Գործ հ.ԵԴ1/3761/01/24
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
24 մարտի 2025թ. ք.Երևան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ
ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ` նաև Վերաքննիչ դատարան/

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆԻ
մեղադրյալ Արման Այսերի Արիստակեսյանի պաշտպան Հ․Բայանդուրյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով <<Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին>> Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /դատավոր Ջ․Հայրապետյան/ 2025թ․ հունվարի 22-ի թիվ ԵԴ1/3761/01/24 որոշումը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1․Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում /այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան/ քննվում է թիվ ԵԴ1/3761/01/24 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արման Այսերի Արիստակեսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 7-րդ կետով, 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 191-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով:
Առաջին ատյանի դատարանի 2025թ․ հունվարի 22-ի որոշմամբ մեղադրյալ Արման Այսերի Արիստակեսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը երկարաձգվել է 3 /երեք/ ամիս ժամկետով:
Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ փոստին հանձնելու միջոցով 21․02․2025թ. հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել պաշտպան Հ․Բայանդուրյանը:
Վերաքննիչ դատարանի 2025թ․ մարտի 13-ի որոշմամբ հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ, որոշվել է հատուկ վերանայման բողոքի քննությունն անցկացնել գրավոր ընթացակարգով և դատական ակտի կայացման օր է նշանակվել 24․03․2025թ․:
Հատուկ վերանայման բողոքի կապակցությամբ վերանայման վարույթի մասնակիցների կողմից պատասխան, բացատրություն, նյութեր և միջնորդություններ չեն ներկայացվել։

2․Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Մեղադրյալ Արման Այսերի Արիստակեսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 7-րդ կետով, 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 191-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ․ <<․․․ նա մարմնական վնասվածք պատճառելու միջոցի գործադրմամբ կատարել է խուլիգանություն, ինչպես նաև մի խումբ անձանց հետ առևանգել են Մերի Արդամյանին:
Մասնավորապես,
Արման Արիստակեսյանը 2021թ․ ապրիլի 24-ին՝ ժամը 23:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Գրիբոյեդով փողոցի 21/6 շենքի շքամուտքում, եղբորը՝ Արմեն Այսերի Արիստակեսյանին անվասայլակից վայր գցելու հարցի շուրջ ծագած վիճաբանության ընթացքում, քննությամբ ինքնությունները դեռևս հստակ չպարզված մի խումբ անձանց հետ հասարակության և բարոյականության նորմերի նկատմամբ բացահայտ անթաքույց արհամարհանք դրսևորելով, համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ և մարդկանց անդորրը խախտելով, հիշյալ հատվածում գտնվող մարդկանց ներկայությամբ դիտավորությամբ կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգը, կատարել է խուլիգանություն, ինչի ընթացքում ոտքերով և ձեռքերով հարվածներ է հասցրել Փույա Մանուչերի Ջամալ Զադեի և վերջինիս կնոջ՝ Փեգահ Մոհամադվալի Դաստմալչիի մարմնի տարբեր մասերին, Փույա Մանուչերի Ջամալ Զադեին առողջությանը պատճառելով՝ ձախ ճակատային, աջ և ձախ ակնակապճային, քթի շրջանների քերծվածքների, արյունազեղումների ենթամաշկային և սուբկոնյուկտիվալ արյունահավաքների, քթի միջնապատի, ձախից՝ ստորին ծնոտի մարմնի չտեղաշարժված կոտրվածքների ձևով առողջությանը միջին ծանրության վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ, իսկ Փեգահ Մոհամադվալի Ղաստմալչիի առողջությանը պատճառելով՝ ձախ բազկի շրջանի արյունազեղման, կրծքավանդակի շրջանի քերծվածքների ձևով թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածքներ, ինչպես նաև իր մոտ գտնվող և մարմնական վնասվածք պատճառելու համար՝ նախապես հարմարեցված առարկայով՝ դանակով, փորձել է հարվածել Փույա Մանուչերի Ջամալ Զադեին, սակայն վրջինիս հետ քաշվելու արդյունքում հարվածը չի դիպել նրան:
/…/։
Արման Արիստակեսյանը Էդգար Բեգլարյանի և Մովսես Շաբոյանի հետ խմբի կազմում առևանգել են Մերի Ադամյանին, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են հետևյալում:
Այսպես.
Մերի Ադամյանը 2022 թվականի նոյեմբերի 28-ին՝ ժամը 09-ի սահմաններում, իր բնակության՝ Կոտայքի մարզի Առինջ համայնքի Դուրյան 13 փողոցի 44 հասցեից, իր կողմից վարած <<BMW>> մակնիշի C375CK հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով ուղևորվել է դեպի Երևան քաղաք և հասնելով Դուրյան ու Մարշալ Խուդյակով փողոցների խաչմերուկ, խցանման պատճառով ավտոմեքենան արգելակել է և այդ ընթացքում իր ավտոմեքենան է նստել ամուսնու քրոջ ամուսինը՝ Մովսես Շաբոյանն ու ասել, որ ամուսինը՝ Էդգար Բեգլարյանը, ումից ամուսնալուծվելու համար հայց է ներկայացրել դատարան, իր հետ խոսելու բան ունի։ Դրանից հետո շարունակելով ճանապարհը և հասնելով Ավան վարչական շրջանի 4-րդ ու Խուդյակով փողոցների խաչմերուկ՝ Էդգար Բեգլարյանը և Արման Արիստակեսյանը Էդգար Բեգլարյանին պատկանող ու Արման Արիստակեսյանի կողմից վարած <<Hyundai Elantra>> մակնիշի 1500313 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով արգելակել են Մերի Ադամյանի ավտոմեքենայի դիմաց, որից հետո Է.Բեգլարյանը, իջնելով ավտոմեքենայից, մոտեցել է Մ.Ադամյանի ավտոմեքենային, այնուհետև նրան է մոտեցել նաև Արման Արիստակեսյանը և բացելով վարորդի դուռը, Մ.Ադամյանի կամքին հակառակ նրան քաշելով, դուրս են բերել ավտոմեքենայից, որից հետո նրանց է միացել նաև Մովսես Շաբոյանը, և խմբի կազմում Մ.Ադամյանի ձեռքերից ու ոտքերից բռնելով՝ միասին նստեցրել են Է.Բեգլարյանի ավտոմեքենան ու հեռացել, իսկ Է.Բեգլարյանը, վարելով Մ.Ադամյանի ավտոմեքենան, գնացել է նրանց հետևից: Հասնելով Ռուբինյանց փողոցում գտնվող Ալմաստ գործարանի մոտ՝ Մ.Ադամյանը ոտքով հարվածելով կոտրել է ավտոմեքենայի հետևի կողային ապակին, որից հետո Արման Արիստակեսյանը կանգնեցրել է ավտոմեքենան և իջնելով ավտոմեքենայից՝ Մ.Ադամյանին տեղափոխել են վերջինիս պատկանող <<BMW>> մակնիշի C375CK հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան ու տեղափոխել Ազատության պողոտա, որտեղ Մ.Ադամյանը, հանդիպելով քրոջը՝ Մարիամ Ադամյանին, և նստելով վերջինիս ավտոմեքենան, գնացել են ոստիկանության Ավանի բաժանմունք ու հաղորդում տվել կատարվածի մասին>>։

3․Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստարկներով։
Պաշտպան Հ․Բայանդուրյանն իր ներկայացրած հատուկ վերանայման բողոքում նշում է, որ դատական սխալը դրսևորվել է քրեադատավարական օրենքի էական խախտմամբ և փաստական հանգամանքի առկայությամբ, որի հետևանքով գտնում է, որ դատական ակտը ոչ իրավաչափ է։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Արման Այսերի Արիստակեսյանի կալանքի հիմքին՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա օրենքով դրված պարտականությունները չկատարելուն, դատարանը փաստել է, <<որ այդպիսի հավանականությունը տվյալ փուլում շարունակում է առկա լինել, քանի որ կան բավարար հիմքեր ենթադրելու, որ ազատության մեջ գտնվելով Ա.Արիստակեսյանը կխոչընդոտի գործի քննությանը` դատավարության մասնակիցների վրա ապօրինի ազդեցություն գործադրելու ճանապարհով: Նման եզրահանգումը պայմանավորված է գործում առկա փաստական հանգամանքներով, մեղադրյալի և գործով անցնող այլ անձանց միջև առկա կապով։ Ավելին, դատարանը արձանագրում է, որ մեղադրյալը կարող է ազդեցություն գործադրել թիվ ԵԴ1/1158/01/23 քրեական գործով դատապարտված Էդգար Բեգլարյանի և Մովսես Շաբոյանի վրա, ելնելով գործում առկա այն հանգամանքից, որ, մեղադրյալին մեղսագրվող մի խումբ անձանց կողմից անձի առևանգման դեպքով Արիստակեսյանը ենթադրաբար արարքը կատարել է Մ.Շաբոյանի և Է.Բեգլարյանի հետ>>:
Բողոք ներկայացրած անձը գտնում է, որ ստորադաս դատարանի դիրքորոշումը չի բխում գործի փաստական բնույթից, դրանք վերացական են և կրում են շաբլոնային ձևակերպումներ, նպատակ հետապնդելով կալանավորման հիմքերին ևս մեկ հիմք ավելացնել՝ մեղադրյալին անազատության մեջ պահելու շարունակականութունն ապահովելու նպատակով:
Գործում առկա փաստական տվյալների ամբողջությունը վկայում են գործով անցնող անձանց վրա ազդեցության բացակայության մասին, այլ ոչ դրա արկայության մասին:
Մասնավորապես՝
1. Դատարանի նման եզրահանգումը չի բխում գործի փաստական հանգամանքներից և կրում են սուբյեկտիվ բնույթ ինչը պայմանավորված է նրանով, որ առնվազն սույն քրեական վարույթի շրջանակներում ունեն մի քանի դատական ակտեր, որոնցով նախագահող տարբեր դատավորներ Արման Արիստակեսյանի վերաբերյալ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու հարցը քննարկելու պայմաններում արձանագրել են միայն վերջինիս կողմից վարույթից թաքնվելու բարձր հավանականությունը, բացառելով վկաների վրա ազդելու հավանականությունը, որի վերաբերյալ վիճարկվող դատական ակտը <<Էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները>> բաժնում ունի նշում, մասնավորապես, թե թիվ ԵԴ1/0525/06/23 2023թ․ հուլիսի 5-ի դատական ակտով /նախագահությամբ դատավոր Մասիս Մելքոնյանի/, և թե 2024թ․ նոյեմբերի 27-ի որոշմամբ /նախագահությամբ դատավոր Հովհաննես Ավագյանի/ արձանագրվել է, որ Արման Արիստակեսյանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու հիմնավոր կասկածը հանդիսանում է այն, որ վերջինս կարող է թաքնվել վարույթն իրականացնող մարմնից, վերոնշյալ դատական ակտը վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից չի բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ դատարան, իսկ պաշտպանական կողմից Վերաքննիչ դատարան տարված բողոքը մնացել է անփոփոխ, սակայն դեռևս չի ստացվել Վերաքննիչ դատարանի որոշումը:
Այսինքն ունենք երկու դատական ակտ առաջին ատյանի կողմից, որոնցով գնահատվել է միայն թաքնվելու հավանականությունը, իսկ 22 հունվարի 2025թ․ /նախագահությամբ դատավոր Ջոն Հարապետյանի/ որոշմամբ, որով ի թիվս թաքնվելու հիմքի դրվել է նաև վկաների վրա ազդեցությունը, չի բխում գործի փաստական հանգամանքներից, քանի որ վերոհիշյալ երեք դատական ակտերի կայացումից հետո ձեռք չի բերվել որևէ նոր փաստական տվյալ, որոնք կվայեն Մ.Շաբոյանի և Է.Բեգլարյանի վրա ազդեցություն ունենալու հավանականության մասին: Ա.Արիստակեսյանը կխոչընդոտի գործի քննությանը` դատավարության մասնակիցների վրա ապօրինի ազդեցություն գործադրելու ճանապարհով, այսինքն դատարանը կալանավորման ժամկետի երկարաձգման ևս մեկ հիմք կամայական ավելացնելով, ապօրինի կերպով հող է նախապատրաստել վարույթի հետագա փուլերում կրկին անգամ կալանավորման ժամկետը երկարաձգելու և հիմնավորելու համար։
Եթե նոր փաստեր չկան, ապա գործը քննող դատարանը չի կարող վերանայել կալանքի իրավաչափությունը դրա սահմաններից դուրս՝ անկախ այն հանգամանքից, որ ինքը կաշկանդված չէ նախորդ որոշումներով։ Դրա թույլատրումը կնշանակի կամայական վերաբերմունք ազատության սահմանափակման նկատմամբ, ինչը հակասում է օրինականության սկզբունքին։ Առնվազն ունենք դատավարության պրոֆեսիոնալ մասնակիցների կողմից ՝ հանրային մեղադրողի և երեք դատավորների կողմից կայացված դատական ակտ, որով գնահատել են միմիայն մեղադրյալի վարույթից թաքնվելու հավանականությունը:
Թեև բողոք ներկայացրած անձը գտնում է, որ մեղադրյալը չունի ոչ մի կապ տուժող Մերի Ադամյանի մասնակցությամբ կատարված հանցագործության հետ, այնուամենայնիվ պաշտպանական կողմը նշում է, որ թիվ ԵԴ1/1158/01/23 քրեական գործով /նախագահող դատավոր՝ Արամայիս Ասատրյան/ արդեն իսկ առկա է օրինական ուժի մեջ մտած դատավճիռ Մ.Շաբոյանի և Է.Բեգլարյանի վերաբերյալ՝ 05.09.2024թ․, որով տուժող Մերի Ադամյանը և մեղադրյալները կնքել են հաշտության համաձայնագիր, որով կողմերը՝ հանրային մեղադրողը և մեղադրյալները եկել են համաձայնության, որով մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվել է նշանակված պատժի պայմանականորեն չկիրառում, այսինքն արդեն իսկ առկա է դատական ակտ, որով մեղադրյալների նկատմամբ կիրառվել է պատիժ և ստորադաս դատարանի այն եզրահանգումը, որ Արման Արիստակեսյանը կարող է ազդեցություն ունենալ Մ.Շաբոյանի և Է.Բեգլարյանի վերաբերյալ չի բխում գործի փաստական հանգամանքներից, քանի որ առնվազն վերջիններս ընդունել են իրենց մեղքը, իսկ տուժողը խնդրել է դատարանին կիրառել համաձայնեցված վարույթ:
Գործի փաստական հանգամանքները լրիվ ուսումնասիրելու և ենթադրյալ հանցագործությունը բացահայտելու համար համապատասխան միջնորդություններն ուղղվել են պաշտպանական կողմից, որոնք մինչդատական վարույթում մերժվել են, այլ կերպ ասած մեղադրյալը ինքն է եղել շահագրգռված, որ քննությունը իրականացվի լրիվ և օբյեկտիվ՝ նպատակ ունենալով ապացուցելու վարույթն իրականացնող մարմնին, որ ինքը չունի ոչ մի կապ առևանգման դրվագով կատարված ենթադրյալ հանցագործության հետ, դատարանի ուշադրությունն են հրավիրում պաշտպանական կողմի կողմից վարույթն իրականացնող մարմնին ներկայացված միջնորդությունը, որով խնդրել են ապահովել մեղադրյալի հակընդդեմ հարցման իրավունքը և իրականացնել առերեսումներ ոչ միայն տուժող Մերի Ադամյանի, այլ նաև Մ.Շաբոյանի և Է.Բեգլարյանի հետ, սակայն համապատասխան միջնորդությունը վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից անհիմն մերժվել է՝ անհիմն լինելու պատճառաբանությամբ:
Ավելին, մեղադրյալ Արիստակեսյանը մի քանի անգամ վարույթն իրականացնող մարմնին հայտվել է, որ ընդունում է իր մասնակցությունը տուժողներ Փույա Մանուչերի Ջամալ Զադեի և վերջինիս կնոջ՝ Փեգահ Մոհամադվալի Դաստմալչիի մասնակցությամբ կատարված ենթադրյալ հանցադեպի մեջ, իսկ Մերի Ադամյանի մասնակցությամբ կատարված ենթադրյալ հանցագործության մասնակցությամբ կատարված դեպքի վերաբերյալ հայտնել է, որ ինքը չի եղել խմբի կազմում, նա անգամ չի ճանաչում Մերի Ադամյանին:
Բողոք ներկայացրած անձը գտնում է, որ եթե մեղադրյալը ցանկություն ունենար ազդեցություն ունենալ գործով անցնող անձանց վրա, ապա հանդես չէր գա համապատասխան միջնորդությամբ, որ ցանկանում է առերեսվել գործով անցնող անձանց հետ, այդ ընթացքում մեղադրյալը գտնվել է քրեակատարողական հիմնարկում և չէր կարող ունեցած լինել որևէ ազդեցություն Մ.Շաբոյանի և Է.Բեգլարյանի վրա, և նպատակ է ունեցել օգտվել իր հակընդդեմ հարցման իրավունքից, նպատակ ունենալով բացառել իր մասնակցությունը վերոնշյալ արարքում:
Վարույթն իրականացնող մարմնի՝ համապատասխան քննչական գործողությունները չկատարելը պայմանավորված է եղել նաև այն հանգամանքով, քանի որ վերջինս իմացել է, որ Մերի Ադամյանը գտնվում է Հանրապետությունից դուրս և անգամ մեծ ցանկության դեպքում չի կարող ապահովել վերջինիս մանակցությունը համապատասխան քննչական գործողությանը և նման պայմաններում ստացվում է, որ Մերի Ադամյանի Հանրապետությունից բացակայելու հանգամանքը օգտագործվում է մեղադրյալ Արման Արիստակեսյանի դեմ վերջինս չի կարողանում առերեսվել տուժողի հետ և այդ հանգամանքով պայմանավորված՝ ստիպված գտնվում է անազատության մեջ:
Գործով որպես առանցքային ապացույց դա 14.10.2023թ. տուժող՝ Մերի Ադամյանի մասնակցությամբ անձին լուսանկարով ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրությունն է, իսկ նման պայմաններում քննիչը առերեսումներ չի կատարել, մերժել է պաշտպանների միջնորդությունը՝ դրսևորելով անգործություն և այն հանգամանքները, որոնք կպարզվեին առերեսման ժամանակ, չեն պարզվել, այլ խոսքով ասած դատարանն իր համար անհայտ մնացած փաստական հանգամանքի ուժով, կալանավորման ժամկետը երկարաձգել է անհիմն կերպով, առանց էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքների պարզման և այդ հանգամանքները գործի անհրաժեշտ նյութերով հիմնավորման, այսինքն միայն մեղադրյալի և գործով անցնող այլ անձանց միջև առկա կապի անհիմն պատճառաբանությամբ սխալ եզրահանգում է կատարել։
Ավելին, եթե անգամ համարեն, որ էականորեն առկա է Մ.Շաբոյանի և Է.Բեգլարյանի նկատմամբ ազդեցությունը, ապա պետք է փաստել, որ դրանք կարող են չեզոքացվել Մ.Շաբոյանի և Է.Բեգլարյանի հարցաքննությամբ դատաքննության փուլում, որ տեղի չի ունենում քրեակատարողական հիմնարկի անգործության հետևանքով, մասնավորապես 22 հունվարի 2025թ. նշանակված նախնական դատալսումներից հետո նշանակվել է երկու դատական նիստ/անցում է կատարվել հիմնական դատալսումների փուլ/ 2025թ․ փետրվարի 6-ին ժամը՝ 16:30-ին և փետրվարի 18-ին ժամը՝ 16:00-ին որոնք չեն կայացվել քրեակատարողական հիմնարկի անգործության պատճառով՝ վերջինս չի ապահովել մեղադրյալի մասնակցությունը դատաքննությանը:
Վարույթից թաքնվելու հավանականությունը դատարանը պայմանավորել է հետևյալով՝ <<Դատարանը գտնում է, որ դրա հավանականության մասին, ի թիվս այլոց, հիմք է տալիս ենթադրելու վերջինիս մեղսագրվող արարքների բնույթն և հանրային վտանգավորության աստիճանը, քանի որ մեղադրյալին վերագրվում է այնպիսի հանցանքի կատարում, որը կապված է վերջինիս կողմից անձի ազատության հիմնարար իրավունքի դեմ ոտնձգություն կատարելու հետ: Բացի այդ, քրեական գործի նյութերից պարզ է դառնում, որ մեղադրյալը գրեթե 2 տարի թաքնվել է քննությունից։ Մասնավորապես, տեղյակ լինելով իրեն մեղադրանք առաջադրված լինելու և խափանման միջոց կիրառելու մասին, մեղադրյալը ժամանակ է խնդրել պաշտպան ներգրավելու համար, սակայն հետագայում վարույթն իրականացնող մարմնի նշված օրը և ժամին չի ներկայացել, փոխել է իր հեռախոսահամարը, ինչի արդյունքում վերջինիս նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում։ Դատարանը գտնում է, որ հիշյալ հանգամանքներն իրենց համակցությամբ մեծացնում են հավանականությունը, որ մեղադրյալը ազատության մեջ մնալու պայմաններում կարող է դիմել փախուստի:
Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են Դատարանի կողմից նախկինում արձանագրված՝ Արման Այսերի Արիստակեսյանի կալանքի տակ պահելու հիմքերը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան>>:
Բողոք ներկայացրած անձը գտնում է, որ դատարանի նման եզրահանգումը կրում է նախորդ կայացված դատական ակտերով շաբլոնային արտահայտություններ, որոնք այլևս ակտուալ չեն, քանի որ նախորդ դատական ակտերով, խոսքը գնում է թիվ ԵԴ1/0525/06/23 2023թ․ հուլիսի 5-ի դատական ակտով /նախագահությամբ դատավոր Մասիս Մելքոնյանի/, և թե 2024թ․ նոյեմբերի 27-ի որոշմամբ /նախագահությամբ դատավոր Հովհաննես Ավագյանի/ արձանագրված գնահատականներին, քանի որ նախկինում կայացված որոշումներով գործի քննությունից թաքնվելու հավանականությունը պայմանավորված է եղել նախաքննության փուլով, որը ենթադրում է ակտիվ ապացուցողական գործողությունների կատարելու անհրաժեշտություն, մինչդեռ, սույն փուլում մեղադրական եզրակացությունը դատարան ներկայացված լինելու պայմաններում, երբ գործի ելքը կանխատեսել է և չկա անհրաժեշտություն նոր ապացույցների հավաքման և քննչական գործողություններ կատարելու անհրաժեշտություն, մեղադրյալի կողմից վարույթից խուսափելու ռիսկը աստիճանաբար նվազում է:
Դատաքննության փուլում վարույթից թաքնվելու նվազումը պայմանավորված է իրավական անորոշության նվազմամբ՝ քանի դեռ գործը նախաքննության փուլում է, մեղադրյալը կարող է չիմանալ, թե ինչ վերջնական ապացույցներ կան իր դեմ, ինչ պատիժ կարող է սպառնալ և ինչ զարգացումներ կարող են լինել։
Դատաքննության փուլում գործի հանգամանքները դառնում են ավելի կանխատեսելի, ինչը նվազեցնում է թաքնվելու շարժառիթը։
Իսկ տնային կալանքի կիրառման պայմաններում դատաքննության ընթացքում անձի գտնվելու վայրը և ընթացիկ գործունեությունը, որպես կանոն, պարզ են դատարանի և իրավապահների համար։
Մինչդեռ, սույն դեպքում ստորադաս դատարանը հիմնվելով նախկինում կայացված որոշումներով արտահայտած դատարանների դիրքորոշմանը նշել է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են դատարանի կողմից նախկինում արձանագրված՝ Արման Այսերի Արիստակեսյանի կալանքի տակ պահելու հիմքերը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան, ինչից կարելի է եզրահանգել, որ ստորադաս դատարանը չի պատճառաբանել գործի քննությունից թաքնվելու բարձր հավանականությունը, չի մատնանշել, թե ինպիսի նոր փաստական տվյալները կամ փաստերն են թույլ տալիս գալու այն եզրահանգման, որ գործի քննության դատաքննության փուլում այլ խափանման միջոցների կիրառման հնարավորության պայմաններում, շարունակում է բարձր մնալ մեղադրյալի կողմից վարույթից թաքնվելու հավանականությունը:
Դատարանը պետք է մատնանշեր նոր փաստական տվյալներ կամ նոր փաստարկումներ դատաքննության փուլում վարույթից թաքնվելու ռիսկը շարունակական բնույթ կրելու վերաբերյալ:
Դատարանը պատշաճ ուսումնասիրության առարկա չի դարձրել նախնական դատալսումների ընթացքում պաշտպանական կողմի կողմից բարձրացված այն փաստարկին, որ Արմեն Արիստակեսյանը հայտնաբերվել է ենթադրյալ հանցործության կատարման պահին իր բնակության հասցեում, մասնավորապես, քրեական գործով հավաստվում է, որ մեղադրյալի կողմից մարմնական վնասվածքը հասցվել է ք. Երևան, Գրիբոյեդովի փողոց 21/6 հասցեում, մարմնական վնասվածք ստացած անձինք, այն է՝ տուժողներ Փույա Մանուչերի Ջամալ Զադեի և վերջինիս կինը՝ Փեգահ Մոհամադվալի Դաստմալչը հանդիսացել են մեղադրյալի հարևանները, այսինքն մեղադրյալը բնակվել է այդ հասցեում:
Քրեական գործում առկա փաստական տվյալները, մասնավորապես՝ անձին հայտնաբերելու մասին արձանագրությունը, կազմված հետաքննիչ Ռ.Ասատրյանի կողմից պարունակում է նշում, որ մեղադրյալը հայտնաբերվել է ք. Երևան, Գրիբոյեդովի փողոց 21/6 հասցեում, այսինքն մեղադրյալը հայտնաբերվել է իր բնակության հասցեում, ինչը վկայում է նրա մասին, որ մեղադրյալը բնակվել է վարույթն իրականացնող մարմնին հայտնի հասցեում /հատոր 2, էջ 26/:
Ավելին, համապատասխան ծանուցագիրը ստանալուց հետո՝ 15-20 օր անց Արման Արիստակեսյանը ներկայացվել է վարույթն իրականացնող մարմնին, որտեղ իրեն հայտնել են, որ քննիչ Բելիչկովը այլևս չի աշխատում և անհրաժեշտության դեպքում իր հետ կապ կհաստատեն:
Քննիչ՝ Բելիչկովը Արման Արիստակեսյանին ծանուցումը փոխանցելուց հետո այդքանով ավարտել է իր քննությունը թիվ 14851421 քրեական վարույթով, քանի որ 20.10.2022թ. զեկուցագիր է կազմել իր աշխատանքից դուրս գալու և 14851421 քրեական վարույթով նախաքննության հետագա կատարումը մեկ այլ քննիչի հանձնարարելու մասին։
Դրանից հետո, ութ ամիս շարունակ քրեական վարույթը թողնվել է առանց քննության, վարույթը չի մակագրվել որևէ քննիչի, բացարձակապես չի կատարվել նախաքննություն։ 06.06.2023թ-ին, այսինքն 8 ամիս անց, Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազ՝ Պ.Մարտիրոսյանի կողմից վարույթը վերադարձվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի պետի պաշտոնականատար, արդարադատության երկրորդ դասի խորհրդական՝ Ն.Շահինյանին։ Նույն օրը՝ 06.06.2023թ-ին Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազ՝ Պ.Մարտիրոսյանի կողմից ՀՀ քննչական կոմիտեի ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի պետի պաշտոնականատար, արդարադատության առաջին դասի խորհրդական՝ Գ.Մաթևոսյանին է ուղարկել քրեական հետապնդման ժամկետները երկարացնելու մասին հսկող դատախազի միջնորդությունը և վերադաս դատախազի որոշումը։
Այսինքն՝ բավական չէ այն, որ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից 2021թ-ի ապրիլի 25-ից մինչև 2023թ-ի հունվարի 1-ը չի իրականացվել պատշաճ քննություն, դեռ ավելին՝ 2023թ-ի հունվարի 1-ից մինչև հունիսի 6-ը՝ շուրջ 5 ամիս վարույթն իրականացնող մարմինը չի դրսևորել պատշաճ ջանասիրություն՝ թե քանակական և թե որակական առումով, դրսևորել է անգործություն, չի կատարել իր վարույթային պարտականությունները, առհասարակ վարույթը չի մակագրվել մեկ այլ քննիչի, որի արդյունքում անհարկի երկարաձգվել են քրեական հետապնդման ժամկետները՝ քողարկելու համար այն փաստը, որ լրացել են միջին ծանրության հանցանքի վերաբերյալ մեղադրանքով սահմանված քրեական հետապնդման 5 ամսվա ժամկետը։
5. 6 ամիս լռությունից՝ բացարձակ անգործություն դրսևորելուց հետո, 2023թ-ի հունիսի 23-ին կայացվել է հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշում, 2023թ-ի հունիսի 23-ին կազմվել է ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալին դատարան ներկայացնելու համար ձերբակալման որոշում, որից հետո հնարավոր չլինելով հայտնաբերել Արման Արիստակեսյանին Օշական գյուղի հոկտեմբերյան փողոց 10 հասցեից, 2023թ-ի հուլիսի 3-ին քննիչ՝ Տ. Սահակյանը կազմել է հանձնարարություն նշված հասցեում օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումներ անցկացնելու վերաբերյալ։
Հատկանշական է այն փաստը, որ սույն վարույթով դեռևս քննիչ՝ Բելիչկովի քննության օրոք հայտնի էր, որ Արման Արիստակեսյանը այլևս չի բնակվում Օշական գյուղի հոկտեմբերյան փողոց 10 հասցեում:
Իսկ հետագայում գործի քննությունը Տ.Սահակյանի կողմից ստանձնելուց հետո թեև համապատասխան ծանուցագրեր որևէ անգամ չի ուղարկվել, այնուամենայնիվ, համապատասխան հանձնարարություններ են ուղղարկվել հետքննության մարմնին Արիստակեսյանին հատնաբերելու ուղղությամբ Օշական գյուղում, միչդեռ առնվազն նախորդ քննիչին հայտնի է եղել մեղադրյալի իրական բնակության վայրը, իսկ համապատասխան գործողություններն Արագածոտնի մարզի հետաքննության մարմնին հանձնարարելը դարձել է մեղադրյալին չհայտնաբերելու իմիտացիա ստեղծելու պատրվակ:
Սա փաստում է այն մասին, որ Արման Արիստակեսյանը չի խուսափել քննությունից, և եթե վարույթն իրականացնող մարմինը չաներ նման սխալներ ու բացթողումներ, Արման Արիստակեսյանը ծանուցվելուն պես պատշաճ կերպով կներկայանար վարույթն իրականացնող մարմնի կանչով։ Ավելին, երբ տևական ժամանակ Արման Արիստակեսյանը ոչ ծանուցում և ոչ էլ զանգ չի ստացել քննիչի կողմից, ինքն իր նախաձեռնությամբ ներկայացել է քննչական բաժին, որից հետո իրեն հայտնել են, որ այլևս Բելիչկովը չի աշխատում և իրեն մեկ այլ քննիչ կզանգի կամ կծանուցի։
Քննիչ Սահակյանը անուշադրության պայմաններում կամ միտումնավորության պայմաններում չի ուղղարկվել համապատասխան ծանուցագրերի մեղադրյալի իրական, վարույթն իրականացնող մարմնին հայտի հասցեին:
Ավելին․
Հատկանշական է նաև, որ 13.10.2022թ. Ա.Արիստակեսյանը հայտնաբերվել և ներկայացվել է վարույթն իրականացնող մարմնին, վերջինիս առաջադրվել է մեղադրանք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով /Դիտավորությամբ առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելը/, վերջինս մինչև 21.06.2023թ. ենթարկվել է քրեական հետապնդման և երբևիցե չի թաքնվել վարույթն իրականացնող մարմնից:
Նախաքննության ընթացքում քրեական վարույթի նյութերի ուսումնասիրության հիման վրա հսկող դատախազի կողմից 21.06.2023թ. որոշում է կայացվել Արման Այսերի Արիստակեսյանի նկատմամբ նոր հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին՝ 18.04.2003թ. ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, նպատակ հետապնդելով վերականգնելու քրեական հետապնդման ՀՀ քրեական դատավարության 192-րդ հոդվածով սահմանված ժամկետը, որից հետո վարույթն իրականացնող մարմինը ամնիջապես հետո 23.06.2023թ. որոշում է կայացվել ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալ Արմեն Այսերի Արիստակեսյանին ձերբակալելու մասին, վարույթն իրականացնող մարմինը տեսականորեն չէր կարող երկու օրում մեղադրյալին պատշաճ ծանուցել վարույթն իրականացնող մարմնին ներկայանալու վերաբերյալ, մեղադրյալը չէր կարող իմանալ իր նկատմամբ նոր քրեական վարույթի հարուցված լինելու փաստը, իսկ նոր քրեական հետապնդման՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258֊րդ հոդվածի 4-րդ մասով հարուցումը և մեղադրյալին շուտապույթ մեղադրանք ներկայացնելը, եղել է ինքնանպատակ, քանի որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով /Դիտավորությամբ առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելը/ սահմանված հետապնդման ժամկետը արդեն իսկ ավարտված է եղել և առկա է եղել անհրաժեշտություն <<նորոգելու>> քրեական հետապնդման ժամկետը, հարուցելով նոր քրեական հետապնդում ծանր հանցագործության հատկանիշով:
Բողոք ներկայացրած անձը նշում է, որ մեղադրյալի եղբայր Արմեն Արիստակեսյանը ունի լուրջ առողջական խնդիրներ, մասնավորապես ունի հաշմանդամության 2-րդ կարգ /հատոր 4 էջ 85/, չի կարողանում որևէ կերպ տեղաշարժվել, մշտապես եղբայրն է հոգացել Արմեն Արիստակեսյանի խնամքը, դատարանին է ներկայացվում Քաղվածք մերծահասակի ամբուլատոր քարտից, տրամադրված 05.02.2025թ․ն,, որով վերջինիս մոտ առկա է ստորին պարալեքգիա, կյանքի օրգանների ֆունկցիոնալ խանգարում, իսկ հիվանդն ունի խնամքի կարիք:
Վերջին շրջանում Արման Արիստակեսյանի անազատության պայմաններում գտնվելով պայմանավորված Արմեն Արիտակեսյանի վիճակը կտրուկ ծանրացել է, վերջինիս մոտ հայտնաբերվել է Պարկելախոց, որը առաջանում է փափուկ հյուսվածքների մեռուկացումը մշտական ճնշման հետևանքով, ուղեկցվում է արյան շրջանառության և նյարդային սնուցման տեղային խանգարումներով։ Առաջանում է երկարատև անշարժ պառկելու /կոտրվածքների, կենտրոնական նյարդային համակարգի հիվանդությունների, ողնուղեղի վնասվածքների և այլն/ հետևանքով։ Ոչ պատշաճ խնամքի հետևանքով:
Պառկելախոցը ՀՀ Առողջապահության նախարարի թիվ 31-Ն հրամանի համաձայն դասվում է քրոնիկ զարգացող անբուժելի մաշկային հիվանդությունների ցանկում, որի հետագա փուլերի զարգացումը կարող է բերել ընդհուպ միջև մահվան, հիվանդին անհրաժեշտ է մշտական խնամք:
Արմեն Արիստակեսյանը ստիպված է լինում գրեթե ամենօրյա ռեժիմով դիմել շտապօգնության, կից դատարանին է ներկայացվում որոշ կանչերի վերաբերյալ արձանագրություններ՝ տրամադրված <<Շտապօգնություն>> ՓԲԸ-ն կողմից, որով հավաստվում է, որ հիվանդը ունի Պառկելախոցի 1-ին աստիճան, Հիվանդը գանգատվում է կրծքավանդակի շրջանի ցավերից, Հիվանդը անկողնային է և չի կարողանում իրականացնել իր խնամքը:
Արմեն Արիստակեսյանը ստիպված է եղել դիմելու Միասնական Սոցիալական Ծառայությանը, որտեղից իրեն հայտնել են, որ չեն կարող աջակցել, նրան միայն կարող են սահմանել կենսաթոշակ: Կից ներկայացվում է թից 260 եզրակացությունը՝ տրամադրված 06.02.2025թ․ն:
Այսպիոսով, Արմեն Արիստակեսյանի առողջական վիճակը օր օրի ծանրանում է, մեղադրյալի անազատության մեջ մնալու պայմաններով, քանի որ Արմեն Արիստակեսյանի խնամքով մշտապես զբաղվել է եղբայրը՝ Արման Արիստակեսյանը:
Բողոք ներկայացրած անձը գտնում է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելու ուղղությամբ առնվազն մեղադրյալի համար կարևոր նշանակություն ունի եղբոր ծայրահեղ ծանր առողջական վիճակը և նրա նկատմամբ տնային կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու պայմաններում վերջինս հնարավորություն կունենա հոգ տանել եղբոր առողջության մասին, իսկ եղբոր ծայրահեղ ծանր վիճակը իր հերթին կապահովի մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, քանի, որ իր վրա դրված պարտականությունների չկատարման պայմաններում մեղադրյալի նկատմամբ կնտրվի կալանքը որպես խափանման միջոց և չի կարողանա հոգ տանել եղբոր առողջության մասին:
Նման պայմաններում հատկանշական է այն փաստը, որ մեղադրյալի նկատմամբ կալանավորման փոխարեն այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառելու նպատակներից է նաև այն, որ մեղադրյալը կարողանա տնային կալանքի պայմաններում զբաղվել իր հաշմանդամ եղբոր խնամքով, ինչը վկայում է նրան մասին, որ մեղադրյալն ապագայում վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու ոչ միայն դիտավորություն չունի, այլ նաև հնարավորություն, քանի որ տնային կալանքի պայմաններում կարող է և պետք է խնամի հաշմանդամ եղբորը, միաժամանակ ապահովվելով իր պատշաճ վարքագիծը վարույթի հետագա փուլերում։
Ստորադաս դատարանը պատշաճ քննության առարկա չի դարձրել ենթադրյալ կատարված հանցագործության մոտիվացիան, իրավիճակը, գործի կոնկրետ փաստական հանգամանքները: Էական նշանակություն ունեցող այն հանգամանքի առկայությունը, որ մեղադրյալը իր կողմից կատարված, սակայն սխալ մեղսագրված արարքը կատարել է տուժողի հակաիրավական գործողությամբ պայմանավորված, երբ վերջինս բռնություն է գործադրել մեղադրյալի եղբոր՝ Արմեն Արիստակեսյանի նկատմամբ, ով հաշմանդամ է, շարժվում է միայն անվասայլակով և ունի մշտական խնամքի կարիք, իսկ առևանգման մասով պատշաճ ուսումնասիրության չենթարկելով գործում առկա փաստական տվյալները, առանց մեղադրյալի նույնականացման հաստատված է համարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 192-րդ հոդվածով սահմանված հիմնավոր կասկածի առկայությունը:
Ամփոփելով վերոշարադրյալը, բողոք ներկայացրած անձը հարկ է համարում արձանագրել կարևոր հանգամանք այն մասին, որ կալանավորման նպատակը, առհասարակ խափանման միջոցների նպատակը, մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի հետագա փուլերում ապահովելն է, մինչդեռ, մեղադրյալ՝ Արման Արիստակեսյանի իրավունքները խախտելով, նրա անձնական ազատությունը սահմանափակելով, քրեակատարողական հիմնարկի ծառայողները իրենց քմահաճույքով պայմանավորված, պատճառաբանելով գերծանրաբեռնվածությունը, միաժամանակ մի քանի մեղադրյալների դատական նիստերի առկայությունը, անհարկի չեն ապահովում Արման Արիստակեսյանի պատշաճ մասնակցությունը դատական նիստերին, ավելին՝ կամայականորեն որոշելով, թե տվյալ օրը, որ մեղադրյալի ներկայությունը ապահովեն դատական նիստերին։ Նշանակված 5 դատական նիստերից մանավորապես՝ 03.01.25.թ, 16.01.25թ., 22.01.25թ., 06.02.25թ., 18.02.25թ. նշանակված կայացել է միայն մեկը 22.01.25թ., ինչը պայմանավորված է քրեակատարողական հիմնարկի անգործությամբ:
Այսինքն, ստացվում է, որ ամենախիստ խափանման միջոցի կիրառման պայմաններում քրեակատարողական հիմնարկի անգործության պատճառով, կալանավորման հիմքերը չեն ծառայում իրեն նպատակին:
Ելնելով բողոք ներկայացրած անձի կողմից վերը ներկայացված հիմնավորումներից, վերջինս գտնում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր է հասնել մեղադրյալի նկատմամբ ցանկացած այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ դրանց համակցության կիրառմամբ։
Այսպիսով, ամբողջ վերոգրյալի հաշվառմամբ, բողոք ներկայացված անձը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում թվարկված վերոհիշյալ՝ մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները, որոնք հանգեցրել են Արմեն Արիստակեսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց` կալանք ընտրելուն, հնարավոր է չեզոքացնել` ցանկացած այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ դրանց համակցության կիրառմամբ։
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը, ինչպես նաև ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 352-355-րդ, 389-րդ հոդվածներով` բողոք ներկայացրած անձը խնդրում է ամբողջությամբ բեկանել թիվ ԵԴ1/3761/01/24 գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025թ․ հունվարի 22-ի որոշումը՝ մեղադրյալ՝ Արման Արիստակեսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորումը փոխել՝ կալանավորման անհրաժեշտության բացակայության հիմքով։
Վկայակոչված պահանջի հետ չհամաձայնվելու դեպքում՝ մասնակի բեկանել թիվ ԵԴ1/3761/01/24 գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025թ․ հունվարի 22-ի որոշումը և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ, այն է՝ մեղադրյալ Արման Արիստակեսյանի նկատմամբ կիրառել այլընտրանքային խափանման միջոց` տնային կալանքը 1.000.000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամ գրավի հետ համակցությամբ։

4․Վերաքննիչ դատարանի հիմնավորումները ու եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում` ներկայացված նյութերի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով <<Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին>> Առաջին ատյանի դատարանի 2025թ․ հունվարի 22-ի որոշումը, հանգում է այն հետևության, որ պաշտպան Հ․Բայանդուրյանի հատուկ վերանայման բողոքը ենթակա է մերժման, իսկ դատարանի որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` /…/
4/ անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով./…/>>:
Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովի 2077 /2015/ հանձնարարականի 1-ին կետում ամրագրված է, որ կալանավորումը պետք է օգտագործվի բացառության կարգով, որպես վերջին միջոց, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցները բավարար չեն քրեական վարույթի անվտանգությունն ապահովելու համար։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով: Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը:
/.../
4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով /…/>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ /…/
3/ չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. /…/>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1/ մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2/ մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3/ մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: /…/>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին /…/>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
/…/
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները։ Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ /…/>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները։
/…/
4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: /…/>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Իրավասու անձը մեղադրյալին ազատում է կալանքից, եթե՝
1/ վերացել է անձին կալանքի տակ պահելու հիմքը կամ անհրաժեշտությունը. /…/>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Նախնական դատալսումների ընթացքում դատարանը քննարկման առարկա է դարձնում մինչդատական վարույթում մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու, իսկ եթե խափանման միջոց կիրառված չի եղել` այն կիրառելու հարցը>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
<<Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
<<3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքում վերաքննիչ դատարանը`
1/ դատական ակտը թողնում է անփոփոխ.
2/ փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ.
3/ ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը՝ բեկանված մասով կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ:
2. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքով կայացված դատական ակտն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից, իսկ գրավոր ընթացակարգով վարույթի դեպքում՝ կայացնելու օրը: Դատական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ ոչ ուշ, քան երեք օրվա ընթացքում, ուղարկվում է դատական վարույթի մասնակիցներին և համապատասխան առաջին ատյանի դատարան:
3. Եթե վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայումն իրականացվում է առաջին ատյանի դատարանում ընթացող վարույթի պայմաններում, ապա վերանայման արդյունքով վերաքննիչ դատարանի կայացրած եզրափակիչ դատական ակտը հայտարարվում է առաջին ատյանի դատարանի առաջիկա նիստում>>։
Տիգրան Պետրոսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ <</…/ Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք/եր/ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։ /…/>>:
Դատական քննության փուլում մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու հարցերի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումները վերադաս ատյանի կողմից վերանայելու սահմանների կապակցությամբ՝ Վճռաբեկ դատարանը Ն.Հարությունյանի գործով որոշմամբ արձանագրել է. <</.../ [Գ]ործի ըստ էության քննության ընթացքում դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու հարցերի լուծումը գտնվում են նրա` արդարադատության իրականացման պատշաճ կազմակերպման լիազորության ոլորտում։
/…/ Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից։ Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը։ Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն։/…/>>:
Անդրադառնալով դատական ակտ կայացնելիս որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող առաջին ատյանի դատարանի՝ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքն անփոփոխ թողնելու մասին որոշման օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման առանձնահատկություններին՝ Վճռաբեկ դատարանը Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի վերաբերյալ գործով 2020թ․ մայիսի 26-ի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 որոշման մեջ արձանագրել է, որ <<․․․որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ /…/>> ։
Սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը, քննության առնելով մեղադրյալ Արման Արիստակեսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը, վերլուծելով քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Արման Այսերի Արիստակեսյանի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, ներկայացված նյութերից բխող արձանագրում է կատարել այն մասին, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Արման Այսերի Արիստակեսյանին կալանքի հիմքին՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա օրենքով դրված պարտականությունները չկատարելուն, Առաջին ատյանի դատարանն իրավաչափորեն փաստել է, որ այդպիսի հավանականությունը տվյալ փուլում շարունակում է առկա լինել, քանի որ կան բավարար հիմքեր ենթադրելու, որ ազատության մեջ գտնվելով՝ Ա.Արիստակեսյանը կխոչընդոտի գործի քննությանը` դատավարության մասնակիցների վրա ապօրինի ազդեցություն գործադրելու ճանապարհով, որպիսի եզրահանգումը պայմանավորված է գործում առկա փաստական հանգամանքներով, մեղադրյալի և գործով անցնող այլ անձանց միջև առկա կապով։ Ավելին, Առաջին ատյանի դատարանն իրավաչափորեն արձանագրել է, որ մեղադրյալը կարող է ազդեցություն գործադրել թիվ ԵԴ1/1158/01/23 քրեական գործով դատապարտված Էդգար Բեգլարյանի և Մովսես Շաբոյանի վրա, ելնելով գործում առկա այն հանգամանքից, որ, մեղադրյալին մեղսագրվող մի խումբ անձանց կողմից անձի առևանգման դեպքով Ա․Արիստակեսյանը ենթադրաբար արարքը կատարել է Մ.Շաբոյանի և Է.Բեգլարյանի հետ։
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Արման Այսերի Արիստակեսյանի կողմից փախուստի դիմելու հիմքի հավանականությանը, Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավորված կերպով գտել է, որ դրա հավանականության մասին, ի թիվս այլոց, հիմք է տալիս ենթադրելու վերջինիս մեղսագրվող արարքների բնույթն և հանրային վտանգավորության աստիճանը, քանի որ մեղադրյալին վերագրվում է այնպիսի հանցանքի կատարում, որը կապված է վերջինիս կողմից անձի ազատության հիմնարար իրավունքի դեմ ոտնձգություն կատարելու հետ: Բացի այդ, քրեական գործի նյութերից պարզ է դարձել, որ մեղադրյալը գրեթե 2 տարի թաքնվել է քննությունից։ Մասնավորապես, տեղյակ լինելով իրեն մեղադրանք առաջադրված լինելու և խափանման միջոց կիրառելու մասին, մեղադրյալը ժամանակ է խնդրել պաշտպան ներգրավելու համար, սակայն հետագայում վարույթն իրականացնող մարմնի նշված օրը և ժամին չի ներկայացել, փոխել է իր հեռախոսահամարը, ինչի արդյունքում վերջինիս նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում։
Վերոգրյալի պարագայում Առաջին ատյանի դատարանն իրավաչափորեն փաստել է, որ հիշյալ հանգամանքներն իրենց համակցությամբ մեծացնում են հավանականությունը, որ մեղադրյալն ազատության մեջ մնալու պայմաններում կարող է դիմել փախուստի:
Ամփոփելով նշվածը՝ Առաջին ատյանի դատարանն իրավաչափորեն եկել է հետևության, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են դատարանի կողմից նախկինում արձանագրված՝ Արման Այսերի Արիստակեսյանի կալանքի տակ պահելու հիմքերը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան:
Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքերով ու հիմնավորումներով՝ դատարանը գտել է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Արման Այսերի Արիստակեսյանի նկատմամբ կիրառված կալանքը պետք է երկարաձգել երեք ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի ապրիլի 25-ը ներառյալ:
Անդրադառնալով այն հավանական փաստարկին, որ մինչդատական վարույթում կալանքի իրավաչափության որևէ պայմանը /հիմքը/ արձանագրված չլինելու պարագայում, հետագայում նոր փաստերի բացակայության դեպքում չի կարող հաստատվել դրա առկայությունը /պնդումն առկա է նաև ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում/, Առաջին ատյանի դատարանն իրավացիորեն արձանագրել է, որ գործն ըստ էության քննող դատարանը կաշկանդված չէ մինչդատական վարույթում արված հետևություններով, այդ թվում՝ դատական երաշխիքների վարույթում, և իրավազոր է քրեական գործի նյութերի հիման վրա հաստատված համարելու կամ հերքելու կալանավորման ցանկացած իրավաչափության պայման:
Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի և ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու հարցը լուծելիս՝ Առաջին ատյանի դատարանը հանդես գալով որպես գործով վարույթն իրականացնող մարմին, պատշաճ գնահատման է ենթարկել մեղադրյալ Արման Արիստակեսյանին մեղսագրվող արարքների հակաիրավականությունը, նրա անձի հանրային վտանգավորության աստիճանը, եկել է իրավաչափ հետևության, որ մեղադրյալին մեղսագրվող արարքի բնույթը՝ դրա կատարման եղանակը, առանձնահատկությունները և ժամանակագրությունը թույլ են տվել պատկերացում կազմել վերջինիս հետագա ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման վերաբերյալ ու բացահայտել մեղադրյալի անձնային այն հատկանիշները, որոնք բացասական են բնութագրում վերջինիս ու էապես բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում փախուստի դիմելու, ինչպես նաև գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը, և այդ համատեքստում իրավացիորեն գտել է, որ մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելու հիմքերը բացակայում են, իսկ հակառակի մասին բողոքաբերի դիրքորոշումները հիմնված չեն ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա:
Վերաքննիչ դատարանն անդրադառնալով գործով ձեռք բերված ապացույցների գնահատման, և դրանց հիման վրա հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածի բացակայության վերաբերյալ հատուկ վերանայման բողոքի պատճառաբանություններին՝ փաստում է, որ բողոքաբերի կողմից բարձրացված հարցին գնահատական տալու իրավասություն ունի Առաջին ատյանի դատարանն՝ իր կողմից կայացվելիք դատավճռով, հակառակ դեպքում կարող է վտանգվել դատարանի անկախության և անկողմնակալության սկզբունքը, քանի որ այդ դեպքում դատարանը, մինչև գործն ըստ էության քննելը և վերջնական դատական ակտով դրան լուծում տալը, գնահատական է տալու առաջադրված մեղադրանքին։
Վերաքննիչ դատարանի նման մոտեցումը բխում է նաև դատարանի վարույթում գտնվող քրեական գործով խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու հարցերի վերաբերյալ առաջին ատյանի դատարանի որոշումները վերադաս ատյանի կողմից վերանայելու սահմանների առնչությամբ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներից, մասնավորապես, այն, որ․ <</…/ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից: Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը: Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն:
Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում ընդգծել, որ քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանների լայն մեկնաբանումը կհանգեցնի կոնկրետ գործով արդարադատություն իրականացնող առաջին ատյանի դատարանի գործունեությանն անհարկի միջամտության և կվտանգի դատավորի ներքին անկախությունը>> /տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Նարեկ Հարությունյանի գործով 2016 թվականի մարտի 30-ի թիվ ԵԱՆԴ/0081/01/14 որոշման 18-րդ կետը/:
Ինչ վերաբերում է Արման Արիստակեսյանի անձի և ընտանեկան դրության վերաբերյալ պաշտպանի ներկայացրած փաստարկներին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դրանք ինքնին, սույն որոշմամբ արված վերլուծության համատեքստում, բավարար չեն այլընտրանքային այլ խափանման միջոցների կիրառմամբ մեղադրյալի կողմից ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու մտահոգությունները չեզոքացնելու համար:
Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է իրավաչափ և հիմնավոր եզրահանգման առ այն, որ Արման Արիստակեսյանին անազատության մեջ պահելու տեսանկյունից հիմնավորված կալանավորման հիմքերի չեզոքացման և վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից իր լիազորություններն անարգել իրականացնելն ապահովելու համար օրենքով նախատեսված երաշխիք այլընտրանքային խափանման միջոցները չեն կարող հանդիսանալ, հաշվի առնելով, որ դրանք բավարար և պիտանի միջոց չեն հանդիսանում բացառելու մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագիծը։
Ընդհանրացնելով վերոշարադրյալը` Վերաքննիչ դատարանն ընդգծում Է, որ մեղադրյալ Արման Արիստակեսյանի նկատմամբ խափանման միջոց կալանավորումն այլընտրանքային խափանման միջոցով փոխարինելու հարցը քննարկելիս՝ Առաջին ատյանի դատարանն արել է իրավաչափ հետևություններ, որոնք ընդունելի են նաև Վերաքննիչ դատարանի համար: Ուստի, նման պայմաններում հատուկ վերանայման բողոքի փաստարկները բավարար չեն որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող և գործի լրիվ, օբյեկտիվ, բազմակողմանի և ողջամիտ ժամկետում քննության պարտավորություն կրող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար։
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Արման Արիստակեսյանին անազատության մեջ գտնվելու տևողության վերաբերյալ հատուկ վերանայման բողոքում բերված փաստարկին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Վճռաբեկ դատարանը նախադեպային որոշումներով բազմիցս արձանագրել է, որ խափանման միջոցի կիրառման տևողությունը դրա համաչափության գնահատման ինքնավար գործոն չէ և պետք է գնահատման ենթարկվի` հաշվի առնելով նաև գործի բնույթն ու բարդության աստիճանը: Անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխարգելող միջոցների կիրառման համատեքստում այսպիսի մոտեցում ունի նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը՝ նշելով, որ ինքնին կանխարգելիչ միջոցների կիրառման տևողությունը բավարար չէ եզրահանգելու համար, որ այն համաչափ չէ։ Տվյալ դեպքում՝ սույն գործի փաստական հանգամանքների համատեքստում, Արման Արիստակեսյանի կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածը չի կարող համարվել վերջինիս ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը հակակշռող բավարար գործոն:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ հատուկ վերանայման բողոքում բարձրացված մյուս հարցերին Առաջին ատյանի դատարանն արդեն իսկ անդրադարձել է իր կողմից կայացված որոշման մեջ, որի հետևություններին Վերաքննիչ դատարանը համաձայն է և այդ պատճառով նպատակահարմար չի գտնում նորից մեկ առ մեկ անդրադառնալ դրանց:
Վերոշարադրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Արման Արիստակեսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված տնային կալանքը 3 /երեք/ ամիս ժամկետով կալանքով փոխարինելով՝ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, այդ թվում նաև՝ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտում, որը կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա, և գործով կայացրել է ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բխում է ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի, այնպես էլ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքից:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով՝ Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Մեղադրյալ Արման Այսերի Արիստակեսյանի պաշտպան Հ․Բայանդուրյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել, իսկ <<Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին>> Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025թ․ հունվարի 22-ի թիվ ԵԴ1/3761/01/24 որոշումը՝ թողնել անփոփոխ:
Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից 15-օրյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ Ս․ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ