ԵԴ1/3748/01/24





Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ


«22» մայիսի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)
նախագահող դատավոր Ռազմիկ Մարիկյան
դատական նիստերի քարտուղար Գոռ Բադալյան

մասնակցությամբ`

հանրային մեղադրող Ռոլանդ Գրիգորյանի
պաշտպան Կորյուն Բեգջանյանի
մեղադրյալ Երվանդ Մաթևոսյանի

դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Երվանդ Հայկի Մաթևոսյանի (ծնված՝ 22.12.1989թ., հայ, ՀՀ քաղաքացի, անտառաճանաչ, չի աշխատում, դատվածություն ունեցող, ամուսնացած, խնամքին են գտնվում չորս անչափահաս երեխաներ, հաշվառված և փաստացի բնակվող՝ քաղաք Երևան, Այվազյան փողոց 63/1 տուն հասցեում), մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի օգոստոսի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60571324 քրեական վարույթը (այսուհետ՝ քրեական վարույթ):
2024 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ե.Կարապետյանի որոշմամբ քրեական վարույթով Երվանդ Հայկի Մաթևոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
2024 թվականի սեպտեմբերի 18-ի որոշմամբ մեղադրյալ Երվանդ Հայկի Մաթևոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազությունից մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է մուտքագրվել թիվ 60571324 նախաքննական համարով քրեական գործը, որին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3748/01/24 համարը, մակագրվել և 2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ին հանձնվել է դատավոր Ռազմիկ Մարիկյանին:
2024 թվականի դեկտեմբերի 18-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյան ընդհանուր իրավասության դատավոր Ռազմիկ Մարիկյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/3748/01/24 քրեական գործով վարույթը ստանձնելու մասին:
Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Երվանդ Հայկի Մաթևոսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ այն արարքի համար, որ «նա տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալով, 2024 թվականի օգոստոսի 08-ին՝ ժամը 00:05-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Թբիլիսյան խճուղում գտնվելով ոչ սթափ վիճակում (մեկ լիտր արտածնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0,502 միլիգրամ) վարել է «Վազ» մակնիշի 37 BD 539 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության 2-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի պարեկի կողմից կազմվել է թիվ 8180412760 արձանագրությունը:»:
Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով նախատեսված հարցերի քննարկման ընթացքում մեղադրյալ Երվանդ Մաթևոսյանը և պաշտպան Կորյուն Բեգջանյանը միջնորդել են կիրառել արագացված վարույթ:
Հանրային մեղադրողը հրապարակել է մեղադրանքի փաստական հիմքը, ինչպես նաև վերագրվող արարքների իրավական գնահատականը:
Մեղադրյալ Երվանդ Մաթևոսյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին, հայտնել է, որ միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, ինչպես նաև հայտնել է, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, որոշում է կայացրել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
 ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանից ստացված տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Երվանդ Մաթևոսյանը արարքը կատարելու պահին և ներկայում ունի դատվածություն:
 ՊԵԿ տվյալների շտեմարանից արտատպված տեղեկատվության համաձայն՝ դեպքին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Երվանդ Մաթևոսյանի եկամուտը բացակայում է:
 ՔԿԱԳ տվյալների շտեմարանից արտատպված տեղեկատվության համաձայն՝ Երվանդ Մաթևոսյանն ունի չորս անչափահաս երեխաներ՝ Գայանե Երվանդի Մաթևոսյան, ծնված՝ 22.08.2010թ., Նարեկ Երվանդի Մաթևոսյան, ծնված՝ 03.01.2012թ., Կարեն Երվանդի Մաթևոսյան, ծնված՝ 03.01.2012թ., և Կարինե Երվանդի Մաթևոսյան, ծնված՝ 28.10.2020թ.:
 ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնի պետի՝ 2025 թվականի մայիսի 12-ի գրությունը, որի համաձայն՝ «հայտնում եմ, որ Երվանդ Մաթևոսյանը 21.03.2025թ.-ին ներկայացել է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմին և նույն օրը սահմանված կարգով վերցվել է հաշվառման:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 09.01.2025թ.-ի թիվ ԵԴ1/2427/0124 օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտը 21.03.2025թ.-ին ընդունվել է կատարման:
Միաժամանակ հայտնում եմ, որ առ 12.05.2025թ. Ե.Մաթևոսյանը 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ տուգանքի վճարումը հավաստող անդորրագիր չի ներկայացրել։»:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ՝ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով՝ հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Երվանդ Մաթևոսյանի կողմից ընդունելու, արագացված վարույթ կիրառելու և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելու պայմաններում՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Երվանդ Մաթևոսյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունների հատկանիշներին:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Երվանդ Մաթևոսյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքների կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
- դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին:
- Դատարանը որպես մեղադրյալ Երվանդ Մաթևոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում՝
- առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը),
- խնամքին չորս անչափահաս երեխաների առկայությունը (Երվանդ Մաթևոսյանն ունի չորս անչափահաս երեխաներ՝ Գայանե Երվանդի Մաթևոսյան, ծնված՝ 22.08.2010թ., և Նարեկ Երվանդի Մաթևոսյան, ծնված՝ 03.01.2012թ., Կարեն Երվանդի Մաթևոսյան, ծնված՝ 03.01.2012թ., Կարինե Երվանդի Մաթևոսյան, ծնված՝ 28.10.2020թ.):
Դատարանը որպես մեղադրյալ Երվանդ Մաթևոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտարկում հանցանքը դատվածության առկայության պայմաններում կատարելը:
Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Երվանդ Մաթևոսյանին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար նա ենթակա է պատժի՝ իր կատարած հանցանքի համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
(…):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4.1-րդ կետի համաձայն՝ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
Նույն օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝
(...)
11. Պատիժը նշանակվում է սույն հոդվածի կանոններով, եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո պարզվի, որ դատապարտյալը մեղավոր է նաև մեկ այլ հանցանքի համար, որը նա կատարել է նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը: Այս դեպքում վերջնական պատժի ժամկետին հաշվակցվում է առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը և պատժի կրման սկիզբ է համարվում առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրման սկիզբը:
(…):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
(...)»:
Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրյալի կողմից կատարած հանցագործությունների եղանակը, տեղը, ժամանակը, հանցագործության շարժառիթը և նպատակները, դիտավորության տեսակը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը, նրա կողմից հանրային աշխատանքներ կատարելու անհամաձայնությունը և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ և 69-րդ հոդվածներով, գտնում է, որ Երվանդ Մաթևոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պետք է նշանակել հոդվածի սանկցիայով նախատեսված տուգանքի ձևով պատիժ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
(…)
3.Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։
(…)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն.
(…)
Ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները, (…):
Քրեաիրավական նշված նորմերի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ տուգանքի հաշվարկման հիմքում դրվում է ոչ թե նվազագույն աշխատավարձը, այսինքն՝ պետությունում սահմանված ֆիքսված որևէ գումար, այլ հանցանք կատարած անձի եկամուտը:
Հաշվի առնելով, այն հանգամանքը, որ «Էկենգ» ՓԲԸ փոխգործելիության հարթակի միջոցով ստացված տեղեկանքի համաձայն՝ դեպքին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում մեղադրյալ Երվանդ Մաթևոսյանի եկամտի եկամուտը բացակայում է, ուստի նրա նկատմամբ որպես պատիժ նշանակվող տուգանքի չափը պետք է որոշվի ՀՀ-ում սահմանված նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափով:
«Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի՝ 2022 թվականի դեկտեմբերի 7-ի փոփոխության համաձայն՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ին ՀՀ-ում որպես նվազագույն ամսական աշխատավարձ է սահմանվել 75.000 ՀՀ դրամը:
Նման պայմաններում, հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Երվանդ Մաթևոսյանն իրեն մեղսագրվող հանցանքը կատարել է 2024 թվականի օգոստոսի 8-ին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ նրա նկատմամբ կիրառելի է ներկայում գործող նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափը:
Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրյալ Երվանդ Մաթևոսյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը, ինչպես նաև նրա կողմից կատարված հանցանքի բնույթն ու նշանակությունը, գտնում է, որ նրա նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Միևնույն ժամանակ Դատարանը, նկատի ունենալով, որ Երվանդ Մաթևոսյանի Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 9-ի թիվ ԵԴ1/2427/01/24 դատավճռով նշանակված 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքից վճարում չի կատարել, գտնում է, որ հանցանքների համակցությամբ նշանակված տուգանքին պետք է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 9-ի թիվ ԵԴ1/2427/01/24 դատավճռով նշանակված 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով ՀՀ դրամը և վերջնական պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ 900.000 (ինը հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Դատարանը, հաշվի առնելով մեղադրյալի գույքային դրությունը, գտնում է, որ նա ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարել տուգանքը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն.
(…)
7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել։
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը`
1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով,
2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով:
(…)
Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալին պետք է թույլատրել որպես պատիժ նշանակված 900.000 (ինը հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս 12 (տասներկու) ամսվա ընթացքում՝ նվազագույնը ամսական 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով՝ ըստ նրա և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի:
Անդրադառնալով Երվանդ Մաթևոսյանի կողմից փորձաշրջանի մեջ գտնվելու պայմաններում հանցանք կատարելու և փորձաշրջանը վերացնելու հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Արարքի հանցավորությունը, պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով:
(…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Արարքի հանցավորությունը սահմանող, պատիժը խստացնող կամ հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենսդրությունը հետադարձ ուժ չունի:
(…)
4. Հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ, եթե դա նախատեսված է օրենքով։
(…):»:
2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
6. Եթե դատապարտյալը փորձաշրջանի ընթացքում չարամտորեն խուսափում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանի կողմից նրա վրա դրված պարտականությունները կատարելուց՝ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող մարմնի միջնորդությամբ, ինչպես նաև անզգույշ կամ ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցանք կատարելու դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերացման հարցը լուծում է դատարանը:
7. Փորձաշրջանի ընթացքում անձի կողմից միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր դիտավորյալ հանցանք կատարելու դեպքում դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը և պատիժ նշանակում սույն օրենսգրքի 67-րդ հոդվածով նախատեսված կանոններով: Նույն կանոններով պատիժ է նշանակվում նաև նոր անզգույշ կամ ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցանք կատարելու դեպքում, եթե դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը:»:
2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 6-րդ և 7-րդ մասերի համակարգային վերլուծության արդյունքում Դատարանն արձանագրում է, որ ըստ էության Օրենսդիրը սահմանել է պատիժը պայմանական չկիրառելը վերացնելու երկու տարբեր իրավակարգավորումներ: Մասնավորապես՝ առաջին դեպքը վերաբերում է փորձաշրջանի ընթացքում դատապարտյալի կողմից դատարանի կողմից իր վրա դրված պարտականությունները կատարելուց չարամտորեն խուսափելուն կամ փորձաշրջանի ընթացքում անզգույշ կամ ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցանք կատարելուն: Ընդ որում՝ երբ փորձաշրջանի ընթացքում դատապարտյալն իր վրա դրված պարտականությունները չարամտորեն չի կատարում, պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու միջնորդությամբ հանդես գալու իրավասությունը տրվել է դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող համապատասխան մարմնին՝ համապատասխան միջնորդությամբ հանդես գալով, իսկ դատապարտյալի կողմից անզգույշ կամ ոչ մեծ ծանրության հանցանք կատարելու դեպքում դատապարտյալի նկատմամբ կիրառված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու հարցի լուծումը առանց համապատասխան միջնորդություն ներկայացնելու ենթակա է լուծման Դատարանի կողմից: Հարկ է փաստել, որ Օրենսդրի տրամաբանությունն այն է, որ Դատարանը անզգույշ կամ ոչ մեծ ծանրության հանցանք կատարած դատապարտյալի պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու հարցը լուծում է հենց համապատասխան անզգույշ կամ ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ըստ էության քննելիս:
Երկրորդ դեպքում, ինչպես բխում է նույն հոդվածի 7-րդ մասից, խոսքը գնում է փորձաշրջանի ընթացքում դատապարտյալի կողմից միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր դիտավորյալ հանցանք կատարելու դեպքերին: Ընդ որում՝ Օրենսդրի կողմից սույն պարագայում Դատարանին այլևս չի տրվել հնարավորություն՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու և/կամ չվերացնելու հարցը քննարկման առարկա դարձնելու և գնահատելու կատարված հանցանքի բնույթը: Մասնավորապես՝ փորձաշրջանի ընթացքում դատապարտյալի կողմից միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր դիտավորյալ հանցանք կատարելու դեպքում իմպերատիվ կերպով սահմանվել է դատապարտյալի նկատմամբ կիրառված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու իրավակարգավորում: Հատկանշական է նաև, որ սույն դեպքում Դատարանը պատիժ է նշանակում դատավճիռների համակցությամբ (առավել մանրամասն տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Անդրեյ Վլադիմիրի Համզոյանի վերաբերյալ 2013 թվականի նոյեմբերի 28-ի թիվ ՍԴ3/0046/01/13 որոշում):
2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«12. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է նոր դիտավորյալ հանցանք, ապա նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշումը վերացվում է: Այդ դեպքում դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:
13. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է անզգույշ հանցանք, ապա պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու հարցը լուծում է դատարանը: Եթե դատարանը գործի հանգամանքների համակողմանի գնահատման արդյունքով որոշում է չվերացնել պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը և նոր կատարված հանցանքի համար նշանակում է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ, ապա այդ պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվում, և փորձաշրջանի ժամկետը երկարաձգվում է մինչև 5 տարի ժամկետով: Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է մեկից ավելի անզգույշ հանցանք, ապա պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը վերացվում է: Եթե դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը, ապա պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:
(…):»:
2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ և 13-րդ կետերի համակարգային վերլուծության արդյունքում Դատարանն արձանագրում է, որ ի տարբերություն 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի, նոր քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով տարբերություն չի դրվել փորձաշրջանի մեջ գտնվող դատապարտյալի կողմից կատարվող հանցանքի ծանրությանը և իմպերատիվ կերպով սահմանվել է, որ դիտավորյալ հանցանք կատարելու դեպքում՝ անկախ կատարվող հանցանքի ծանրության, Դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշումը: Հատկանշական է նաև, որ նոր քրեական օրենսգրքով Դատարանի հայեցողությանն է թողնվել միայն պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու և/կամ չվերացնելու հարցը այն դեպքում, երբ փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է անզգույշ հանցանք:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
«2. Ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ են համարվում սույն օրենսգրքով նախատեսված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում 2 տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ:»
Դատարանը, նախ և առաջ փաստում է, որ Երվանդ Մաթևոսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքը դասվում է հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների շարքին, որի համար որպես պատիժ նախատեսված է տուգանք՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներ՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով: Դատարանն արձանագրում է, որ Երվանդ Մաթևոսյանի կողմից կատարած հանցանքը ոչ մեծ ծանրության հանցանք է:
Դատարանն արձանագրում է, որ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը Երվանդ Մաթևոսյանի վիճակը վատթարացնող նորմ է, ուստի այն չի կարող հետադարձությամբ կիրառվել: Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 09.11.2022 թվականի դատավճռով Երվանդ Մաթևոսյանը մեղավոր է ճանաչվել այնպիսի արարքի կատարման համար, որը կատարվել է ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի գործողության պայմաններում, և դատարանը կիրառել է նախկին քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը՝ Դատարանը գտնում է, որ նշված դատավճռով սահմանված փորձաշրջանի վերացման հարցը ենթակա է լուծման ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով սահմանված իրավակարգավորումների կիրառմամբ:
Վերոնշյալի համատեքստում հաշվի առնելով Ե.Մաթևոսյանի կողմից կատարված հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, օրենքով պաշտպանվող հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, հանցավորի անձը բնութագրող հանգամանքները, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող, ինչպես նաև անձը բնութագրող հանգամանքների առկայությունը՝ Դատարանը գտնում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 09.11.2022 թվականի դատավճռով Ե.Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը ենթակա չէ վերացման:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Երվանդ Մաթևոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Երվանդ Մաթևոսյանի վերաբերյալ ՀՀ միգրացիոն ծառայությունում և Հայաստանի Հանրապետության սահմանային էլեկտրոնային կառավարման տեղեկատվական (ՍԷԿՏ) համակարգում բացառապես սույն գործով առկա արգելանքները պետք է վերացնել:
Անդրադառնալով արտավարութային փաստաթղթերի տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ վարույթն իրականացնող մարմնի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 13-ի որոշմամբ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված փաստաթղթերը պետք է պահել գործի հետ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն, ուստի Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը, նկատի ունենալով արագացված վարույթ կիրառելու հանգամանքը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, փաստում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, ուստի վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5 հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Երվանդ Հայկի Մաթևոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի կիրառմամբ՝ հանցանքների համակցությամբ սույն դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 9-ի թիվ ԵԴ1/2427/01/24 դատավճռով որպես տուգանք նշանակված 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը, և Երվանդ Հայկի Մաթևոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 900.000 (ինը հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Երվանդ Հայկի Մաթևոսյանին թույլատրել որպես պատիժ նշանակված 900.000 (ինը հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս 12 (տասներկու) ամսվա ընթացքում՝ նվազագույնը ամսական 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով՝ ըստ նրա և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի:
Երվանդ Հայկի Մաթևոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Երվանդ Մաթևոսյանի վերաբերյալ ՀՀ միգրացիոն ծառայությունում և Հայաստանի Հանրապետության սահմանային էլեկտրոնային կառավարման տեղեկատվական (ՍԷԿՏ) համակարգում բացառապես սույն գործով առկա արգելանքները վերացնել:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ ՌԱԶՄԻԿ ՄԱՐԻԿՅԱՆ