Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/3759/01/24
Վիճակագրական տողի համար :
23.18
Պատասխանող
Գոռ Սևոյան Պավլիկի
Գոռ Սևոյան
Գոռ Սևոյան
Գոռ Սևոյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Սուսաննա Գզոգյան
Քրեական վերաքննիչ
Լուսինե Ալավերդյան
Աննա Մաթևոսյան
Կարեն Հովհաննիսյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Սուսաննա Գզոգյան
Քրեական վերաքննիչ
Լուսինե Ալավերդյան
Աննա Մաթևոսյան
Կարեն Հովհաննիսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2025-07-03 | 15:30 | 1 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-02-13 | 17:40 | 1 | Կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-02-07 | 12:00 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-01-24 | 10:00 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-01-14 | 10:00 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-12-25 | 10:45 | 1 | Նիստը կայացել է |
ԵԴ1/3759/01/24
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան),
Նախագահող դատավոր Ս.ԳԶՈԳՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Լ.ՉՈԲԱՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ
հանրային մեղադրող Ա․ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
պաշտպան Վ․ԲԱԲԱՅԱՆԻ
մեղադրյալ Գ․ՍԵՎՈՅԱՆԻ
2025 թվականի փետրվարի 13-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կիրառմամբ քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Գոռ Պավլիկի Սևոյանի՝ ծնված 1993 թվականի հուլիսի 24-ին, Նոր Հաճն քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, թերի-բարձրագույն կրթությամբ, չի աշխատում, նախկինում դատապարտված, դատվածությունը չմարված ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, հաշվառված է և բնակվում է Կոտայքի մարզի Նոր-Հաճն քաղաքի Չարենցի 25 շենքի 30 բնակարանում, քրեական հետապնդում է հարուցվել 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը,
ՊԱՐԶԵՑ
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
2024 թվականի փետրվարի 23-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 70905724 քրեական վարույթը:
2024 թվականի հունիսի 17-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 58212824 քրեական վարույթը:
Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի հունիսի 17-ի որոշմամբ թիվ 70905724 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 58212824 քրեական վարույթին, նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 70905724 համարով։
Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի հունիսի 17-ի մեկ այլ որոշմամբ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում է հարուցվել 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի դեկտեմբերի 5-ի որոշմամբ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում է հարուցվել 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն արարքների համար, որ նա, 2021 թվականի մարտի 31-ին կատարելով 18.04.2003թ.-ին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով (համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 4-րդ կետին) նախատեսված ենթադրյալ հանցավոր արարքը, խափանման միջոց կալանքն ընտրված լինելու պայմաններում 2021 թվականի մայիսի 31-ից մինչև 2023 թվականի դեկտեմբերի 24-ն ընկած ժամանակահատվածում ՀՀ պետական սահմանն ապօրինի հատելու դիտավորությամբ, խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, դեռևս չպարզված վայրից և հանգամանքներում, ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք է գործել Վրաստանի Հանրապետություն, այնուհետև ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք է գործել Հայաստանի Հանրապետություն»:
2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ին վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3759/01/24 համարը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Դատարանի դատավոր Ս.Գզոգյանը որոշում է կայացրել վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2․ Արագացված վարույթ
Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանիը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ:
Պաշտպան Վ․Բաբայանը հայտարարել է, որ իր կողմից մեղադրյալին պարզաբանվել են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և միանում է միջնորդությանը։
Հանրային մեղադրողը, արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդության դեմ առարկություն չի ներկայացրել և, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․2-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ներկայացրել է մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը:
Մեղադրյալը հայտարարել է, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին իր միջնորդությունը, այն ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Դատարանը, փաստելով, որ առկա է սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու վերաբերյալ:
3․ Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գ․Սևոյանի կողմից երկու անգամ ՀՀ սահմանն ապօրինի հատելն ապացուցված է, արարքները ճիշտ են որակված և համապատասխանում է 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին հատկանիշներին։
Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին՝ Դատարանն աձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ։ (․․․)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումները)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(․․․) 4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։(․․․)»։
Այսպես` Դատարանը մեղադրյալ Գ․Սևոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նրան մեղսագրված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ հանցանքի կատարման հանգամանքները և եղանակը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը:
Դատարանը մեղադրյալ Գ․Սևոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Մասնավորապես, Դատարանը, որպես Գ․Սևոյանի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ նա բնութագրվում է դրական։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով, որպես մեղադրյալ Գ․Սևոյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ նրա խնամքին է անչափահաս որդին՝ Պաշ Գոռի Սևոյանը՝ ծնված 2022 թվականի հունվարի 26-ին։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես մեղադրյալ Գ․Սևոյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ նա իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար, վատառողջ լինելը, նրա մոտ ախտորոշվել է ազդոսկրի չճշտված մասի կոտրվածք, զարկերակային հիպերտենզիա 2-րդ աստիճանի, աստենովեգետատիվ համախտանիշ, գլխուղեղի հիպոֆիզի կիստա։
Դատարանը, արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ա․Հակոբյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն՝ հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կարգավորումները:
Միաժամանակ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Եթե դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ հանցանք, որի համար դատապարտվում է ազատազրկման, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետի երկու երրորդից: Ցանկացած դեպքում նշանակվող պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի նվազագույն ժամկետից: (...)»:
Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Գ․Սևոյանը Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի հունիսի 4-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել ազատազրկման՝ 5 (հինգ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով, դատավճիռն մտել է օրինական ուժի մեջ 2019 թվականի դեկտեմբերի 20-ին, իսկ պատժի կրումից ազատվել է 2019 թվականի օգոստոսի 12-ին, և քանի որ սույն արարքները կատարվել են Գ․Սևոյանի վերաբերյալ կայացված դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո և մինչև դատվածությունը մարվելը, ուստի նրա արարքներում առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Գ․Սևոյանը ենթակա է պատժի:
Դատարանը, հաշվի առնելով վերոնշյալ` մեղադրյալ Գ․Սևոյանի արարքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, և գտնում է, որ մեղադրյալ Գ․Սևոյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքների համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով, այն է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով, ինչն անհրաժեշտ և բավարար է պատժի նպատակների իրագործումն ապահովելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ նշանակված 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկմանը պետք է մասնակիորեն գումարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկումից 3 (երեք) ամիս ժամկետով ազատազրկումը, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 3 (երեք) ամիս ժամկետով։
Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ նշանակվող պատիժը կրելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մի շարք որոշումներում անդրադառնալով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, դիքորոշում է հայտնել այն մասին, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս Սամսոն Ամիրխանյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, Արսեն Մկրտչյանի գործով 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԼԴ/0093/01/12, Վանյա Բեգյանի գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13, Արամայիս Հովհաննիսյանի գործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14, Մհեր Հովհաննիսյանի գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0039/01/15 և այլ որոշումներ)։
Ս.Աղախանյանի գործով կայացված որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ «(...) յուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների (կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցագործության կատարման եղանակ և այլն), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը: Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները: Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագրի և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները: Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի նաև այն հանգամանքը, թե նշանակված պատիժն ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ ամբաստանյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա» (տե՛ս Սեյրան Կառլենի Աղախանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշման 19-րդ կետը):
Զարգացնելով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ իր իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների կոնկրետ համակցությունը կարող է բավարար լինել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար` անկախ պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայությունից: Այլ կերպ` պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայությունն ինքնին չի բացառում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը, եթե դատարանը հանգում է հիմնավոր եզրակացության, որ հանցանք կատարած անձի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու» (տե՛ս Սերյոժա Դավթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի նոյեմբերի 5-ի թիվ ԵԷԴ/0032/01/10 որոշման 27-28-րդ կետերը):
Դատարանը փաստում է, որ թեև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կարգավորումների համաձայն հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հանցավորի դատվածություն ունենալը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք, այնուամենայիվ դատվածություն ունենալը հանցավորին բացասական բնութագրող հանգամանք է, սակայն վերոհիշյալ նախադեպային իրավական դիրքորոշումները չեն բացառում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների կոնկրետ համակցության դեպքում հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը որևէ բացասական բնութագրող հանգամանքի առկայության պարագայում։
Այսպիսով, հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշումներում ձևավորված իրավական դիրքորոշումը և միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով Գոռ Սևոյանի կատարած արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, առանձնահատկությունները, նրանց անձը, վերը թվարկված մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, և այն, որ նրա խնամքին է անչափահաս երեխան, և որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը նրա ընտանիքի անդամների կյանքի պայմանների վրա կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ, ելնելով սոցիալական արդարության վերականգնման, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացման և նոր հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան (համապատասխան վերահսկողություն) սահմանելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ փորձաշրջանի ընթացքում պետք է սահմանել պարտականություն, այն է՝ առանց վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքել և բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետներում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։
Քննարկելով մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, որից հետո վերացնել:
Արտավարութային փաստաթղթերը պետք է թողնել կցված քրեական գործին դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 464․1-րդ-464․5-րդ հոդվածներով` Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքների կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել․
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ նշանակված 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկմանը մասնակիորեն գումարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկումից 3 (երեք) ամիս ժամկետով ազատազրկումը, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 3 (երեք) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով: Մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի վրա դնել պարտականություն առանց վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետներում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։ Մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի փորձաշրջանի կրման ժամկետի սկիզբը հաշվարկել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության տարածքային մարմնում հաշվառման վերցվելու պահից:
Մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Արտավարութային փաստաթղթերը թողնել կցված քրեական գործին դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ս.ԳԶՈԳՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան),
Նախագահող դատավոր Ս.ԳԶՈԳՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Լ.ՉՈԲԱՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ
հանրային մեղադրող Ա․ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
պաշտպան Վ․ԲԱԲԱՅԱՆԻ
մեղադրյալ Գ․ՍԵՎՈՅԱՆԻ
2025 թվականի փետրվարի 13-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կիրառմամբ քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Գոռ Պավլիկի Սևոյանի՝ ծնված 1993 թվականի հուլիսի 24-ին, Նոր Հաճն քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, թերի-բարձրագույն կրթությամբ, չի աշխատում, նախկինում դատապարտված, դատվածությունը չմարված ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, հաշվառված է և բնակվում է Կոտայքի մարզի Նոր-Հաճն քաղաքի Չարենցի 25 շենքի 30 բնակարանում, քրեական հետապնդում է հարուցվել 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը,
ՊԱՐԶԵՑ
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
2024 թվականի փետրվարի 23-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 70905724 քրեական վարույթը:
2024 թվականի հունիսի 17-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 58212824 քրեական վարույթը:
Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի հունիսի 17-ի որոշմամբ թիվ 70905724 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 58212824 քրեական վարույթին, նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 70905724 համարով։
Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի հունիսի 17-ի մեկ այլ որոշմամբ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում է հարուցվել 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի դեկտեմբերի 5-ի որոշմամբ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում է հարուցվել 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն արարքների համար, որ նա, 2021 թվականի մարտի 31-ին կատարելով 18.04.2003թ.-ին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով (համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 4-րդ կետին) նախատեսված ենթադրյալ հանցավոր արարքը, խափանման միջոց կալանքն ընտրված լինելու պայմաններում 2021 թվականի մայիսի 31-ից մինչև 2023 թվականի դեկտեմբերի 24-ն ընկած ժամանակահատվածում ՀՀ պետական սահմանն ապօրինի հատելու դիտավորությամբ, խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, դեռևս չպարզված վայրից և հանգամանքներում, ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք է գործել Վրաստանի Հանրապետություն, այնուհետև ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք է գործել Հայաստանի Հանրապետություն»:
2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ին վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3759/01/24 համարը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Դատարանի դատավոր Ս.Գզոգյանը որոշում է կայացրել վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2․ Արագացված վարույթ
Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանիը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ:
Պաշտպան Վ․Բաբայանը հայտարարել է, որ իր կողմից մեղադրյալին պարզաբանվել են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և միանում է միջնորդությանը։
Հանրային մեղադրողը, արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդության դեմ առարկություն չի ներկայացրել և, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․2-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ներկայացրել է մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը:
Մեղադրյալը հայտարարել է, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին իր միջնորդությունը, այն ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Դատարանը, փաստելով, որ առկա է սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու վերաբերյալ:
3․ Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գ․Սևոյանի կողմից երկու անգամ ՀՀ սահմանն ապօրինի հատելն ապացուցված է, արարքները ճիշտ են որակված և համապատասխանում է 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին հատկանիշներին։
Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին՝ Դատարանն աձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ։ (․․․)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումները)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(․․․) 4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։(․․․)»։
Այսպես` Դատարանը մեղադրյալ Գ․Սևոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նրան մեղսագրված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ հանցանքի կատարման հանգամանքները և եղանակը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը:
Դատարանը մեղադրյալ Գ․Սևոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Մասնավորապես, Դատարանը, որպես Գ․Սևոյանի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ նա բնութագրվում է դրական։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով, որպես մեղադրյալ Գ․Սևոյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ նրա խնամքին է անչափահաս որդին՝ Պաշ Գոռի Սևոյանը՝ ծնված 2022 թվականի հունվարի 26-ին։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես մեղադրյալ Գ․Սևոյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ նա իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար, վատառողջ լինելը, նրա մոտ ախտորոշվել է ազդոսկրի չճշտված մասի կոտրվածք, զարկերակային հիպերտենզիա 2-րդ աստիճանի, աստենովեգետատիվ համախտանիշ, գլխուղեղի հիպոֆիզի կիստա։
Դատարանը, արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ա․Հակոբյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն՝ հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կարգավորումները:
Միաժամանակ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Եթե դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ հանցանք, որի համար դատապարտվում է ազատազրկման, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետի երկու երրորդից: Ցանկացած դեպքում նշանակվող պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի նվազագույն ժամկետից: (...)»:
Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Գ․Սևոյանը Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի հունիսի 4-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել ազատազրկման՝ 5 (հինգ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով, դատավճիռն մտել է օրինական ուժի մեջ 2019 թվականի դեկտեմբերի 20-ին, իսկ պատժի կրումից ազատվել է 2019 թվականի օգոստոսի 12-ին, և քանի որ սույն արարքները կատարվել են Գ․Սևոյանի վերաբերյալ կայացված դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո և մինչև դատվածությունը մարվելը, ուստի նրա արարքներում առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Գ․Սևոյանը ենթակա է պատժի:
Դատարանը, հաշվի առնելով վերոնշյալ` մեղադրյալ Գ․Սևոյանի արարքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, և գտնում է, որ մեղադրյալ Գ․Սևոյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքների համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով, այն է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով, ինչն անհրաժեշտ և բավարար է պատժի նպատակների իրագործումն ապահովելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ նշանակված 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկմանը պետք է մասնակիորեն գումարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկումից 3 (երեք) ամիս ժամկետով ազատազրկումը, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 3 (երեք) ամիս ժամկետով։
Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ նշանակվող պատիժը կրելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մի շարք որոշումներում անդրադառնալով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, դիքորոշում է հայտնել այն մասին, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս Սամսոն Ամիրխանյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, Արսեն Մկրտչյանի գործով 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԼԴ/0093/01/12, Վանյա Բեգյանի գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13, Արամայիս Հովհաննիսյանի գործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14, Մհեր Հովհաննիսյանի գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0039/01/15 և այլ որոշումներ)։
Ս.Աղախանյանի գործով կայացված որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ «(...) յուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների (կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցագործության կատարման եղանակ և այլն), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը: Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները: Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագրի և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները: Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի նաև այն հանգամանքը, թե նշանակված պատիժն ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ ամբաստանյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա» (տե՛ս Սեյրան Կառլենի Աղախանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշման 19-րդ կետը):
Զարգացնելով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ իր իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների կոնկրետ համակցությունը կարող է բավարար լինել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար` անկախ պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայությունից: Այլ կերպ` պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայությունն ինքնին չի բացառում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը, եթե դատարանը հանգում է հիմնավոր եզրակացության, որ հանցանք կատարած անձի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու» (տե՛ս Սերյոժա Դավթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի նոյեմբերի 5-ի թիվ ԵԷԴ/0032/01/10 որոշման 27-28-րդ կետերը):
Դատարանը փաստում է, որ թեև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կարգավորումների համաձայն հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հանցավորի դատվածություն ունենալը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք, այնուամենայիվ դատվածություն ունենալը հանցավորին բացասական բնութագրող հանգամանք է, սակայն վերոհիշյալ նախադեպային իրավական դիրքորոշումները չեն բացառում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների կոնկրետ համակցության դեպքում հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը որևէ բացասական բնութագրող հանգամանքի առկայության պարագայում։
Այսպիսով, հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշումներում ձևավորված իրավական դիրքորոշումը և միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով Գոռ Սևոյանի կատարած արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, առանձնահատկությունները, նրանց անձը, վերը թվարկված մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, և այն, որ նրա խնամքին է անչափահաս երեխան, և որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը նրա ընտանիքի անդամների կյանքի պայմանների վրա կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ, ելնելով սոցիալական արդարության վերականգնման, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացման և նոր հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան (համապատասխան վերահսկողություն) սահմանելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ փորձաշրջանի ընթացքում պետք է սահմանել պարտականություն, այն է՝ առանց վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքել և բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետներում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։
Քննարկելով մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, որից հետո վերացնել:
Արտավարութային փաստաթղթերը պետք է թողնել կցված քրեական գործին դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 464․1-րդ-464․5-րդ հոդվածներով` Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքների կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել․
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ նշանակված 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկմանը մասնակիորեն գումարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկումից 3 (երեք) ամիս ժամկետով ազատազրկումը, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 3 (երեք) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով: Մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի վրա դնել պարտականություն առանց վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետներում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։ Մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի փորձաշրջանի կրման ժամկետի սկիզբը հաշվարկել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության տարածքային մարմնում հաշվառման վերցվելու պահից:
Մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Արտավարութային փաստաթղթերը թողնել կցված քրեական գործին դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ս.ԳԶՈԳՅԱՆ
ԵԴ1/3759/01/24
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ՝
Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝
նախագահող դատավոր՝ Լ.Ալավերդյան
դատավորներ՝ Ա.Մաթևոսյան
Կ.Հովհաննիսյան
քարտուղարությամբ՝ Մ.Հովսեփյանի,
Տ.Մանուչարյանի
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող՝ Լ.Հակոբյանի
պաշտպան՝ Վ.Բաբայանի
մեղադրյալ՝ Գ.Սևոյանի
2025 թվականի հուլիսի 3-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչութան դատախազ Ա.Դանիելյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Ս.Գզոգյան) 2025 թվականի փետրվարի 13-ի դատավճիռը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը․
2021 թվականի ապրիլի 2-ին ՀՀ ոստիկանության ԵՔՎ «Զվարթնոց» օդանավակայանի գծային բաժնի ավագ հետաքննիչ Տ.Ադամյանի կողմից ՀՀ քրեական նախկին օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցվել է թիվ 70951021 քրեական գործը:
2021 թվականի մայիսի 28-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանի տարածքում կատարված հանցագործությունների քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Գ.Ավագյանի կողմից որոշում է կայացվել Գոռ Պավլիկի Սևոյանին ՀՀ քրեական նախկին օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին։
2021 թվականի մայիսի 31-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից որոշում է կայացվել Գոռ Պավլիկի Սևոյանի նկատմամբ 2 ամիս ժամկետով կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին։
2021 թվականի հունիսի 1-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության «Զվարթնոց» օդանավակայանի գծային բաժնից ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ «Զվարթնոց» օդանավակայանի տարածքում կատարված հանցագործությունների քննության բաժին է հասցեագրվել գրություն այն մասին, որ Գ.Սևոյանին հնարավոր չի եղել հայտնաբերել և տեղափոխել ՔԿՀ։
2021 թվականի հունիսի 1-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ «Զվարթնոց» օդանավակայանի տարածքում կատարված հանցագործությունների քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Գ.Ավագյանի կողմից որոշում է կայացվել Գոռ Պավլիկի Սևոյանի նկատմամբ հետախուզում հայտարարելու մասին։
2023 թվականի մարտի 23-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Կոտայքի մարզային վարչության Նաիրի բաժնից ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանի տարածքում կատարված հանցագործությունների քննության բաժին է հասցեագրվել գրություն այն մասին, որ Վրաստանում Ինտերպոլի ԱԿԲ-ից ստացված տեղեկատվության համաձայն՝ Վրաստանի ՆԳՆ ոստիկանության Քվեմո Քարթլիի մարզի իրավասու բաժնի կողմից Գոռ Սևոյանի նկատմամբ քննություն է իրականացվում Վրաստանի քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի /ապօրինի սահմանահատում/ հատկանիշներով՝ 20.08.2021թ. հարուցած թիվ 078200821001 քրեական գործի շրջանակներում:
2023 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Գոռ Սևոյանը հայտնաբերվել է իր բնակության հասցեում և տեղափոխվել ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» ՔԿՀ:
2024 թվականի փետրվարի 23-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանի տարածքում կատարված հանցագործությունների քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Գ.Ավագյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 70905724 քրեական վարույթը։
2024 թվականի մարտի 25-ին թիվ 70905724 քրեական վարույթը ստացվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչությունում։
2024 թվականի մայիսի 24-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՀ-ում Ինտերպոլի ազգային կենտրոնական բյուրոյից ՀՀ ՔԿ պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչություն է ստացվել պատասխան գրություն առ այն, որ Վրաստանում Ինտերպոլի ԱԿԲ-ից ստացվել է տեղեկատվություն այն մասին, որ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ Վրաստանի քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 078200821001 քրեական գործը, կատարվել են քննչական գործողություններ, սակայն նրան հնարավոր չի եղել հայտնաբերել։
2024 թվականի հունիսի 17-ին ՀՀ ՔԿ պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության չորրորդ վարչության քննիչ Դ.Խաչատրյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 58212824 քրեական վարույթը։
2024 թվականի հունիսի 17-ի ՀՀ ՔԿ պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության չորրորդ վարչութան քննիչ Դ.Խաչատրյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 70905724 և թիվ 58212824 քրեական վարույթները միացնելու և նախաքննությունը թիվ 70905724 քրեական վարույթով իրականացնելու մասին։
2024 թվականի հունիսի 17-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչութան դատախազ Ա.Դանիելյանի կողմից որոշում է կայացվել Գոռ Պավլիկի Սևոյանի նկատմամբ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2024 թվականի հունիսի 18-ին ՀՀ ՔԿ պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչությունից Վրաստանի Հանրապետության իրավասու մարմիններին միջնորդություն է հասցեագրվել՝ քրեական վարույթով իրավական օգնություն ցուցաբերելու վերաբերյալ։
2024 թվականի հունիսի 25-ին, նկատի ունենալով, որ Վրաստանի իրավասու մարմիններից դեռևս չի ստացվել իրավական օգնություն հայցելու մասին միջնորդության պատասխանը, ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչութան դատախազ Ա.Դանիելյանի կողմից որոշում է կայացվել մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 193-րդ հոդվածի 3-րդ մասի հիմքով կասեցնելու մասին:
2024 թվականի օգոստոսի 12-ին Վրաստանի իրավասու մարմիններից ՀՀ քննչական կոմիտեի պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչությունում ստացվել է իրավական օգնություն հայցելու մասին միջնորդության պատասխանը։
2024 թվականի օգոստոսի 23-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչութան դատախազ Ա.Դանիելյանի կողմից որոշում է կայացվել Գոռ Սևոյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը վերսկսելու մասին:
2024 թվականի դեկտեմբերի 5-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչութան դատախազ Ա.Դանիելյանի կողմից որոշում է կայացվել Գոռ Պավլիկի Սևոյանի նկատմամբ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նոր հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 05-ին ՀՀ ՔԿ պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության չորրորդ վարչութան քննիչ Դ.Խաչատրյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 70905724 րեական վարույթից նոր վարույթ անջատելու մասին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 6-ին ՀՀ ՔԿ պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության չորրորդ վարչութան քննիչ Դ.Խաչատրյանի կողմից կազմվել է Գոռ Պավլիկի Սևոյանի վերաբերյալ թիվ 70905724 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչութան դատախազ Ա.Դանիելյանի կողմից որոշում է կայացվել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ին քրեական վարույթը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան)։
2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ս.Գզոգյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 13-ի դատավճռով վճռվել է՝ Մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքների կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել․
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ նշանակված 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկմանը մասնակիորեն գումարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկումից 3 (երեք) ամիս ժամկետով ազատազրկումը, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 3 (երեք) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով: Մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի վրա դնել պարտականություն առանց վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետներում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։ Մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի փորձաշրջանի կրման ժամկետի սկիզբը հաշվարկել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության տարածքային մարմնում հաշվառման վերցվելու պահից:
Մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Արտավարութային փաստաթղթերը թողնել կցված քրեական գործին դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։(…)։
2025 թվականի մարտի 20-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչութան դատախազ Ա.Դանիելյանի վերաքննիչ բողոքը։
Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գոռ Պավլիկի Սևոյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով /2 դրվագ/, Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի մարտի 28-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի մարտի 31-ին:
2025 թվականի ապրիլի 1-ին Վերաքննիչ քրեական դատարանը որոշում է կայացրել վերաքննիչ բողոքը վարույթ ընդունելու և քրեական գործը Վերաքննիչ քրեական դատարանի դատական նիստում քննության նշանակելու մասին։
2025 թվականի հուլիսի 03-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է պաշտպան Վ․Բաբայանի վերաքննիչ բողոքի պատասխան-դիրքորոշումը։
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Գոռ Պավլիկի Սևոյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով /2 դրվագ/ այն բանի համար, որ նա «2021 թվականի մարտի 31-ին կատարելով 18.04.2003թ.-ին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով (համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 4-րդ կետին) նախատեսված ենթադրյալ հանցավոր արարքը, խափանման միջոց կալանքն ընտրված լինելու պայմաններում 2021 թվականի մայիսի 31-ից մինչև 2023 թվականի դեկտեմբերի 24-ն ընկած ժամանակահատվածում ՀՀ պետական սահմանն ապօրինի հատելու դիտավորությամբ, խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, դեռևս չպարզված վայրից և հանգամանքներում, ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք է գործել Վրաստանի Հանրապետություն, այնուհետև ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք է գործել Հայաստանի Հանրապետություն։(…)»:
Առաջին ատյանի դատարանը, դատաքննություն իրականացնելով արագացված վարույթի կարգով, դատավճռի՝ Դատարանի իրավական վերլուծությունները բաժնում արձանագրել է հետևյալը. «(…) Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գ․Սևոյանի կողմից երկու անգամ ՀՀ սահմանն ապօրինի հատելն ապացուցված է, արարքները ճիշտ են որակված և համապատասխանում է 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին հատկանիշներին։
Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին՝ Դատարանն աձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով:
(…)
Այսպես` Դատարանը մեղադրյալ Գ․Սևոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նրան մեղսագրված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ հանցանքի կատարման հանգամանքները և եղանակը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը:
Դատարանը մեղադրյալ Գ․Սևոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Մասնավորապես, Դատարանը, որպես Գ․Սևոյանի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ նա բնութագրվում է դրական։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով, որպես մեղադրյալ Գ․Սևոյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ նրա խնամքին է անչափահաս որդին՝ Պաշ Գոռի Սևոյանը՝ ծնված 2022 թվականի հունվարի 26-ին։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես մեղադրյալ Գ․Սևոյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ նա իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար, վատառողջ լինելը, նրա մոտ ախտորոշվել է ազդոսկրի չճշտված մասի կոտրվածք, զարկերակային հիպերտենզիա 2-րդ աստիճանի, աստենովեգետատիվ համախտանիշ, գլխուղեղի հիպոֆիզի կիստա։
Դատարանը, արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ա․Հակոբյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն՝ հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կարգավորումները:
Միաժամանակ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Եթե դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ հանցանք, որի համար դատապարտվում է ազատազրկման, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետի երկու երրորդից: Ցանկացած դեպքում նշանակվող պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի նվազագույն ժամկետից: (...)»:
Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Գ․Սևոյանը Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի հունիսի 4-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել ազատազրկման՝ 5 (հինգ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով, դատավճիռն մտել է օրինական ուժի մեջ 2019 թվականի դեկտեմբերի 20-ին, իսկ պատժի կրումից ազատվել է 2019 թվականի օգոստոսի 12-ին, և քանի որ սույն արարքները կատարվել են Գ․Սևոյանի վերաբերյալ կայացված դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո և մինչև դատվածությունը մարվելը, ուստի նրա արարքներում առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Գ․Սևոյանը ենթակա է պատժի:
Դատարանը, հաշվի առնելով վերոնշյալ` մեղադրյալ Գ․Սևոյանի արարքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, և գտնում է, որ մեղադրյալ Գ․Սևոյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքների համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով, այն է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով, ինչն անհրաժեշտ և բավարար է պատժի նպատակների իրագործումն ապահովելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ նշանակված 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկմանը պետք է մասնակիորեն գումարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկումից 3 (երեք) ամիս ժամկետով ազատազրկումը, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 3 (երեք) ամիս ժամկետով։
Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ նշանակվող պատիժը կրելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
(...)
Դատարանը փաստում է, որ թեև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կարգավորումների համաձայն հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հանցավորի դատվածություն ունենալը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք, այնուամենայիվ դատվածություն ունենալը հանցավորին բացասական բնութագրող հանգամանք է, սակայն վերոհիշյալ նախադեպային իրավական դիրքորոշումները չեն բացառում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների կոնկրետ համակցության դեպքում հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը որևէ բացասական բնութագրող հանգամանքի առկայության պարագայում։
Այսպիսով, հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշումներում ձևավորված իրավական դիրքորոշումը և միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով Գոռ Սևոյանի կատարած արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, առանձնահատկությունները, նրանց անձը, վերը թվարկված մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, և այն, որ նրա խնամքին է անչափահաս երեխան, և որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը նրա ընտանիքի անդամների կյանքի պայմանների վրա կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ, ելնելով սոցիալական արդարության վերականգնման, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացման և նոր հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան (համապատասխան վերահսկողություն) սահմանելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ փորձաշրջանի ընթացքում պետք է սահմանել պարտականություն, այն է՝ առանց վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքել և բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետներում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։
Քննարկելով մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, որից հետո վերացնել:
Արտավարութային փաստաթղթերը պետք է թողնել կցված քրեական գործին դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։ (…)։
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչութան դատախազ Ա.Դանիելյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) գտել է, որ մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը նրան մեղսագրվող հանցագործությունների հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի համատեքստում բավարար չափով չի վերլուծել և համակցության մեջ պատշաճ գնահատման չի ենթարկել մեղադրյալի կատարած արարքների բոլոր հանգամանքները, մասնավորապես՝ մեղքի ձևը, տեսակը և հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության կարևորությունը, կատարված հանցավոր գործունեության ընթացքում վերջինիս դերակատարումը՝ ընդգծելով, որ մեղադրյալն ունի ռեցիդիվ, այսինքն՝ դատվածություն, ծանր հանցանքի կատարման համար, որը մարված կամ վերացված չէ: Վերոնշյալ հանգամանքները վկայում են ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ նրա կատարած արարքի բարձր հանրային վտանգավորության մասին: Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում առկա եզրահանգումները՝ վերը նշված և հաշվի չառնված հանգամանքների համատեքստում չեն կարող գնահատվել որպես հիմնավորված:
Բողոքաբերն ընդգծել է, որ մեղադրյալին մեղսագրվում է կառավարման կարգի դեմ ուղղված միջին ծանրության հանցագործություն, որի համար օրենսգրքով որպես պատիժ նախատեսված է նաև ազատազրկումը: Դեռ ավելին՝ հաշվի առնելով մեղադրյալի ռեցիդիվի առկայությունը Առաջին ատյանի դատարանը չէր կարող վերջինիս նկատմամբ ազատազրկման հետ չկապված պատիժ կիրառել:
Բողոքաբերի գնահատմամբ՝ նշված արարքի հանրային վտանգավորության բարձր մակարդակի մասին է վկայում այն, որ դրանով վտանգի տակ է դրվում Հայաստանի Հանրապետություն օրենքով սահմանված կարգով, պետական սահմանի պատշաճ հատումն ապահովելուն ուղղված կառուցակարգերը, խախտվում է երկիր օրինական մուտք գործելու, երկրում գտնվելու կամ այն լքելու ընթացակարգերը: Նշվածները պետք է հաշվի առնել կատարած հանցավոր արարքի հանրային վտանգավորությունը գնահատելիս և ինչպես պատժատեսակը, այնպես էլ պատժաչափը որոշելիս: Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում առկա եզրահանգումները՝ վերը նշված և հաշվի չառնված հանգամանքների համատեքստում չեն կարող գնահատվել որպես հիմնավորված:
Բողոքաբերի պնդմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով նախատեսված նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու կարգավորումները կիրառելով, թույլ է տվել դատական սխալ, հաշվի չի առել Գոռ Պավլիկի Սևոյանի ռեցիդիվի առկայությունը և հետևաբար, ճիշտ չի կիրառել նյութական օրենքը, ինչն ազդել է գործի ելքի վրա:
Ելնելով վերոգրյալից՝ Բողոքաբերը խնդրել է պատժի մասով բեկանել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 13-ի դատավճիռը և Գոռ Սևոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով յուրաքանչյուր դրվագի համար պատիժ նշանակել 2 տարի ժամկետով ազատազրկումը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ հանցագործությունների համակցությամբ նշանակված պատիժները մասնակի գումարելու միջոցով Գոռ Սևոյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել 3 տարի ժամկետով ազատազրկումը։
Վերաքննիչ դատարանում կողմերի պարզաբանումները.
Հանրային մեղադրող L.Հակոբյանը պնդեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել։
Պաշտպան Վ.Բաբայանը առարկեց հանրային մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեց այն մերժել։ Ընդգծեց, որ Բողոքաբերը վերաքննիչ բողոքի՝ «Խնդրում եմ» վերջնամասում չի անդրադարձել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով սահանված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելուն, միայն խնդրել է մեղադրյալի նկատմամբ նշանակել վերջնական պատիժ 3 տարի ժամկետով, իսկ մնացած մասով դատավճիռը թողնել անփոփոխ, հետևաբար Վերաքննիչ դատարանը չի կարող իր հայեցողությամբ վերաքննել դատավճիռն այն մասով, որ մասով չի վիճարկվել վերաքննիչ բողոքով, հակառակ դեպքում կխախտվի կողմերի իրավահավասարության և դատավարական վստահության սկզբունքը։
Մեղադրյալ Գ.Սևոյանը միացավ պաշտպանի փաստարկերին։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները. (…)
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը. (…)»:
Վերաքննիչ դատարանը վերաքննիչ բողոք հիմքերի և դրանք հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը, գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցադրումներին՝ իրավաչափ են արդյո՞ք մեղադրյալ Գ.Սևոյանի նկատմամբ նշանակված պատիժները հանցանքների համակցությամբ մասնակիորեն գումարելու միջոցով որպես վերջնական պատիժ 2 տարի 3 ամիս ժամկետով ազատազրկում նշանակելու և այն պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները։
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները, համաձայն որի՝ «1.Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1.Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը:
(…)3. Եթե հանցագործությունների համակցությունն ընդգրկում է միայն միջին ծանրության կամ միջին և ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ կամ անզգուշությամբ կատարված ծանր հանցանքներ, ապա ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը նշանակվում է պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Գումարելիս ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել 10 տարին(…)։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…)Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
(...)Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում` անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները` վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն (…) (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը» (տես Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Վճռաբեկ դատարանը պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների վերլուծությանը մանրամասն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-23-րդ կետերում, որտեղ նշել է․
«[Վ]երաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում.
1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները,
2) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանք(ներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման:
(...) [Ա]ռաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս վերոնշյալ պահանջների չպահպանման վերաբերյալ վերաքննիչ դատարանի հետևությունները պետք է լինեն պատճառաբանված: Այլ կերպ ասած՝ պատիժն ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու հիմքով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը փոփոխելիս վերաքննիչ դատարանը պարտավոր է պատճառաբանել, թե պատժի նշանակման հատկապես որ սկզբունքը կամ սկզբունքները չեն պահպանվել, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող որ հանգամանքները հաշվի չեն առնվել և արդյոք այդ հանգամանքները հաշվի չառնելն է հանգեցրել անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման: Այսինքն` եթե վերաքննիչ դատարանը, գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, պետք է պատճառաբանի, թե ինչում է արտահայտվել պատժի խստության կամ մեղմության ակնհայտությունը (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 24-րդ կետը):
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ դրույթները ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները, հանցագործության ավարտվածության աստիճանը և այլն (ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴ3/0174/01/14, ԵԱԴԴ/0011/01/14, ԵԱՔԴ/0091/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15 և այլն)։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է ձևավորել նաև այն մասին, որ «(…)Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (...) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները` վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն (…) (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը)»:
Հ․Պարանյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝
ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները,
բ) պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները,
գ) հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը,
դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները,
ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը,
զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն։
13. Սույն որոշման նախորդ կետում շարադրված վերլուծությունից երևում է, որ անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը, ի թիվս այլոց, պետք է հաշվի առնի ինչպես անձին մեղսագրվող հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այնպես էլ այդ հանցագործության կատարման հանգամանքները։
Հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում ձևավորելով այն մասին, որ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Ինչ վերաբերում է հանցագործության կատարման հանգամանքներին, ապա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դրանք յուրաքանչյուր քրեական գործով պետք է գնահատման ենթարկվեն հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի համատեքստում։ Գնահատման արդյունքում դատարանը պետք է պարզի հանցավոր վարքագծի դրսևորմանը նախորդող և ուղեկցող հանգամանքները, հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը և այլն»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Ա.Սարգսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ դիրքորշում է արտահայտել այն մասին, որ «… ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվող պատիժը անխուսափելիորեն ազդում է նրա ընտանիքի անդամների վրա, և կախված ընտանիքի կյանքում անձի ունեցած դերից, այն կարող է նաև ծանր կացության մեջ դնել վերջիններիս:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ընտանեկան դրությունը՝ որպես այլ մեղմացնող հանգամանք, անհրաժեշտ է հաշվի առնել ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, և այդ կապակցությամբ դատարանը յուրաքանչյուր անգամ պետք է անդրադառնա հետևյալ հարցերին՝
1. արդյոք ամբաստանյալը հանդիսանում է իր ընտանիքի միակ կերակրողը,
2. արդյոք նրա խնամքին են գտնվում անչափահաս երեխան կամ զառամյալ ծնողները,
3. արդյոք առկա են ընտանիքում նրա բացասական վարքագիծը (հարբեցողություն, թմրամոլություն, դաժան վերաբերմունք ընտանիքի անդամների նկատմամբ և այլն) հիմնավորող փաստական տվյալներ:
Ինչպես երևում է վերոգրյալից՝ ընտանիքի միակ կերակրող հանդիսանալը և խնամքին անչափահաս երեխայի առկայությունը՝ որպես ընտանիքում անձի ունեցած դերը բնութագրող և հետևաբար նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, պետք է առանձին գնահատվեն …:»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Նույն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուամենայնիվ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ մեղադրյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը իրական կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այլ կերպ՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է:
Վերոշարադրյալ իրավակարգավորումների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով Բողոքաբերի վերաքննիչ բողոքի հիմքը և այն հաստատող փաստական տվյալները՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը, հաշվի առնելով մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ռեցիդիվի առկայությունը, պատժի նպատակների իրացման հնարավորությունը, մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված վերջնական պատժաչափի և այն պայմանականորեն չկիրառելու հարցում եկել է իրավաչափ եզրահանգման, որպիսի մոտեցումն ընդունելի է նաև Վերաքննիչ դատարանի համար։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ՝
- մեղադրյալ Գ․Սևոյանը վատառողջ է, տեղաշարժվում է հենակների օգնությամբ /նրա մոտ ախտորոշվել է ազդոսկրի չճշտված մասի կոտրվածք, զարկերակային հիպերտենզիա 2-րդ աստիճանի, աստենովեգետատիվ համախտանիշ, գլխուղեղի հիպոֆիզի կիստա/, բնութագրվում է դրական,
-Գոռ Սևոյանի խնամքին է գտնվում 2022 թվականի հունվարի 26-ին ծնված անչափահաս մանկահասակ երեխան, ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, կատարած արարքների համար անկեղծորեն զղջացել է և խոստովանական ցուցմունքներ տվել,
-առկա է ռեցիդիվ,
-առկա չեն պատիժը և պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ռեցիդիվի առկայությունը չի բացառում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների կոնկրետ համակցության դեպքում հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, եթե բացակայում են մեղադրյալին բացասական բնութագրող այլ հանգամանքներ։
Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ՝ վերը նշված հանգամանքների ամբողջական վերլուծությունը բավարար հիմք է տալիս հետևություն անելու մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը կիրառելու աննպատակահարմարության և առանց այդ պատիժը նրա կողմից ռեալ (իրական) կրելու սույն գործով պատժի նպատակների իրացվելիության ապահովմանը հասնելու հնարավորության մասին:
Անդրադառնալով Բողոքաբերի փաստարկներին առ այն, որ նշված արարքի հանրային վտանգավորության բարձր մակարդակի մասին է վկայում այն, որ դրանով վտանգի տակ է դրվում Հայաստանի Հանրապետություն օրենքով սահմանված կարգով, պետական սահմանի պատշաճ հատումն ապահովելուն ուղղված կառուցակարգերը, խախտվում է երկիր օրինական մուտք գործելու, երկրում գտնվելու կամ այն լքելու ընթացակարգերը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Բողոքաբերի վկայակոչած հանգամանքները գնահատվել են գործի մյուս փաստական տվյալների և մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքների համակցությամբ և հանգեցրել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արդարացի դատական ակտի կայացման, իսկ հակառակ մեկնաբանությունը չի բխում պատժի անհատականացման սկզբունքից և նահանջ է պատժի արդարության պահանջներից։
Անդրադառնալով պաշտպան Վ․Բաբայանի այն փաստարկին, որ Բողոքաբերը վերաքննիչ բողոքի «Խնդրում եմ» վերջնամասում չի անդրադարձել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով սահանված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելուն, միայն խնդրել է մեղադրյալի նկատմամբ նշանակել վերջնական պատիժ 3 տարի ժամկետով, իսկ մնացած մասով դատավճիռը թողնել անփոփոխ, հետևաբար Վերաքննիչ դատարանը չի կարող իր հայեցողությամբ վերաքննել դատավճիռն այն մասով,որ մասով որ չի վիճարկվել վերաքննիչ բողոքով, հակառակ դեպքում կխախտվի կողմերի իրավահավասարության և դատավարական վստահության սկզբունքը, Վերաքննիչ դատարանը, ընդգծելով, որ վերաքննությունն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում, իսկ բողոքը, կազմված լինելով ներածական, պատճառաբանական և եզրափակիչ մասերից, ընկալվում է որպես մեկ ամբողջություն, արձանագրելով, որ հնարավոր տարըմբռնումներից զերծ մնալու համար նախընտրելի է, որ բողոքի պահանջն արտացոլվի նաև եզրափակիչ «Խնդրում եմ» մասում, այդուհանդերձ, իր անհամաձայնությունն է հայտնում նշյալ փաստարկին՝ շեշտադրելով, որ վերաքննիչ բողոքը քննության առարկա է դառնում իր ամբողջության մեջ։
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի կատարած հանցագործությունների բնույթին ու հանրային վտանգավորության աստիճանին, հանցագործության կատարման հանգամանքներին, նրա անձին, պատաuխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին վերաբերող, օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող և Առաջին ատյանի և Վերաքննիչ դատարանների կողմից դատաքննության ընթացքում ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջների պահպանմամբ հետազոտված հանգամանքների ամբողջական վերլուծությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացվելիության համատեքստում, թույլ է տալիս գալու եզրահանգման, որ տվյալ պարագայում մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով /2 դրվագ/ հանցանքների համակցությամբ 2 տարի 3 ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժ սահմանելն ու այն պայմանականորեն չկիրառելը համապատասխանում է օրինականության, արդարության, մարդասիրության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին, հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիշյալ սկզբունքների երաշխավորման տեսանկյունից հիմնավորված են և ըստ այդմ՝ բացակայում են Բողոքաբերի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու հիմքերը:
Ամփոփելով վերոշարադրյալը և ղեկավարվելով օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու և Բողոքաբերի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքեր չկան, Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել վերաբերելի հանգամանքները, թույլ չի տվել դատական սխալ, այսինքն՝ բացակայում են վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու կամ փոփոխելու հիմքերը, ուստի վերաքննիչ բողոքն անհրաժեշտ է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնել անփոփոխ։
Ելնելով վերոշարադրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության 367-րդ, 369-371-րդ և 379-380-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչութան դատախազ Ա.Դանիելյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 13-ի թիվ ԵԴ1/3759/01/24 քրեական գործով դատավճիռը թողնելով անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
Կ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ՝
Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝
նախագահող դատավոր՝ Լ.Ալավերդյան
դատավորներ՝ Ա.Մաթևոսյան
Կ.Հովհաննիսյան
քարտուղարությամբ՝ Մ.Հովսեփյանի,
Տ.Մանուչարյանի
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող՝ Լ.Հակոբյանի
պաշտպան՝ Վ.Բաբայանի
մեղադրյալ՝ Գ.Սևոյանի
2025 թվականի հուլիսի 3-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչութան դատախազ Ա.Դանիելյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Ս.Գզոգյան) 2025 թվականի փետրվարի 13-ի դատավճիռը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը․
2021 թվականի ապրիլի 2-ին ՀՀ ոստիկանության ԵՔՎ «Զվարթնոց» օդանավակայանի գծային բաժնի ավագ հետաքննիչ Տ.Ադամյանի կողմից ՀՀ քրեական նախկին օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցվել է թիվ 70951021 քրեական գործը:
2021 թվականի մայիսի 28-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանի տարածքում կատարված հանցագործությունների քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Գ.Ավագյանի կողմից որոշում է կայացվել Գոռ Պավլիկի Սևոյանին ՀՀ քրեական նախկին օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին։
2021 թվականի մայիսի 31-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից որոշում է կայացվել Գոռ Պավլիկի Սևոյանի նկատմամբ 2 ամիս ժամկետով կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին։
2021 թվականի հունիսի 1-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության «Զվարթնոց» օդանավակայանի գծային բաժնից ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ «Զվարթնոց» օդանավակայանի տարածքում կատարված հանցագործությունների քննության բաժին է հասցեագրվել գրություն այն մասին, որ Գ.Սևոյանին հնարավոր չի եղել հայտնաբերել և տեղափոխել ՔԿՀ։
2021 թվականի հունիսի 1-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ «Զվարթնոց» օդանավակայանի տարածքում կատարված հանցագործությունների քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Գ.Ավագյանի կողմից որոշում է կայացվել Գոռ Պավլիկի Սևոյանի նկատմամբ հետախուզում հայտարարելու մասին։
2023 թվականի մարտի 23-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Կոտայքի մարզային վարչության Նաիրի բաժնից ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանի տարածքում կատարված հանցագործությունների քննության բաժին է հասցեագրվել գրություն այն մասին, որ Վրաստանում Ինտերպոլի ԱԿԲ-ից ստացված տեղեկատվության համաձայն՝ Վրաստանի ՆԳՆ ոստիկանության Քվեմո Քարթլիի մարզի իրավասու բաժնի կողմից Գոռ Սևոյանի նկատմամբ քննություն է իրականացվում Վրաստանի քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի /ապօրինի սահմանահատում/ հատկանիշներով՝ 20.08.2021թ. հարուցած թիվ 078200821001 քրեական գործի շրջանակներում:
2023 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Գոռ Սևոյանը հայտնաբերվել է իր բնակության հասցեում և տեղափոխվել ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» ՔԿՀ:
2024 թվականի փետրվարի 23-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանի տարածքում կատարված հանցագործությունների քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Գ.Ավագյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 70905724 քրեական վարույթը։
2024 թվականի մարտի 25-ին թիվ 70905724 քրեական վարույթը ստացվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչությունում։
2024 թվականի մայիսի 24-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՀ-ում Ինտերպոլի ազգային կենտրոնական բյուրոյից ՀՀ ՔԿ պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչություն է ստացվել պատասխան գրություն առ այն, որ Վրաստանում Ինտերպոլի ԱԿԲ-ից ստացվել է տեղեկատվություն այն մասին, որ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ Վրաստանի քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 078200821001 քրեական գործը, կատարվել են քննչական գործողություններ, սակայն նրան հնարավոր չի եղել հայտնաբերել։
2024 թվականի հունիսի 17-ին ՀՀ ՔԿ պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության չորրորդ վարչության քննիչ Դ.Խաչատրյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 58212824 քրեական վարույթը։
2024 թվականի հունիսի 17-ի ՀՀ ՔԿ պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության չորրորդ վարչութան քննիչ Դ.Խաչատրյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 70905724 և թիվ 58212824 քրեական վարույթները միացնելու և նախաքննությունը թիվ 70905724 քրեական վարույթով իրականացնելու մասին։
2024 թվականի հունիսի 17-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչութան դատախազ Ա.Դանիելյանի կողմից որոշում է կայացվել Գոռ Պավլիկի Սևոյանի նկատմամբ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2024 թվականի հունիսի 18-ին ՀՀ ՔԿ պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչությունից Վրաստանի Հանրապետության իրավասու մարմիններին միջնորդություն է հասցեագրվել՝ քրեական վարույթով իրավական օգնություն ցուցաբերելու վերաբերյալ։
2024 թվականի հունիսի 25-ին, նկատի ունենալով, որ Վրաստանի իրավասու մարմիններից դեռևս չի ստացվել իրավական օգնություն հայցելու մասին միջնորդության պատասխանը, ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչութան դատախազ Ա.Դանիելյանի կողմից որոշում է կայացվել մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 193-րդ հոդվածի 3-րդ մասի հիմքով կասեցնելու մասին:
2024 թվականի օգոստոսի 12-ին Վրաստանի իրավասու մարմիններից ՀՀ քննչական կոմիտեի պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչությունում ստացվել է իրավական օգնություն հայցելու մասին միջնորդության պատասխանը։
2024 թվականի օգոստոսի 23-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչութան դատախազ Ա.Դանիելյանի կողմից որոշում է կայացվել Գոռ Սևոյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը վերսկսելու մասին:
2024 թվականի դեկտեմբերի 5-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչութան դատախազ Ա.Դանիելյանի կողմից որոշում է կայացվել Գոռ Պավլիկի Սևոյանի նկատմամբ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նոր հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 05-ին ՀՀ ՔԿ պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության չորրորդ վարչութան քննիչ Դ.Խաչատրյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 70905724 րեական վարույթից նոր վարույթ անջատելու մասին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 6-ին ՀՀ ՔԿ պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության չորրորդ վարչութան քննիչ Դ.Խաչատրյանի կողմից կազմվել է Գոռ Պավլիկի Սևոյանի վերաբերյալ թիվ 70905724 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչութան դատախազ Ա.Դանիելյանի կողմից որոշում է կայացվել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ին քրեական վարույթը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան)։
2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ս.Գզոգյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 13-ի դատավճռով վճռվել է՝ Մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքների կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել․
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ նշանակված 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկմանը մասնակիորեն գումարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկումից 3 (երեք) ամիս ժամկետով ազատազրկումը, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 3 (երեք) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով: Մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի վրա դնել պարտականություն առանց վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետներում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։ Մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի փորձաշրջանի կրման ժամկետի սկիզբը հաշվարկել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության տարածքային մարմնում հաշվառման վերցվելու պահից:
Մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Արտավարութային փաստաթղթերը թողնել կցված քրեական գործին դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։(…)։
2025 թվականի մարտի 20-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչութան դատախազ Ա.Դանիելյանի վերաքննիչ բողոքը։
Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գոռ Պավլիկի Սևոյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով /2 դրվագ/, Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի մարտի 28-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի մարտի 31-ին:
2025 թվականի ապրիլի 1-ին Վերաքննիչ քրեական դատարանը որոշում է կայացրել վերաքննիչ բողոքը վարույթ ընդունելու և քրեական գործը Վերաքննիչ քրեական դատարանի դատական նիստում քննության նշանակելու մասին։
2025 թվականի հուլիսի 03-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է պաշտպան Վ․Բաբայանի վերաքննիչ բողոքի պատասխան-դիրքորոշումը։
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Գոռ Պավլիկի Սևոյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով /2 դրվագ/ այն բանի համար, որ նա «2021 թվականի մարտի 31-ին կատարելով 18.04.2003թ.-ին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով (համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 4-րդ կետին) նախատեսված ենթադրյալ հանցավոր արարքը, խափանման միջոց կալանքն ընտրված լինելու պայմաններում 2021 թվականի մայիսի 31-ից մինչև 2023 թվականի դեկտեմբերի 24-ն ընկած ժամանակահատվածում ՀՀ պետական սահմանն ապօրինի հատելու դիտավորությամբ, խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, դեռևս չպարզված վայրից և հանգամանքներում, ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք է գործել Վրաստանի Հանրապետություն, այնուհետև ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք է գործել Հայաստանի Հանրապետություն։(…)»:
Առաջին ատյանի դատարանը, դատաքննություն իրականացնելով արագացված վարույթի կարգով, դատավճռի՝ Դատարանի իրավական վերլուծությունները բաժնում արձանագրել է հետևյալը. «(…) Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գ․Սևոյանի կողմից երկու անգամ ՀՀ սահմանն ապօրինի հատելն ապացուցված է, արարքները ճիշտ են որակված և համապատասխանում է 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին հատկանիշներին։
Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին՝ Դատարանն աձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով:
(…)
Այսպես` Դատարանը մեղադրյալ Գ․Սևոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նրան մեղսագրված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ հանցանքի կատարման հանգամանքները և եղանակը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը:
Դատարանը մեղադրյալ Գ․Սևոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Մասնավորապես, Դատարանը, որպես Գ․Սևոյանի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ նա բնութագրվում է դրական։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով, որպես մեղադրյալ Գ․Սևոյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ նրա խնամքին է անչափահաս որդին՝ Պաշ Գոռի Սևոյանը՝ ծնված 2022 թվականի հունվարի 26-ին։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես մեղադրյալ Գ․Սևոյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ նա իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար, վատառողջ լինելը, նրա մոտ ախտորոշվել է ազդոսկրի չճշտված մասի կոտրվածք, զարկերակային հիպերտենզիա 2-րդ աստիճանի, աստենովեգետատիվ համախտանիշ, գլխուղեղի հիպոֆիզի կիստա։
Դատարանը, արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ա․Հակոբյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն՝ հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կարգավորումները:
Միաժամանակ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Եթե դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ հանցանք, որի համար դատապարտվում է ազատազրկման, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետի երկու երրորդից: Ցանկացած դեպքում նշանակվող պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի նվազագույն ժամկետից: (...)»:
Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Գ․Սևոյանը Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի հունիսի 4-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել ազատազրկման՝ 5 (հինգ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով, դատավճիռն մտել է օրինական ուժի մեջ 2019 թվականի դեկտեմբերի 20-ին, իսկ պատժի կրումից ազատվել է 2019 թվականի օգոստոսի 12-ին, և քանի որ սույն արարքները կատարվել են Գ․Սևոյանի վերաբերյալ կայացված դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո և մինչև դատվածությունը մարվելը, ուստի նրա արարքներում առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Գ․Սևոյանը ենթակա է պատժի:
Դատարանը, հաշվի առնելով վերոնշյալ` մեղադրյալ Գ․Սևոյանի արարքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, և գտնում է, որ մեղադրյալ Գ․Սևոյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքների համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով, այն է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով, ինչն անհրաժեշտ և բավարար է պատժի նպատակների իրագործումն ապահովելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ նշանակված 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկմանը պետք է մասնակիորեն գումարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկումից 3 (երեք) ամիս ժամկետով ազատազրկումը, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 3 (երեք) ամիս ժամկետով։
Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ նշանակվող պատիժը կրելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
(...)
Դատարանը փաստում է, որ թեև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կարգավորումների համաձայն հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հանցավորի դատվածություն ունենալը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք, այնուամենայիվ դատվածություն ունենալը հանցավորին բացասական բնութագրող հանգամանք է, սակայն վերոհիշյալ նախադեպային իրավական դիրքորոշումները չեն բացառում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների կոնկրետ համակցության դեպքում հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը որևէ բացասական բնութագրող հանգամանքի առկայության պարագայում։
Այսպիսով, հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշումներում ձևավորված իրավական դիրքորոշումը և միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով Գոռ Սևոյանի կատարած արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, առանձնահատկությունները, նրանց անձը, վերը թվարկված մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, և այն, որ նրա խնամքին է անչափահաս երեխան, և որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը նրա ընտանիքի անդամների կյանքի պայմանների վրա կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ, ելնելով սոցիալական արդարության վերականգնման, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացման և նոր հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան (համապատասխան վերահսկողություն) սահմանելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ փորձաշրջանի ընթացքում պետք է սահմանել պարտականություն, այն է՝ առանց վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքել և բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետներում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։
Քննարկելով մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, որից հետո վերացնել:
Արտավարութային փաստաթղթերը պետք է թողնել կցված քրեական գործին դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։ (…)։
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչութան դատախազ Ա.Դանիելյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) գտել է, որ մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը նրան մեղսագրվող հանցագործությունների հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի համատեքստում բավարար չափով չի վերլուծել և համակցության մեջ պատշաճ գնահատման չի ենթարկել մեղադրյալի կատարած արարքների բոլոր հանգամանքները, մասնավորապես՝ մեղքի ձևը, տեսակը և հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության կարևորությունը, կատարված հանցավոր գործունեության ընթացքում վերջինիս դերակատարումը՝ ընդգծելով, որ մեղադրյալն ունի ռեցիդիվ, այսինքն՝ դատվածություն, ծանր հանցանքի կատարման համար, որը մարված կամ վերացված չէ: Վերոնշյալ հանգամանքները վկայում են ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ նրա կատարած արարքի բարձր հանրային վտանգավորության մասին: Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում առկա եզրահանգումները՝ վերը նշված և հաշվի չառնված հանգամանքների համատեքստում չեն կարող գնահատվել որպես հիմնավորված:
Բողոքաբերն ընդգծել է, որ մեղադրյալին մեղսագրվում է կառավարման կարգի դեմ ուղղված միջին ծանրության հանցագործություն, որի համար օրենսգրքով որպես պատիժ նախատեսված է նաև ազատազրկումը: Դեռ ավելին՝ հաշվի առնելով մեղադրյալի ռեցիդիվի առկայությունը Առաջին ատյանի դատարանը չէր կարող վերջինիս նկատմամբ ազատազրկման հետ չկապված պատիժ կիրառել:
Բողոքաբերի գնահատմամբ՝ նշված արարքի հանրային վտանգավորության բարձր մակարդակի մասին է վկայում այն, որ դրանով վտանգի տակ է դրվում Հայաստանի Հանրապետություն օրենքով սահմանված կարգով, պետական սահմանի պատշաճ հատումն ապահովելուն ուղղված կառուցակարգերը, խախտվում է երկիր օրինական մուտք գործելու, երկրում գտնվելու կամ այն լքելու ընթացակարգերը: Նշվածները պետք է հաշվի առնել կատարած հանցավոր արարքի հանրային վտանգավորությունը գնահատելիս և ինչպես պատժատեսակը, այնպես էլ պատժաչափը որոշելիս: Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում առկա եզրահանգումները՝ վերը նշված և հաշվի չառնված հանգամանքների համատեքստում չեն կարող գնահատվել որպես հիմնավորված:
Բողոքաբերի պնդմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով նախատեսված նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու կարգավորումները կիրառելով, թույլ է տվել դատական սխալ, հաշվի չի առել Գոռ Պավլիկի Սևոյանի ռեցիդիվի առկայությունը և հետևաբար, ճիշտ չի կիրառել նյութական օրենքը, ինչն ազդել է գործի ելքի վրա:
Ելնելով վերոգրյալից՝ Բողոքաբերը խնդրել է պատժի մասով բեկանել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 13-ի դատավճիռը և Գոռ Սևոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով յուրաքանչյուր դրվագի համար պատիժ նշանակել 2 տարի ժամկետով ազատազրկումը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ հանցագործությունների համակցությամբ նշանակված պատիժները մասնակի գումարելու միջոցով Գոռ Սևոյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել 3 տարի ժամկետով ազատազրկումը։
Վերաքննիչ դատարանում կողմերի պարզաբանումները.
Հանրային մեղադրող L.Հակոբյանը պնդեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել։
Պաշտպան Վ.Բաբայանը առարկեց հանրային մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեց այն մերժել։ Ընդգծեց, որ Բողոքաբերը վերաքննիչ բողոքի՝ «Խնդրում եմ» վերջնամասում չի անդրադարձել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով սահանված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելուն, միայն խնդրել է մեղադրյալի նկատմամբ նշանակել վերջնական պատիժ 3 տարի ժամկետով, իսկ մնացած մասով դատավճիռը թողնել անփոփոխ, հետևաբար Վերաքննիչ դատարանը չի կարող իր հայեցողությամբ վերաքննել դատավճիռն այն մասով, որ մասով չի վիճարկվել վերաքննիչ բողոքով, հակառակ դեպքում կխախտվի կողմերի իրավահավասարության և դատավարական վստահության սկզբունքը։
Մեղադրյալ Գ.Սևոյանը միացավ պաշտպանի փաստարկերին։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները. (…)
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը. (…)»:
Վերաքննիչ դատարանը վերաքննիչ բողոք հիմքերի և դրանք հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը, գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցադրումներին՝ իրավաչափ են արդյո՞ք մեղադրյալ Գ.Սևոյանի նկատմամբ նշանակված պատիժները հանցանքների համակցությամբ մասնակիորեն գումարելու միջոցով որպես վերջնական պատիժ 2 տարի 3 ամիս ժամկետով ազատազրկում նշանակելու և այն պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները։
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները, համաձայն որի՝ «1.Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1.Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը:
(…)3. Եթե հանցագործությունների համակցությունն ընդգրկում է միայն միջին ծանրության կամ միջին և ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ կամ անզգուշությամբ կատարված ծանր հանցանքներ, ապա ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը նշանակվում է պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Գումարելիս ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել 10 տարին(…)։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…)Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
(...)Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում` անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները` վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն (…) (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը» (տես Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Վճռաբեկ դատարանը պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների վերլուծությանը մանրամասն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-23-րդ կետերում, որտեղ նշել է․
«[Վ]երաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում.
1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները,
2) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանք(ներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման:
(...) [Ա]ռաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս վերոնշյալ պահանջների չպահպանման վերաբերյալ վերաքննիչ դատարանի հետևությունները պետք է լինեն պատճառաբանված: Այլ կերպ ասած՝ պատիժն ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու հիմքով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը փոփոխելիս վերաքննիչ դատարանը պարտավոր է պատճառաբանել, թե պատժի նշանակման հատկապես որ սկզբունքը կամ սկզբունքները չեն պահպանվել, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող որ հանգամանքները հաշվի չեն առնվել և արդյոք այդ հանգամանքները հաշվի չառնելն է հանգեցրել անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման: Այսինքն` եթե վերաքննիչ դատարանը, գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, պետք է պատճառաբանի, թե ինչում է արտահայտվել պատժի խստության կամ մեղմության ակնհայտությունը (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 24-րդ կետը):
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ դրույթները ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները, հանցագործության ավարտվածության աստիճանը և այլն (ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴ3/0174/01/14, ԵԱԴԴ/0011/01/14, ԵԱՔԴ/0091/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15 և այլն)։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է ձևավորել նաև այն մասին, որ «(…)Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (...) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները` վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն (…) (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը)»:
Հ․Պարանյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝
ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները,
բ) պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները,
գ) հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը,
դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները,
ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը,
զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն։
13. Սույն որոշման նախորդ կետում շարադրված վերլուծությունից երևում է, որ անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը, ի թիվս այլոց, պետք է հաշվի առնի ինչպես անձին մեղսագրվող հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այնպես էլ այդ հանցագործության կատարման հանգամանքները։
Հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում ձևավորելով այն մասին, որ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Ինչ վերաբերում է հանցագործության կատարման հանգամանքներին, ապա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դրանք յուրաքանչյուր քրեական գործով պետք է գնահատման ենթարկվեն հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի համատեքստում։ Գնահատման արդյունքում դատարանը պետք է պարզի հանցավոր վարքագծի դրսևորմանը նախորդող և ուղեկցող հանգամանքները, հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը և այլն»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Ա.Սարգսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ դիրքորշում է արտահայտել այն մասին, որ «… ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվող պատիժը անխուսափելիորեն ազդում է նրա ընտանիքի անդամների վրա, և կախված ընտանիքի կյանքում անձի ունեցած դերից, այն կարող է նաև ծանր կացության մեջ դնել վերջիններիս:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ընտանեկան դրությունը՝ որպես այլ մեղմացնող հանգամանք, անհրաժեշտ է հաշվի առնել ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, և այդ կապակցությամբ դատարանը յուրաքանչյուր անգամ պետք է անդրադառնա հետևյալ հարցերին՝
1. արդյոք ամբաստանյալը հանդիսանում է իր ընտանիքի միակ կերակրողը,
2. արդյոք նրա խնամքին են գտնվում անչափահաս երեխան կամ զառամյալ ծնողները,
3. արդյոք առկա են ընտանիքում նրա բացասական վարքագիծը (հարբեցողություն, թմրամոլություն, դաժան վերաբերմունք ընտանիքի անդամների նկատմամբ և այլն) հիմնավորող փաստական տվյալներ:
Ինչպես երևում է վերոգրյալից՝ ընտանիքի միակ կերակրող հանդիսանալը և խնամքին անչափահաս երեխայի առկայությունը՝ որպես ընտանիքում անձի ունեցած դերը բնութագրող և հետևաբար նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, պետք է առանձին գնահատվեն …:»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Նույն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուամենայնիվ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ մեղադրյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը իրական կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այլ կերպ՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է:
Վերոշարադրյալ իրավակարգավորումների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով Բողոքաբերի վերաքննիչ բողոքի հիմքը և այն հաստատող փաստական տվյալները՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը, հաշվի առնելով մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ռեցիդիվի առկայությունը, պատժի նպատակների իրացման հնարավորությունը, մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված վերջնական պատժաչափի և այն պայմանականորեն չկիրառելու հարցում եկել է իրավաչափ եզրահանգման, որպիսի մոտեցումն ընդունելի է նաև Վերաքննիչ դատարանի համար։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ՝
- մեղադրյալ Գ․Սևոյանը վատառողջ է, տեղաշարժվում է հենակների օգնությամբ /նրա մոտ ախտորոշվել է ազդոսկրի չճշտված մասի կոտրվածք, զարկերակային հիպերտենզիա 2-րդ աստիճանի, աստենովեգետատիվ համախտանիշ, գլխուղեղի հիպոֆիզի կիստա/, բնութագրվում է դրական,
-Գոռ Սևոյանի խնամքին է գտնվում 2022 թվականի հունվարի 26-ին ծնված անչափահաս մանկահասակ երեխան, ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, կատարած արարքների համար անկեղծորեն զղջացել է և խոստովանական ցուցմունքներ տվել,
-առկա է ռեցիդիվ,
-առկա չեն պատիժը և պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ռեցիդիվի առկայությունը չի բացառում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների կոնկրետ համակցության դեպքում հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, եթե բացակայում են մեղադրյալին բացասական բնութագրող այլ հանգամանքներ։
Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ՝ վերը նշված հանգամանքների ամբողջական վերլուծությունը բավարար հիմք է տալիս հետևություն անելու մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը կիրառելու աննպատակահարմարության և առանց այդ պատիժը նրա կողմից ռեալ (իրական) կրելու սույն գործով պատժի նպատակների իրացվելիության ապահովմանը հասնելու հնարավորության մասին:
Անդրադառնալով Բողոքաբերի փաստարկներին առ այն, որ նշված արարքի հանրային վտանգավորության բարձր մակարդակի մասին է վկայում այն, որ դրանով վտանգի տակ է դրվում Հայաստանի Հանրապետություն օրենքով սահմանված կարգով, պետական սահմանի պատշաճ հատումն ապահովելուն ուղղված կառուցակարգերը, խախտվում է երկիր օրինական մուտք գործելու, երկրում գտնվելու կամ այն լքելու ընթացակարգերը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Բողոքաբերի վկայակոչած հանգամանքները գնահատվել են գործի մյուս փաստական տվյալների և մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքների համակցությամբ և հանգեցրել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արդարացի դատական ակտի կայացման, իսկ հակառակ մեկնաբանությունը չի բխում պատժի անհատականացման սկզբունքից և նահանջ է պատժի արդարության պահանջներից։
Անդրադառնալով պաշտպան Վ․Բաբայանի այն փաստարկին, որ Բողոքաբերը վերաքննիչ բողոքի «Խնդրում եմ» վերջնամասում չի անդրադարձել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով սահանված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելուն, միայն խնդրել է մեղադրյալի նկատմամբ նշանակել վերջնական պատիժ 3 տարի ժամկետով, իսկ մնացած մասով դատավճիռը թողնել անփոփոխ, հետևաբար Վերաքննիչ դատարանը չի կարող իր հայեցողությամբ վերաքննել դատավճիռն այն մասով,որ մասով որ չի վիճարկվել վերաքննիչ բողոքով, հակառակ դեպքում կխախտվի կողմերի իրավահավասարության և դատավարական վստահության սկզբունքը, Վերաքննիչ դատարանը, ընդգծելով, որ վերաքննությունն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում, իսկ բողոքը, կազմված լինելով ներածական, պատճառաբանական և եզրափակիչ մասերից, ընկալվում է որպես մեկ ամբողջություն, արձանագրելով, որ հնարավոր տարըմբռնումներից զերծ մնալու համար նախընտրելի է, որ բողոքի պահանջն արտացոլվի նաև եզրափակիչ «Խնդրում եմ» մասում, այդուհանդերձ, իր անհամաձայնությունն է հայտնում նշյալ փաստարկին՝ շեշտադրելով, որ վերաքննիչ բողոքը քննության առարկա է դառնում իր ամբողջության մեջ։
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի կատարած հանցագործությունների բնույթին ու հանրային վտանգավորության աստիճանին, հանցագործության կատարման հանգամանքներին, նրա անձին, պատաuխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին վերաբերող, օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող և Առաջին ատյանի և Վերաքննիչ դատարանների կողմից դատաքննության ընթացքում ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջների պահպանմամբ հետազոտված հանգամանքների ամբողջական վերլուծությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացվելիության համատեքստում, թույլ է տալիս գալու եզրահանգման, որ տվյալ պարագայում մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով /2 դրվագ/ հանցանքների համակցությամբ 2 տարի 3 ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժ սահմանելն ու այն պայմանականորեն չկիրառելը համապատասխանում է օրինականության, արդարության, մարդասիրության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին, հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիշյալ սկզբունքների երաշխավորման տեսանկյունից հիմնավորված են և ըստ այդմ՝ բացակայում են Բողոքաբերի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու հիմքերը:
Ամփոփելով վերոշարադրյալը և ղեկավարվելով օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու և Բողոքաբերի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքեր չկան, Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել վերաբերելի հանգամանքները, թույլ չի տվել դատական սխալ, այսինքն՝ բացակայում են վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու կամ փոփոխելու հիմքերը, ուստի վերաքննիչ բողոքն անհրաժեշտ է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնել անփոփոխ։
Ելնելով վերոշարադրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության 367-րդ, 369-371-րդ և 379-380-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչութան դատախազ Ա.Դանիելյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 13-ի թիվ ԵԴ1/3759/01/24 քրեական գործով դատավճիռը թողնելով անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
Կ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/3759/01/24
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 13-12-2024 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | ՀՀ Գլխավոր դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 70905724 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Գոռ Պավլիկի Սևոյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2021թվականի մարտի 31-ին կատարելով 18․04․2003թ․ ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով/ համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 4-րդ կետին/ նախատեսված ենթադրյալ հանցավոր արարքը, խափանման միջոց կալանքն ընտրված լինելու պայմաններում 2021 թվականի մայիսի 31-ից մինչև 2021թվականի օգոստոսի 19-ն ընկած ժամանակահատվածում ՀՀ պետական սահմանն ապօրինի հատելու դիտավորությամբ, խախտելով <<Պետական սահմանի մասին>> ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և <<ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին>> ՀՀ կառավարության 2011թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության,դեռևս չպարզված վայրից և հանգամանքներում, հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուքտ է գործել Վրաստանի Հանրապետության, այնուհետև 2021թվականի օգոստոսի 19-ից մինչև 2023թվականի դեկտեմբերի 24-ն ընկած ժամանակահատվածում ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք է գործել Հայաստանի Հանրապետություն։ |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Գոռ |
| Ազգանուն | Սևոյան |
| Հայրանուն | Պավլիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 469 Մաս 1 Կետ /2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Վիճակագրական տողի համարը | 23.18 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.2 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 13-12-2024 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Սուսաննա |
| Ազգանուն | Գզոգյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 17-12-2024 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 17-12-2024 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/3759/01/24 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ Վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին 17 դեկտեմբերի 2024թ. ք.Երևան ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ս.Գզոգյանս, 2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ին ստանալով թիվ ԵԴ1/3759/01/24 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գոռ Պավլիկի Սևոյանի՝ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի Սույն քրեական գործով ստանձնել վարույթ և նշանակել նախնական դատալսումներ՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին` ժամը 10:30-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Կենտրոն նստավայրում, դատական նիստերի թիվ 1 դահլիճում, դռնբաց դատական նիստում: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի 6-րդ մասով սահմանված կարգով վերոհիշյալ որոշման պատճենն ուղարկել հանրային մեղադրողին և վարույթի մասնավոր մասնակիցներին՝ կցելով իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ սահմանված ձևի հուշաթերթ: ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ԳԶՈԳՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | ․ |
| Ազգանուն | ․ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 25-12-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 10:45 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 25-12-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2024 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 14-01-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 14-01-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 24-01-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 24-01-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 07-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 07-02-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 13-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:40 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 13-02-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Արագացված վարույթ
| Ամսաթիվ | 13-02-2025 |
|---|---|
| Այո/Ոչ | Այո |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 13-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:55 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 13-02-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 13-02-2025 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Գոռ |
| Ազգանուն | Սևոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 13-02-2025 |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԴ1/3759/01/24 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան), Նախագահող դատավոր Ս.ԳԶՈԳՅԱՆԻ քարտուղարությամբ Լ.ՉՈԲԱՆՅԱՆԻ մասնակցությամբ հանրային մեղադրող Ա․ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ պաշտպան Վ․ԲԱԲԱՅԱՆԻ մեղադրյալ Գ․ՍԵՎՈՅԱՆԻ 2025 թվականի փետրվարի 13-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կիրառմամբ քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Գոռ Պավլիկի Սևոյանի՝ ծնված 1993 թվականի հուլիսի 24-ին, Նոր Հաճն քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, թերի-բարձրագույն կրթությամբ, չի աշխատում, նախկինում դատապարտված, դատվածությունը չմարված ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, հաշվառված է և բնակվում է Կոտայքի մարզի Նոր-Հաճն քաղաքի Չարենցի 25 շենքի 30 բնակարանում, քրեական հետապնդում է հարուցվել 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը, ՊԱՐԶԵՑ 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը 2024 թվականի փետրվարի 23-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 70905724 քրեական վարույթը: 2024 թվականի հունիսի 17-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 58212824 քրեական վարույթը: Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի հունիսի 17-ի որոշմամբ թիվ 70905724 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 58212824 քրեական վարույթին, նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 70905724 համարով։ Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի հունիսի 17-ի մեկ այլ որոշմամբ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում է հարուցվել 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի դեկտեմբերի 5-ի որոշմամբ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում է հարուցվել 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն արարքների համար, որ նա, 2021 թվականի մարտի 31-ին կատարելով 18.04.2003թ.-ին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով (համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 4-րդ կետին) նախատեսված ենթադրյալ հանցավոր արարքը, խափանման միջոց կալանքն ընտրված լինելու պայմաններում 2021 թվականի մայիսի 31-ից մինչև 2023 թվականի դեկտեմբերի 24-ն ընկած ժամանակահատվածում ՀՀ պետական սահմանն ապօրինի հատելու դիտավորությամբ, խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, դեռևս չպարզված վայրից և հանգամանքներում, ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք է գործել Վրաստանի Հանրապետություն, այնուհետև ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք է գործել Հայաստանի Հանրապետություն»: 2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ին վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3759/01/24 համարը։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Դատարանի դատավոր Ս.Գզոգյանը որոշում է կայացրել վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ 2․ Արագացված վարույթ Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանիը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ: Պաշտպան Վ․Բաբայանը հայտարարել է, որ իր կողմից մեղադրյալին պարզաբանվել են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և միանում է միջնորդությանը։ Հանրային մեղադրողը, արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդության դեմ առարկություն չի ներկայացրել և, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․2-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ներկայացրել է մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը: Մեղադրյալը հայտարարել է, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին իր միջնորդությունը, այն ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները: Դատարանը, փաստելով, որ առկա է սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու վերաբերյալ: 3․ Դատարանի իրավական վերլուծությունները Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գ․Սևոյանի կողմից երկու անգամ ՀՀ սահմանն ապօրինի հատելն ապացուցված է, արարքները ճիշտ են որակված և համապատասխանում է 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին հատկանիշներին։ Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին՝ Դատարանն աձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ։ (․․․)»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումները)։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(․․․) 4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։(․․․)»։ Այսպես` Դատարանը մեղադրյալ Գ․Սևոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նրան մեղսագրված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ հանցանքի կատարման հանգամանքները և եղանակը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Դատարանը մեղադրյալ Գ․Սևոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Մասնավորապես, Դատարանը, որպես Գ․Սևոյանի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ նա բնութագրվում է դրական։ Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով, որպես մեղադրյալ Գ․Սևոյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ նրա խնամքին է անչափահաս որդին՝ Պաշ Գոռի Սևոյանը՝ ծնված 2022 թվականի հունվարի 26-ին։ Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես մեղադրյալ Գ․Սևոյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ նա իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար, վատառողջ լինելը, նրա մոտ ախտորոշվել է ազդոսկրի չճշտված մասի կոտրվածք, զարկերակային հիպերտենզիա 2-րդ աստիճանի, աստենովեգետատիվ համախտանիշ, գլխուղեղի հիպոֆիզի կիստա։ Դատարանը, արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ա․Հակոբյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն՝ հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կարգավորումները: Միաժամանակ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Եթե դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ հանցանք, որի համար դատապարտվում է ազատազրկման, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետի երկու երրորդից: Ցանկացած դեպքում նշանակվող պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի նվազագույն ժամկետից: (...)»: Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Գ․Սևոյանը Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի հունիսի 4-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել ազատազրկման՝ 5 (հինգ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով, դատավճիռն մտել է օրինական ուժի մեջ 2019 թվականի դեկտեմբերի 20-ին, իսկ պատժի կրումից ազատվել է 2019 թվականի օգոստոսի 12-ին, և քանի որ սույն արարքները կատարվել են Գ․Սևոյանի վերաբերյալ կայացված դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո և մինչև դատվածությունը մարվելը, ուստի նրա արարքներում առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ: Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Գ․Սևոյանը ենթակա է պատժի: Դատարանը, հաշվի առնելով վերոնշյալ` մեղադրյալ Գ․Սևոյանի արարքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, և գտնում է, որ մեղադրյալ Գ․Սևոյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքների համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով, այն է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով, ինչն անհրաժեշտ և բավարար է պատժի նպատակների իրագործումն ապահովելու համար։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ նշանակված 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկմանը պետք է մասնակիորեն գումարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկումից 3 (երեք) ամիս ժամկետով ազատազրկումը, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 3 (երեք) ամիս ժամկետով։ Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ նշանակվող պատիժը կրելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մի շարք որոշումներում անդրադառնալով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, դիքորոշում է հայտնել այն մասին, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս Սամսոն Ամիրխանյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, Արսեն Մկրտչյանի գործով 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԼԴ/0093/01/12, Վանյա Բեգյանի գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13, Արամայիս Հովհաննիսյանի գործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14, Մհեր Հովհաննիսյանի գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0039/01/15 և այլ որոշումներ)։ Ս.Աղախանյանի գործով կայացված որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ «(...) յուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների (կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցագործության կատարման եղանակ և այլն), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը: Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները: Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագրի և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները: Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի նաև այն հանգամանքը, թե նշանակված պատիժն ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ ամբաստանյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա» (տե՛ս Սեյրան Կառլենի Աղախանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշման 19-րդ կետը): Զարգացնելով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ իր իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների կոնկրետ համակցությունը կարող է բավարար լինել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար` անկախ պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայությունից: Այլ կերպ` պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայությունն ինքնին չի բացառում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը, եթե դատարանը հանգում է հիմնավոր եզրակացության, որ հանցանք կատարած անձի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու» (տե՛ս Սերյոժա Դավթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի նոյեմբերի 5-ի թիվ ԵԷԴ/0032/01/10 որոշման 27-28-րդ կետերը): Դատարանը փաստում է, որ թեև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կարգավորումների համաձայն հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հանցավորի դատվածություն ունենալը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք, այնուամենայիվ դատվածություն ունենալը հանցավորին բացասական բնութագրող հանգամանք է, սակայն վերոհիշյալ նախադեպային իրավական դիրքորոշումները չեն բացառում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների կոնկրետ համակցության դեպքում հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը որևէ բացասական բնութագրող հանգամանքի առկայության պարագայում։ Այսպիսով, հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշումներում ձևավորված իրավական դիրքորոշումը և միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով Գոռ Սևոյանի կատարած արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, առանձնահատկությունները, նրանց անձը, վերը թվարկված մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, և այն, որ նրա խնամքին է անչափահաս երեխան, և որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը նրա ընտանիքի անդամների կյանքի պայմանների վրա կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ, ելնելով սոցիալական արդարության վերականգնման, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացման և նոր հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան (համապատասխան վերահսկողություն) սահմանելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին: Միևնույն ժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ փորձաշրջանի ընթացքում պետք է սահմանել պարտականություն, այն է՝ առանց վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքել և բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետներում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։ Քննարկելով մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, որից հետո վերացնել: Արտավարութային փաստաթղթերը պետք է թողնել կցված քրեական գործին դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 464․1-րդ-464․5-րդ հոդվածներով` Դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքների կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել․ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ նշանակված 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկմանը մասնակիորեն գումարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկումից 3 (երեք) ամիս ժամկետով ազատազրկումը, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 3 (երեք) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով: Մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի վրա դնել պարտականություն առանց վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետներում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։ Մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի փորձաշրջանի կրման ժամկետի սկիզբը հաշվարկել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության տարածքային մարմնում հաշվառման վերցվելու պահից: Մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Արտավարութային փաստաթղթերը թողնել կցված քրեական գործին դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։ Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ս.ԳԶՈԳՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 13-02-2025 |
| Գործը քննվել է | Դռնբաց |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 26-03-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատոր 225 թերթ, 2-րդ հատոր 156 թերթ, 3-րդ հատոր 162 թերթ |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 19-03-2025 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 26-03-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատոր՝ 225, 156, 162 թերթ: |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-36059 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 19-01-2026 |
|---|
Դատական գործ N: ԵԴ1/3759/01/24
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 20-03-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 17-03-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Դանիելյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Գոռ Սևոյան Բողոքն ընդունել վարույթ : Մասնակի՝ պատժի մասով բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Կենտրոն/ 13.02.2025թ. դատավճիռը , այդ մասով կայացնել նոր դատական ակտ : Գոռ Պավլիկի Սևոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 տարի ժամկետով։ Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 28-03-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 23.18 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 28-03-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Ալավերդյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Մաթևոսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 01-04-2025 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 17-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Դատական նիստը չի կայացվել, քանի որ նախագահող դատավոր Լ.Ալավերդյանը և կազմի դատավոր Կ.Հովհաննիսյանը գտնվում են հերթական արձակուրդում։ |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 12-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 26-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 03-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 03-07-2025 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Գոռ |
| Ազգանուն | Սևոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/3759/01/24 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ՝ Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝ նախագահող դատավոր՝ Լ.Ալավերդյան դատավորներ՝ Ա.Մաթևոսյան Կ.Հովհաննիսյան քարտուղարությամբ՝ Մ.Հովսեփյանի, Տ.Մանուչարյանի մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող՝ Լ.Հակոբյանի պաշտպան՝ Վ.Բաբայանի մեղադրյալ՝ Գ.Սևոյանի 2025 թվականի հուլիսի 3-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչութան դատախազ Ա.Դանիելյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Ս.Գզոգյան) 2025 թվականի փետրվարի 13-ի դատավճիռը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը․ 2021 թվականի ապրիլի 2-ին ՀՀ ոստիկանության ԵՔՎ «Զվարթնոց» օդանավակայանի գծային բաժնի ավագ հետաքննիչ Տ.Ադամյանի կողմից ՀՀ քրեական նախկին օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցվել է թիվ 70951021 քրեական գործը: 2021 թվականի մայիսի 28-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանի տարածքում կատարված հանցագործությունների քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Գ.Ավագյանի կողմից որոշում է կայացվել Գոռ Պավլիկի Սևոյանին ՀՀ քրեական նախկին օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին։ 2021 թվականի մայիսի 31-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից որոշում է կայացվել Գոռ Պավլիկի Սևոյանի նկատմամբ 2 ամիս ժամկետով կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին։ 2021 թվականի հունիսի 1-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության «Զվարթնոց» օդանավակայանի գծային բաժնից ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ «Զվարթնոց» օդանավակայանի տարածքում կատարված հանցագործությունների քննության բաժին է հասցեագրվել գրություն այն մասին, որ Գ.Սևոյանին հնարավոր չի եղել հայտնաբերել և տեղափոխել ՔԿՀ։ 2021 թվականի հունիսի 1-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ «Զվարթնոց» օդանավակայանի տարածքում կատարված հանցագործությունների քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Գ.Ավագյանի կողմից որոշում է կայացվել Գոռ Պավլիկի Սևոյանի նկատմամբ հետախուզում հայտարարելու մասին։ 2023 թվականի մարտի 23-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Կոտայքի մարզային վարչության Նաիրի բաժնից ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանի տարածքում կատարված հանցագործությունների քննության բաժին է հասցեագրվել գրություն այն մասին, որ Վրաստանում Ինտերպոլի ԱԿԲ-ից ստացված տեղեկատվության համաձայն՝ Վրաստանի ՆԳՆ ոստիկանության Քվեմո Քարթլիի մարզի իրավասու բաժնի կողմից Գոռ Սևոյանի նկատմամբ քննություն է իրականացվում Վրաստանի քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի /ապօրինի սահմանահատում/ հատկանիշներով՝ 20.08.2021թ. հարուցած թիվ 078200821001 քրեական գործի շրջանակներում: 2023 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Գոռ Սևոյանը հայտնաբերվել է իր բնակության հասցեում և տեղափոխվել ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» ՔԿՀ: 2024 թվականի փետրվարի 23-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանի տարածքում կատարված հանցագործությունների քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Գ.Ավագյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 70905724 քրեական վարույթը։ 2024 թվականի մարտի 25-ին թիվ 70905724 քրեական վարույթը ստացվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչությունում։ 2024 թվականի մայիսի 24-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՀ-ում Ինտերպոլի ազգային կենտրոնական բյուրոյից ՀՀ ՔԿ պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչություն է ստացվել պատասխան գրություն առ այն, որ Վրաստանում Ինտերպոլի ԱԿԲ-ից ստացվել է տեղեկատվություն այն մասին, որ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ Վրաստանի քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 078200821001 քրեական գործը, կատարվել են քննչական գործողություններ, սակայն նրան հնարավոր չի եղել հայտնաբերել։ 2024 թվականի հունիսի 17-ին ՀՀ ՔԿ պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության չորրորդ վարչության քննիչ Դ.Խաչատրյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 58212824 քրեական վարույթը։ 2024 թվականի հունիսի 17-ի ՀՀ ՔԿ պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության չորրորդ վարչութան քննիչ Դ.Խաչատրյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 70905724 և թիվ 58212824 քրեական վարույթները միացնելու և նախաքննությունը թիվ 70905724 քրեական վարույթով իրականացնելու մասին։ 2024 թվականի հունիսի 17-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչութան դատախազ Ա.Դանիելյանի կողմից որոշում է կայացվել Գոռ Պավլիկի Սևոյանի նկատմամբ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2024 թվականի հունիսի 18-ին ՀՀ ՔԿ պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչությունից Վրաստանի Հանրապետության իրավասու մարմիններին միջնորդություն է հասցեագրվել՝ քրեական վարույթով իրավական օգնություն ցուցաբերելու վերաբերյալ։ 2024 թվականի հունիսի 25-ին, նկատի ունենալով, որ Վրաստանի իրավասու մարմիններից դեռևս չի ստացվել իրավական օգնություն հայցելու մասին միջնորդության պատասխանը, ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչութան դատախազ Ա.Դանիելյանի կողմից որոշում է կայացվել մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 193-րդ հոդվածի 3-րդ մասի հիմքով կասեցնելու մասին: 2024 թվականի օգոստոսի 12-ին Վրաստանի իրավասու մարմիններից ՀՀ քննչական կոմիտեի պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչությունում ստացվել է իրավական օգնություն հայցելու մասին միջնորդության պատասխանը։ 2024 թվականի օգոստոսի 23-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչութան դատախազ Ա.Դանիելյանի կողմից որոշում է կայացվել Գոռ Սևոյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը վերսկսելու մասին: 2024 թվականի դեկտեմբերի 5-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչութան դատախազ Ա.Դանիելյանի կողմից որոշում է կայացվել Գոռ Պավլիկի Սևոյանի նկատմամբ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նոր հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 05-ին ՀՀ ՔԿ պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության չորրորդ վարչութան քննիչ Դ.Խաչատրյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 70905724 րեական վարույթից նոր վարույթ անջատելու մասին։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 6-ին ՀՀ ՔԿ պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության չորրորդ վարչութան քննիչ Դ.Խաչատրյանի կողմից կազմվել է Գոռ Պավլիկի Սևոյանի վերաբերյալ թիվ 70905724 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչութան դատախազ Ա.Դանիելյանի կողմից որոշում է կայացվել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ին քրեական վարույթը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան)։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ս.Գզոգյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 13-ի դատավճռով վճռվել է՝ Մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքների կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել․ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ նշանակված 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկմանը մասնակիորեն գումարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկումից 3 (երեք) ամիս ժամկետով ազատազրկումը, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 3 (երեք) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով: Մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի վրա դնել պարտականություն առանց վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետներում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։ Մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի փորձաշրջանի կրման ժամկետի սկիզբը հաշվարկել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության տարածքային մարմնում հաշվառման վերցվելու պահից: Մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Արտավարութային փաստաթղթերը թողնել կցված քրեական գործին դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։(…)։ 2025 թվականի մարտի 20-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչութան դատախազ Ա.Դանիելյանի վերաքննիչ բողոքը։ Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գոռ Պավլիկի Սևոյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով /2 դրվագ/, Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի մարտի 28-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի մարտի 31-ին: 2025 թվականի ապրիլի 1-ին Վերաքննիչ քրեական դատարանը որոշում է կայացրել վերաքննիչ բողոքը վարույթ ընդունելու և քրեական գործը Վերաքննիչ քրեական դատարանի դատական նիստում քննության նշանակելու մասին։ 2025 թվականի հուլիսի 03-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է պաշտպան Վ․Բաբայանի վերաքննիչ բողոքի պատասխան-դիրքորոշումը։ Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. Գոռ Պավլիկի Սևոյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով /2 դրվագ/ այն բանի համար, որ նա «2021 թվականի մարտի 31-ին կատարելով 18.04.2003թ.-ին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով (համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 4-րդ կետին) նախատեսված ենթադրյալ հանցավոր արարքը, խափանման միջոց կալանքն ընտրված լինելու պայմաններում 2021 թվականի մայիսի 31-ից մինչև 2023 թվականի դեկտեմբերի 24-ն ընկած ժամանակահատվածում ՀՀ պետական սահմանն ապօրինի հատելու դիտավորությամբ, խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, դեռևս չպարզված վայրից և հանգամանքներում, ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք է գործել Վրաստանի Հանրապետություն, այնուհետև ապօրինի հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք է գործել Հայաստանի Հանրապետություն։(…)»: Առաջին ատյանի դատարանը, դատաքննություն իրականացնելով արագացված վարույթի կարգով, դատավճռի՝ Դատարանի իրավական վերլուծությունները բաժնում արձանագրել է հետևյալը. «(…) Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գ․Սևոյանի կողմից երկու անգամ ՀՀ սահմանն ապօրինի հատելն ապացուցված է, արարքները ճիշտ են որակված և համապատասխանում է 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին հատկանիշներին։ Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին՝ Դատարանն աձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով: (…) Այսպես` Դատարանը մեղադրյալ Գ․Սևոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նրան մեղսագրված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ հանցանքի կատարման հանգամանքները և եղանակը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Դատարանը մեղադրյալ Գ․Սևոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Մասնավորապես, Դատարանը, որպես Գ․Սևոյանի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ նա բնութագրվում է դրական։ Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով, որպես մեղադրյալ Գ․Սևոյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ նրա խնամքին է անչափահաս որդին՝ Պաշ Գոռի Սևոյանը՝ ծնված 2022 թվականի հունվարի 26-ին։ Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես մեղադրյալ Գ․Սևոյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ նա իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար, վատառողջ լինելը, նրա մոտ ախտորոշվել է ազդոսկրի չճշտված մասի կոտրվածք, զարկերակային հիպերտենզիա 2-րդ աստիճանի, աստենովեգետատիվ համախտանիշ, գլխուղեղի հիպոֆիզի կիստա։ Դատարանը, արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ա․Հակոբյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն՝ հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կարգավորումները: Միաժամանակ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Եթե դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ հանցանք, որի համար դատապարտվում է ազատազրկման, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետի երկու երրորդից: Ցանկացած դեպքում նշանակվող պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի նվազագույն ժամկետից: (...)»: Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Գ․Սևոյանը Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի հունիսի 4-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել ազատազրկման՝ 5 (հինգ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով, դատավճիռն մտել է օրինական ուժի մեջ 2019 թվականի դեկտեմբերի 20-ին, իսկ պատժի կրումից ազատվել է 2019 թվականի օգոստոսի 12-ին, և քանի որ սույն արարքները կատարվել են Գ․Սևոյանի վերաբերյալ կայացված դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո և մինչև դատվածությունը մարվելը, ուստի նրա արարքներում առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ: Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Գ․Սևոյանը ենթակա է պատժի: Դատարանը, հաշվի առնելով վերոնշյալ` մեղադրյալ Գ․Սևոյանի արարքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, և գտնում է, որ մեղադրյալ Գ․Սևոյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքների համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով, այն է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով, ինչն անհրաժեշտ և բավարար է պատժի նպատակների իրագործումն ապահովելու համար։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ նշանակված 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկմանը պետք է մասնակիորեն գումարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկումից 3 (երեք) ամիս ժամկետով ազատազրկումը, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 3 (երեք) ամիս ժամկետով։ Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ նշանակվող պատիժը կրելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․ (...) Դատարանը փաստում է, որ թեև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կարգավորումների համաձայն հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հանցավորի դատվածություն ունենալը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք, այնուամենայիվ դատվածություն ունենալը հանցավորին բացասական բնութագրող հանգամանք է, սակայն վերոհիշյալ նախադեպային իրավական դիրքորոշումները չեն բացառում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների կոնկրետ համակցության դեպքում հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը որևէ բացասական բնութագրող հանգամանքի առկայության պարագայում։ Այսպիսով, հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշումներում ձևավորված իրավական դիրքորոշումը և միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով Գոռ Սևոյանի կատարած արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, առանձնահատկությունները, նրանց անձը, վերը թվարկված մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, և այն, որ նրա խնամքին է անչափահաս երեխան, և որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը նրա ընտանիքի անդամների կյանքի պայմանների վրա կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ, ելնելով սոցիալական արդարության վերականգնման, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացման և նոր հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան (համապատասխան վերահսկողություն) սահմանելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին: Միևնույն ժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ փորձաշրջանի ընթացքում պետք է սահմանել պարտականություն, այն է՝ առանց վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքել և բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետներում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։ Քննարկելով մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, որից հետո վերացնել: Արտավարութային փաստաթղթերը պետք է թողնել կցված քրեական գործին դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։ (…)։ Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչութան դատախազ Ա.Դանիելյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) գտել է, որ մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը նրան մեղսագրվող հանցագործությունների հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի համատեքստում բավարար չափով չի վերլուծել և համակցության մեջ պատշաճ գնահատման չի ենթարկել մեղադրյալի կատարած արարքների բոլոր հանգամանքները, մասնավորապես՝ մեղքի ձևը, տեսակը և հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության կարևորությունը, կատարված հանցավոր գործունեության ընթացքում վերջինիս դերակատարումը՝ ընդգծելով, որ մեղադրյալն ունի ռեցիդիվ, այսինքն՝ դատվածություն, ծանր հանցանքի կատարման համար, որը մարված կամ վերացված չէ: Վերոնշյալ հանգամանքները վկայում են ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ նրա կատարած արարքի բարձր հանրային վտանգավորության մասին: Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում առկա եզրահանգումները՝ վերը նշված և հաշվի չառնված հանգամանքների համատեքստում չեն կարող գնահատվել որպես հիմնավորված: Բողոքաբերն ընդգծել է, որ մեղադրյալին մեղսագրվում է կառավարման կարգի դեմ ուղղված միջին ծանրության հանցագործություն, որի համար օրենսգրքով որպես պատիժ նախատեսված է նաև ազատազրկումը: Դեռ ավելին՝ հաշվի առնելով մեղադրյալի ռեցիդիվի առկայությունը Առաջին ատյանի դատարանը չէր կարող վերջինիս նկատմամբ ազատազրկման հետ չկապված պատիժ կիրառել: Բողոքաբերի գնահատմամբ՝ նշված արարքի հանրային վտանգավորության բարձր մակարդակի մասին է վկայում այն, որ դրանով վտանգի տակ է դրվում Հայաստանի Հանրապետություն օրենքով սահմանված կարգով, պետական սահմանի պատշաճ հատումն ապահովելուն ուղղված կառուցակարգերը, խախտվում է երկիր օրինական մուտք գործելու, երկրում գտնվելու կամ այն լքելու ընթացակարգերը: Նշվածները պետք է հաշվի առնել կատարած հանցավոր արարքի հանրային վտանգավորությունը գնահատելիս և ինչպես պատժատեսակը, այնպես էլ պատժաչափը որոշելիս: Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում առկա եզրահանգումները՝ վերը նշված և հաշվի չառնված հանգամանքների համատեքստում չեն կարող գնահատվել որպես հիմնավորված: Բողոքաբերի պնդմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով նախատեսված նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու կարգավորումները կիրառելով, թույլ է տվել դատական սխալ, հաշվի չի առել Գոռ Պավլիկի Սևոյանի ռեցիդիվի առկայությունը և հետևաբար, ճիշտ չի կիրառել նյութական օրենքը, ինչն ազդել է գործի ելքի վրա: Ելնելով վերոգրյալից՝ Բողոքաբերը խնդրել է պատժի մասով բեկանել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 13-ի դատավճիռը և Գոռ Սևոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով յուրաքանչյուր դրվագի համար պատիժ նշանակել 2 տարի ժամկետով ազատազրկումը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ հանցագործությունների համակցությամբ նշանակված պատիժները մասնակի գումարելու միջոցով Գոռ Սևոյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել 3 տարի ժամկետով ազատազրկումը։ Վերաքննիչ դատարանում կողմերի պարզաբանումները. Հանրային մեղադրող L.Հակոբյանը պնդեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել։ Պաշտպան Վ.Բաբայանը առարկեց հանրային մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեց այն մերժել։ Ընդգծեց, որ Բողոքաբերը վերաքննիչ բողոքի՝ «Խնդրում եմ» վերջնամասում չի անդրադարձել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով սահանված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելուն, միայն խնդրել է մեղադրյալի նկատմամբ նշանակել վերջնական պատիժ 3 տարի ժամկետով, իսկ մնացած մասով դատավճիռը թողնել անփոփոխ, հետևաբար Վերաքննիչ դատարանը չի կարող իր հայեցողությամբ վերաքննել դատավճիռն այն մասով, որ մասով չի վիճարկվել վերաքննիչ բողոքով, հակառակ դեպքում կխախտվի կողմերի իրավահավասարության և դատավարական վստահության սկզբունքը։ Մեղադրյալ Գ.Սևոյանը միացավ պաշտպանի փաստարկերին։ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները. (…) 7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները. 8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար. 9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ. 10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը. (…)»: Վերաքննիչ դատարանը վերաքննիչ բողոք հիմքերի և դրանք հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը, գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցադրումներին՝ իրավաչափ են արդյո՞ք մեղադրյալ Գ.Սևոյանի նկատմամբ նշանակված պատիժները հանցանքների համակցությամբ մասնակիորեն գումարելու միջոցով որպես վերջնական պատիժ 2 տարի 3 ամիս ժամկետով ազատազրկում նշանակելու և այն պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները։ ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները, համաձայն որի՝ «1.Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1.Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը: (…)3. Եթե հանցագործությունների համակցությունն ընդգրկում է միայն միջին ծանրության կամ միջին և ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ կամ անզգուշությամբ կատարված ծանր հանցանքներ, ապա ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը նշանակվում է պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Գումարելիս ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել 10 տարին(…)։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…)Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (...)Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում` անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները` վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն (…) (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը)»: Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը» (տես Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը): Վճռաբեկ դատարանը պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների վերլուծությանը մանրամասն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-23-րդ կետերում, որտեղ նշել է․ «[Վ]երաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում. 1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները, 2) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանք(ներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման: (...) [Ա]ռաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս վերոնշյալ պահանջների չպահպանման վերաբերյալ վերաքննիչ դատարանի հետևությունները պետք է լինեն պատճառաբանված: Այլ կերպ ասած՝ պատիժն ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու հիմքով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը փոփոխելիս վերաքննիչ դատարանը պարտավոր է պատճառաբանել, թե պատժի նշանակման հատկապես որ սկզբունքը կամ սկզբունքները չեն պահպանվել, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող որ հանգամանքները հաշվի չեն առնվել և արդյոք այդ հանգամանքները հաշվի չառնելն է հանգեցրել անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման: Այսինքն` եթե վերաքննիչ դատարանը, գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, պետք է պատճառաբանի, թե ինչում է արտահայտվել պատժի խստության կամ մեղմության ակնհայտությունը (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 24-րդ կետը): Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ դրույթները ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները, հանցագործության ավարտվածության աստիճանը և այլն (ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴ3/0174/01/14, ԵԱԴԴ/0011/01/14, ԵԱՔԴ/0091/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15 և այլն)։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է ձևավորել նաև այն մասին, որ «(…)Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (...) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները` վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն (…) (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը)»: Հ․Պարանյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝ ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, բ) պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները, գ) հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը, զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն։ 13. Սույն որոշման նախորդ կետում շարադրված վերլուծությունից երևում է, որ անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը, ի թիվս այլոց, պետք է հաշվի առնի ինչպես անձին մեղսագրվող հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այնպես էլ այդ հանցագործության կատարման հանգամանքները։ Հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում ձևավորելով այն մասին, որ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։ Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։ Ինչ վերաբերում է հանցագործության կատարման հանգամանքներին, ապա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դրանք յուրաքանչյուր քրեական գործով պետք է գնահատման ենթարկվեն հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի համատեքստում։ Գնահատման արդյունքում դատարանը պետք է պարզի հանցավոր վարքագծի դրսևորմանը նախորդող և ուղեկցող հանգամանքները, հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը և այլն»: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Ա.Սարգսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ դիրքորշում է արտահայտել այն մասին, որ «… ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվող պատիժը անխուսափելիորեն ազդում է նրա ընտանիքի անդամների վրա, և կախված ընտանիքի կյանքում անձի ունեցած դերից, այն կարող է նաև ծանր կացության մեջ դնել վերջիններիս: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ընտանեկան դրությունը՝ որպես այլ մեղմացնող հանգամանք, անհրաժեշտ է հաշվի առնել ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, և այդ կապակցությամբ դատարանը յուրաքանչյուր անգամ պետք է անդրադառնա հետևյալ հարցերին՝ 1. արդյոք ամբաստանյալը հանդիսանում է իր ընտանիքի միակ կերակրողը, 2. արդյոք նրա խնամքին են գտնվում անչափահաս երեխան կամ զառամյալ ծնողները, 3. արդյոք առկա են ընտանիքում նրա բացասական վարքագիծը (հարբեցողություն, թմրամոլություն, դաժան վերաբերմունք ընտանիքի անդամների նկատմամբ և այլն) հիմնավորող փաստական տվյալներ: Ինչպես երևում է վերոգրյալից՝ ընտանիքի միակ կերակրող հանդիսանալը և խնամքին անչափահաս երեխայի առկայությունը՝ որպես ընտանիքում անձի ունեցած դերը բնութագրող և հետևաբար նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, պետք է առանձին գնահատվեն …:»: ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Նույն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուամենայնիվ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ մեղադրյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը իրական կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այլ կերպ՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Վերոշարադրյալ իրավակարգավորումների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով Բողոքաբերի վերաքննիչ բողոքի հիմքը և այն հաստատող փաստական տվյալները՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը, հաշվի առնելով մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ռեցիդիվի առկայությունը, պատժի նպատակների իրացման հնարավորությունը, մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված վերջնական պատժաչափի և այն պայմանականորեն չկիրառելու հարցում եկել է իրավաչափ եզրահանգման, որպիսի մոտեցումն ընդունելի է նաև Վերաքննիչ դատարանի համար։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ՝ - մեղադրյալ Գ․Սևոյանը վատառողջ է, տեղաշարժվում է հենակների օգնությամբ /նրա մոտ ախտորոշվել է ազդոսկրի չճշտված մասի կոտրվածք, զարկերակային հիպերտենզիա 2-րդ աստիճանի, աստենովեգետատիվ համախտանիշ, գլխուղեղի հիպոֆիզի կիստա/, բնութագրվում է դրական, -Գոռ Սևոյանի խնամքին է գտնվում 2022 թվականի հունվարի 26-ին ծնված անչափահաս մանկահասակ երեխան, ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, կատարած արարքների համար անկեղծորեն զղջացել է և խոստովանական ցուցմունքներ տվել, -առկա է ռեցիդիվ, -առկա չեն պատիժը և պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ։ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ռեցիդիվի առկայությունը չի բացառում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների կոնկրետ համակցության դեպքում հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, եթե բացակայում են մեղադրյալին բացասական բնութագրող այլ հանգամանքներ։ Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ՝ վերը նշված հանգամանքների ամբողջական վերլուծությունը բավարար հիմք է տալիս հետևություն անելու մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը կիրառելու աննպատակահարմարության և առանց այդ պատիժը նրա կողմից ռեալ (իրական) կրելու սույն գործով պատժի նպատակների իրացվելիության ապահովմանը հասնելու հնարավորության մասին: Անդրադառնալով Բողոքաբերի փաստարկներին առ այն, որ նշված արարքի հանրային վտանգավորության բարձր մակարդակի մասին է վկայում այն, որ դրանով վտանգի տակ է դրվում Հայաստանի Հանրապետություն օրենքով սահմանված կարգով, պետական սահմանի պատշաճ հատումն ապահովելուն ուղղված կառուցակարգերը, խախտվում է երկիր օրինական մուտք գործելու, երկրում գտնվելու կամ այն լքելու ընթացակարգերը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Բողոքաբերի վկայակոչած հանգամանքները գնահատվել են գործի մյուս փաստական տվյալների և մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքների համակցությամբ և հանգեցրել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արդարացի դատական ակտի կայացման, իսկ հակառակ մեկնաբանությունը չի բխում պատժի անհատականացման սկզբունքից և նահանջ է պատժի արդարության պահանջներից։ Անդրադառնալով պաշտպան Վ․Բաբայանի այն փաստարկին, որ Բողոքաբերը վերաքննիչ բողոքի «Խնդրում եմ» վերջնամասում չի անդրադարձել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով սահանված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելուն, միայն խնդրել է մեղադրյալի նկատմամբ նշանակել վերջնական պատիժ 3 տարի ժամկետով, իսկ մնացած մասով դատավճիռը թողնել անփոփոխ, հետևաբար Վերաքննիչ դատարանը չի կարող իր հայեցողությամբ վերաքննել դատավճիռն այն մասով,որ մասով որ չի վիճարկվել վերաքննիչ բողոքով, հակառակ դեպքում կխախտվի կողմերի իրավահավասարության և դատավարական վստահության սկզբունքը, Վերաքննիչ դատարանը, ընդգծելով, որ վերաքննությունն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում, իսկ բողոքը, կազմված լինելով ներածական, պատճառաբանական և եզրափակիչ մասերից, ընկալվում է որպես մեկ ամբողջություն, արձանագրելով, որ հնարավոր տարըմբռնումներից զերծ մնալու համար նախընտրելի է, որ բողոքի պահանջն արտացոլվի նաև եզրափակիչ «Խնդրում եմ» մասում, այդուհանդերձ, իր անհամաձայնությունն է հայտնում նշյալ փաստարկին՝ շեշտադրելով, որ վերաքննիչ բողոքը քննության առարկա է դառնում իր ամբողջության մեջ։ Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի կատարած հանցագործությունների բնույթին ու հանրային վտանգավորության աստիճանին, հանցագործության կատարման հանգամանքներին, նրա անձին, պատաuխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին վերաբերող, օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող և Առաջին ատյանի և Վերաքննիչ դատարանների կողմից դատաքննության ընթացքում ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջների պահպանմամբ հետազոտված հանգամանքների ամբողջական վերլուծությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացվելիության համատեքստում, թույլ է տալիս գալու եզրահանգման, որ տվյալ պարագայում մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով /2 դրվագ/ հանցանքների համակցությամբ 2 տարի 3 ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժ սահմանելն ու այն պայմանականորեն չկիրառելը համապատասխանում է օրինականության, արդարության, մարդասիրության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին, հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիշյալ սկզբունքների երաշխավորման տեսանկյունից հիմնավորված են և ըստ այդմ՝ բացակայում են Բողոքաբերի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու հիմքերը: Ամփոփելով վերոշարադրյալը և ղեկավարվելով օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու և Բողոքաբերի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքեր չկան, Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Գոռ Սևոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել վերաբերելի հանգամանքները, թույլ չի տվել դատական սխալ, այսինքն՝ բացակայում են վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու կամ փոփոխելու հիմքերը, ուստի վերաքննիչ բողոքն անհրաժեշտ է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնել անփոփոխ։ Ելնելով վերոշարադրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության 367-րդ, 369-371-րդ և 379-380-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչութան դատախազ Ա.Դանիելյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 13-ի թիվ ԵԴ1/3759/01/24 քրեական գործով դատավճիռը թողնելով անփոփոխ։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ Կ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 03-07-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 14-08-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | Գործը 4 հատորից. 1-ինը՝ 225 թերթ, 2-րդը՝ 156 թերթ, 3-րդը՝ 162 թերթ, 4-րդը՝ 121 թերթ |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 14-08-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | Գործը 4 հատորից. 1-ինը՝ 225 թերթ, 2-րդը՝ 156 թերթ, 3-րդը՝ 162 թերթ, 4-րդը՝ 121 թերթ |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | 67917/25 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/3759/01/24
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 11-08-2025 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Գլխավոր դատախազ |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Վարդապետյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Գոռ |
| Ազգանուն | Սևոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքի վարույթ ընդունումը մերժվել է |
| Որոշման ամսաթիվ | 18-11-2025 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/3759/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 18 նոյեմբերի 2025 թվական ք.Երևան ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ Ա․ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ Ա․ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ քննարկելով մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 3-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա․Վարդապետյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Վարույթի դատավարական նախապատմությունը. 1. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)` 2025 թվականի փետրվարի 13-ի դատավճռով Գ․Սևոյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ երկու դրվագով, և յուրաքանչյուր արարքի համար վերջինիս նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով Գ․Սևոյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 3 (երեք) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա Գ․Սևոյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով: ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) 2025 թվականի հուլիսի 3-ի որոշմամբ դատախազի բողոքը մերժել է՝ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 13-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ։ Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա․Վարդապետյանը։ Վճռաբեկ բողոքի փաստարկները և պահանջը. 2. Բողոքաբերը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով սահմանված պայմանը, այն է` Վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար: Ի հիմնավորումն վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու վերոնշյալ պայմանի առկայության՝ բողոքի հեղինակը նշել է, որ Վերաքննիչ դատարանի որոշումը, ի թիվս այլնի, հակասում է Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումներին։ Ըստ բողոքաբերի՝ Վերաքննիչ դատարանը, ի թիվս այլնի, խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ, 84-րդ հոդվածների պահանջները: Բողոքի հեղինակը նշել է, որ մեղադրյալ Գ․Սևոյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս ստորադաս դատարանները նրան մեղսագրվող հանցագործությունների հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, նրա անձի, դրսևորած վարքագծի համատեքստում բավարար չափով չեն վերլուծել և համակցության մեջ պատշաճ գնահատման չեն ենթարկել կատարված արարքների բոլոր հանգամանքները, մասնավորապես՝ մեղքի ձևը, տեսակը և հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերությունների կարևորությունը: Բողոքաբերը, անդրադառնալով ստորադաս դատարանների կողմից վկայակոչված պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու անձը բնութագրող տվյալներին, փաստել է, որ դրանք բավարար չեն հակակշռելու մեղադրյալի շարունակական հանցավոր վարքագծին և արարքի հանրային վտանգավորությանը: Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 3-ի որոշումը բեկանել և փոփոխել՝ մեղադրյալ Գ․Սևոյանի նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ ազատազրկման ձևով՝ առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման: Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները և եզրահանգումը. 3. Վճռաբեկ դատարանը, քննարկելով վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, գտնում է, որ այն ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վճռաբեկ դատարանը բողոքն ընդունում է վարույթ, եթե գալիս է հետևության, որ՝ 1) վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, կամ առերևույթ առկա է բողոքարկվող դատական ակտը ոչ իրավաչափ դարձնող որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, կամ (...)»: Նույն օրենսգրքի 383-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե Վճռաբեկ դատարանը գալիս է հետևության, որ վարույթ ընդունելու պայմանների հիմնավորումները բավարար չեն: Եթե վճռաբեկ բողոքում վկայակոչված է վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու` սույն օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-4-րդ կետերով նախատեսված որևէ պայման, ապա վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժելու մասին որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը պետք է հիմնավորի վկայակոչված պայմանի բացակայությունը»։ Վճռաբեկ դատարանը, բողոքաբերի կողմից ներկայացված փաստարկների, սույն վարույթի նյութերի, Վերաքննիչ դատարանի բողոքարկվող որոշման պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության հիման վրա գալիս է հետևության, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլ չեն տրվել նյութական կամ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին ազդել վարույթի ելքի վրա, իսկ հակառակի մասին բողոք բերած անձի փաստարկները հերքվում են Վերաքննիչ դատարանի որոշման պատճառաբանություններով և եզրահանգումներով: Միևնույն ժամանակ, համեմատական վերլուծության ենթարկելով բողոքարկվող դատական ակտում և Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ և բողոքաբերի կողմից վկայակոչված այլ որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքարկվող դատական ակտը չի հակասում Վճռաբեկ դատարանի վկայակոչված որոշումներին։ Այսպիսով՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից չեն բերվել բավարար հիմնավորումներ, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար: Հիմք ընդունելով վերոգրյալը և նկատի ունենալով, որ բողոքում ներկայացված հիմնավորումները բավարար չեն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով սահմանված պայմանով բողոքը վարույթ ընդունելու հետևության հանգելու համար, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 383-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման: Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 281-րդ և 383-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Գոռ Պավլիկի Սևոյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 3-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա․Վարդապետյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել: Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը: Նախագահող` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
| Այլ նշումներ | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 03-07-2025 թվականի որոշման դեմ։ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 19-08-2025 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Գործի տեսակ | Քրեական |
| Այլ նշումներ | 4 հատորից՝ 225, 156, 162, 121 թերթ։ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 19-08-2025 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Հայկ |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 14-01-2026 |
|---|---|
| Դատարան | Երևանի քրեական դատարան |
| Այլ նշումներ | 4 հատորից՝ 225, 156, 162, 184 թերթ։ |