ԵԴ1/3750/01/24







ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«24» հունիսի 2025թ. ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)

Նախագահող դատավոր Կ.Հովհաննիսյան
դատավորներ Լ.Ալավերդյան
Ա.Մաթևոսյան

քարտուղարությամբ՝ Մ.Հովսեփյանի
Ք.Բադալյանի

մասնակցությամբ`
դատախազ Կ.Հարությունյանի
պաշտպան Տ.Գրիգորյանի
մեղադրյալներ Ա.Իբրահիմի
Հ.Մոհամմեդի
թարգմանիչ Հ.Թամոյանի


դռնբաց դատական նիստում, քննելով թիվ ԵԴ1/3750/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր Ա.Դանիելյան) 2025 թվականի փետրվարի 25-ի դատավճռի դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ա.Դանիելյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի հոկտեմբերի 5-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության առաջին վարչության ՀԿԳ քննիչ Կ.Մովսիսյանի արձանագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, 457-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով (2 դրվագով) նախատեսված հանցագործությունների հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 58224824 քրեական վարույթը:
2024 թվականի հոկտեմբերի 6-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ա.Դանիելյանի որոշմամբ թիվ 58224824 քրեական վարույթով Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով:
2024 թվականի հոկտեմբերի 6-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ա.Դանիելյանի որոշմամբ թիվ 58224824 քրեական վարույթով Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով:
2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմի և Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդի վերաբերյալ թիվ 58224824 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան), որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/3750/01/24 համարը:
2025 թվականի փետրվարի 25-ին թիվ ԵԴ1/3750/01/24 քրեական գործով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով.
-Ճանաչվել և հռչակվել է մեղադրյալ Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նա արդարացվել է՝ իրեն վերագրվող արարքի քրեական հակաիրավականությունն ապացուցված չլինելու հիմքով,
-Մեղադրյալ Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդին մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտվել է կարճաժամկետ ազատազրկման՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով,
-ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատժին հաշվակցվել է մեղադրյալ Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդի՝ մինչդատական վարույթում անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը՝ նրան ազատելով պատժի կրումից,
-Ճանաչվել և հռչակվել է մեղադրյալ Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նա արդարացվել է՝ իրեն վերագրվող արարքի քրեական հակաիրավականությունն ապացուցված չլինելու հիմքով,
-Մեղադրյալ Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմին մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտվել է կարճաժամկետ ազատազրկման՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով,
-ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատժին հաշվակցվել է մեղադրյալ Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմի մինչդատական վարույթում անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը՝ նրան ազատելով պատժի կրումից,
-Մեղադրյալ Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը,
-Մեղադրյալ Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը,
-Լուծվել է իրեղեն ապացույցների ճակատագիրը,
-Մեղադրյալներ Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմից և Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդից համապարտությամբ հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեի գանձվել է փորձաքննության արժեք կազմող 108.000 (հարյուր ութ հազար) ՀՀ դրամը՝ որպես դատական ծախս։
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի պատճենը ՀՀ գլխավոր դատախազությունում ստացվել է 2025 թվականի ապրիլի 8-ին:
2025 թվականի ապրիլի 23-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ա.Դանիելյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը, որը փոստային ծառայությանն է հանձնված եղել 2025 թվականի ապրիլի 21-ին:
Թիվ ԵԴ1/3750/01/24 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2025 թվականի ապրիլի 30-ին, իսկ դատարանի կազմը նախագահող դատավորին է հանձնվել 2025 թվականի մայիսի 2-ին:
2025 թվականի մայիսի 8-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և ստացված քրեական գործը նշանակվել է դատական նիստում քննության:

Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
2024 թվականի հոկտեմբերի 6-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ա.Դանիելյանի որոշմամբ Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, այն բանի համար, որ «նա իր ամուսնու՝ Իրաքի Հանրապետության քաղաքացի Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդի հետ նախնական համաձայնությամբ, առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանն ապօրինի հատելու դիտավորությամբ՝ քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակ և հանգնամանքներում, ձեռք են բերել պետական մարմնի կողմից տրվող, իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող, իրավունք վերապահող կեղծ փաստաթղթեր հանդիսացող Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության քաղաքացու կեղծ անձնագրեր, մասնավորապես՝ Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդը՝ Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության քաղաքացու կեղծ B 80121708, Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իմբրահիմը՝ Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության քաղաքացու կեղծ B0121716 անձնագրերը, ապա յուրաքանչյուրը նույն դիտավորությամբ իրենց պատկանող վերը նշված կեղծ անձնագիրը 2024 թվականի հոկտեմբերի 5-ին օգտագործելով՝ ներկայացնելով սահմանային վերահսկողության աշխատակիցներին, խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ, նախնական համաձայնությամբ խմբի կազմում փորձել են «Զվարթնոց» օդանավակայանով Թեհրան-Երևան թիվ 550 չվերթով հատել ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել Հայաստանի Հանրապետություն, սակայն նրանց դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իրենց կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվել, քանի որ սահմանապահ ծառայողների կողմից բացահայտվել է օգտագործված փաստաթղթերի կեղծ լինելու հանգամանքը»:
2024 թվականի հոկտեմբերի 6-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ա.Դանիելյանի որոշմամբ Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, այն բանի համար, որ «նա իր ամուսնու՝ Իրաքի Հանրապետության քաղաքացի Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իմբրահիմի հետ նախնական համաձայնությամբ, առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանն ապօրինի հատելու դիտավորությամբ քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակ և հանգամանքներում ձեռք են բերել պետական մարմնի կողմից տրվող, իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող, իրավունք վերապահող կեղծ փաստաթղթեր հանդիսացող Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության քաղաքացու կեղծ անձնագրեր, մասնավորապես՝ Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդը՝ Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության քաղաքացու կեղծ B 80121708, Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իմբրահիմը՝ Գերմանիայի Հանրապետության Դաշնային կեղծ B0121716 անձնագրերը, ապա յուրաքանչյուրը նույն դիտավորությամբ իրեն պատկանող վերը նշված կեղծ անձնագիրը 2024 թվականի հոկտեմբերի 5-ին օգտագործելով՝ ներկայացնելով սահմանային վերահսկողության աշխատակիցներին, խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ, նախնական համաձայնությամբ խմբի կազմում փորձել են «Զվարթնոց» օդանավակայանով Թեհրան-Երևան թիվ 550 չվերթով հատել ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել Հայաստանի Հանրապետություն, սակայն նրանց դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իրենց կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվել, քանի որ ահմանապահ ծառայողների կողմից բացահայտվել է օգտագործված փաստաթղթերի կեղծ լինելու հանանգամանքը»։

Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում, մասնավորապես նշված է.
«19. Մեղադրյալ Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմի ցուցմունքը, որի համաձայն՝ ՀՀ իրավասու մարմիններին սկզբում ներկայացրել են գերմանական անձնագրերը, ապա Իրաքի Հանրապետության քաղաքացու անձնագրերը, որով ունեին ՀՀ մուտք գործելու և քսանմեկ օր մնալու իրավունք։ Սկզբում, մտածելով, որ գերմանական անձնագիրը օրինական է, դա են ներկայացրել։ Կինը իր մոտ եղած պայուսակից երևի պատահաբար հանել և ցույց է տվել գերմանական անձնագիրը. այդ պահին ձեռքի տակ դա է հայտնվել, դա է ցույց տվել։
Գերմանիայի անձնագիր ձեռք են բերել, որովհետև կինը հինգ տարի է, ինչ հիվանդ է, և քանի որ իրենց երկրում բուժում չեն գտել, կնոջ մորաքրոջ խորհրդով որոշել են գնալ նրա մոտ՝ Գերմանիա, որովհետև այնտեղ ամենայն հավանակնությամբ կբուժվի։ Նպատակը կնոջ բուժումն է եղել, որպեսզի երեխաներ ունենան։
Անձնագիրը ձեռք են բերել Գերմանիա գնալու համար։ Որևէ նշանակություն չի ունեցել իրենց համար, թե ինչպես կհասնեն Գերմանիա։ Հայաստանի Հանրապետություն գալու նպատակ չեն ունեցել, ուղղակի հինգ օրով հյուրանոց են վարձել, որպեսզի այստեղից գնան Գերմանիա։ Տուրիստական նպատակ չեն ունեցել։
Հայաստան մուտքի վիզան ստացել են սեպտեմբերին հեռախոսով պատվիրելու եղանակով։ Ինքն է պատվիրել։ Լրացրել է Իրաքի անձնագրերի տվյալները, ինչի հիման վրա էլ տրվել է մուտքի վիզան՝ 21 օրով։ Իրանից Հայաստան գալիս ցույց են տվել Իրաքի անձնագիրը և հայկական վիզան։ Վրաստանով կամ այլ երկրով չեն ցանկացել գնալ Գերմանիա, որովհետև Հայաստանի Հանրապետության մուտքի վիզա են ունեցել։ Իրենց երկրից Գերմանիա գնալու համար Հայաստանն ընտրել են ուղղակի, առանց պատճառի։ Աբդուլա Զախոին իրենց չի ուղղորդել, թե ինչպես հասնեն Եվրոպա, դա իրենց ընտրությունն է եղել։ Չգիտի՝ տրանզիտով, թե առանց տրանզիտի, բայց Իրաքից Գերմանիա չվերթներ երևի թե կան։ Իրաքում նույնպես գերմանական անձնագրերը կարող էին ներկայացնել և մեկնել Գերմանիա, որովհետև այդ անձնագրերն ինքը գնել է և վստահ է եղել, որ բնօրինակն են։ Իրենք ՀՀ-ից դուրս գալու և Գերմանիա գնալու համար ցույց էին տալու և՛ գերմանական, և՛ իրաքյան անձնագրերը, դրանցից միայն մեկը ներկայացնելու մտադրություն չեն ունեցել, որովհետև երկու անձնագրերն էլ բնօրինակ են եղել։ Շենգենյան երկրներ մուտք գործելու վիզա չեն ունեցել, որովհետև միայն մեկ տարի ժամկետ ունեցող գերմանական ժամանակավոր անձնագրերը բավարար են եղել այնտեղ հասնելու համար։ Գերմանիա գնալու էին ոչ թե իրաքյան անձնագրերով, որոնց համար շենգենյան վիզա տրված չէր, այլ գերմանական անձնագրով, որը տրվել է իրաքյան անձնագրի հիման վրա։
Գերմանական անձնագրերը ձեռք են բերել ոմն Աբդուլա Զախոի անունով քաղաքացուց 30.000 (երեսուն հազար) ԱՄՆ դոլար գումարով։ 15.000 (տասնհինգ հազար) ԱՄՆ դոլար գումարը վճարել են նախօրոք, իսկ մյուս 15.000 (տասնհինգ հազար) ԱՄՆ դոլար գումարը պետք է վճարեին, երբ հասնեին Գերմանիա։ Իրաքի անձնագրերը ձեռք են բերել համապատասխան պետական մարմիններից, որոնց դրանք ստանալու համար գումար չի վճարվում, կամ հնարավոր է, որ որոշակի պետտուրք լինի սահմանված։ Իրենք ոչ թե Գերմանիայի անձնագիր են ձեռք բերել, այլ ժամանակավոր օգտագործման անձնագիր։ Եթե իմանային, որ այդ անձնագրերն ապօրինի են, ապա այդ քայլին չէին գնա և այդքան գումար չէին ծախսի։ Ստացվում է, որ իրենք դարձել են Աբդուլա Զախոիի զոհը, ով իրենց խաբել է։
Իրենց երկրում ազատորեն և օրինական վաճառվում են տարբեր երկրների անձնագրեր՝ Հունաստանի, Շվեդիայի, Դանիայի և այլ երկրների։ Իրեն հայտնի չէ, որ երբևէ որևէ մեկը դիմի այդպիսի անձնագրի համար և մերժում ստանա։ Այդ ամենն իր մոտ կասակածներ չի առաջացրել։ Իրաքում, կարծում է, որ Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության հյուպատոսություն կամ որևէ այլ ներկայացուցչություն պետք է որ լինի։
Ինքն ուշադիր չի եղել, որ իր և կնոջ անունով տրված գերամանական անձնագրերի տրման ամսաթվերը տարբեր են եղել, քանի որ դրանք վերցրել է միաժամանակ։ Անձնագրեր ստանալու համար դիմել է 2024 փետրվար ամսին, ինչից 6 ամիս հետո ստացել են։ Դրանք իրենց տրվել են իրենց իրաքյան անձնագրերի հիման վրա, որոնց տվյալներ պարունակող լուսանկարները և իրենց լուսանկարները իրենք են փոխանցել այն ստանալու համար։
Ինքը 3-րդ դասարանն էլ չի ավարտել, իսկ կինն ունի բարձրագույն կրթություն, ուսուցչուհի է։
20. Մեղադրյալ Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդի ցուցմունքը, համաձայն որի՝ իրենք Գերմանիայի անձնագրով են մուտք գործել, որովհետև համոզված են եղել, որ դրանք իրական են և էական նշանակություն չի ունեցել, թե որ անձնագիրը կներկայացնեն։ Բնականաբար, ինքը չէր կարող հասկանալ, որ այդ անձնագրերը կեղծ են, որովհետև մասնագետ չէ։ Չնայած ունի բուհական կրթություն՝ միևնույնն է, մտքով չի անցել ստուգել, նայել դրանց իսկությունը։ Իրաքից Գերմանիա մեկնելու համար, եթե գերմանական անձնագիր չունի, չգիտի՝ ինչպես կարելի է մեկնել։ Անձնագրերը ձեռք են բերել 2024 թվականի փետրվար ամսին։ Գիտի, որ Գերմանիա կամ այլ երկիր մեկնելու համար անհրաժեշտ է ժամանակավոր անձնագիր։
Գերմանիայում մորաքույր ունի, ով երեսուն տարի այնտեղ է ապրում, քաղաքացիություն ունի։ Իր հարազատներից որևէ մեկը չի գնացել Գերմանիա՝ նրան տեսակցելու։
21. ՀՀ փորձագիտական կենտրոն ՊՈԱ կազմակերպության կողմից տրված դատափաստաթղթաբանական փորձաքննության 2024 թվականի նոյեմբերի 28-ի թիվ 31112401 եզրակացությունը, որի «Հետևություններ» մասի համաձայն՝ «Փորձաքննությանը տրամադրված Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդի /MOHAMMED HEZHA ALI MOHAMMED/ և Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմի /DARWESH IBRAHIM ALI AHMED DIBRAHIM/ անուններով լրացված Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության քաղաքացիների «B 0121708» և «B 0121716» սերիական համարներով անձնագրերը չեն համապատասխանում Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության պետական ստանդարտ թողարկմանը:
Հետազոտելի անձնագրերը պատրաստվել են հետևյալ մեխանիզմով՝
Փորձաքննությանը տրամադրված Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդի /MOHAM-MED HEZHA ALI MOHAMMED/ և Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմի /DARWESH IBRAHIM ALI AHMED D IBRAHIM/ անուններով լրացված Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության քաղաքացիների «B 0121708» և «B 0121716» սերիական համարներով անձնագրերի թերթերն, ամենայն հավանականությամբ, նախկինում հանդիսացել են Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության պետական ստանդարտ թողարկմանը համապատասխանող 2010թ. թողարկման անձնագրերի թերթեր, որոնք ամբողջությամբ առանձնացվել են իրենց կազմերից: Անձնագրերի 1-ին էջերին սոսնձվել են Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության պետական ստանդարտ թողարկմանը չհամապատասխանող և ամբողջությամբ գունավոր շիթային տպիչ սարքով տպված՝ նմանակված 1-ին էջերը: Անձնագրերի 2-րդ և 3-րդ էջերին փակցվել են (կամ այդ հատվածներում փակցված թղթերը հեռացնելուց հետո են փակցվել) անձնագրերի տերերի լուսանկարները և անձնական տվյալները պարունակող ձևաթղթերը։ Կատարված գործողություններից հետո անձնագրերի թերթերը թելերով կարվել են միմյանց և սոսնձվել են նոր կանաչ կազմերին, որոնք նույնպես չեն համապատասխանում Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության պետական ստանդարտ թողարկմանը: Անձնագրերի պատրաստման մեխանիզմի մասով կատեգորիկ հետևության հանգել հնարավոր չեղավ, քանի որ բնութագրական հատկանիշները, ըստ էության, բաժանվեցին երկու առանձին խմբի: Առաջին խմբի հատկանիշների ամբողջության համաձայն հետազոտելի անձնագրերը նախկինում տրվել են քաղաքացիներին և օգտագործվել են, իսկ երկրորդի համաձայն՝ ոչ։ (…)»:
22. Որպես արտավարույթային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ ՍՎՋ «Զվարթնոց» ՍՎ բաժնի պետին ուղղված հետախուզական բաժնի ավագ սպա Ա.Իսկանդարյանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 5-ի զեկուցագիրը, համաձայն որի՝ 550 չվերթով ՀՀ ժամանած ուղևորները սահմանային վերահսկողություն անցնելու ժամանակ ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ աշխատակցին են ներկայացրել Գերմանիայի Հանրապետության քաղաքացիների՝ Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդ /ծնվ. 07.07.1992թ., անձ.՝ B 0121708/ և Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իմբրահիմ /ծնվ. 30.05.1984թ., անձ.՝ B 0121716/ տվյալներով կեղծ անձնագրեր։ Այնուհետև, ներկայացրել են նաև նույն տվյալներով իրենց Իրաքի քաղաքացու A 17444718 և A 18717459 սերիա-համարների անձնագրերը։ Վերջիններս փորձել են առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության հատել ՀՀ պետական սահմանը, սակայն նրանց դիտավորության մեջ ընդգրկված՝ ՀՀ պետական սահմանն ապօրինի հատելու փորձ կատարելու հանցագործությունը իրենց կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվել, քանի որ բռնվել են սահմանապահ ծառայողների կողմից:
23. Որպես արտավարույթային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ «անձանց և փաստաթղթերի հատուկ ստուգման ենթարկելու մասին» 2024 թվականի հոկտեմբերի 5-ի թիվ 4/051001 ակտը, համաձայն որի՝ DARWESH INRAHIM ALI AHMED D IBRAHIM անվամբ լրացված գերմանական ժամանակավոր անձնագիրը պարունակում է մասնակի կեղծման հատկանիշներ։ Առաջին էջի ֆոնային ցանցն ունի կետակաթիլային կառուցվածք, լազերային պերֆորացիան կատարված է պրինտերային տպագրությամբ։ Անձնագրի կազմը պարունակում է կեղծման հատկանիշներ։
24. Որպես արտավարույթային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ «անձանց և փաստաթղթերի հատուկ ստուգման ենթարկելու մասին» 2024 թվականի հոկտեմբերի 5-ի թիվ 4/051002 ակտը, համաձայն որի՝ MOHAMMED HEZHA ALI MOHAMMED անվամբ լրացված գերմանական ժամանակավոր անձնագիրը պարունակում է մասնակի կեղծման հատկանիշներ։ Առաջին էջի ֆոնային ցանցն ունի կետակաթիլային կառուցվածք, լազերային պերֆորացիան կատարված է պրինտերային տպագրությամբ։ Անձնագրի կազմը պարունակում է կեղծման հատկանիշներ։
25. Որպես արտավարույթային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմի սահամանահատումների պատմությունը, համաձայն որի՝ Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմը (անձնագիր՝ B 0121716, ծնված 1984 թվականի մայիսի 30-ին), 2024 թվականի հոկտեմբերի 5-ին՝ ժամը 13:08-ին Թեհրան-Երևան թիվ 550 չվերթով փորձել է հատել ՀՀ պետական սահմանը՝ մուտք գործել ՀՀ, սակայն հայտնաբերվել է մասնակի կեղծ գերմանական ժամանկավոր անձնագիր:
26. Որպես արտավարույթային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդի սահամանահատումների պատմությունը, համաձայն որի՝ Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդը (անձնագիր՝ B0121708, ծնված 1992 թվականի հուլիսի 7-ին), 2024 թվականի հոկտեմբերի 5-ին՝ ժամը 13:08-ին Թեհրան-Երևան թիվ 550 չվերթով փորձել է հատել ՀՀ պետական սահմանը՝ մուտք գործել ՀՀ, սակայն հայտնաբերվել է մասնակի կեղծ գերմանական ժամանկավոր անձնագիր։
27. Որպես արտավարույթային ապացույց ճանաչված՝ Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմի անվամբ թիվ 8151409303629 ինքնաթիռի նստեցման կտրոնը, համաձայն որի՝ Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմին Իրան-Երևան չվերթով՝ ինքնաթիռի սրահում հատկացվել է 14E նստատեղը։
28. Որպես արտավարույթային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդի անվամբ թիվ 8151409303630 ինքնաթիռի նստեցման կտրոնը, համաձայն որի՝ Հեզիա Ալի Մոհամմադ Մոհամմեդին Իրան-Երևան չվերթով՝ ինքնաթիռի սրահում հատկացվել է 14F նստատեղը։
29. Զննում կատարելու մասին 2024 թվականի նոյեմբերի 5-ի արձանագրությունը, որով զննության են ենթարկվել սույն դատավճռի 22-28-րդ կետերում շարադրված արտավարույթային փաստաթղթերը։
30. Իրեղեն ապացույց ճանաչված Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդի /MOHAMMED HEZHA ALI MOHAMMED/ և Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմի /DARWESH IBRAHIM ALI AHMED D IBRAHIM/ անուններով լրացված Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության քաղաքացիների «B 0121708» և «B 0121716» սերիական համարներով անձնագրերը։
31. Սույն դատավճռի 30-րդ կետում շարադրված ապացույցները զննելու մասին 2024 թվականի դեկտեմբերի 2-ի արձանագրությունը։
32. Որպես ապացույց հետազոտված Հեզիա Ալի Մոհամմեդի Մոհամմեդի /HEZHA ALI MOHAMMED MOHAMMED/ Իրաքի Հանրապետության «A 17444718» սերիական համարով, ինչպես նաև Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմի /DARWESH IBRAHIM ALI AHMED D IBRAHIM/ Իրաքի Հանրապետության «A 18717459» սերիական համարով անձնագրերը։
33. Որպես ապացույց հետազոտված Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմի /DARWESH IBRAHIM ALI AHMED D IBRAHIM/ Իրաքի Հանրապետության «A 18717459» սերիական համարով անձնագրի տվյալներով ստացված 5347080 համարով Հայաստանի Հանրապետության մուտքի վիզան։
34. Որպես ապացույց հետազոտված Հեզիա Ալի Մոհամմեդի Մոհամմեդի /HEZHA ALI MOHAMMED MOHAMMED/ Իրաքի Հանրապետության «A 17444718» սերիական համարով անձնագրի տվյալներով ստացված 5347084 համարով Հայաստանի Հանրապետության մուտքի վիզան։
Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատած փաստական հանգամանքները․
35. Հետազոտելով սույն դատավճռի 19-34-րդ կետերում շարադրված ապացույցները՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք վերաբերելի են սույն քրեական գործին:
Սույն դատավճռի 21-34-րդ կետերում շարադրված ապացույցներն իրենց համակցության մեջ գնահատելով՝ Դատարանը գտնում է նաև, որ դրանք բովանդակային տեսանկյունից էական հակասություններ չեն պարունակում: Հաշվի առնելով դրանցից յուրաքանչյուրի աղբյուրի հատկանիշները, ձևավորման հանգամանքները, ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք նաև արժանահավատ են:
36. Պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ Դատարանը գտնում է, որ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան ապացուցված է, որ Իրաքի Հանրապետության քաղաքացիներ մեղադրյալներ Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդը և Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմը ձեռք են բերել պետական մարմնի կողմից տրվող, իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող, իրավունք վերապահող կեղծ փաստաթղթեր հանդիսացող Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության քաղաքացու կեղծ անձնագրեր, մասնավորապես՝ Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդը՝ Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության քաղաքացու կեղծ B 80121708, Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իմբրահիմը՝ Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության քաղաքացու կեղծ B 80121716 անձնագրերը։ Իրենց պատկանող վերը նշված կեղծ անձնագրերը նրանք 2024 թվականի հոկտեմբերի 5-ին օգտագործել են՝ ներկայացնելով սահմանային վերահսկողության աշխատակիցներին և փորձելով «Զվարթնոց» օդանավակայանով Թեհրան-Երևան թիվ 550 չվերթով հատել ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել Հայաստանի Հանրապետություն (տե՛ս սույն դատավճռի 19-34-րդ կետերը)։
36.1. Անդրադառնալով «B 0121708» և «B 0121716» սերիա-համարներով գերմանական ժամանակավոր անձնագրերը կեղծ լինելու մասին տեղյակ չլինելու վերաբերյալ մեղադրյալների հայտնած տվյալների գնահատմանը` Դատարանն արձանագրում է, որ քննարկվող փաստաթղթերը մեղադրյալները ձեռք են բերել և օգտագործել են որպես իրենց անձը հավաստող փաստաթուղթ, հետևաբար դրա բովանդակության, այդ թվում՝ ձեռքբերման համար միաժամանակ դիմելու պայմաններում տրման ամսաթվերի տարբերությանն անտեղյակ լինելու վերաբերյալ մեղադրյալների հայտարարությունները տրամաբանության և ողջախոհության սահմաններում չեն կարող հիմնավորված գնահատվել։ Ավելին՝ տվյալ փաստաթղթերը ձեռքբերելու գործընթացի վերաբերյալ մեղադրյալների հայտնած, այդ թվում՝ դրանց համար դիմելու (ձեռք են բերել ոմն Աբդուլա Զախոի անունով քաղաքացուց, տեղյակ են, որ Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության հյուպատոսություն կամ որևէ այլ ներկայացուցչություն իրենց երկրում առկա է, սակայն չեն դիմել նման մարմնի, իրենց հայտնի չէ այնպիսի դեպք, որ երբևէ որևէ մեկը դիմի այդպիսի անձնագրի համար և մերժում ստանա, դրանք տրվել են իրենց իրաքյան անձնագրերի հիման վրա, որոնց տվյալների լուսանկարները և իրենց լուսանկարներն իրենք են փոխանցել), արժեքի և վճարման կարգի (30.000 (երեսուն հազար) ԱՄՆ դոլար գումար, որից 15.000 (տասնհինգ հազար) ԱՄՆ դոլար գումարը վճարել են նախօրոք, իսկ մյուս 15.000 (տասնհինգ հազար) ԱՄՆ դոլար գումարը պետք է վճարեին, երբ հասնեին Գերմանիա) վերաբերյալ տեղեկությունների պայմաններում օբյեկտիվ դիտորդի մոտ չեն կարող ողջամիտ կասկածներ լինել դրանց՝ օրենքով սահմանված կարգով տրված չլինելու և դրա վերաբերյալ մեղադրյալների իրազեկվածության մասին։ Այս տեսանկյունից հատկանշական է նաև այն, որ մեղադրյալներից Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդն ունի բարձրագույն կրթություն և աշխատում է որպես ուսուցչուհի (ըստ մեղադրյալների հայտնած տվյալների)։ Հետևաբար Դատարանն արժանահավատ չի գնահատում մեղադրյալներ Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմի և Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդի քննարկվող փաստարկները։
Վերոգրյալից ելնելով Դատարանն ապացուցված է գնահատում նաև այն, որ մեղադրյալներ Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմը և Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդը տեղյակ են եղել որպես իրենց անձը հաստատող փաստաթուղթ օգտագործված «B 0121708» և «B 0121716» սերիա-համարներով գերմանական ժամանակավոր անձնագրերը կեղծ լինելու մասին։
37. Պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է նաև այն, որ մեղադրյալներն իրենց պատկանող գերմանական կեղծ անձնագրերը 2024 թվականի հոկտեմբերի 5-ին օգտագործել են՝ ներկայացնելով սահմանային վերահսկողության աշխատակիցներին, փորձելով «Զվարթնոց» օդանավակայանով Թեհրան-Երևան թիվ 550 չվերթով հատել ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել Հայաստանի Հանրապետություն, սակայն սահմանապահ ծառայողների կողմից բացահայտվել է օգտագործված փաստաթղթերի կեղծ լինելու հանգամանքը (տե՛ս սույն դատավճռի 19-26-րդ, 30-րդ կետերը)։ Դրանից հետո մեղադրյալներ Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմը և Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդը «Զվարթնոց» օդանավակայանում սահմանապահ ծառայողներին ներկայացրել են իրենց՝ Իրաքի Հանրապետության անձնագրերը և դրանց հիման վրա իրենց տրամադրված մուտքի թույլտվությունը՝ սահմանված կարգով մուտք գործելով ՀՀ (տե՛ս սույն դատավճռի 19-20-րդ, 22-րդ, 32-34-րդ կետերը)։
Դատարանն ընդգծում է, որ մեղադրյալներին Հայաստանի Հանրապետության մուտքի թույլտվությունները տրվել են պատշաճ մարմնի կողմից և իրաքյան պատշաճ անձնագրերի հիման վրա։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալները ՀՀ մուտք են գործել սահմանված փաստաթղթով և պատշաճ թույլտվությամբ, քանի որ փաստացի ունեցել և ներկայացրել են օրինական անձնագրերը և դրանց հիման վրա, պատշաճ իրավական ընթացակարգի արդյունքում ձեռք բերված մուտքի թույլտվությունները։
I. Մեղադրյալներին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերագրված արարքների իրավական գնահատականը.
38. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
(…)
39. Վերոգրյալի հիման վրա և հաշվի առնելով Դատարանի կողմից սույն դատավճռի 36-36.1-րդ կետերում հաստատված փաստական հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է, որ մեղադրյալ Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդը, սահմանային վերահսկողության աշխատակիցներին ներկայացնելով, ապօրինի օգտագործել է պետական մարմնի կողմից տրվող իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող կեղծ փաստաթուղթ հանդիսացող Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության քաղաքացու կեղծ անձնագիր։ Հետևաբար՝ ապացուցված է մեղադրյալ Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքում, իսկ նրա արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
40. Հաշվի առնելով Դատարանի կողմից սույն դատավճռի 36-36.1-րդ կետերում հաստատված փաստական հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է, որ մեղադրյալ Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմը, սահմանային վերահսկողության աշխատակիցներին ներկայացնելով, ապօրինի օգտագործել է պետական մարմնի կողմից տրվող իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող կեղծ փաստաթուղթ հանդիսացող՝ Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության քաղաքացու կեղծ անձնագիր։ Հետևաբար՝ ապացուցված է մեղադրյալ Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքում, իսկ նրա արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
II. Մեղադրյալներին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով վերագրված արարքների իրավական գնահատականը.
41. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի համաձայն՝
(...)
41.1. Մեջբերված նորմը քրեական պատասխանատվություն է սահմանում առանց սահմանված փաստաթղթերի կամ առանց պատշաճ թույլտվության Հայաստանի Հանրապետության պահպանվող պետական սահմանը հատելու համար:
Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանն այն գիծն է և այդ գծով անցնող այն ուղղահայաց մակերևույթը, որոնք որոշում են Հայաստանի Հանրապետության տարածքի` ցամաքի, ջրերի, ընդերքի, օդային տարածության շրջանակները: Պետական սահմանի առկայությունը պետության կարևորագույն հատկանիշներից է: Այն վկայում է պետության տարածքի առկայության մասին, որի վրա պետությունն իրականացնում է իր տարածքային գերիշխանությունը: Պետական սահմանի անձեռնմխելիությունը պետության տարածքային ամբողջականության կարևոր պայմաններից է: Դրա համար էլ օրենքը պատասխանատվություն է սահմանում պետական սահմանի անձեռնմխելիության դեմ կատարված ոտնձգությունների համար: Այսպիսով՝ քննարկվող հանցագործության օբյեկտը պետական սահմանի անձեռնմխելիության պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են:
Հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է առանց սահմանված փաստաթղթերի կամ առանց պատշաճ թույլտվության Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանը հատելու մեջ: Պետական սահմանի հատումն առկա է ինչպես ՀՀ մուտք գործելու, այնպես էլ ՀՀ-ից մեկնելու դեպքում: Արարքի որակման համար նշանակություն չունի, թե պետական սահմանի հատումը ինչ եղանակով է իրականացվել՝ տրանսպորտային միջոցով, հետիոտնային և այլն:
ՀՀ պետական սահմանի հատման կանոնները սահմանվում են «ՀՀ պետական սահմանի մասին» օրենքով: Պետական սահմանի հատումը համարվում է անօրինական, եթե կատարվում է անցման կետերը շրջանցելով կամ անցման կետերով, սակայն առանց համապատասխան փաստաթղթերի՝ անձնագրի, թույլտվության: Դատարանն անհրաժեշտ է համարում ընդգծել, որ կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ սահմանը հատելը կարող է որակվել որպես ապօրինի սահմանահատում այն դեպքում, երբ տվյալ կեղծ փաստաթուղթը անձին պետական սահմանը հատելու իրավական հնարավորություն է տրամադրում և անձը չունի ՀՀ մուտք գործելու կամ այնտեղից դուրս գալու սահմանված փաստաթուղթ և/կամ թույլտվություն։ Հակառակ դեպքում արարքը պետք է որակվի բացառապես կեղծ փաստաթղթի օգտագործման համար քրեական պատասխանատվություն նախատեսող հոդվածով, քանի որ պետական սահմանը հատելու պատշաճ փաստաթղթի և թույլատվության առկայությունը բացառում են քննարկվող հանցակազմի օբյեկտի և օբյեկտիվ կողմի գոյությունը։
Քննարկվող հանցակազմը ձևական է. հանցագործությունը համարվում է ավարտված պետական սահմանագիծը հատելու կամ անցման կետով անցնելու պահից:
Հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ. հանցավորը գիտակցում է, որ ապօրինաբար հատում է պետական սահմանը: Անզգուշությամբ պետական սահմանը հատելու դեպքում (օրինակ՝ անձը կարող է մոլորվել և անզգուշությամբ հատել պետական սահմանը) հանցակազմը բացակայում է:
Հանցագործության սուբյեկտ կարող է լինել 16 տարին լրացած մեղսունակ ֆիզիկական անձը:
42. Որպես քննարկվող հանցակազմի ծանրացնող հանգամանք, ի թիվս այլնի, նախատեսված է նույն արարքի կատարումը մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 50-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
(...)
Նույն օրենսգրքի 46-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
(...)
42.1. Այսպիսով՝ սահմանն ապօրինի հատելը կարող է որակվել նախնական համաձայնությամբ խմբի կողմից կատարված այն դեպքում, երբ դրան մասնակցել են տվյալ հանցագործության սուբյեկտ հանդիսացող երկու կամ ավելի անձինք, որոնցից յուրաքանչյուրն անմիջականորեն կատարել է դրա օբյեկտիվ կողմի հատկանիշը հանդիսացող արարքի բաղկացուցիչ մասը կազմող գործողություն, և դրա վերաբերյալ նրանք պայմանավորվել են նախքան հանցանքը սկսելը։
Հանցակազմը որակյալ դարձնող հիշյալ հանգամանքի գնահատման տեսանկյունից անհրաժեշտ է հաշվի առնել քննարկվող հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի դրսևորման առանձնահատկությունները։ Մասնավորապես՝ մեկից ավելի անձանց կողմից միաժամանակ կամ գրեթե միաժամանակ պետական սահմանը հատելն ինքնին չի ենթադրում խմբի առկայություն, անգամ եթե նրանցից յուրաքանչյուրը գիտակցում է մյուսների կողմից ևս սահմանը հատելու հանգամանքը։ Որպեսզի քննարկվող որակյալ հանգամանքն առկա լինի, անհրաժեշտ է, որ յուրաքանչյուր անձի կատարած գործողություն փոխլրացնի մյուսի կողմից սահմանը հատելուն ուղղված գործողությունները (օրինակ՝ իրավասու անձանց նկատմամբ համատեղ բռնություն գործադրելու եղանակով սահմանը հատելը, սահմանի արգելապատնեշները կամ պաշտպանիչ այլ համակարգերը շրջանցելուն ուղղված համատեղ գործողություններ կատարելը և այլն): Մնացած դեպքերում անձի արարքը չի կարող որակվել քննարկվող ծանրացնող հանգամանքով։
43. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
(...)
43.1. Հանցափորձ են ձևավորում միայն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող այն գործողությունները (անգործությունը), որոնք անմիջականորեն ուղղված են հանցանքի կատարմանը։ «Անմիջականությունը» ենթադրում է, որ հանցավորը ձեռնամուխ է լինում հանցագործության օբյեկտիվ կողմի իրականացմանը, սակայն այն ավարտին չի հասցնում իր կամքից անկախ այնպիսի օբյեկտիվ կամ սուբյեկտիվ հանգամանքներով, որոնք նա չէր նախատեսել կամ չէր կարողացել հաղթահարել։ Այլ կերպ՝ հանցափորձի դեպքում հանցագործությունը չի ավարտվում, քանի որ կա՛մ հանցավոր արարքն ամբողջությամբ չի իրականացվում, կա՛մ արարքն իրականացվում է, սակայն չի առաջանում հանցավորի դիտավորության մեջ ընդգրկված և նրա համար ցանկալի հանրորեն վտանգավոր հետևանքը (նյութական հանցակազմերի դեպքում) (տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Գրիգոր Մանուկյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի թիվ ԵԱՆԴ/0110/01/12 որոշման 16-րդ կետը, mutatis mutandis, Արարատ Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0168/01/10 որոշումը)։
44. Վերոգրյալի հիման վրա և հաշվի առնելով Դատարանի կողմից՝ սույն դատավճռի 37-րդ կետում հաստատված փաստական հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան ապացուցված չէ, որ Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդը, իրեն պատկանող գերմանական կեղծ անձնագիրը ներկայացնելով սահմանային վերահսկողության աշխատակիցներին, նախնական համաձայնությամբ խմբի կազմում, առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության փորձել է հատել ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել Հայաստանի Հանրապետություն։
Նույն հանգամանքների գնահատմամբ Դատարանը գտնում է, որ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան ապացուցված չէ, որ Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմը, իրեն պատկանող գերմանական կեղծ անձնագիրը ներկայացնելով սահմանային վերահսկողության աշխատակիցներին, նախնական համաձայնությամբ խմբի կազմում, առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության փորձել է հատել ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել Հայաստանի Հանրապետություն։
44.1. Այս տեսանկյունից Դատարանն անհրաժեշտ է համարում ընդգծել, որ մեղադրյալների կողմից օգտագործված գերմանական անձնագրերը նրանց ՀՀ մուտք գործելու իրավունք չեն վերապահել, իսկ մեղադրյալներն իրենց մոտ ունեցել են և փաստացի ներկայացրել են պատշաճ անձնագիր և դրա հիման վրա տրված մուտքի պատշաճ թույլտվություն՝ օրինական կարգով մուտք գործելով ՀՀ։
Ինչ վերաբերում է Հանրային մեղադրողի այն հիմնավորումներին, որ մեղադրյալները գերմանական կեղծ անձնագրերով են փորձել մուտք գործել ՀՀ սահման հետագայում Գերմանիայի Հանրապետություն նույն փաստաթղթերով գնալու համար՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալներին վերագրված չէ կեղծ փաստաթղթերով ՀՀ պետական սահմանից դուրս գալով ԳԴՀ մեկնելուն վերաբերելի որևէ արարք։ Դատարանի համար հատկանշական է հատկապես այն, որ մեղադրյալները ՀՀ մուտք գործելու թույլտվությունը ստացել են ոչ թե գերմանական կեղծ անձնագրերի, այլ Իրաքի քաղաքացու անձնագրերի հիման վրա։
Դատարանի համար անընդունելի են նաև մեղադրյալների կողմից նախնական համաձայնությամբ խմբի կազմում գործելու վերաբերյալ Հանրային մեղադրողի հիմնավորումները, քանի որ մեղադրյալներից յուրաքնչյուրի կողմից մյուսի՝ պետական սահմանը հատելուն ուղղված գործողության բաղկացուցիչ մասի կատարում ենթադրող որևէ արարք վերագրված չէ (տե՛ս սույն դատավճռի 42.1-րդ կետը)։
44.2. Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան ապացուցված չէ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրյալ Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդին վերագրված արարքի քրեական հակաիրավականությունը։
Դատարանը գտնում է նաև, որ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան ապացուցված չէ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրյալ Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմին վերագրված արարքի քրեական հակաիրավականությունը։
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ա.Դանիելյանը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել, որ մեղադրյալներ Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմը և Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդը տեղյակ լինելով, որ իրենց կողմից օգտագործված «B 0121708» ն «B 0121716» սերիա֊համարներով գերմանական ժամանակավոր անձնագրերը կեղծ են 2024 թվականի հոկտեմբերի 5-ին օգտագործել են ներկայացնելով սահմանային վերահսկողության աշխատակիցներին, փորձելով «Զվարթնոց» օդանավակայանով Թեհրան-Երևան թիվ 550 չվերթով հատել ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել Հայաստանի Հանրապետություն, ապա նշված պայմաններում անհասականալի է թե ինչպես է Առաջին ատյանի դատարանը գնահատել, որ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան ապացուցված չէ, որ Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդը, իրեն պատկանող գերմանական կեղծ անձնագիրը ներկայացնելով սահմանային վերահսկողության աշխատակիցներին, նախնական համաձայնությամբ խմբի կազմում, առանց սահմանված Փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության փորձել է հատել ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել Հայաստանի Հանրապետություն:
Բողոքաբերը նշել է, որ մեղադրյալներ Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմը և Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդը տեղյակ են եղել որպես իրենց անձը հաստատող փաստաթուղթ օգտագործված «B 0121708» ն «B 0121716» սերիա-համարներով գերմանական ժամանակավոր անձնագրերի կեղծ լինելու մասին և դրանք օգտագործել են ներկայացնելով սահմանային վերահսկողության աշխատակիցներին և փորձելով «Զվարթնոց» օդանավակայանով Թեհրան-Երևան թիվ 550 չվերթով հատել ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել Հայաստանի Հանրապետություն, սակայն իրենց դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իրենց կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվել, քանի որ սահմանապահ ծառայողների կողմից բացահայտվել է օգտագործված փաստաթղթերի կեղծ լինելու հանգամանքը, որից հետո վերջիններս ձերբակալվել և ներկայացվել են վարույթն իրականացնող մարմնին:
Ամփոփելով, բողոքաբերը խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը ամբողջությամբ բեկանել, բեկանված մասով վարույթը փոխանցել առաջին ատյանի համապատասխան դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը:

Վերաքննիչ բողոքի պատասխանի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
2025 թվականի մայիսի 7-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է մեղադրյալներ Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմի և Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդի պաշտպան Ամո Շամոյանի վերաքննիչ բողոքի պատասխանը, որով վերջինս հայտնել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը օրինական և հիմնավոր է, խնդրել է դատավճիռը թողնել անփոփոխ, իսկ դատախազի կողմից բերված բողոքը մերժել:
Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
Դատական նիստի ժամանակ գործով մեղադրող, ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Կիմ Հարությունյանը (դատական նիստին մասնակցել է հանձնարարականի հիման վրա) պնդեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքը, խնդրեց այն բավարարել:
Մեղադրյալներ Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմի և Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդի պաշտպան Տիգրան Գրիգորյանը առարկեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ, խնդրեց այն մերժել, ներկայացրեց նաև իր պաշտպանյալների վերաբերյալ բժշկական փաստաթղթեր, իսկ մեղադրյալները միացան պաշտպանի արտահայտած դիրքորոշմանը:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով բողոքի վերաբերյալ ստացված քրեական գործը` Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«(…)
4.Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«(…)
1. Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
«1.Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝
1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ.
5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները.
6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները.
7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը.
8) այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից.
9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները.
10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները:
2. Սույն օրենսգրքով նախատեսված վարույթի առանձին տեսակների համար կարող է սահմանվել ապացուցման ենթակա հանգամանքների այլ շրջանակ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցափորձ է համարվում դիտավորյալ այն գործողությունը կամ անգործությունը, որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանք կատարելուն և պարունակում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշներ, սակայն անձի դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվում տվյալ հանցակազմի որևէ հատկանիշի բացակայության հետևանքով:
(...)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Առանց սահմանված փաստաթղթի կամ պատշաճ թույլտվության Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանը հատելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով:
(...)»:
«Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Պետական սահմանով` անձանց, տրանսպորտային միջոցների, կենդանիների, բեռների և այլ գույքի բացթողնումը Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած անցման կետերով իրականացնում են սահմանապահ զորքերի զինծառայողները` անձանց Հայաստանի Հանրապետություն մուտք գործելու կամ Հայաստանի Հանրապետությունից մեկնելու` Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված համապատասխան փաստաթղթերի առկայության դեպքում:
Անձանց, տրանսպորտային միջոցների, կենդանիների, բեռների և այլ գույքի բացթողնումը պետական սահմանով իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերին և իրավական ակտերին համապատասխան:
Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը կարող է սահմանել անձանց և տրանսպորտային միջոցների` պետական սահմանով բացթողնման պարզեցված կարգ»:
«Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 13-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Սահմանային վերահսկողությունը միջոցառումների համակարգ է, որն ապահովում է պետական սահմանի հատման օրինականությունը:
Սահմանային վերահսկողությունը միջազգային հաղորդակցության ուղիներում իրականացվում է`
ա) դիտարկման օպտիկական սարքերի ու հատուկ տեխնիկական միջոցների կիրառմամբ անցման կետերում վերահսկողություն սահմանելու և ապահովելու նպատակով.
բ) փաստաթղթերի ստուգման միջոցով անձի ինքնությունը և պետական սահմանը հատելու իրավունքը հաստատելու նպատակով.
(...)»:
«Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Պետական սահմանը խախտողներ են`
ա) անձինք, ովքեր պետական սահմանը ցանկացած եղանակով հատել են կամ փորձում են հատել անցման կետերից դուրս կամ անցման կետերում` խախտելով նրա հատման սահմանված կանոնները.
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի համաձայն`
«1.Դատական վերանայման արդյունքով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե`
1) ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
2) ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը.
3) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
4) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հետևանքով բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ։
(…)
5. Բողոքարկվող դատական ակտը ոչ իրավաչափ դարձնող փաստական կամ իրավական հանգամանք է դատական ակտ կայացնելիս դատարանին և կողմերին անհայտ մնացած կամ դատական ակտը հրապարակելուց հետո առաջացած որևէ փաստ կամ ուժի մեջ մտած որևէ իրավական ակտ կամ արտահայտված որևէ իրավական դիրքորոշում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով:
2. Վերաքննության կարգով բողոքի քննության ժամանակ առաջին ատյանի դատարանում հաստատված փաստական հանգամանքներն ընդունվում են որպես հիմք, բացառությամբ հետևյալ դեպքերի.
1) բողոքում վիճարկվում է որևէ փաստական հանգամանք, և վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ փաստական հանգամանքի վերաբերյալ հետևության հանգելիս առաջին ատյանի դատարանն ակնհայտ սխալ է թույլ տվել.
2) բողոքում վիճարկվում է որևէ փաստական հանգամանք, և նոր ապացույցներով վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ փաստական հանգամանքի վերաբերյալ առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը հիմնավոր չէ.
3) վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ առկա է քրեական հետապնդումը բացառող փաստական հանգամանք:
3. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված դեպքերում վերաքննիչ դատարանն իրավասու է հաստատված համարելու նոր փաստական հանգամանք կամ հաստատված չհամարելու ստորադաս դատարանի հաստատած փաստական հանգամանքը, եթե առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված ապացույցների հիման վրա կամ նոր ապացույցներով հնարավոր է հանգել նման եզրակացության:
4. Եթե առաջին ատյանի դատարանը հետազոտված ապացույցների հիման վրա դատական ակտում եզրակացության չի հանգել որևէ փաստական հանգամանքի վերաբերյալ, որը պարտավոր էր անել, ապա վերաքննիչ դատարանն իրավունք ունի հաստատված համարելու նոր փաստական հանգամանք, եթե առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված ապացույցների հիման վրա կամ նոր ապացույցներով հնարավոր է հանգել նման եզրակացության:
5. Դատական ակտ կայացնելիս վերաքննիչ դատարանն իրավասու է իր դատական ակտը հիմնավորելու համար հիմնվելու վերաքննիչ դատարանի նիստում չհետազոտված, սակայն առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցների վրա»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը.
2) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը: Բեկանված մասով կայացնում է նոր դատական ակտ կամ վարույթը փոխանցում է առաջին ատյանի համապատասխան դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը.
3) փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ, և եթե դա բխում է արդարադատության արդյունավետության շահերից.
2. Դատական ակտը բեկանելիս վերաքննիչ դատարանն իրավասու է վարույթը փոխանցելու առաջին ատյանի դատարան միայն այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքով իրեն վերապահված լիազորությունները և հնարավորությունները բավարար չեն իր կողմից կայացվելիք նոր դատական ակտի իրավաչափությունն ապահովելու համար»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 372-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վերաքննության կարգով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե՝
1) գործի փաստական հանգամանքների մասին դատական ակտում շարադրված հետևությունները չեն համապատասխանում դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
2) ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
3) ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը.
4) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
5) դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և մեղադրյալի անձին.
6) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հաշվառմամբ բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ»:
Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…)
Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
(…)
[Ք]րեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»:
Վերոգրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների հիման վրա, Վերաքննիչ դատարանը, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման ենթարկելով դատաքննության ժամանակ հետազոտված ապացույցները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, գտնում է, որ հիմնավորված չէ Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումն առ այն, որ ապացուցված չէ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրյալներ Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդին և Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմին վերագրվող արարքների քրեական հակաիրավականությունը։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալների կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված արարքը կատարելու վերաբերյալ գործով ձեռք բերված ապացույցների վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրման միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, առկա են Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդին և Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմին առաջադրված մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում փարատվել են, իսկ Առաջին ատյանի դատարանը արդարացնելով մեղադրյալներին, նրանց վերագրվող ենթադրյալ հանցավոր արարքի մեջ, արդյունքում թույլ է տվել դատական սխալ, այսինքն՝ ճիշտ չի կիրառել նյութական օրենքը:
Վերաքննիչ դատարանը, հարկ է համարում արձանագրել, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի պատճառաբանությունները կառուցված չեն գործի փաստական հանգամանքներից բխող հստակ, որոշակի և համոզիչ հետևությունների վրա, քանի որ մեղադրյալներ Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդի և Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմի կատարված արարքը հիմնավորվել է գործով ձեռք բերված և հետազոտված ապացուցներով, մասնավորապես՝ Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմի ցուցմունքով, Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդի ցուցմունքով, ՀՀ փորձագիտական կենտրոն ՊՈԱ կազմակերպության կողմից տրված դատափաստաթղթաբանական փորձաքննության 2024 թվականի նոյեմբերի 28-ի թիվ 31112401 եզրակացությամբ, որպես արտավարույթային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ ՍՎՋ «Զվարթնոց» ՍՎ բաժնի պետին ուղղված հետախուզական բաժնի ավագ սպա Ա.Իսկանդարյանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 5-ի զեկուցագրով, որպես արտավարույթային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ «անձանց և փաստաթղթերի հատուկ ստուգման ենթարկելու մասին» 2024 թվականի հոկտեմբերի 5-ի թիվ 4/051001 ակտով, որպես արտավարույթային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ «անձանց և փաստաթղթերի հատուկ ստուգման ենթարկելու մասին» 2024 թվականի հոկտեմբերի 5-ի թիվ 4/051002 ակտով, որպես արտավարույթային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմի սահամանահատումների պատմությամբ, որպես արտավարույթային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդի սահամանահատումների պատմությամբ, որպես արտավարույթային ապացույց ճանաչված՝ Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմի անվամբ թիվ 8151409303629 ինքնաթիռի նստեցման կտրոնով, որպես արտավարույթային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդի անվամբ թիվ 8151409303630 ինքնաթիռի նստեցման կտրոնով, զննում կատարելու մասին 2024 թվականի նոյեմբերի 5-ի արձանագրությամբ, իրեղեն ապացույց ճանաչված Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդի /MOHAMMED HEZHA ALI MOHAMMED/ և Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմի /DARWESH IBRAHIM ALI AHMED D IBRAHIM/ անուններով լրացված Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության քաղաքացիների «B 0121708» և «B 0121716» սերիական համարներով անձնագրերով:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը վերը արձանագրված ապացույցների ոչ պատշաճ հետազոտման և վերլուծության արդյունքում արձանագրել է, որ ապացուցված է նաև այն, որ մեղադրյալներն իրենց պատկանող գերմանական կեղծ անձնագրերը 2024 թվականի հոկտեմբերի 5-ին օգտագործել են՝ ներկայացնելով սահմանային վերահսկողության աշխատակիցներին, փորձելով «Զվարթնոց» օդանավակայանով Թեհրան-Երևան թիվ 550 չվերթով հատել ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել Հայաստանի Հանրապետություն, սակայն սահմանապահ ծառայողների կողմից բացահայտվել է օգտագործված փաստաթղթերի կեղծ լինելու հանգամանքը: Դրանից հետո մեղադրյալներ Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմը և Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդը «Զվարթնոց» օդանավակայանում սահմանապահ ծառայողներին ներկայացրել են իրենց՝ Իրաքի Հանրապետության անձնագրերը և դրանց հիման վրա իրենց տրամադրված մուտքի թույլտվությունը՝ սահմանված կարգով մուտք գործելով ՀՀ: Այսինքն Առաջին ատյանի դատարանը մի կողմից ապացուցված է համարել, որ մեղադրյալներն իրենց պատկանող գերմանական կեղծ անձնագրերը 2024 թվականի հոկտեմբերի 5-ին օգտագործել են՝ ներկայացնելով սահմանային վերահսկողության աշխատակիցներին, փորձելով «Զվարթնոց» օդանավակայանով Թեհրան-Երևան թիվ 550 չվերթով հատել ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել Հայաստանի Հանրապետություն, մյուս կողմից փաստել է, որ վերջիններս դրանից հետո ներկայացրել են իրենց՝ Իրաքի Հանրապետության անձնագրերը և դրանց հիման վրա իրենց տրամադրված մուտքի թույլտվությունը՝ սահմանված կարգով մուտք գործելով ՀՀ, արդյունքում հանգել է հետևության, որ մեղադրյալների արարքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցավոր արարքի կատարումը, ինչը Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ իրավաչափ չէ:
Նախ հարկ է փաստել, որ մեղադրյալների արարքում այնուամենայնիվ առկա է եղել ՀՀ պետական սահմանը ապօրինի՝ առանց օրինական թույլտվության հատելու և Հայաստանի Հանրապետություն մուտք գործելու և այնուհետև Հայաստանի Հանրապետությունից Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության մուտք գործելու մտադրություն, քանի որ ի սկզբանե մեղադրյալները տեղյակ են եղել որպես իրենց անձը հաստատող փաստաթուղթ օգտագործված «B 0121708» ն «B 0121716» սերիա-համարներով գերմանական ժամանակավոր անձնագրերի կեղծ լինելու մասին, ինչի հավաստումն է նաև այն, որ մեղադրյալները այդ անձնագրերը ստացել են ոչ օրինական ճանապարհով, այսինքն՝ նրանք տեղյակ լինելով, որ իրենց երկրում առկա է Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության հյուպատոսություն կամ որևէ այլ ներկայացուցչություն, չեն դիմել նման մարմնի, այլ այն ձեռք են բերել ոմն Աբդուլա Զախոի անունով քաղաքացուց, պայմանավորվելով նրան վճարելով 30.000 (երեսուն հազար) ԱՄՆ դոլար գումար, ուստի օբյեկտիվ դիտորդի մոտ չեն կարող ողջամիտ կասկածներ լինել դրանց՝ օրենքով սահմանված կարգով տրված չլինելու և դրա վերաբերյալ մեղադրյալների իրազեկված չլինելու մասին։ Այս տեսանկյունից հատկանշական է նաև այն, որ մեղադրյալներից Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդն ունի բարձրագույն կրթություն և աշխատում է որպես ուսուցչուհի (ըստ մեղադրյալների հայտնած տվյալների), ուստի Վերաքննիչ դատարանն արժանահավատ չի գնահատում մեղադրյալներ Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմի և Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդի կողմից անձնագրերի կեղծ լինելու մասին չիմանալու վերջիններս փաստարկները, որպիսի հետևության է հանգել նաև Առաջին ատյանի դատարանը։
Այնուհետև, մեղադրյալները հասկանալով, որ ՀՀ «Զվարթնոց» օդանավակայանի սահմանային վերահսկողության աշխատակիցները բացահայտել են ներկայացված՝ «B 0121708» ն «B 0121716» սերիա-համարներով անձնագրերի կեղծ լինելու հանգամանքը, արդեն իսկ ներկայացրել են իրենց՝ Իրաքի Հանրապետության քաղաքացու օրինական անձնագրերը, որտեղ առկա է եղել Հայաստանի Հանրապետության մուտքի վիզա՝ տրված 21 օրով:
Վերոգրյալի հիման վրա, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ մեղադրյալներ Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմը և Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդի դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իրենց կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվել, քանի որ սահմանապահ ծառայողների կողմից բացահայտվել է օգտագործված փաստաթղթերի կեղծ լինելու հանգամանքը, որից հետո վերջիններս ձերբակալվել և ներկայացվել են վարույթն իրականացնող մարմնին, իսկ այն, որ վերջիններս ունեցել են նաև Իրաքի քաղաքացու օրինական անձնագրերը և ՀՀ մուտքի վիզա, դեռևս բավարար չէ փաստելու, որ վերջիններիս արարքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցավոր արարքը, քանի որ վերջիններիս դիտավությունն ակհայտորեն ուղղված է եղել ապօրինի ՀՀ սահմանը հատելուն:
Վերոգրյալների հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գալիս է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը Ալի Ահմեդ Դ Իբրահիմ Դարվեշ Իբրահիմին և Հեզիա Ալի Մոհամմեդ Մոհամմեդիին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով արդարացնելով՝ ճիշտ չի կիրառել նյութական օրենքը, ուստի առկա են կայացված դատական ակտը բեկանելու քրեադատավարական օրենքով նախատեսված հիմքեր և քանի որ տվյալ դեպքում Վերաքննիչ դատարանին վերապահված լիազորությունները և հնարավորությունները բավարար չեն նոր դատական ակտի կայացնելու և դրա իրավաչափությունն ապահովելու համար, ուստի պետք է վարույթը փոխանցել Առաջին ատյանի դատարան՝ նոր քննության։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 352-րդ, 359-րդ, 361-րդ, 362-րդ, 363-րդ, 365-րդ, 367-րդ, 370-րդ, 371-րդ և 372-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Դատախազ Ա.Դանիելյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից թիվ ԵԴ1/3750/01/24 քրեական գործով 2025 թվականի փետրվարի 25-ի դատավճիռը բեկանել մասնակի՝ (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով) և այդ մասով վարույթը փոխանցել նույն դատարան՝ նոր քննության:
Ընտրված խափանման միջոցները պահպանել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:






ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Կ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ


Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ