որ եկել է, պանիկայի մեջ են ընկել, չեն իրականացրել։ Այն հարցին, որ նյութ է հրապարակվում՝ արդյոք ներքևում նշվում է հրապարակողի անունը թե ոչ, կպատասխանեմ, որ կան նյութեր, որոնք հեղինակային են, բայց այս մեկի մասով, ո՛չ, այդ նյութի տակ ազգանուն չկա նշված, որովհետև դրա վրա աշխատել են տարբեր մարդիկ և տարբեր աղբյուրներ էին, այսինքն, ես եմ պատասխանատու դրա համար։ Այն հարցին, թե ինչու է մեր օրաթերթը անդրադարձել Անիտա Հարությունյանին, կպատասխանեմ, որ դա պայմանավորված էր նրանով, որ ես չգիտեմ՝ ինչքան մարդ կա, որ սեռական ծառայություն է մատուցում, նրանք կարող են շատ լինել ու մենք, երբ անդրադառնում ենք, կամ կանդրադառնայինք նրա նկարը կփակեինք, կամ կխոսեինք միայն երևույթի մասին, բայց քանի որ կան էստեղ կոչեր, զոհվածների ծնողների վերաբերյալ որոշակի խոսքեր, արտահայտություններ, կան նաև քաղաքական կոչեր և անձը հանդես է գալիս որպես բլոգեր, որպես հանրային դեպք, դա է պատճառը, որ մենք մեզ թույլ ենք տվել դրա մասին խոսել, մարդկանց իրականությունը ներկայացնելու համար։ Հրատարակչություն ես չեմ բարձրացել, որ անդառնալի բան չլինի, ես մտածել եմ, որ կարող է հայհոյեն, խփեն, ես խփեմ և դա դառնա այլ բան։ Ինչը որ կատարվում էր մեր հրատարակչությունում, ես միայն սկիզբն եմ իմացել, նա մտել է ներս, հետո մեսենջերի ընդհանուր չատում ինձ որոշակի մարդիկ բաներ են գրել, մոտավոր որևէ բան և գիտակցելով այդ ամենը՝ ես զանգահարել եմ ոստիկանություն, համարյա միաժամանակ ենք հասել։ Թե ինչու նորից չեմ զանգահարել, քանի որ բավականին ուշ էին եկել, ինչպես նշել էի, կասեմ, որ ունեմ որոշակի փորձ նման իրավիճակների հետ կապված ու ես մտածում էի, եթե սա կազմակերպված հարձակում է, ուրեմն ոստիկանություն բնականաբար չի գալու։ Այն հարցին, թե ինչու ենք հարձակում որակում, նշեմ, նախ չգիտեի, թե ներսում ինչ էր կատարվում, ասում էին, որ գոռգոռում են, հայհոյում, քաշքշում, բայց հասկանում էի, որ վերահսկողությունից դեռ դուրս չի եկել։ Այն մասով, թե ինչու են խառնվել աշխատակիցները չնայած նրան, որ պետք է, որ ունենան պինդ նյարդեր, կնշեմ որ մեծ մասը աշխատակիցների այն մարդիկ են ովքեր, նյութեր են գրում, խմբագրում են հոդվածներ, պրակտիկանտներ են և չունեն այդքան մեծ փորձ, բայց կային մի քանի լրագրողներ, որոնք կարող էին պատասխանել ինչպես նաև նկարել, բայց այդ ընթացքում չէին հասկացել՝ ինչ անել, միայն մեկն էր կարողացել մի քանի կադր անել, բայց հիմնական հոլովակը Անիտայի նկարածն էր։ Հետ նայելով՝ ես կարող եմ ասել, որ դա ավելի շատ ներխուժում էր, այլ ոչ թե հարձակում։ Քանի որ հիմա որոշակի տվյալների տիրապետում եմ, ես հասկանում եմ, որ այդ հոդվածը շատ սուր ապրումներ է առաջացրել Անիտայի մոտ, ես վստահ եմ, որ եղել են ինչ որ մարդիկ ու ուղղորդել են Անիտային, օրինակ՝ ասել են՝ որտեղ է մեր տարածքը, որ հարկում և ես կարծում եմ, որ դա եղել է մեկը, ով զբաղվել է մեզանով։ Կարծում եմ, որ որևէ չափի ուղղորդում եղել է։ Այդ ամենի հետևանքով պառալիզացվել է խմբագրության աշխատանքը մի քանի ժամով, խորը ցնցում է առաջացրել աշխատակիցների մոտ, ինչպես նաև անջնջելի հետք է թողել ներկաների մոտ, իսկ նյութական կամ այլ վնաս չենք կրել։»
Վկա *** ցուցմունք տվեց այն մասին, որ «Օրը, եթե չեմ սխալվում հունիսի 20-ն էր, ես տեքստ էի գրում, երբ խմբագրություն եկավ Անիտա Հարությունյանը իր ընկերուհու հետ։ Ինձ հարցրեց ***խմբագրությունն է, ես ասեցի, այո՛, նա իր հեռախոսը դրեց սեղանիս, ասեց «Սա ի՞նչ է»՝ ցույց տալով տեսանյութ, ես ասեցի, որ նյութ է։ Անիտան սկսեց բղավել, հնչեցնել հայհոյանքներ՝ ուղղված գլխավոր խմբագրին, նրա կնոջը, ընտանիքին նաև ընդհանուր և թույլ չէր տալիս, որ աշխատանքս անեմ։ Հավաքեց համակարգիչները ու ասաց, որ դուրս կնետի։ Փորձում էր մեր հեռախոսներն էլ հավաքել, բայց բնականաբար, մենք չտվեցինք մեր հեռախոսները։ Հիմնականում հայհոյում էր ու ավագ խմբագրին ու իմ ավագ գործընկերոջը։ Ինքը ընկերուհուն ասում էր նաև նկարի՝ ոնց եմ ջարդում։ Այն ընթացքում, երբ Անիտան ներս մտավ, ես աշխատում էի, ներս մտնելով՝ խաթարել է իմ աշխատանքը։ Այդ պահին տեղում ես էի, *** էր և մեր ավագ գործընկերը։ Այդ ժամանակ բոլոր աշխատակիցները տեղում չէին, քանի որ ժամը 18։00-ից հետո էր։ Խմբագրության դուռը բանալիով չենք փակում, քանի որ առաջին հարկում կար անվտանգություն։ Ինքը անվտանգությունից քարտը վերցրել և բարձրացել էր։ Կարգը ընդհանրապես հետևյալ ձևով է լինում՝ անուն ազգանուն են վերցնում ներքևում, հեռախոսահամար ու նշում, թե որ սենյակ են բարձրանում, բայց այս դեպքից հետո, երբ հյուրեր են գալիս, մենք ենք իջնում, դիմավորում։ Երբ Անիտան մտավ ներս ու հեռախոսը ուժեղ խփեց սեղանին, ինձ թվաց, որ ինձ էր ուզում հարվածել, իմ ավագ գործընկերը վեր կացավ, որ միջամտի, ինքը սկսեց ավագ գործընկերոջս վիրավորել։ Երկուսով էին մտել ներս, Անիտայի հետ եղող անձը հիմնականում նկարում էր, երբեմն ասում էր, թե ինչու ենք նման նյութեր գրել։ Մոտավոր երևի 20 րոպեից ավել է տևել այդ ամենը։ Հիմնականում Գևորգ Էմին-Տերյանին, նրա կնոջն էր հայհոյում, անձամբ ինձ ոչինչ չի ասել, չի հայհոյել։ Համակարգիչների վերաբերյալ նշեմ, որ հավաքում էր նոթբուկները, մոտեցավ պատուհանին, ասաց՝ նյութը պիտի հեռացնեք, թե չէ ջարդում եմ, ընկերուհուն էլ ասում էր, նկարի՝ ոնց եմ ջարդում։ ***-ի բնականոն աշխատանքը խաթարվել է։ Մենք խմբագրությունում էինք, բայց երկար ժամանակ չէինք կարողանում ուշքի գալ։ Ավագ գործընկերն էր, որ հորդորում էր հանգստանա ու նշում էր, որ կկարգավորվի ամեն բան, նման բառեր չասի։ Վնասներ չի եղել, համակարգիչս թռթռում էր, բայց չի վնասվել։ Անիտան զայրացած էր նյութի բովանդակության վրա։ Մանրամասն ինչ ասաց, չեմ հիշում, բայց ասում էր՝ ով է գրել այս նյութը։ Համակարգիչները հավաքելու նպատակը չգիտեմ, նա ուղակի սպառնում էր, որ կջարդի, եթե չջնջենք նյութը։ Նա համակարգիչները դրեց և գնաց այն ժամանակ, երբ իմ ավագ գործընկերը փակեց նյութը, բայց էլի բղավելով ու վատ բառերով։ Դրանից հետո ես նրան չեմ տեսել մեր խմբագրությունում։ Այն հարցին, թե չէինք ցանկանում տեղադրված նյութը ջնջել, կասեմ, որ լրատվականում աշխատանքը այնպես է, որ ոչ բոլոր աշխատակիցները կարող են նյութ դնել կամ ջնջել, դա ադմինի աշխատանքն է և այդ պահին ադմինները տեղում չեն եղել։ Յուրաքանչյուր աշխատակցի համար տարբեր է աշխատաժամը, օրինակ՝ ես հիմնականում մինչև 19։00-ն եմ աշխատում, ադմինները չեն եղել այդ պահին։ Ես հրապարակելու կամ նյութերը ջնջելու լիազորություն չունեմ։ Երեքս, որ այդ ժամանակ այդտեղ ենք եղել, հիմնականում մենք ենք երկար մնում աշխատանքի բերումով։ Նրա գնալուց հետո, քանի որ նշեցի՝ երկար ժամանակ ուշքի չենք եկել, ես իմ աշխատանքն էլ չեմ ավարտել և ավարտել եմ միայն գնալու ճանապարհին՝ հեռախոսով։ Համակարգիչներով աշխատելու վերաբերյալ կասեմ հետևյալը․ Ես, ***՝ երեքս էլ աշխատում էինք համակարգիչներով։ Ենթադրում եմ, որ Անիտայի բոլոր գործողություները ուղղված էին նյութի հեռացմանը։
Այն հարցին՝ արդյոք, ինչու եմ տեղում եղել այդ ժամին, կասեմ, քանի որ աշխատանք կար կատարելու, այդ իսկ պատճառով եղել եմ գրասենյակում։ Այն, թե նկատել եմ գրասենյակից դուրս՝ հարկում, ովքեր են եղել, չեմ կարող պատասխանել, քանի որ ես ներսում եմ եղել։ Անիտա Հարությունյանի գրասենյակ գալու պատճառը այն էր, որ նրան դուր չի եկել մեր ***-ում հրապարակված նյութերից մեկը։ Նա դեպքի օրը ներս մտավ, հարցրեց՝ սա «***-ն է։ Անիտա Հարությունյանին նախկինում չեմ ճանաչել, դեպքի օրն եմ տեսել, որևէ անձնական խնդիր չենք ունեցել նրա հետ։ Նրա կողմից հնչեցված հայհոյանքները ուղղված էին հիմնականում խմբագրության ղեկավարին և նրա կնոջը։ Այն, թե նրա այդ վարքագիծը խանգարել է ինձ շարունակել իմ բնականոն գործընթացը, կպատասխանեմ, որ, այո՛։ Այն հարցին, թե նախկինում եղել են նման դեպքեր, կպատասխանեմ, որ իմ ներկայությամբ՝ ոչ։ Այն թե, երբ նա հանդարտվեց և գնաց, կասեմ, որ հստակ չեմ հիշում, կարծես, թե այն ժամանակ, երբ որ մենք նրան ասացինք՝ կհեռացնենք կամ արդեն հեռացրել էինք։ Երբ նա եկավ, ես նրան չեմ վիրավորել կամ, ինչ-որ բան ասել, նա է սկսել մեզ վիրավորել, հիմնականում ընդհանուր էր։ Սկզբում հանգիստ մթնոլորտ էր, աշխատում էինք, եկավ Անիտա Հարությունյանը սկսեց անել վերոհիշյալ գործողությունները, որի արդյունքում զգացել եմ վախ, տագնապ, տհաճություն և չեմ կարողացել կատարել իմ աշխատանքը»։
Վկա *** ցուցմունք տվեց այն մասին, որ «Այդ օրը ես խմբագրությունում էի, պրակտիկանտ էի, այդ պատճառով ազատ գրաֆիկով էի գնում և այդ ժամին խմբագրությունում էին։ Նստած աշխատում էինք, երբ Անիտա Հարությունյանը ներս մտավ, հեռախոսը հարվածեց սեղանին, ասաց՝ սա ինչ է, ես չհասկացա՝ ինչի մասին է խոսքը, ասաց՝ սա ինչ է, ինչու եք սա հրապարակել, բարկացավ, ընկերուհուն ասաց՝ նկարի, համակարգիչները հավաքելու եմ գցեմ, մի քանի վատ բան ասաց, դրանից հետո խոսեցին, հետո պահանջեց, որ նյութը հեռացվի, մյուս խմբագիրը մոտեցավ, հետո ես դուրս եմ եկել տարածքից, հետո վերադարձել եմ և տեսա, որ արդեն հանգստացել է ու հեռանում է։ Այն, թե որքան է տևել, կասեմ, որ մոտավորապես 20 կամ 25 րոպե։ Այն, թե ինչ հեռախոս էր հարվածում, կասեմ, որ հավանաբար դա նրա հեռախոսն էր, այդ ժամանակ բոլորը չէ, որ տեղում էին, քանի որ դա ոչ աշխատանքային ժամ էր։ Մեր հասցեին տվյալ պահին հայհոյանքներ չի հնչեցրել, ընդհանուր է հնչեցրել՝ խմբագրությանը, խմբագրի հասցեին, այդ ժամանակ խմբագրության գործունեությունը խաթարվել է։ Գույք չեմ հիշում վնասել է թե ոչ, սակայն համակարգիչները վերցրել էր՝ աշխատանքային համակարգիչներն էին՝ նոթբուկները, իմ և -** համակարգչով աշխատանքներ էինք անում, իմն ու *** վերցրել է։ Այն, թե ինչ բառեր է ասել, չեմ ուզում ասել, սակայն ասում էր։ Համակարգիչները հավաքելու և գցելու նպատակը այն էր, կարծում եմ, որ նյութը ջնջեն։ Վերջում, այո՛, հանդարտվեց, սակայն չգիտեմ նյութը ջնջվել է թե ոչ, ես դուրս էի եկել, երբ վերադարձա արդեն գնում էր։ Որ ասում էր՝ ջնջեք, ես հասանելիություն չունեի, դրա հասանելիությունը ադմիններինն էր, նրանք էլ տեղում չէին, չգիտեմ՝ հեռացվել է թե ոչ։ Ես դուրս եմ եկել, այլ աշխատակիցների չեմ նկատել։ Տեղեկություն չունեմ՝ նյութը փակվել էր թե ոչ։ Խմբագրությունում էի, Արփիի հետ աշխատանք էինք անում, քանի որ նա փորձառու մասնագետ է, ես նրանից որոշ բաներ էի հարցնում։ Այդ հարցին, թե արդյոք տհաճություն առաջացրել է այդ ամենը ինձ մոտ, կասեմ, որ այո՛, ես ինձ վատ եմ զգացել այդ ամենը լսելուց և դուրս եմ եկել։ Անձնական որևէ խնդիր չեմ ունեցել Անիտա Հարությունյանի հետ»։
Վկա *** ցուցմունք տվեց այն մասին, որ «Արշակունյացի տպարանի շենքի 5 րդ հարկում է գտնվում մեր լրատվականը։ Մեզ մոտ հասնելու համար, եթե այլ անձ է գալիս, ասում է, որ նա գնում է այսինչ տեղը և աշխատակիցը գրանցում է՝ ով է, ու ուր է գնում և նա բարձրանում է։ Այն սենյակում, որտեղ մենք ենք եղել, յուրաքանչյուրս մեր աշխատանքն էինք կատարում։ Անիտա Հարությունյանը մտավ մեր մոտ, բարձր ձայնով խոսում էր, որի արդյուքնում ես հասկացա, որ իր վերաբերյալ նյութից է վիրավորվել։ Այն, թե արդյոք կարող էր այդ նյութի մասով Անիտա Հարությունյանը վիրավորվեր, կասեմ, որ, այո՛, քանի որ այդքան էլ լավ նյութ չէր։ Նա երբ եկավ, չգիտեր, թե մեզանից ով է հրապարակել այդ նյութը, և նա ցանկանում էր *** գա, ես զանգում էի, սակայն *** հետ չէի կարողանում կապի դուրս գալ, ասել եմ իրեն։ Վիրավորանքներ‚ հայհոյանքներ եղել են, վախի մասով կասեմ, որ աղջիկները վախեցել են, ինձ մոտ ավելի շատ լարվածության զգացողություն էր, ամենը տևեց երևի թե 10 րոպե։ Այդ ամենի հետևանքով մեր խմբակցությունը լուրջ չի տուժել, միայն այդ վախը և լարվածությունն է եղել, այդ ընթացքում պարզապես չենք աշխատել, սակայն գնահատական չեմ կարող տալ, սակայն կարող եմ ասել, որ եթե այդ միջադեպը չլիներ, մի քիչ շուտ կարող էինք աշխատանքը վերջացնել և գնալ տուն, սակայն չեն գնացել»։
Մեղադրյալ Անիտա Հարությունյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ «Սրճարանում էինք՝ ընկերուհիներիս հետ, երբ հայրս զանգահարեց և ասաց, որ ինչ-որ նյութ է հրապարակվել ***-ից, բացեցի համացանցը տեսա, որ իմ վերաբերյալ շատ վատ նյութ է հրապարակված, որոշակի ճշտումներից հետո կարողացա իմանալ, թե որտեղ է գտնվում ***ը և ընկերուհուս հետ գնացել եմ։ Հասել եմ տեղ, պահակի մոտ գրանցվել եմ, ասել, որ գնում եմ ***, բարձրացել եմ, հանգիստ մտել եմ ներս, կարող եմ ասել, որ իրենք ինձ սպասում էին, երբ մտա ներս, դուռը կիսաբաց էր, և ես տեսա, որ նրանք հանգիստ նստած էին, ոչ մի աշխատանք չէին կատարում, ներս մտնելուց հետո բարձր տոնով ասել եմ, ով է հրապարակել այս նյութը և որտեղից է այդ նյութը վերցված։ Հետո եկավ *** անունով մի երիտասարդ, ում զանգահարել էինք ճշտումներ անելու համար, թե որտեղ է գտնվում ***ը և ովքեր կան այդ պահին այնտեղ։ Ինձ տեղում վկա *** ասաց, որ նա չի կարող տվյալ նյութը ջնջի։ Ինձ տարբեր տեղերից և մարմիններից անընդհատ զանգեր էին գալիս այդ նյութի վերաբերյալ։ *** ինձ հունից հանեց այն ժամանակ, երբ ասաց «կարող է տեքստն ենք սխալ գրել, ինչ որ մի բան պակաս ենք գրել», համակարգիչները ես հավաքել եմ այդ ժամանակ և հենց այդ ժամանակ է, որ սկսել եմ հայհոյանքներ հնչեցնել գոռալ և պահանջել, որ այդ նյութը ջնջվի, քանի որ դա իմ պատվի և արժանապատվության հարցն էր։ Ես չեմ իմացել՝ ով է տերը, ում համակարգչով է հրապարակված, նրանք բոլորը ինձ անծանոթ էին։ Եկավ նորից ***, ասաց՝ Անիտա ջան, դու հանգստացիր, ես խոսել եմ և նյութը շուտով կջնջվի։ Իրենք նյութը փակել են, որը եղել է 10-15 րոպե։ *** իր համակարգչով գնացել է այլ սենյակ, նյութը փակել է և եկել, մենք էլ դուրս ենք եկել ու գնացել ենք հանգիստ։ Դուրս գալուց հետո, ես մեքենայի մեջ «սթորիներ» եմ արել, որ պատասխան տամ այդ դեպքի վերաբերյալ, քանի որ ամբողջ լրատվականը դրա մասին էին խոսում։ Դրանից հետո ***ը նյութը նորից բացում է, իրենց աշխատակազմից Անի Ներկարարյանը իր ֆեյսբուքյան անձնական էջում դա կիսվում է և մեկնաբանում է, որից հետո ես ինքնասպանության փորձ եմ փորձել կատարել։ Այն, թե մարդիկ հավաքվել են, կասեմ, որ ոչ, ոչ ոք այլ սենյակներից կամ միջանցքից չեն եկել, դուռը կիսաբաց է եղել, սակայն ոչ ոք չի եկել։ Երբ նյութը թաքցվել է, ես դուրս եմ եկել, իմ նպատակը եղել է այն, որ նյութը հեռացվի։ Ինքնասպանության փորձը կապված էր այս գործի հետ։ Ես տվյալ խնդիրը ինքս եմ ցանկացել լուծել, առանց իրավապահների միջամտության, քանի որ նախ ժամանակային առումով, եթե դիմեի, երկար էր տևելու և երկրորդն էլ, ես մտածել եմ, որ կարող եմ հանգիստ ձևով այդ ամենը հարթել, սկզբից *** եմ ֆեյսբուկյան էջով զանգահարել, սակայն նա չի պատասխանել, հետո ես նոր որոշել եմ գնալ։ Հենց սկզբից ես նպատակ չեմ ունեցել համակարգիչները հավաքել, սակայն ***, որ ասաց, ինքը «դոստուպ» ունի և կարող է նյութը հեռացնել, ես վերադարձրել եմ համակարգիչները։ Հայհոյանքներ հնչեցրել եմ հենց խմբագրի հասցեին, որ նա կարող է նման ձևով ինձ պախարակել։ Խմբագրությունում, թե ինչու եմ հայհոյանքներ տվել, կասեմ, որ սկզբում, երբ մտանք տարածք, խնդրեցի, որ ասեն՝ ով է հրապարակել տվյալ նյութը, սակայն նրանք ասացին, որ չգիտեն՝ ով է հրապարակել, ինչպես նաև *** հնչեցրած արտահայտությունից հետո, որ ասաց կարող է մի բան էլ պակաս ենք գրել, ինչպես նշեցի, ավելի հունից դուրս եկա։ Այն, թե ինչու եմ այդպես վարվել կասեմ, քանի որ դա իմ պատվի և արժանապատվության հարցին էր վերաբերվում։ Այդ հրապարակումը կարծում եմ քաղաքական նկատառումներով է հրապարակված։ Ես չեմ մտածել, որ կարող է նյութը հետո էլի հրապարակվի կամ էլ ավելի մեծ տարածում ունենա տարբեր մարդկանց միջոցով, ասեմ ավելին, այդ նյութը մինչև հիմա էլ կա կայքում և անընդհատ թարմացվում է։ Այն, որ նշել են, որ ես հարվածել եմ հեռախոսը սեղանին, այդ մասով կասեմ, որ դա իմ հեռախոսն է եղել, ես չեմ հարվածել, պարզապես ուժեղ դրել եմ սեղանին։ Միջադեպը մոտ 10, 15 րոպե է տևել։ Որ մտա ներս, նրանք նստած զրուցում էին, համակարգչի վրա չէին աշխատում։ Չեմ կարող ասել, իմ կողմից իրականացված գործողությունների արդյունքում խաթարվել է նրանց աշխատանքը թե ոչ։ Ես հայհոյանքներ սկզբից չեմ հասցեագրել, նորմալ մտել ենք և ես խնդրել եմ, ասեն՝ ով է նյութը հրապարակել, սակայն հետո այնպիսի տպավորություն էր, կարծես նրանք ինձ հրահրում էին։ Նյութի տեղադրումը ինձ համար շատ վատ ազդեցություն է ունեցել, դրանից հետո ես նույնիսկ ապրելու ցանկություն չեմ ունեցել, ինձ համար դա խիստ բացասական էր, այդ նյութը ինձ համար նսեմացնող էր։ Իմ գործողությունները այն միտումն ունեին, որ այդ նյութը հեռացվեր և կանխվեր այդ ամենը։ Աղջիկներին ես հայհոյանքներ չեմ հասցեագրել, դրանք եղել են անհասցե, դիտմամբ ես ոչ ոքի չեմ վիրավորել։ Ինչպես նշեցի, ես կարծում եմ, որ դա քաղաքական պատվեր էր, քանի որ ինձ նշանակել էին «Ավանգարդ» ՀԿ-ի նախագահ, դրանից հետո է սկսել այս ամենը։ ***ի խմբագիր *** հետ որևէ միջանձնային խնդիր չեմ ունեցել, նրան չեմ էլ ճանաչել։ Մինչ այս պահը ոչ մի քաղաքացիաիրավական գործընթաց դեռ չեմ սկսել իրականացնել, քանի որ խնդիրներ են եղել, սակայն պատրաստվում եմ իրականացնել, եթե ***ը նյութը չհեռացնի»։
(Ցուցմունքների սղագրում՝ ամբողջականը տե՛ս, դատական նիստերի ձայնագրությունում:)
Գրավոր ապացույցներ.
Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված վկա Գևորգ Գրիգորի Էմին-Տերյանի ներկայացրած և բեռնված տեսագրությունները պարունակող լազերային սկավառակը։ Վ/Թ՝ 75, 86-87
Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված վկա Ինգա Սարուխանյանի կողմից ներկայացված բեռնված տեսագրությունները պարունակող լազերային սկավառակը։ Վ/Թ՝ 83, 94-95
Վարույթն իրականացնող մարմնին վկա *** ներկայացրած տեսագրության՝ 01․11․2024թ.-ին կատարված զննության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ տեսագրության տևողությունը կազմել է 5 րոպե։ Տեսագրությամբ պատկերված է եղել *** գրառումը։ Տեսագրության ժամանակ լսվում է աղմուկ։ Տեսագրությամբ երևում է դռան հատված և լսվում է երկու տարբեր կանանց ձայներ, որոնցից մեկը խոսում է՝ բղավելով։ Լսվում են հայհոյանքներ: Վ/Թ՝ 84-85
Վարույթն իրականացնող մարմնին վկա *** ներկայացրած տեսագրության 02․11․2024թ.-ին կատարված զննության արձանագրությունը, որի համաձայն՝ տեսագրությամբ երևում է Անիտա Հարությունյանը, ով ավտոմեքենայում նստած կատարում է հայտարարություն իր կողմից կատարված արարքի վերաբերյալ:
Հրապարակմանը հաջորդում է ***լրատվական կենտրոնում իրականացված տեսագրությունը, որում երևում է ***լրատվական ընկերության աշխատասենյակը, աշխատասենյակի մի հատվածում կանգնած է լրատվական կենտրոնի աշխատակից ***, իսկ նրա կողքին կանգնած է Անիտա Հարությունյանը, ում ձեռքերում գտնվում է համակարգիչներ՝ դեպի իր գիրկը պահած և առկա է խոսակցություն։Վ/Թ՝ 88-91
Վկա *** ներկայացրած տեսագրության զննության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ տեսագրությունում պատկերված է եղել ***լրատվական ընկերության աշխատասենյակը, որտեղ գտնվում են Անիտա Հարությունյանը և ***։ Տեսագրությամբ պատկերում երևում է Անիտա Հարությունյանը, ում հագին առկա է սպիտակ գույնի երկարավուն վերնաշապիկ։ Վերջինիս ձեռքին դեպի կրծքավանդակը սեղմված վիճակում առկա են համակարգիչներ։ Վերջինիս դիմաց կանգնած է ***լրատվական ընկերության աշխատակից ***, ում հագին առկա է սպիտակ կիսաթև վերնաշապիկ և մուգ գույնի տաբատ։ Տեսագրությամբ երևում է, որ Անիտա Հարությունյանը գտնվում է դեպի պատուհանի կողմը, վերջինիս ձեռքին երևում է թվով 3 համակարգիչներ, որոնցից մեկը դնում է սեղանին և *** պահանջում է, որպեսզի ջնջի տեսանյութը։ Խոսակցության ժամանակ Անիտա Հարությունյանը խոսում է բարձր ձայնի տոնայնությամբ և պահանջելով տեսագրության՝ սպառնում է, որ համակարգիչը կուղարկի «աշխարհի ծերը»՝ ցույց տալով բացված պատուհանի ուղղությունը։ Խոսակցության ժամանակ Անիտա Հարությունյանը հնչեցնում է հայհոյանք պարունակող արտահայտություն։Վ/Թ՝ 92-93
03.10.2024թ.-ին *** կողմից տեսագրություն տրամադրելու մասին արձանագրությունը, որի համաձայն՝ վկա *** իրեն պատկանող *** հեռախոսահամարի վայբեռ հավելվածի միջոցով 2024 թվականի հոկտեմբերի 3-ին՝ ժամը 17։27-ին և 17։41-ին, ուղարկել է թվով 2 տեսագրություններ, որոնք զննության նպատակով բեռնվել են լազերային սկավառակի վրա և կցվել քրեական վարույթի նյութերին։Վ/Թ՝ 74
Առարկա կամ փաստաթղթեր վերցնելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ին վկա *** ներկայացրել է տեսագրությամբ բեռնված սկավառակ և հայտնել, որ տեսագրությունը իրականացվել է իր կողմից իր հեռախոսի միջոցով դեպքի վերաբերյալ։Վ/Թ՝ 82
(Ամբողջական բովանդակությունները հետազոտված ապացույցների առկա են դատական նիստերի ձայնագրությունում:)
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանը հաստատված է համարում, որ
-Անիտա Հակոբի Հարությունյանը 2024 թվականի հունիսի 20-ին՝ ժամը 18-ից մինչև ժամը 19-ն ընկած ժամանակահատվածում, իր վերաբերյալ ***լրատվական կայք էջում տեղ գտած հրապարակման վերաբերյալ պարզաբանումներ ստանալու նպատակով այցելել է Երևան քաղաքի Արշակունյանց 2-րդ հասցեի 505 սենյակում գործող ***լրատվական գրասենյակ:
-Երևան քաղաքի Արշակունյանց 2-րդ հասցեի 505 սենյակում գործող ***լրատվական գրասենյակ այցելելուց հետո Անիտա Հակոբի Հարությունյանը հայհոյանքներ է հնչեցրել իր վերաբերյալ հրապարակում կատարած անձանց հասցեին և պահանջել ջնջել հրապարակումը: Իր պահանջը չկատարելու դեպքում սպառնացել է պատուհանից դուրս նետել գրասենյակի սեղաններին դրված համակարգիչները:
-Գրասենյակում գտնվող անձիք Անիտա Հակոբի Հարությունյանի գալուց հետո չեն կատարել իրենց աշխատանքը, վերջինիս վարքագծի արդյունքում ոմանք զգացել են վախ, տհաճություն և տագնապ:
-Ըստ ***լրատվականի գլխավոր խմբագիր, սույն գործով վկա *** և վկա *** ցուցմունքի՝ Անիտա Հարությունյանի վերաբերյալ հրապարակված հոդվածն այդքան էլ լավը չէր, այն վիրավորում է անձին, առաջացնում է սուր զգացողություններ և գնահատվել է վերջինիս հակազդումը «ադեկվատ ռեակցիա»:
-Ըստ Անիտա Հարությունյանի՝ *** լրատվականի խմբագրություն գնալու նպատակը կայացել է, որպեսզի հրապարակված նյութը հեռացվի, քանի որ այն իր պատվի և արժանապատվությունը ոտնահարող ու նվաստացնող էր:
Ըստ Անիտա Հարությունյանի՝ իր գործողությունները այն միտումն ունեին, որ այդ նյութը հեռացվեր և կանխվեր այդ ամենը:
-Դրա մասին է խոսում նաև Անիտա Հարությունյանի այն գործողությունն, որ վերջինս հեռացել է ***լրատվականի խմբագրությունից, երբ իրեն հավաստիացրել են, որ նյութը հեռացվել է:
Դատավճռի պատճառաբանական մաս. /…/
Վերոշարադրյալի համատեքստում Դատարանն արձանագրում է, որ յուրաքանչյուր դեպքում արարքը խուլիգանություն որակելու համար, ի թիվս այլնի, պետք է հաստատված համարվի, որ հանցավորը ունեցել է խուլիգանական դրդումներ:
Խուլիգանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի մեկնաբանության համատեքստում Դատարանն ընդգծում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ հանցանքը համարվում է ուղղակի դիտավորությամբ կատարված, եթե անձը գիտակցում է իր արարքի այն փաստական հանգամանքները, որոնք հանցակազմի հատկանիշ են, և այդ արարքը կատարելը նրա նպատակն է կամ նպատակին հասնելու միջոցը:
Ընդ որում, գիտակցել արարքի հանրային վտանգավորությունը նշանակում է գիտակցել դրա փաստական հանգամանքները և սոցիալական նշանակությունը։
Այսինքն, յուրաքանչյուր ուղղակի դիտավորությամբ հանցանք կատարելու պարագայում որպես պարզման ենթակա հանգամանք՝ անհրաժեշտ է հաստատված համարել, որ արարք կատարելիս անձը հստակ գիտակցել է իր գործողությունների բնույթը և սոցիալական նշանակությունը և ցանկացել է վրա հասնող հետևանքների առաջացումը, որը և իր նպատակն է եղել:
Ուղղակի դիտավորության կամային չափանիշը բնութագրվում է հանրորեն վտանգավոր հետևանքներ առաջացնելու ցանկությամբ: Նման ցանկությունը նշանակում է, որ անձի կամքն ուղղված է մտադրված վտանգավոր հետևանքների առաջացմանը: Իսկ ցանկությունը կոնկրետ նպատակներին հասնելու կամքն է:
Տվյալ պարագայում պետք է փաստել, որ այն դեպքերում, երբ անձի կողմից կատարված գործողությունները, դրսևորած վարքագիծը, պահվածքը, թեև, առերևույթ, կարող են գնահատվել որպես ոչ իրավաչափ և առաջին հայացքից խուլիգանական գործողություններ հիշեցնել, սակայն անձնավորված ու թիրախավորված են, այսինքն՝ ուղղված են կոնկրետ անձի գործողությունների (անգործության) կամ վարքագծի առնչությամբ որոշակի անհամաձայնության, անգամ՝ դժգոհության արտահայտմանը կամ բարձրաձայնելուն և չեն կրում (պարունակում) ամբողջ հանրությունից սեփական «ես»-ը տարբերակելու կամ առաջնություն հաղորդելու շարժառիթներ (խուլիգանական միտումներ), ապա արարքը չի կարող որակվել քննարկվող հանցակազմով, քանի որ կբացակայի հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը։ Այլ կերպ, նման իրավիճակում հանցավորի արարքն ուղղակի դիտավորությամբ ուղղված կլինի կոնկրետ անձնավորության և նրա իրավունքների ու օրինական շահերի դեմ, այլ ոչ թե կպարունակի հասարակական կարգի և բարոյականության ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերությունների դեմ ուղղված ոտնձգության հատկանիշներ:
Տվյալ դեպքում մեղադրյալին առաջադրվել է մեղադրանք այն արարքի կատարման համար, որ նա 2024 թվականի հունիսի 20-ին՝ ժամը 18-ից մինչև ժամը 19-ն ընկած ժամանակահատվածում, իր վերաբերյալ ***լրատվական կայք էջում տեղ գտած հրապարակման վերաբերյալ պարզաբանումներ ստանալու նպատակով այցելել է Երևան քաղաքի Արշակունյանց 2-րդ հասցեի 505 սենյակում գործող ***լրատվական գրասենյակ, որտեղ համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ, հասարակության նկատմամբ անհարգալից, բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով՝ շուրջ 30 րոպե տևողությամբ հայհոյանքներ է հնչեցրել հիշյալ գրասենյակի աշխատակիցների հասցեին, պահանջել ջնջել իր վերաբերյալ տեղադրված տեսանյութը, սպառնացել է պատուհանից դուրս նետել գրասենյակի սեղաններին դրված համակարգիչները՝ իր գործողություններով խախտելով ***լրատվական գրասենյակի աշխատակիցների բնականոն աշխատանքը:
Դատարանը գնահատման է ենթարկում հետազոտված ապացույցները մեղադրյալին մեղսագրվող հանցանքի համատեքստում, ինչի արդյունքում եզրահանգում է, որ անձի արարքը կարող է համապատասխանել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հանցակազմի հատկանիշներն այն դեպքում, երբ հիմնավոր կերպով փաստարկվում է անձի կողմից խուլիգանական դրդումներով հանրության շրջանակներում լայնորեն ընդունելի համակեցության և բարոյական նորմերին հանրային կերպով հակադրվելուն (խախտելուն), հասարակության այլ անդամներից իր թվացյալ առավելությունն ի ցույց դնելուն ուղղված կոնկրետ գործողությունների կատարումը, որոնք կազմում են հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի մաս, և այդ գործողությունների՝ հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով արտահայտված լինելը:
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրանքի որոշումը ամբողջ ծավալով չի բովանդակում կատարված դեպքի հանգամանքներն և դրա կատարման դրդապատճառները, մասնավորապես, հարցաքննված վկաները թեպետ հայտնել են մեղադրյալի կողմից իրենց գրասենյակում որոշակի ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու վերաբերյալ տեղեկություններ, ինչը չի հերքել նաև մեղադրյալը, սակայն նշվածն ինքնին միայն չի կարող անվերապահորեն վկայել, որ մեղադրյալը կատարել է ՀՀ քրեաիրավական իմաստով խուլիգանություն: Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրանքի որոշմամբ՝ որպես պարզված տվյալ, չի արտացոլվել մեղադրյալի դրդումներն և արդյոք վերջինիս գործողություններն եղել են խուլիգանական: Սույն քրեական գործով հարցաքննված երկու վկա հաստատել են, որ նշված օրը մեղադրյալի վերաբերյալ հրապարակվել է նյութ, որի բովանդակությունը բավականին սուր է եղել և դա, բնականաբար, հանգեցրել է անձի մոտ բացասական հույզերի առաջացմանը, այդ հրապարակումից ողջամտորեն անձը կարող է վիրավորվել: Մեղադրյալը նշել է, որ նշված լրատվականի գոյության մասին իմացել է այն բանից հետո, երբ իրեն ցույց են տվել իր վերաբերյալ հրապարակումը, նշված հրապարակումը նսեմացրել է իր պատիվն և արժանապատվությունը, նշված նյութի տեղադրումը իր համար շատ վատ ազդեցություն է ունեցել, դրանից հետո ինքը նույնիսկ ապրելու ցանկություն չի ունեցել, այդ նյութը իր համար նսեմացնող էր։ Մեղադրյալը նշել է, որ իր գործողությունները այն միտումն ունեին, որ այդ նյութը հեռացվեր և կանխվեր այդ ամենը:
Վերոգրյալի հաշվարկմամբ՝ արձանագրվում է, որ մեղադրյալը չի ունեցել կամ առնվազն պարզված չէ, որ ունեցել է խուլիգանական դրդում, այլ առկա փաստական տվյալների և ապացույցների համատեքստում արձանագրվում է, որ մեղադրյալի կողմից նման վարքագիծը պայմանավորված է եղել իր վերաբերյալ հրապարակված նյութը հեռացնելով, քանի որ, այն նսեմացնում և վիրավորում էր իր արժանապատվությունը:
Հատկանշական է, որ նշված հրապարակումը կատարած իրավասու անձիք ևս հաստատել են, որ այդ նյութն անձի համար վիրավորական է և ավելին մեղադրյալի վարքագիծը ադեկվատ է դիտարկվել հրապարակման բովանդակությանը:
Բանն այն է, որ քրեական գործի նյութերում առկա չեն բավարար փաստական տվյալներ, որոնց համակցությամբ հնարավոր կլիներ հաստատված համարել, որ մեղադրյալը գործել է հենց խուլիգանական դրդումներով, այլ ընդհակառակն, առկա ապացույցների պարագայում հաստատվում է, որ մեղադրյալը գործել է անձնական շարժառիթով՝ դադարեցնելու իր վերաբերյալ հրապարակված վարկաբեկիչ նյութի շրջանառությունը:
Քրեական գործում առկա չեն այնպիսի փաստական տվյալներ, որոնց հիման վրա Դատարանը կարողանա հերքել կամ առնվազն կասկածի տակ առնել այն փաստը, որ մեղադրյալի կողմից ***լրատվականի գրասենյակում դրսևորած վարքագիծը պայմանավորված չի եղել իր այդ նպատակով:
Ըստ քրեական գործում առկա տեղեկությունների՝ որպես նյութի հրապարակող, նշված չի եղել կոնկրետ անձ, այլ նշված է եղել ***լրատվական, ինչով էլ պայմանավորված՝ մեղադրյալի կողմից իր համար վիրավորական բովանդակության բնույթի նյութի հրապարակման և դրա տարածման կանխման ուղղված գործողությունները կատարվել են՝ հենց ***լրատվականի գրասենյակ այցելելով և այնտեղ որոշակի ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելով, ինչով էլ պայմանավորված՝ արձանագրվում է, որ նման վարքագիծը թեպետ Դատարանի գնահատմամբ չի համարվում ընդունելի, սակայն այն ՀՀ քրեական օրենսգրքի իմաստով ըստ մեղադրանքի՝ փաստական նկարագրության չի հանդիսանում հանցավոր, մեղադրյալի արարքում չի արձանագրվում իրեն վերագրվող հանցակազմի բոլոր տարրերի առկայությունը: Նման եզրահանգման Դատարանը գալիս է՝ հաշվի առնելով նաև սույն գործով հարցաքննված վկաներից երկուսի՝ գլխավոր խմբագրի և խմբագրի ցուցմունքները, որով հենց իրենք ընդունեցին հրապարակված նյութով անձին վիրավորելու հանգամանքը, իսկ առկա իրավական նորմերի և դիրքորոշումների համատեքստում փաստվում է, որ մեղադրյալը իրեն վերագրվող արարքի համար չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության, քանի որ ցանկացել է կանխել իր պատվին ու արժանապատվությանը վնաս պատճառող հրապարակման տարածումը, դեռ ավելին, Դատարանը հաստատված է համարում, որ մեղադրյալի միտումն եղել է բացառապես դա, քանի որ նյութը հեռացնելու վերաբերյալ տեղեկություն ստանալուց հետո նա հեռացել է խմբագրությունից:
Վերոգրյալը վկայում է, որ դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները բավարար չեն Ա.Հարությունյանի մոտ խուլիգանական դրդումների առկայությունը հաստատված համարելու համար: Ավելին, առկա ապացույցներն առավելապես հիմք են տալիս պնդելու, որ Ա.Հարությունյանի վարքագիծն ուղղված չի եղել հասարակության դեմ, նրա գործողությունները չեն հետապնդել հասարակությանը հակադրվելու կամ անորոշ թվով անձանցից իր առավելությունն ի ցույց դնելու նպատակ:
Դատարանը կրկնում է, որ նման եզրահանգման է գալիս՝ հաշվի առնելով հրապարակված նյութի բովանդակության վերաբերյալ խմբագիրների հայտարարություններն այն առումով, որ նյութի բովանդակությունն եղել է վիրավորական: Հետևաբար, անձի կողմից վիրավորական նյութի բովանդակությունից վիրավորվելու և վիրավորանքով պայմանավորված՝ հրապարակված նյութը հեռացնելու ուղղությամբ որոշակի ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու դեպքում արարքը գնահատման չէ խուլիգանության հանցակազմի համատեքստում, եթե այն չի վերաճել խուլիգանության և անձի արարքում չեն արձանագրվել նաև խուլիգանական դրդումներ:
Բնականաբար, այլ իրավիճակ է առկա այն դեպքում, երբ ոչ վիրավորական կամ պարզապես տեղեկություններ պարունակող նյութի հրապարակումով պայմանավորված՝ անձը դրսևորի ոչ պատշաճ վարքագիծ և անտեղի ցանկանա, որպիսզի իր վերաբերյալ կատարված հրապարակումը հեռացվի:
Բացի այդ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալին առաջադրված մեղադրանքի փաստական նկարագիրը չի հանդիսանում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված որևէ այլ հանցակազմի արտացոլում, հետևաբար, նաև այդ պարագայում Դատարանը մեղադրյալի արարքը չի կարող դիտարկել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված այլ հանցանքի առկայության կամ բացակայության համատեքստում:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի արարքում բացակայել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը:
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանը առանձին սենյակում գնահատելով դրանք իրենց համակցության մեջ, համադրելով մեղադրյալ Անիտա Հարությունյանին առաջադրված մեղադրանքի ձևակերպման հետ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերին պատասխանելիս կայացրել է արդարացման վերդիկտ:
Հաշվի առնելով, որ մեղադրյալը իրենց մեղսագրվող հանցանքում արդարացվել է, Դատարանը պարզաբանում է, որ նա Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով իրավունք ունի ստանալ հատուցում։ /…/»:

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.

Բողոքաբերը վերաքննիչ բողոքում գործի դատավարական նախապատմության, փաստական հանգամանքների, վերաբերելի իրավանորմերի և նախադեպային որոշումների վկայակոչմամբ մասնավորապես նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ փաստական հանգամանքների մասին դատավճռում շարադրված հետևությունները չեն համապատասխանում հետազոտված ապացույցներին, ուստի դատավճիռն օրինական և հիմնավոր չէ‚ ենթակա է բեկանման ու փոփոխման: Սույն քրեական գործով առկա փաստական տվյալները, վերլուծելով քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված օրենսդրական կարգավորումների համատեքստում, անհրաժեշտ է փաստել, որ Դատարանը քրեական գործով ստացված ապացույցները պատշաճ գնահատականի չի արժանացրել, ինչի արդյունքում դատական ակտում շարադրված հետևությունները չեն համապատասխանում դատարանում հետազոտված ապացույցներին: Դատարանի կողմից կատարված այն ձևակերպման մասով, որ սույն դեպքում բացակայում են խուլիգանական դրդումներն Անիտա Հարությունյանի կողմից արարքը կատարելիս՝ անհիմն են: Ինչպես կատարված նախաքննությամբ, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում հետազոտված բոլոր ապացույցներով ամբողջությամբ հիմնավորվել է Անիտա Հարությունյանի կողմից ՀՀ քրեաիրավական իմաստով խուլիգանության բոլոր կոմպոնենտների առկայության հանգամանքը: Վճռաբեկ դատարանի նախադեպում սահմանված է կոպիտ խախտումը որպես խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշ, բնութագրական է հասարակական կարգի կազմալուծման կամ խախտման գործընթացի արդյունքներին (հետևանքին): Այն արտահայտվում է նրանում, որ անձի կատարած գործողությունների հետևանքով հասարակության անդամների մեջ առաջանում է զայրույթ, վրդովմունք, կամ նրանց անհարմարություն կամ լուրջ անհանգստություն է պատճառվում, կամ առաջանում է վախի զգացում իրենց կյանքի, առողջության, գույքի պահպանության կապակցությամբ: Բացի այդ, կոպիտ խախտումն արտահայտվում է նաև աշխատանքային և այլ գործունեության կամ հասարակական նշանակության արարողության կազմալուծմամբ: Սույն դեպքով վերը նշված բոլոր հանգամանքների առկայությունը հաստատվել են և նույնիսկ չեն հերքվել Դատարանի կողմից: Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է նաև, որ խախտումը որպես կոպիտ գնահատելիս անհրաժեշտ է ելնել հասարակական կարգի վրա այդ խախտման ունեցած ազդեցությունից: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով կարող է խախտվել ցանկացած արարքի կատարման պարագայում, մինչդեռ խուլիգանության առկայության մասին է վկայում այնպիսի արարքի կատարումը, որը միտված է հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելուն և որպես այդպիսին, հանդիսացել է խուլիգանություն կատարող անձի դիտավորության մեջ ընդգրկված նպատակի իրականացման միջոց: Սույն դեպքում Անիտա Հարությունյանի կողմից կատարված գործողությունների համար որպես մղում հանդիսացել է իր անզուսպ եսամոլությունը, սեփական անձի առավելությունն ընդգծելու և հասարակությանը հակադրվելու հանգամանքը, ինչին նաև գումարվել է նրա կողմից իր վերաբերյալ բացասական բնույթի հրապարակումը լրատվական կայքում: Այդ բոլոր հանգամանքները հաստատվել են թե հետազոտված ապացույցներով, թե վկաների կողմից տրված ցուցմունքներով: Դատարանը դիտարկել է միայն Անիտա Հարությունյանի կողմից զայրացած լինելու և հուզական վիճակում գտնվելու հանգամանքը, սակայն ուշադրության չի արժանացրել այն փաստը, որ Անիտա Հարությունյանը իր կողմից արարքը կատարելիս ունեցել է խուլիգանական դրդումներ՝ իր անձի առավելությունը ընդգծելու, հասարակության նկատմամբ իր անձը հակադրելու և իր գործողություններով լրատվական կայքի բնականոն աշխատանքները խոչընդոտելու: Տվյալ դեպքում մեղադրյալը գիտակցել է իր գործողությունների անօրինականությունը և ցանկացել է դրանցով ցույց տալ անհարգալից վերաբերմունք հասարակության անդամների նկատմամբ /սույն դեպքում լրագրողական գրասենյակի աշխատակիցների/: Այդ մասին է նաև վկայում այն հանգամանքը, որ Անիտա Հարությունյանի վերաբերյալ հրապարակված հոդվածը թեև հեռացվել է նրա պահանջով լրատվական կազմակերպության աշխատակցի կողմից, սակայն նա կարող էր գիտակցել կամ գիտակցել է, որ իր կողմից լրատվական կազմակերպության աշխատասենյակից հեռանալուց հետո ևս կրկին անգամ կարող էր հրապարակվել նույն կամ մեկ այլ լրատվական կայքում: Բացի այդ մեղադրյալի կողմից արարքը ուղղակի դիտավորությամբ կատարելու հանգամանքի մասին է վկայում այն, որ նա նախօրոք ճշտել է այդ գրասենյակի գտնվելու հասցեն, այն հատվածը, որտեղ գտնվում է լրատվական գործակալության աշխատասենյակը և առանց համապատասխան գրանցումների կատարման մուտք է գործել լրատվական կազմակերպության աշխատասենյակ: Անիտա Հարությունյանին մեղսագրվող արարքը կատարելիս խուլիգանական դրդումներին նաև համակցված առկա է եղել վրեժի շարժառիթը, ինչի կապակցությամբ նաև ուշադրության են արժանի հետևյալ փաստերը, որոնց առկայությունը հաշվի չեն առնվել Դատարանի կողմից: Խուլիգանական դրդումները սովորաբար տարբերվում են վրեժի շարժառիթից, քանի որ այն անձնական հաշվեհարդար է, մինչդեռ խուլիգանականը՝ հասարակության նկատմամբ արհամարհանք: Սակայն կան բազմաթիվ հակառակ փաստարկներ, որոնք կարող են հիմնավորել վրեժի և խուլիգանական դրդումների հնարավոր համընկնումը կամ համակցումը որոշակի իրավիճակներում, մասնավորապես սույն դեպքում: Վրեժի դրսևորումը կարող է դիտվել որպես հասարակական կարգի կոպիտ խախտում, քանի որ այն կարող է դրսևորվել գործողություններով, որոնք ոչ միայն ուղղված են կոնկրետ անձի դեմ, այլև առաջացնում են հասարակական վրդովմունք կամ անհանգստություն՝ համապատասխանելով խուլիգանության օբյեկտիվ կողմին (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդված, որտեղ խուլիգանությունը ներառում է հասարակական օբյեկտի բնականոն աշխատանքների խոչընդոտում): Եթե վրեժը կատարվում է հանրային տեղում, հանդգնորեն և առանց անձնական կոնֆլիկտի սահմանափակման, այն իրենից ներկայացնում է որպես հասարակության նկատմամբ արհամարհանք, որը խուլիգանական դրդումի էությունն է: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի որոշումներում խուլիգանության վերաբերյալ գործերով շեշտվում է միասնական պրակտիկայի ձևավորումը, որտեղ շարժառիթները գնահատվում են արարքի կոնտեքստում: Եթե վրեժը կատարվում է առանց սադրանքի, հանդգնորեն և հասարակական վտանգավորությամբ, այն կարող է որակվել որպես խուլիգանական, քանի որ սուբյեկտիվ կողմը (մտադրությունը) կարող է ներառել երկուսը միաժամանակ: Խուլիգանության մեղադրանքները քննարկվում են հասարակական համատեքստում, որտեղ անձնական շարժառիթները (վրեժ) կարող են համակցվել հասարակական խախտումների հետ: Սույն դեպքում Ա.Հարությունյանը վրեժ է լուծել լրատվական կազմակերպությունից՝ սպառնալով վնասելով գույքը, հանրության ներկայությամբ և ցուցադրաբար խախտելով բարոյական նորմերը, որոնք դրսևորվել են ներկաների և խմբագրի հասցեին տևական ժամանակ հայհոյանքներ և վիրավորական արտահայտություններ հնչեցնելով, լրատվական կազմակերպության բնականոն աշխատանքների խափանմամբ, ինչն ի թիվս այլնի արդեն իսկ վկայում է խուլիգանական դրդումների առկայության մասին, քանի որ շարժառիթը գերազանցում է անձնական շարժառիթին և դառնում հասարակական: Եթե վրեժը առաջացրել է հասարակական կարգի խախտում, այն կարող է որակվել խուլիգանություն՝ չնայած անձնական հիմքին: Սա հիմնավորում է, որ վրեժը կարող է լինել խուլիգանական դրդման «քողի տակ», եթե գործողությունները ցուցադրաբար արհամարհում են հասարակական նորմերը: Ամփոփելով՝ չնայած սովորաբար վրեժը և խուլիգանական դրդումները տարբերվում են, վերոնշյալ փաստարկները ցույց են տալիս հնարավոր համընկնումը, հատկապես երբ վրեժը դուրս է գալիս անձնական սահմաններից և դառնում հասարակական վտանգ: Վերոնշյալ այս բոլոր փաստարկները բխում են սույն գործի բոլոր փաստական հանգամանքներից: Հետևաբար նախաքննության և դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցներով, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված է համարվում, որ մեղադրյալ Անիտա Հարությունյանը կատարել է իրեն մեղսագրվող արարքը՝ նրան մեղսագրվող ամբողջ կոմպոնենտներով և փաստական հանգամանքներով: Գտնում է, որ գործի նյութերով հերքվում են Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում նշված՝ Անիտա Հարությունյանին ներկայացված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքն անհիմն լինելու մասին բոլոր փաստարկները և հաստատվում է նրա նկատմամբ առաջադրված մեղադրանքի օրինական, հիմնավորված ու պատճառաբանված լինելը, ուստի հավաքված ապացույցները իրենց համակցությամբ բավարար է փաստելու, որ նա կատարել է իրեն վերագրվող հանցավոր արարքը, հետևաբար անհրաժեշտ է բեկանել և փոփոխել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը:
Ելնելով վերոգրյալից, դատախազը Վերաքննիչ դատարանին խնդրում է.
«Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ թիվ ԵԴ/3771/01/24 դատական գործով 2024 թվականի հուլիսի 30-ին կայացրած դատավճիռը բեկանել և քրեական գործն ուղարկել ստորադաս դատարան նոր քննության:»:

Վերաքննիչ դատարանում կողմերի պարզաբանումները.

Դատական նիստի ընթացքում մեղադրյալ Անիտա Հարությունյանն առարկեց դատախազի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ և հայտնեց‚ որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը հիմնավոր է և օրինական, այն բեկանելու և փոփոխելու հիմքեր առկա չեն:

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարան ներկայացված քրեական գործի նյութերը, գտնում է, որ սույն վերաքննիչ բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին, իրավաչափ են արդյոք Առաջին ատյանի դատարանի 30.07.2025 թվականի դատավճռով արտահայտված հետևությունները՝ մեղադրյալ Անիտա Հակոբի Հարությունյանին առաջադրված մեղադրանքում արդարացնելու վերաբերյալ։
ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն`
Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն՝
1. Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե`
1) անձը չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
6. Խոստովանական ցուցմունքը չի կարող անձին դատապարտելու հիմք հանդիսանալ, եթե այն չի հիմնավորվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված բավարար ապացույցներով:
7. Մեղադրյալի դատապարտումը հակակշռող բավարար գործոնների բացակայության պայմաններում չի կարող միայն կամ առավելապես հիմնվել այնպիսի անձի ցուցմունքի վրա, որի հակընդդեմ հարցման հնարավորություն տվյալ մեղադրյալը կամ նրա պաշտպանը կամ ներկայացուցիչը չի ունեցել:
8. Դեպոնացված ցուցմունքը չի կարող դրվել դատավճռի հիմքում, եթե դատարանում վերաբերելի մասով չի հետազոտվել դրա տեսաձայնագրությունը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝
1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ.
5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները.
6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները.
7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը.
8) այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից.
9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները.
10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները:
2. Սույն օրենսգրքով նախատեսված վարույթի առանձին տեսակների համար կարող է սահմանվել ապացուցման ենթակա հանգամանքների այլ շրջանակ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 106-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Եթե քրեական վարույթի ընթացքում հակառակը չի ապացուցվում, ապա ապացուցված են համարվում՝
1) հանրահայտ փաստը.
2) արդի գիտության, տեխնիկայի, արվեստի, արհեստի կամ այլ բնագավառների համընդհանուր ճանաչում ստացած մեթոդիկաների ճշմարտացիությունը.
3) փաստը, որը անձին հայտնի է կամ պետք է հայտնի լիներ իրավական ակտով կամ պայմանագրով սահմանված իր մասնագիտական կամ պաշտոնեական պարտականությունների կապակցությամբ.
4) փաստը, որը մեղադրյալին հայտնի է կամ պետք է հայտնի լիներ՝ որպես նրա բացառիկ իրազեկության հանգամանք:
2. Եթե վարույթի մասնակիցը վիճարկում է սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված փաստերի հավաստիությունը, ապա կրում է հակառակն ապացուցելու պարտականությունը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Վերդիկտ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը․
1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված հարցերից որևէ մեկին ժխտական պատասխան տալու դեպքում դատարանը կայացնում է արդարացման վերդիկտ։(…)
4. Մեղադրական վերդիկտը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատաքննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա, հանգում է մեղադրյալի մեղավորության մասին հետևության:(…)
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝
Արդարացման դատավճիռը կայացվում է արդարացման վերդիկտի հիման վրա: Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալի անմեղությունն այն փաստական հանգամանքներով, որոնք դրվել են մեղադրանքի հիմքում:
Մեջբերված նորմերը վերլուծության ենթարկելիս ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Ընդ որում, թեև ապացույցները գնահատվում են ներքին համոզմունքի հիման վրա, այնուամենայնիվ, այն չի կարող կամայական լինել և պետք է բխի գործի հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունից։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) դատարանը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով /Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի գործով 12.02.2010 թվականի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 և Հմայակ Դավթյանի գործով 08.05.2013 թվականի թիվ ՇԴ/0126/01/12 Վճռաբեկ դատարանի որոշումներ/։
Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արձանագրել այն մասին, որ. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը՝ վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից՝ այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն՝ օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած (…)։
Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցություն» հասկացությունը: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե՝
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում» /ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 22.12.2011թվականի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշում/:
Վերահաստատելով և զարգացնելով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագյանի և Վահրամ Սահակյանի վերաբերյալ գործով արձանագրել է. «(…) Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար (…)։
«Ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր՝ անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա։ Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է (…)։
32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը)։ Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն (…)։
Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով՝ պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում (…):
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած» /ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 31.10.2014 թվականի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշում/։
Ընդհանրացնելով մեջբերված որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից։ Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել. այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում /Ն.Ափոյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 18.12.2015 թվականի թիվ ԵԱՔԴ/0009/01/13 որոշման 24-րդ կետը/:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Խուլիգանությունը` հասարակության նկատմամբ անհարգալից կամ իրավական կամ բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելը, որը դրսևորվել է անձին ստորացնելով կամ հայհոյանքներով կամ անպարկեշտ արտահայտություններով կամ համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ մարդկանց անդորրը խախտելով կամ նույն եղանակներով հանրային միջոցառումը, արարողությունը խափանելով կամ հասարակական նշանակության օբյեկտի, հիմնարկի կամ կազմակերպության բնականոն աշխատանքը խոչընդոտելով՝ պատժվում է /.../:
Վճռաբեկ դատարանը Արման Խաչատրյանի վերաբերյալ որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «Խուլիգանությունը կարող է կատարվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ: Դա նշանակում է, որ մեղավոր անձը ոչ միայն գիտակցում է, որ իր գործողություններով խախտում է հասարակական կարգն ու բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորում հանրության հանդեպ, այլև ցանկանում է կատարել այդ գործողությունները:
Խուլիգանական արարքը կարող է կատարվել միայն խուլիգանական մղումներից ելնելով: Իսկ արարքը համարվում է խուլիգանական մղումներով կատարված, եթե այն կատարվում է հասարակության և բարոյականության նորմերի նկատմամբ անթաքույց արհամարհանքի հողի վրա, երբ մեղավոր անձի վարքը հանդիսանում է բացահայտ մարտահրավեր` ուղղված հասարակական կարգի դեմ և թելադրված է լինում շրջապատին հակադրվելու, վերջինիս հանդեպ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելու ցանկությամբ: Հետևաբար, եթե մեղավոր անձի գործողությունները կատարվել են ոչ խուլիգանական մղումներով և չեն զուգորդվել հասարակական կարգի կոպիտ խախտմամբ, դրանք չեն կարող որակվել որպես խուլիգանություն:
Մեղադրյալի կողմից տուժողին վիրավորանքներ, մարմնական վնասվածքներ հասցվելու կամ նման այլ բռնարարքների կատարման դեպքում խուլիգանական մղումները և խուլիգանության հանցակազմը կարող է բացակայել, եթե նշված գործողությունները կատարվել են կենցաղային հողի վրա առաջացած վիճաբանության, քիչ թե շատ երկարատև ժամանակահատվածի ընթացքում ձևավորված հակակրանքի արդյունքում:
Խուլիգանական մղումների առկայությունը գնահատելու համար էական նշանակություն կարող է ունենալ նաև տուժողի վարքագիծը» /Արման Խաչատրյանի վերաբերյալ գործով 24.10.2006 թվականի թիվ ՎԲ-223/06 որոշում/:
Խուլիգանության հանցակազմի առանձնահատկություններին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Շահեն Հախվերդյանի գործով որոշման շրջանակներում՝ արձանագրելով հետևյալը. «(...) Խուլիգանություն կատարող անձը ոչ միայն գիտակցում է, որ իր գործողություններով խախտում է հասարակական կարգն ու բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք է դրսևորում հասարակության նկատմամբ, այլև ցանկանում է դա: Այլ խոսքով` խուլիգանության օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքները կատարող անձը ցանկանում է կոպիտ կերպով խախտել հասարակական կարգը և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել, այլ ոչ թե գիտակցաբար թույլ է տալիս վերոնշյալ հետևանքների` հասարակական կարգի խախտման և բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման հնարավորությունը:
(...) Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ոչ բոլոր դեպքերում է, որ այլ հանցակազմի հատկանիշներ պարունակող արարք կատարելը, որն իրենում բովանդակում է նաև հասարակական կարգի կոպիտ խախտման և հասարակության նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման տարրեր (օրինակ` կենցաղային հողի վրա, անձնական դրդապատճառներով հասարակական վայրերում առաջացած ծեծկռտուքն ու վիճաբանությունը, որոնք արտաքնապես ընկալվում են որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք) կարող է որակվել խուլիգանություն: (...)
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը խուլիգանություն որակելու համար էական նշանակություն ունի դրա բնույթն ու կատարման շարժառիթը: (...)
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանությունը կարող է կատարվել խուլիգանական դրդումներով, որը դրսևորվում է հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու, հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու ձգտմամբ: Խուլիգանական դրդումների հիմքում ընկած են նաև անձի անզուսպ եսամոլությունը, սեփական անձի առավելությունն ընդգծելու միջոցով ներքին բավականություն ստանալու, զվարճանալու ձգտումը:
Խուլիգանություն կատարող անձն ինքնահաստատվում է, ձգտում հակահասարակական վարքագծով ապացուցել իր անկախությունը հասարակության մեջ ընդունված վարքագծի կանոններից, իր անձը հակադրելով հասարակությանը` ցույց տալ իր գերակայությունը և այլն:
(...)Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ խուլիգանական դրդումներն անհրաժեշտ է սահմանազատել արարքը կատարելու պահին անձի մոտ առկա հուզական վիճակից, որն անձի մոտ առաջացնում է լարվածություն, էմոցիոնալ բռնկվածություն և այլն: Մասնավորապես, եթե արարքն սկսվել է կենցաղային հողի վրա առաջացած վեճի կամ տուժողի հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագծի հետևանքով, ապա անհրաժեշտ է պարզել` արդյոք անձի արարքը (հայհոյանքներ տալը կամ այլ վարքագիծը) ստեղծված իրավիճակին համարժեք հուզական դրսևորում է, թե ուղղված է դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելուն, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով:
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ այն դեպքում, երբ հանցավորի վարքագիծն ուղղված է կոնկրետ անձի, պայմանավորված է նրա հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագծով և հանդիսանում է հանցավորի հուզական վիճակի արտահայտություն, խուլիգանության հանցակազմը բացակայում է:
(...) Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ արարքը խուլիգանություն կարող է որակվել այն դեպքում, երբ անձի մոտ առկա են խուլիգանական դրդումներ: Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ արարքը խուլիգանություն կարող է որակվել նաև այն դեպքերում, երբ անձի մոտ առկա են հանցանքի կատարման այլ դրդումներ, սակայն հանցանքի կատարման ընթացքում ձևավորվում են խուլիգանական դրդումներ, այլ խոսքով` արարքը կվերաճի խուլիգանության՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման, որը դրսևորվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով:
(...) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ այն դեպքում, երբ խուլիգանական գործողությունները կատարվել են կենցաղային հողի վրա առաջացած վեճի արդյունքում, ապա նախ անհրաժեշտ է պարզել, թե ով է հանդիսացել վեճը նախաձեռնողը: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը չի կարող որակվել որպես խուլիգանություն, եթե վիճաբանությունն առաջանում է տուժողի ոչ իրավաչափ վարքագծի հետևանքով և, հետևաբար, հանցանք կատարած անձի մոտ բացակայում են խուլիգանական դրդումները: Նման պարագայում արարքը կարող է խուլիգանություն որակվել միայն այն դեպքում, երբ խուլիգանական դրդումներն առաջանան հետագայում և արարքը վերաճի խուլիգանության: /.../
13.1. Խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշների ամբողջական վերլուծության հիման վրա Շահեն Հախվերդյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանի կողմից ընդգծվել է, որ արարքը չի կարող որակվել որպես խուլիգանություն այն դեպքերում, երբ̀
ա) արարքը կատարվում է ոչ հասարակական վայրում և (կամ) հասարակության անդամների բացակայությամբ,
բ) արարքի հետևանքով հասարակությանը լուրջ անհանգստություն չի պատճառվել,
գ) հանցավորի գործողությունները պայմանավորված են տուժողի հակաօրինական, հակաբարոյական վարքագծով և ուղղված են նրա, այլ ոչ թե հասարակության դեմ,
դ) բացակայում են խուլիգանական դրդումները, իսկ անձի արարքները պայմանավորված են նրա հուզական վիճակով,
ե) հասարակական կարգի կոպիտ խախտման նկատմամբ դրսևորվել է անզգուշություն,
զ) հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտող արարքը համընկնում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված այլ հանցակազմի հատկանիշների հետ, սակայն դրա կատարմամբ հանցավորը հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ չունի,
է) այլ դրդումներով կատարված հանցանքը չի վերաճել հասարակական կարգի կոպիտ խախտման, որը դրսևորվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով /Շահեն Հախվերդյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 30.03.2012 թվականի թիվ ԱՎԴ/0014/01/11 որոշման 29-րդ կետը/:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Մարինե Ավետյանի վերաբերյալ քրեական գործով արձանագրել է. «/…/ սույն գործի փաստական հանգամանքներից հետևում է, որ՝
1) ամբաստանյալ Մ.Ավետյանի և տուժող Ն.Յողուրջյանի միջև վիճաբանությունն առաջացել է այն պատճառով, որ վերջինս իր ավտոմեքենայով ոչ իրավաչափորեն արգելափակել էր Մ.Ավետյանի մեքենայի ճանապարհը՝ զրկելով նրան մեկնելու հնարավորությունից (…): Այլ կերպ՝ վիճաբանության առաջացման պատճառը եղել է տուժողի ոչ իրավաչափ վարքագիծը, այն է՝ վերջինս զրկել է Մ.Ավետյանին՝ ճանապարհով ազատ և անարգել տեղաշարժվելու հնարավորությունից` չպահպանելով «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 1-ին մասի «ա» կետով նախատեսված պահանջները,
2) ոչ միայն Մ.Ավետյանի և տուժող Ն.Յողուրջյանի, այլև Մ.Ավետյանի և Ա.Խաչատուրյանի միջև վիճաբանությունն ի սկզբանե պայմանավորված է եղել տուժողի ոչ իրավաչափ վարքագծով (տես նախորդ ենթակետը), և վերջիններիս միջև այն բորբոքվել է որոշակի ժամանակահատվածի ընթացքում ձևավորված հակակրանքի արդյունքում,
3) Մ.Ավետյանի վարքագիծը եղել է տուժողի ոչ իրավաչափ վարքագծի արդյունք: Մասնավորապես՝ սույն գործի նյութերից երևում է, որ տուժողը գտնվելով ավտոմեքենայի մեջ, դիտավորյալ կերպով շարունակել է փակ պահել ճանապարհը, անտեսելով անգամ հասարակության անդամների կողմից մի քանի անգամ արված հորդորները՝ ճանապարհը բացելու շուրջ (տես սույն որոշման 14-րդ կետը):
Վերոգրյալի պայմաններում Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Մ.Ավետյանի գործողությունները պայմանավորված են եղել տուժողի ոչ իրավաչափ վարքագծով և ուղղված են եղել նրա, այլ ոչ թե հասարակության դեմ: /…/»: /Մարինե Ավետյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 15.11.2017թվականի թիվ ԵԿԴ/0235/01/16 որոշում/:
Վերոգրյալ իրավական նորմերի և իրավական դիրքորոշումների կիրառմամբ, Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում փաստել, որ խուլիգանության հիմնական անմիջական օբյեկտը հասարակական կարգն է: Լրացուցիչ օբյեկտ են հանդիսանում անձի անձեռնմխելիությունը, պատիվն ու արժանապատվությունը, առողջությունը, քաղաքացիների ու կազմակերպությունների գույքային շահերը: Հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է հասարակական կարգի կոպիտ խախտման մեջ, որն արտահայտվում է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով: Խուլիգանության հանցակազմի էությունը բացահայտելու համար անհրաժեշտ է բացահայտել «հասարակական կարգի կոպիտ խախտում» և «հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք» արժեքավորվող հասկացությունների բովանդակությունը: Հասարակական կարգի կոպիտ խախտում պետք է համարել այնպիսի գործողությունները, որոնք սպառնալիք են ստեղծում կազմակերպությունների, հիմնարկների նորմալ գործունեության, անձի առողջության, բարոյականության համար, ինչպես նաև քաղաքացիների մեջ տագնապ են առաջացնում իրենց իրավունքների ու շահերի պաշտպանության կապակցությամբ: Հասարակական կարգի կոպիտ խախտումը դրսևորվում է մարդուն վիրավորելով, հասարակության մեջ ընդունված բարոյական նորմերը ոտնահարելով: Հաճախ հասարակ խուլիգանության օբյեկտիվ կողմը հստակ սահմանազատվում է մյուս հանցագործությունների օբյեկտիվ կողմից: Օրինակ, հասարակ խուլիգանությունը կարող է դրսևորվել անպարկեշտ արտահայտություններ, մարմնաշարժումներ անելով, գիշերային ժամերին բնակիչների անդորրը խախտելով և այլն: Շատ դեպքերում խուլիգանական գործողությունները արտաքնապես նմանվում են այլ հանցագործությունների ժամանակ կատարվող գործողություններին̀ վիրավորանք, գույքի ոչնչացում կամ վնասում, անձի նկատմամբ բռնություն, սպառնալիք: Դրա համար էլ անչափ կարևոր է խուլիգանության հանցակազմի մյուս հատկանիշի̀ հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի բովանդակության բացահայտումը: Հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքը դրսևորվում է նրանում, որ հանցավորը իր և հասարակության անդամների համար ակնհայտորեն խախտում է վարքագծի համընդհանուր ճանաչում ստացած նորմերը, բացահայտորեն ցույց է տալիս իր արհամարհական վերաբերմունքը հասարակության, դրանում ընդունված բարոյական և իրավական նորմերի նկատմամբ: Հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքը արտահայտվում է նաև նրանով, որ խուլիգանությունը հրապարակայնորեն է կատարվում: Հարկ է նշել, սակայն, որ խուլիգանական գործողությունների հրապարակային բնույթը չի նշանակում, թե խուլիգանությունը պետք է անպայման հասարակական վայրերում կատարվի և անպայման հասարակության անդամների ներկայությամբ: Խուլիգանական գործողությունները կարող են կատարվել նաև այնպիսի վայրերում, որոնց հասարակական բնույթը որոշվում է այնտեղ գտնվող մարդկանց ներկայությամբ: Հասարակ խուլիգանության հանցակազմը ձևական է. հանցագործությունն ավարտված է համարվում հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտող գործողությունները կատարելու պահից:
Խուլիգանության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է դիտավորությամբ. հանցավորը գիտակցում է, որ իր արարքները կոպիտ կերպով խախտում են հասարակական կարգը, և որ դրանք բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք են դրսևորում հասարակության նկատմամբ, և ցանկանում է կատարել այդ արարքները: Ընդ որում, հասարակ խուլիգանությունը, բռնություն գործադրելու սպառնալիքով կամ բռնություն գործադրելով զուգորդված խուլիգանությունը կարող են կատարվել ուղղակի դիտավորությամբ, իսկ գույքը ոչնչացնելով կամ վնասելով զուգորդված խուլիգանությունը̀ ինչպես ուղղակի այնպես էլ անուղղակի դիտավորությամբ:
Քանի որ խուլիգանության սուբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորումը հասարակության նկատմամբ, խուլիգանության հանցակազմը կարող է առկա լինել միայն այն դեպքերում, երբ նշված արարքները զուգորդվում են հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով: Հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքը այդ դեպքերում կարող է դրսևորվել կատարվող արարքների տևականությամբ, իրադրությանը միջամտող քաղաքացիների և իրավապահ մարմինների աշխատակիցների նկատմամբ դրսևորած արհամարհական, կոպիտ վերաբերմունքով և այլն (օրինակ̀ կռվողներին փորձում են հանգստացնել, կարգի հրավիրել, սակայն վերջիններս չեն դադարեցնում իրենց գործողությունները, ոտնձգում են միջամտող քաղաքացիների պատվի, արժանապատվության, ֆիզիկական անձեռնմխելիության դեմ և այլն): Վերոգրյալը թույլ է տալիս եզրակացնել, որ խուլիգանության սուբյեկտիվ կողմը, որպես կանոն, բնութագրվում է նաև յուրահատուկ շարժառիթով, որը օրենքում ձևակերպված է որպես խուլիգանական դրդում: Ուստի այն կարծիքը, թե խուլիգանությունը առանց շարժառիթի կատարվող հանցագործություն է, չի արտացոլում իրականությունը: Մարդկային արարքն առանց շարժառիթի չի կարող լինել: Խուլիգանական շարժառիթները (դրդումները) մարդու հիմնարար պահանջմունքներից մեկի̀ ինքնահաստատման պահանջմունքի խեղաթյուրված դրսևորումն են, մարդու ներքին կոնֆլիկտների արտացոլումը: Յուրաքանչյուր մարդ ունի ինքնահաստատվելու, շրջապատի կողմից ընդունվելու, իր գերազանցությունը ցույց տալու ցանկություն: Տարբեր մարդիկ տարբեր եղանակներով են կարողանում բավարարել այդ պահանջմունքները: Խուլիգանները օբյեկտիվ և ավելի հաճախ սուբյեկտիվ հանգամանքների պատճառով (կուլտուրայի, ինտելեկտի ցածր մակարդակ, իմպուլսիվություն, դյուրագրգռություն և այլն) չեն կարողանում սոցիալապես օգտակար միջոցներ գտնել իրենց նշված պահանջմունքները բավարարելու համար: Արդյունքում̀ ինքնահաստատման նորմալ պահանջմունքը խեղաթյուրվում է: Ավելի ճիշտ կլինի ասել, խեղաթյուրվում են դրա բավարարման եղանակները: Անձը իր ինքնահաստատման պահանջմունքը բավարարելու այլ եղանակ չի գտնում, քան հասարակության նկատմամբ արհամարհական, բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի ցուցադրումը, ուրիշին նսեմացնելը, իր կոպիտ ֆիզիկական ուժի, բարոյական և իրավական նորմերով իր կաշկանդված չլինելու հանգամանքի ցուցադրումը: Դրանով իսկ հանցավորը ցանկանում է ցույց տալ իր գերազանցությունը հասարակության և դրա անդամների նկատմամբ:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի (հետայսու՝ նաև Եվրոպական կոնվենցիա) 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետն ամրագրում է անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը: Վերջինս պահանջում է, inter alia, որ Դատարանը խուսափի կանխակալ համոզմունքից, և ապացուցման գործընթացի պարտականությունը պետք է կրի մեղադրող կողմը, և ցանկացած կասկած պետք է մեկնաբանվի հօգուտ մեղադրյալի (Բարբերան, Մեսեգեն և Ջաբարդոն ընդդեմ Իսպանիայի [BarberՈ, Messeguռ and Jabardo v. Spain], 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6, § 77): Մեղսագրված արարքի ապացուցման պարտականությունը մեղադրող կողմին թողնելը Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արդար դատաքննության իրավունքի անկյունաքարն է (ի թիվս այլնի` տես Ֆիլիպսն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության [Phillips v. the United Kingdom], 41087/98, 2001 թվականի հուլիսի 1, § 39-40, ինչպես նաև Գրեյսոնը և Բարնհեմն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության, [Grayson and Barnham v. the United Kingdom], 19955/05, 15085/06, 2008 թվականի սեպտեմբերի 23, § 37 և 39):
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլնի, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը՝ ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տես, ի թիվս այլնի, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ), և որ մեղադրյալի վրա չի կարող դրվել պարտականություն ապացուցելու իր անմեղությունը կամ մեղավորությունը (Սանդերսն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության [Saunders v. the United Kingdom], 19187/91, 1996 թվականի դեկտեմբերի 17, § 68)։
Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետը կարգավորում է ոչ միայն մեղադրանքի քննության, այլև քրեական դատավարության գործընթացն ընդհանրապես (Փոնսելեն ընդդեմ Բելգիայի [Poncelet v. Belgium], 44418/07, 2010 թվականի մարտի 30, § 50, ի թիվս այլնի՝ տես Մինելին ընդդեմ Շվեյցարիայի [Minelli v. Switzerland], 8660/79, 1983 թվականի մարտի 25, § 30 և Գարիցկին ընդդեմ Լեհաստանի [Garycki v. Poland], 14348/02, 2007 թվականի փետրվարի 6, § 68): Սրանից հետևում է, որ երբ անձին իրեն վերագրվող հանցանքի կատարման մեջ մեղավոր ճանաչելու վերաբերյալ դատարանի պատճառաբանությունները հիմնված են միայն կարծիքի վրա, ապա այդ ակտը կարող է բեկանվել (Քլիվն ընդդեմ Գերմանիայի [Cleve v. Germany], 48144/09, 2015 թվականի հունվարի 15, § 41):
Վերոգրյալ իրավական նորմերի, վերլուծությունների և իրավական դիրքորոշումների կիրառմամբ վերլուծելով Առաջին ատյանի դատարանի դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման է ենթարկել դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատել վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ինչի արդյունքում դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, վերաբերելի իրավանորմերի վերլուծության լույսի ներքո, գործի փաստական հանգամանքների պատշաճ գնահատմամբ, եկել է իրավաչափ եզրահանգման այն մասին, որ դատարանում հետազոտված ապացույցներով հնարավոր չէ հաստատված համարել մեղադրյալ Անիտա Հարությունյանին վերագրվող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը կատարած լինելու հանգամանքը և նրան պետք է արդարացնել:
Քրեական գործում առկա փաստական հանգամանքների հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին, մասնավորապես արձանագրելով, որ քրեական գործում առկա չէ բավարար ապացույցների համակցություն, որոնց գնահատմամբ` հնարավոր լինի եզրահանգել, որ Անիտա Հարությունյանը ***լրատվական գրասենյակում կատարել է խուլիգանություն, քանի որ քննարկվող դեպքին վերաբերող ապացույցների, մասնավորապես դեպքի տեսագրությունը պարունակող լազերային սկավառակի հետազոտմամբ և վկաների ցուցմունքներով փաստվում է, որ Անիտա Հակոբի Հարությունյանը տեղեկանալով իր վերաբերյալ պատիվը և արժանապատվությունը ոտնահարող ու նվաստացնող տեսանյութ է հրապարակվել ***լրատվական կայքում‚ 20.06.2024 թվականին՝ ժամը 18-ից մինչև ժամը 19-ն ընկած ժամանակահատվածում, ***լրատվական կայք էջում տեղադրված տեսանյութի վերաբերյալ պարզաբանումներ ստանալու նպատակով այցելել է Երևան քաղաքի Արշակունյանց 2-րդ հասցեի 505 սենյակում գործող ***լրատվական գրասենյակ‚ որտեղ հայհոյանքներ է հնչեցրել իր վերաբերյալ հրապարակում կատարած անձանց հասցեին և պահանջել ջնջել հրապարակումը‚ որի նպատակը եղել է նյութը հեռացնելը‚ հետևաբար Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է‚ որ մեղադրյալը խուլիգանական դրդումներ չի ունեցել, այլ ըստ գործում առկա փաստական տվյալների՝ վերջինիս վարքագիծը պայմանավորված է եղել իր վերաբերյալ հրապարակված նյութը հեռացնելու հանգամանքով, քանի որ այն նսեմացրել և վիրավորել է իր արժանապատվությունը‚ ինչը հաստատել են նաև ***լրատվական գրասենյակի աշխատակիցները‚ հայտնելով‚ որ այդ նյութն անձի համար վիրավորական է եղել: Ելնելով վերոնշվածից‚ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է‚ որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից իրավացիորեն արձանագրվել է‚ որ քրեական գործի նյութերում առկա չեն բավարար փաստական տվյալներ, որոնց համակցությամբ հնարավոր կլիներ հաստատված համարել, որ մեղադրյալը գործել է հենց խուլիգանական դրդումներով, այլ ընդհակառակը, առկա ապացույցներով հաստատվում է, որ մեղադրյալը գործել է անձնական շարժառիթով՝ դադարեցնելու իր վերաբերյալ հրապարակված վարկաբեկիչ նյութի շրջանառությունը:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը եզրահանգում է, որ Անիտա Հարությունյանի արարքում բացակայում են խուլիգանական դրդումները, քանի որ նրա գործողությունները պայմանավորված են եղել իր անձի համար վիրավորական, պատիվը և արժանապատվությունը նվաստացնող ***լրատվականում հրապարակված նյութով, ուղղված են եղել այն հեռացնելու հանգամանքին, և ոչ թե հասարակության դեմ, նրա գործողությունները չեն հետապնդել հասարակությանը հակադրվելու կամ անորոշ թվով անձանցից իր առավելությունն ի ցույց դնելու նպատակ, այլ կերպ՝ դրանք եղել են հուզական վիճակի արդյունք և նպատակ չեն ունեցել խախտել հասարակական կարգը, ինչպես նաև բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել հասարակության նկատմամբ, հետևաբար Անիտա Հարությունյանի գործողություններում բացակայում է խուլիգանության հանցակազմը:
Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նաև փաստել, որ ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու դեպքում արարքը չի կարող գնահատվել խուլիգանության հանցակազմի համատեքստում, եթե այն չի վերաճել խուլիգանության:
Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի են Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն այն մասին, որ ապացուցված չեն մեղադրյալ Անիտա Հարությունյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները /արարքը/, ապացուցված չէ մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, ապացուցված չէ մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ։
Վերաքննիչ դատարանն անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի և «չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու» կանոնի վերլուծությամբ փաստում է, որ անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու և ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար: Անմեղության կանխավարկածն այս տեսանկյունից կարելի է համարել հաղթահարված, եթե ապացուցման առարկան կազմող հանգամանքներն ապացուցված են անկասկած, այսինքն` այնպես են ապացուցված, որ դրանց ճշտությունը` առկա բավարար ապացույցներով հաստատված ճանաչելու դեպքում չի կարող կասկածներ առաջացնել: Հակառակ դեպքում, եթե այդ հանգամանքներն ապացուցված չեն անկասկած, անվերապահորեն, ապա չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու կանոնի կիրառմամբ պետք է ապացուցված համարել հակառակը: Հետևաբար, հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից: Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել, այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում: Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցման առարկան կազմող հանգամանքներն անկասկած, անվերապահորեն ապացուցված չլինելու պայմաններում չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու կանոնի կիրառմամբ պետք է ապացուցված համարել մեղսագրվող արարքում Անիտա Հարությունյանի անմեղությունը:
Այսպիսով, մեջբերված իրավադրույթների և իրավական վերլուծությունների հիման վրա ստուգելով և վերլուծելով դատաքննությամբ հետազոտված բոլոր ապացույցները և շեշտելով, որ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ մեղադրյալ Անիտա Հարությունյանի կողմից իրեն մեղսագրված արարքի կատարումը հետազոտված ապացույցներով ապացուցված չլինելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավոր են և իրավաչափ, քանի որ կայացվել է քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները բովանդակային գնահատման և վերլուծության ենթարկելու, դրանք միմյանց հետ համադրելու և վերաբերելի իրավակարգավորումների համատեքստում գնահատելու արդյունքում, հետևաբար հակառակի մասին վերաքննիչ բողոքում բերված փաստարկներին համաձայնելու իրավաչափ հիմքեր չկան:
Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքում ներկայացված մյուս փաստարկներին ու դատողություններին, ապա հարկ է արձանագրել, որ սույն որոշմամբ վերը շարադրված վերլուծություններն ու դատողություններն իրենց համակցության մեջ արդեն իսկ ամբողջությամբ ներառում են դրանց վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի մոտեցումներն ու բարձրացված հարցերի պատասխանները, ուստի լրացուցիչ առանձին-առանձին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է:
Ամփոփելով վերոշարադրյալը և արձանագրելով, որ մեղադրյալ Անիտա Հարությունյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ ճանաչելու և մեղսագրված արարքը կատարած չլինելու հիմքով նրան արդարացնելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավոր են և բխում են գործի փաստական հանգամանքներից, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չեն տրվել նյութական կամ դատավարական նորմերի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են կամ կարող էին ազդել գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, այսինքն՝ բացակայում են վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու հիմքերը, հետևաբար բողոքարկված դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դրա դեմ բերված վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 363-րդ և 371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

ՀՀ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ.Պողոսյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Թիվ ԵԴ1/3771/01/24 քրեական գործով ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 30.07.2025 թվականի դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Լ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Սույն որոշման վերաբերյալ առկա է դատավոր Գ.Հովհաննիսյանի տարբերվող հատուկ կարծիքը:






ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

20 նոյեմբերի 2025թ. ք. Երևան

ԹԻՎ ԵԴ1/3771/01/24 ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՎ
ԴԱՏԱՎՈՐ Գ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
ՏԱՐԲԵՐՎՈՂ ՀԱՏՈՒԿ ԿԱՐԾԻՔԸ

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 20-ի՝ թիվ ԵԴ1/0154/01/23 գործով կայացրած դատական ակտի վերաբերյալ.
Անիտա Հակոբի Հարությունյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ. «նա 2024 թվականի հունիսի 20-ին Երևան քաղաքի Արշակունյանց 2-րդ հասցեի 505 սենյակում գործող «Օրագիր Նյուզ» լրատվական գրասենյակում կատարել է խուլիգանություն։ Այսպես․
Անիտա Հակոբի Հարությունյանը 2024 թվականի հունիսի 20-ին՝ ժամը 18-ից մինչև ժամը 19-ն ընկած ժամանակահատվածում, իր վերաբերյալ «Օրագիր Նյուզ» լրատվական կայքէջում տեղ գտած հրապարակման վերաբերյալ պարզաբանումներ ստանալու նպատակով այցելել է Երևան քաղաքի Արշակունյաց 2-րդ հասցեի 505 սենյակում գործող «Օրագիր Նյուզ» լրատվական գրասենյակ, որտեղ համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ, հասարակության նկատմամբ անհարգալից, բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով՝ շուրջ 30 րոպե տևողությամբ հայհոյանքներ է հնչեցրել հիշյալ գրասենյակի աշխատակիցների հասցեին, պահանջել ջնջել իր վերաբերյալ տեղադրված տեսանյութը, սպառնացել է պատուհանից դուրս նետել գրասենյակի սեղաններին դրված համակարգիչները՝ իր գործողություններով խախտելով «Օրագիր Նյուզ» լրատվական գրասենյակի աշխատակիցների բնականոն աշխատանքը:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի հոդված 297-րդ հոդվածի համաձայն․
«1. Խուլիգանությունը` հասարակության նկատմամբ անհարգալից կամ իրավական կամ բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելը, որը դրսևորվել է անձին ստորացնելով կամ հայհոյանքներով կամ անպարկեշտ արտահայտություններով կամ համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ մարդկանց անդորրը խախտելով կամ նույն եղանակներով հանրային միջոցառումը, արարողությունը խափանելով կամ հասարակական նշանակության օբյեկտի, հիմնարկի կամ կազմակերպության բնականոն աշխատանքը խոչընդոտելով՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:․․․»։
Խուլիգանության հանցակազմի առանձնահատկություններին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Շահեն Հախվերդյանի գործով որոշման շրջանակներում՝ արձանագրելով հետևյալը. «(...) Խուլիգանություն կատարող անձը ոչ միայն գիտակցում է, որ իր գործողություններով խախտում է հասարակական կարգն ու բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք է դրսևորում հասարակության նկատմամբ, այլև ցանկանում է դա: Այլ խոսքով` խուլիգանության օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքները կատարող անձը ցանկանում է կոպիտ կերպով խախտել հասարակական կարգը և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել, այլ ոչ թե գիտակցաբար թույլ է տալիս վերոնշյալ հետևանքների` հասարակական կարգի խախտման և բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման հնարավորությունը:
(...) Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ոչ բոլոր դեպքերում է, որ այլ հանցակազմի հատկանիշներ պարունակող արարք կատարելը, որն իրենում բովանդակում է նաև հասարակական կարգի կոպիտ խախտման և հասարակության նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման տարրեր (օրինակ` կենցաղային հողի վրա, անձնական դրդապատճառներով հասարակական վայրերում առաջացած ծեծկռտուքն ու վիճաբանությունը, որոնք արտաքնապես ընկալվում են որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք) կարող է որակվել խուլիգանություն: (...)
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը խուլիգանություն որակելու համար էական նշանակություն ունի դրա բնույթն ու կատարման շարժառիթը: (...)
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանությունը կարող է կատարվել խուլիգանական դրդումներով, որը դրսևորվում է հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու, հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու ձգտմամբ: Խուլիգանական դրդումների հիմքում ընկած են նաև անձի անզուսպ եսամոլությունը, սեփական անձի առավելությունն ընդգծելու միջոցով ներքին բավականություն ստանալու, զվարճանալու ձգտումը:
Խուլիգանություն կատարող անձն ինքնահաստատվում է, ձգտում հակահասարակական վարքագծով ապացուցել իր անկախությունը հասարակության մեջ ընդունված վարքագծի կանոններից, իր անձը հակադրելով հասարակությանը` ցույց տալ իր գերակայությունը և այլն:
(...)Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ խուլիգանական դրդումներն անհրաժեշտ է սահմանազատել արարքը կատարելու պահին անձի մոտ առկա հուզական վիճակից, որն անձի մոտ առաջացնում է լարվածություն, էմոցիոնալ բռնկվածություն և այլն: Մասնավորապես, եթե արարքն սկսվել է կենցաղային հողի վրա առաջացած վեճի կամ տուժողի հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագծի հետևանքով, ապա անհրաժեշտ է պարզել` արդյոք անձի արարքը (հայհոյանքներ տալը կամ այլ վարքագիծը) ստեղծված իրավիճակին համարժեք հուզական դրսևորում է, թե ուղղված է դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելուն, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով:
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ այն դեպքում, երբ հանցավորի վարքագիծն ուղղված է կոնկրետ անձի, պայմանավորված է նրա հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագծով և հանդիսանում է հանցավորի հուզական վիճակի արտահայտություն, խուլիգանության հանցակազմը բացակայում է:
(...) Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ արարքը խուլիգանություն կարող է որակվել այն դեպքում, երբ անձի մոտ առկա են խուլիգանական դրդումներ: Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ արարքը խուլիգանություն կարող է որակվել նաև այն դեպքերում, երբ անձի մոտ առկա են հանցանքի կատարման այլ դրդումներ, սակայն հանցանքի կատարման ընթացքում ձևավորվում են խուլիգանական դրդումներ, այլ խոսքով` արարքը կվերաճի խուլիգանության՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման, որը դրսևորվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով:
(...) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ այն դեպքում, երբ խուլիգանական գործողությունները կատարվել են կենցաղային հողի վրա առաջացած վեճի արդյունքում, ապա նախ անհրաժեշտ է պարզել, թե ով է հանդիսացել վեճը նախաձեռնողը: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը չի կարող որակվել որպես խուլիգանություն, եթե վիճաբանությունն առաջանում է տուժողի ոչ իրավաչափ վարքագծի հետևանքով և, հետևաբար, հանցանք կատարած անձի մոտ բացակայում են խուլիգանական դրդումները: Նման պարագայում արարքը կարող է խուլիգանություն որակվել միայն այն դեպքում, երբ խուլիգանական դրդումներն առաջանան հետագայում և արարքը վերաճի խուլիգանության: /.../
13.1. Խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշների ամբողջական վերլուծության հիման վրա Շահեն Հախվերդյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանի կողմից ընդգծվել է, որ արարքը չի կարող որակվել որպես խուլիգանություն այն դեպքերում, երբ̀
ա) արարքը կատարվում է ոչ հասարակական վայրում և (կամ) հասարակության անդամների բացակայությամբ,
բ) արարքի հետևանքով հասարակությանը լուրջ անհանգստություն չի պատճառվել,
գ) հանցավորի գործողությունները պայմանավորված են տուժողի հակաօրինական, հակաբարոյական վարքագծով և ուղղված են նրա, այլ ոչ թե հասարակության դեմ,
դ) բացակայում են խուլիգանական դրդումները, իսկ անձի արարքները պայմանավորված են նրա հուզական վիճակով,
ե) հասարակական կարգի կոպիտ խախտման նկատմամբ դրսևորվել է անզգուշություն,
զ) հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտող արարքը համընկնում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված այլ հանցակազմի հատկանիշների հետ, սակայն դրա կատարմամբ հանցավորը հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ չունի,
է) այլ դրդումներով կատարված հանցանքը չի վերաճել հասարակական կարգի կոպիտ խախտման, որը դրսևորվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով /Շահեն Հախվերդյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 30.03.2012 թվականի թիվ ԱՎԴ/0014/01/11 որոշման 29-րդ կետը/:
Վճռաբեկ դատարանն իր ԱՎԴ/0014/01/11 քրեական գործով 2012 թվականի մարտի 30-ին արտահայտած իրավական դիրքորշման մեջ նշել է՝ «․․․Հիմք ընդունելով սույն որոշման 14-26-րդ կետերում ձևավորված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ արարքը խուլիգանություն կարող է որակվել այն դեպքում, երբ անձի մոտ առկա են խուլիգանական դրդումներ: Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ արարքը խուլիգանություն կարող է որակվել նաև այն դեպքերում, երբ անձի մոտ առկա են հանցանքի կատարման այլ դրդումներ, սակայն հանցանքի կատարման ընթացքում ձևավորվում են խուլիգանական դրդումներ, այլ խոսքով՝ արարքը կվերաճի խուլիգանության՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման, որը դրսևորվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով:․․․։
Վերոնշյալ նորմը և իրավական դիրքորորոշումները համադրելով սույն գործում առկա փաստական հանգամանքների հետ՝ հարկ է արձանագրել, որ Անիտա Հարությունյանի կողմից կատարված արարքում առկա է խուլիգանության հանցակազմը։
Վերլուծելով, խուլիգանության հանցակազմի տարրերը, պետք է նշել որ խուլիգանության հիմնական անմիջական օբյեկտը հասարակական կարգն է: Լրացուցիչ օբյեկտ են հանդիսանում անձի անձեռնմխելիությունը, պատիվն ու արժանապատվությունը, առողջությունը, քաղաքացիների ու կազմակերպությունների գույքային շահերը:
Հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է հասարակական կարգի կոպիտ խախտման մեջ, որն արտահայտվում է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով: Հասարակական կարգի կոպիտ խախտում պետք է համարել այնպիսի գործողությունները, որոնք սպառնալիք են ստեղծում կազմակերպությունների, հիմնարկների նորմալ գործունեության, անձի առողջության, բարոյականության համար, ինչպես նաև քաղաքացիների մեջ տագնապ են առաջացնում իրենց իրավունքների ու շահերի պաշտպանության կապակցությամբ։ Հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքը դրսևորվում է նրանում, որ հանցավորը իր և հասարակության անդամների համար ակնհայտորեն խախտում է վարքագծի համընդհանուր ճանաչում ստացած նորմերը, բացահայտորեն ցույց է տալիս իր արհամարհական վերաբերմունքը հասարակության, դրանում ընդունված բարոյական և իրավական նորմերի նկատմամբ: Հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքը արտահայտվում է նաև նրանով, որ խուլիգանությունը հրապարակայնորեն է կատարվում: Հարկ է նշել, սակայն, որ խուլիգանական գործողությունների հրապարակային բնույթը չի նշանակում, թե խուլիգանությունը պետք է անպայման հասարակական վայրերում կատարվի և անպայման հասարակության անդամների ներկայությամբ: Խուլիգանական գործողությունները կարող են կատարվել նաև այնպիսի վայրերում, որոնց հասարակական բնույթը որոշվում է այնտեղ գտնվող մարդկանց ներկայությամբ: Խուլիգանության հանցակազմը ձևական է. հանցագործությունն ավարտված է համարվում հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտող գործողությունները կատարելու պահից:
Խուլիգանության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է դիտավորությամբ. հանցավորը գիտակցում է, որ իր արարքները կոպիտ կերպով խախտում են հասարակական կարգը, և որ դրանք բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք են դրսևորում հասարակության նկատմամբ, և ցանկանում է կատարել այդ արարքները:
Հարկ է նշել նաև, որ խուլիգանության սուբյեկտիվ կողմը, որպես կանոն, բնութագրվում է նաև յուրահատուկ շարժառիթով, որը օրենքում ձևակերպված է որպես խուլիգանական դրդում: Խուլիգանական շարժառիթները (դրդումները) մարդու հիմնարար պահանջմունքներից մեկի̀ ինքնահաստատման պահանջմունքի խեղաթյուրված դրսևորումն են, մարդու ներքին կոնֆլիկտների արտացոլումը:
Վերոգրյալը համադրելով սույն գործում առկա փաստական հանգամանքերի հետ հարկ է նշել, որ Անիտա Հարությունյանի գործողություններում առկա են խուլիգանական դրդումները․
Մասնավորապես, Անիտա Հակոբի Հարությունյանը համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ, հասարակության նկատմամբ անհարգալից, բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով՝ շուրջ 30 րոպե տևողությամբ հայհոյանքներ է հնչեցրել «Օրագիր Նյուզ» լրատվական գրասենյակի աշխատակիցների հասցեին, պահանջել ջնջել իր վերաբերյալ տեղադրված տեսանյութը, սպառնացել է պատուհանից դուրս նետել գրասենյակի սեղաններին դրված համակարգիչները։
Նշված փաստական հանգամանքերը, որոնք հաստատվում են գործում առկա մի շարք ապացույցներով, վկայում են նշված արարքում Անիտա Հարությունյանի խուլիգանական դրդումների առկայության մասին, քանի որ վերջինս խաթարել է գրասենյակի աշխատակիցների բնականոն ընթացքը։
Ինչ վերաբերում է այն պնդումներին, որ Անիտա Հարությունյանը գտնվել է հուզական վիճակում և վիրավորվել է վերջինիս պատիվն ու արժանապատվությունը՝ «Օրագիր Նյուզ»-ի խմբագիրների կողմից արված հոդվածի արդյունքում, ապա հարկ է արձանագրել, որ թեև քննարկվող հրապարակումը կարող էր վիրավորել հասցեատիրոջ պատիվն ու արժանապատվությունը և առիթ հանդիսանալ ոչ պատշաճ վարքագծի, սակայն պետք է արձանագրել, որ Անիտա Հարությունյանի կողմից արված գործողությունները վկայում են այն մասին, որ նրա արարքը չի բացառում նաև խուլիգանական դրդումների շարժառիթի առկայության հանգամանքը, քանի որ վերջինիս արարքները չեն եղել անձնավորված, հայհոյանքներ է հնչեցրել, սպառնացել գույքի ոչնչացմամբ և խաթարել ողջ անձնակազմի աշխատանքային գործունեությունը։
Բացի այդ հարկ է նշել, որ Անիտա Հարութունյանը թեև ունեցել է կոնկրետ անձնական շարժառիթներ, սակայն դրանք համակցվել են հասարակական կարգի խախտումների հետ, որոնք գրասենյակի անդամների մեջ առաջացրել են անհարմարություն, անհանգստություն, վախի զգացում և արտահայտվել նաև աշխատանքային գործունեության կազմալուծմամբ։
Այսպիսով՝ հիմք ընդունելով վերոնշյալ պատճառանությունները, գտնում եմ, որ Առաջին ատյանի դատարանը չի եկել ճիշտ հետևությունների, թույլ է տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, գործով էության մեջ չի կայացրել ճիշտ լուծող դատական ակտ։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածով գտնում եմ, որ Դատախազի կողմից ներկայացված բողոքը պետք է բավարարել։
Թիվ ԵԴ1/3771/01/24 գործով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 30-ի դատավճիռը պետք է բեկանել և գործն ուղարկել Առաջին ատյանի դատարան՝ նոր քննության։



ԴԱՏԱՎՈՐ Գ․Վ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ