ԵԴ1/3745/01/24



ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան)՝ հետևյալ կազմով՝

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Է.ՄԱՆԱՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ն․ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ
Վ․ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Լ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ՝ Գ.ՄՈՎՍԻՍՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ՝ Ա.ՄՈՒՐԱԴՅԱՆԻ

«22» մայիսի 2025 թվական ք․Երևան

դռնբաց դատական նիստում, վերաքննության կարգով քննության առնելով թիվ ԵԴ1/3745/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Արմինե Մելիքսեթյան) 2025 թվականի փետրվարի 25-ի դատավճռի դեմ Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Ա․Մանուկյանի վերաքննիչ բողոքը,


Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1․Գործի դատավարական նախապատմությունը․
1․1․ 2024 թվականի հոկտեմբերի 24-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Մ․Չիբուխչյանի (այսուհետ նաև՝ Քննիչ) կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 458-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 16827724 քրեական վարույթը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Ա․Մանուկյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով Գեղամ Ատոմի Մովսիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 25-ի որոշմամբ մեղադրյալ Գեղամ Ատոմի Մովսիսյանի նկատմամբ որպես համակցված խափանման միջոցներ կիրառվել են տնային կալանքը՝ 2 ամիս ժամկետով, և բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի նոյեմբերի 29-ին Քննիչի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 16846424 քրեական վարույթը։
2024 թվականի նոյեմբերի 29-ին թիվ 16846424 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 16827724 քրեական վարույթին, նախաքննությունը շարունակվել է 16827724 համարի ներքո։
2024 թվականի նոյեմբերի 29-ին թիվ 16827724 քրեական վարույթից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով անհայտ անձի կողմից մեղադրյալ Գեղամ Մովսիսյանին ակոսափող հրազեն հանդիսացող «Մակարով» տեսակի 7,62 մմ /7,62x25/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը իրացնելու դեպքով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 458-րդ հոդվածի 1-ին մասով անհայտ անձի կողմից ակոսափող հրազեն հանդիսացող «ПМ» /Մակարով/ մոդելի 9 մմ /9x18/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակի նույնականացման տարրը ջնջելու դեպքով մասը անջատվել է և անջատված մասով նախաքննությունը շարունակվել է 16846424 համարի ներքո։
2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացել են թիվ 16827724 քրեական վարույթի նյութերը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, որը ԵԴ1/3745/01/24 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Ա․Մելիքսեթյանին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ին կայացվել է «Քրեական գործով վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին» որոշում։
2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ի՝ «Խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննարկելու մասին» որոշմամբ մեղադրյալ Գեղամ Ատոմի Մովսիսյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամկետով, իսկ բացակայելու արգելքը թողնվել է անփոփոխ։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի փետրվարի 25-ի դատավճռով վճռվել է.
«Գեղամ Ատոմի Մովսիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և պատիժ նշանակել ազատազրկում 4 /չորս/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասին համաձայն պատժի ժամկետի մեջ հաշվակցել մեղադրյալի անազատության մեջ գտնվելու 4 ամիս 1 օրը, արձանագրել ազատազրկման ձևով պատժի կրման փաստը:
Տնային կալանք խափանման միջոցն անհապաղ վերացնել, իսկ բացակայելու արգելք խափանման միջոցը պահպանել մինչև դատավճիռն ուժի մեջ մտելը, որից հետո վերացնել:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված հրազենը և ռազմամթերքը հանձնել նախաքննության մարմնին՝ անջատված մասով քննության ընթացքում տնօրինելու համար:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
(…)»:
1․2․ 2025 թվականի մարտի 31-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Ա․Մանուկյանի վերաքննիչ բողոքը:
Քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի ապրիլի 11-ին:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 23-ի որոշմամբ դատախազ Ա․Մանուկյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել է դատաքննության։

2․ Առաջին ատյանի դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը․
2․1․ Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի փետրվարի 25-ի դատավճռում, ի թիվս այլնի, նշել է հետևյալը․ «(…) 4.3. Դատարանը որպես մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ խնամքին ունի երկու անչափահաս երեխա, ինչպես նաև ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և զղջացել է:
Մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ Դատարանը չի արձանագրում:
4.4. Քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալի նկատմամբ, հաշվի առնելով կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, մեղքի ձևը, հանցանքը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, նրա արարքի սոցիալական հետևանքները, ինչպես նաև հանցանքի անմիջական օբյեկտի բնույթը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցագործության առարկայի տեսակը, քանակը, դրանք համադրելով մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալների հետ` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալը ենթակա է ազատազրկման ձևով պատժի:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալն իր կատարած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքի կատարման համար ենթակա է 4 /չորս/ ամիս ժամկետով ազատազրկման, որով կապահովվի ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին և բավարար է սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, պատժի ենթարկված անձին վերասոցիալականացնելու և հանցագործությունները կանխելու համար։
4.5 Անդրադառնալով պատիժը կրելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով պատժին պետք է հաշվակցվի անազատության մեջ գտնվելու 4 ամիս 1 օրը և արձանագրել ազատազրկման ձևով պատժի կրման փաստը։(…)»։


3. Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
3․1․ 2024 թվականի հոկտեմբերի 24-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով Գեղամ Ատոմի Մովսիսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա, չպարզված ժամանակահատվածից մինչև 2024 թվականի հոկտեմբերի 24-ը՝ ժամը 04․30-ի սահմանները, խախտելով «Զենքի մասին» ՀՀ օրենքի պահանջները՝ ապօրինի կերպով պահել, կրել և փոխադրել է դեռևս չպարզված անձից, հանգամանքներում ու ժամանակահատվածում ապօրինի ձեռք բերած ակոսափող հրազեն հանդիսացող՝ գործարանային արտադրության «ПМ» /Մակարով/ մոդելի 9 մմ /9x18/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակ՝ լիցքավորված ռազմամթերք հանդիսացող՝ թվով 7 գործարանային արտադրության 9 մմ տրամաչափի «Մակարով» տեսակի ակոսափող ատրճանակից և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից կրակելու համար նախատեսված փամփուշտներով, որը հայտնաբերվել և վերցվել է 2024 թվականի հոկտեմբերի 24-ին՝ Գեղամ Մովսիսյանի անձնական խուզարկությամբ։

4. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, դրանք հիմնավորող փաստարկները և պահանջը.
4.1. Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Ա․Մանուկյանը, ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, ի թիվս այլնի, նշել է․ «(...) Գտնում եմ, որ մեղադրյալ Գեղամ Ատոմի Մովսիսյանի նկատմամբ դատավճռով 4 (չորս) ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժ նշանակելով Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա` ճիշտ չի կիրառվել նյութական՝ քրեական օրենքը, ինչի արդյունքում չեն պահպանվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ, 69-րդ հոդվածներով սահմանված պահանջները, չի ապահովվել կիրառվող օրենսդրության և պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, որպիսի պայմաններում կայացված դատավճիռը ենթակա է բեկանման՝ հետևյալ հիմնավորումներով և պատճառաբանություններով.
(…)
Սույն քրեական վարույթում առկա փաստական տվյալները գնահատելով մեջբերված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` պետք է արձանագրել, որ մեղադրյալ Գեղամ Ատոմի Մովսիսյանի նկատմամբ 4 ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս Դատարանը պատշաճ իրավական վերլուծության չի ենթարկել վերջինիս կողմից կատարած հանցավոր արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող հետևյալ գործոնները.
ա) խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ այն, որ մեղադրյալը ոտնձգել է մարդու և հասարակության անվտանգության պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերության դեմ,
բ) անձի հոգեբանական վերաբերմունքն իր արարքի նկատմամբ, մասնավորապես այն, որ մեղադրյալը գործել է ուղղակի դիտավորությամբ, գիտակցել է իր կողմից ապօրինի կերպով հրազեն ձեռք բերելու, պահելու և հետագայում նաև կրելու հանգամանքը,
գ) հանցագործության առարկայի տեսակը, մասնավորապես՝ մեղադրյալի մոտ հայտնաբերվել է՝ «Մակարով» տեսակի ակոսափող հրազեն՝ լիցքավորված թվով 7 ռազմամթերք հանդիսացող փամփուշտներով,
դ) չի բացահայտվել նաև զենքի ձեռքբերման աղբյուրը և վարույթից անջատված մասով նախաքննությունը դեռևս շարունակվում է:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի բարձր հանրային վտանգավորությունը պայմանավորված է նրանով, որ հիմնականում հանցագործության առարկաները այլ հանցավոր նպատակներով օգտագործման իրական հնարավորություն է ստեղծվում, ինչը վտանգ է առաջացնում մարդկանց կյանքի և առողջության համար, ինչպես նաև պետության կողմից պահպանվող մի շարք այլ հասարակական հարաբերությունների պաշտպանությունը դնում է իրական վտանգի տակ: Այդ համատեքստում պատահական չէ, որ նոր քրեական օրենսգրքով հիշյալ հանցակազմի մասով պետության քրեական քաղաքականությունը փոփոխվել է, և նախկին 3 տարվա փոխարեն, նախատեսվել է մինչև 5 տարի ժամկետով ազատազրկում (թեև նշված հանգամանքը չի տարածվել և չէր էլ կարող տարածվել մեղադրյալի նկատմամբ՝ նկատի ունենալով տվյալ սանկցիայի առավել խիստ լինելը հանցանք կատարելու պահին գործած օրենքի նկատմամբ):
Մեղադրյալ Գեղամ Ատոմի Մովսիսյանի նկատմամբ մեղմ պատիժ նշանակելու վերաբերյալ եզրահանգում անելով՝ Դատարանը, թվարկելով վերջինիս անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, դրանք պատշաճ գնահատման չի ենթարկել վերը նշված առանձնահատկությունների համատեքստում, որպիսի մոտեցման անհրաժեշտությունը ուղիղ նախատեսված է ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի վերը մեջբերված որոշմամբ, իսկ նշված հանգամանքները այն աստիճան չեն նվազեցրել մեղադրյալի արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, որ հիմք հանդիսանային նրա նկատմամբ մեղմ պատիժ նշանակելու համար:
Մասնավորապես, մեղադրյալ Գեղամ Մովսիայնի կողմից իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, խոստովանական ցուցմունքներ տալը, անկեղծորեն զղջալը որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք գնահատելիս Դատարանը հաշվի չի առել, որ այդպիսիք տեղի են ունեցել վարույթով ձեռք բերված անհերքելի ապացույցների պայմաններում: Ի վերջո, ցանկացած՝ օրենքով չնախատեսված այլ հանգամանք մեղմացնող գնահատելու տեսանկյունից ի թիվս այլ չափանիշների պետք է գնահատման արժանացվի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը ողջամտորեն նվազեցրած լինելու տեսանկյունից, որպիսին սույն պայմաններում առկա չէ:
Ինչ վերաբերում է նախկինում դատապարտված չլինելուն, ապա անձանց լայն շրջանակին բնորոշ հատկություն կրելը չի կարող ողջամտորեն նվազեցնել որևէ արարքի հանրային վտանգավորությունը, այլ ընդհակառակը, այդ հատկությունից շեղումները միայն կարող են գնահատման արժանացվել և բացասաբար բնութագրել վերջինիս:
Այսպիսով, Գեղամ Ատոմի Մովսիսյանի կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, բնույթը և սոցիալական նշանակությունը գնահատելիս Դատարանը պետք է հաշվի առներ և պատշաճ գնահատման ենթարկեր վերը նշված հանգամանքները, որպիսին տեղի չի ունեցել, ինչն էլ հանգեցրել է նրա նկատմամբ 4 ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով ակնհայտ մեղմ պատիժ նշանակելուն՝ և այդպիսով՝ ոչ արդարացի պատժի, ինչով պայմանավորված, պատժի նպատակները չեն կարող համարվել իրագործելի, որպիսի պայմաններում, գտնում եմ, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրյալ Գեղամ Մովսիսյանը ենթակա է պատժի՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով, որը համաչափ է կատարված արարքին, ինչպես նաև անհրաժեշտ և բավարար է՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, վերջինիս ուղղվելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար, քանի որ միայն այդ դեպքում է հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը: (...)»։
4.2. Արդյունքում Բողոքաբերը խնդրել է․ «(…) Բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 25-ի թիվ ԵԴ1/3745/01/24 դատավճիռը՝ Գեղամ Ատոմի Մովսիսյանի նկատմամբ նշանակելով համաչափ պատիժ՝ ազատազրկում 1 (մեկ) տարի ժամկետով:»։

5. Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
5.1. 2025 թվականի մայիսի 06-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է դատախազ Ա․Մանուկյանի գրությունը, որով վերջինս հայտնել է, որ աշխատանքային ծանրաբեռնվածության պատճառով չի կարող մասնակցել դատական նիստին։ Միաժամանակ նշել է, որ պնդում է ներկայացրած վերաքննիչ բողոքը և խնդրում է վերաքննիչ բողոքի քննությունն անցկացնել իր բացակայությամբ։
5․2․ 2025 թվականի մայիսի 08-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է պաշտպան Ս․Մինասյանի կողմից ներկայացված «Վերաքննիչ բողոքի պատասխան» վերտառությամբ դատավարական փաստաթուղթը, որում վերջինս նշել է հետևյալը․ «(…) Պաշտպանության կողմը գտնում է, որ Դատարանը 2024 թվականի փետրվարի 25-ի թիվ ԵԴ1/3745/01/24 գործով դատական ակտը կայացրել է օրինական և հիմնավորված, դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, Դատարանը գործել է օրենքի տառին համապատասխան հետևյալ պատճառաբանություններով․
(…)
Վերոթվարկյալ քրեադատավարական իրավանորմերը համադրելով նաև Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված իրավակիրառ պրակտիկայի հետ՝ կարող ենք գալ այն եզրահանգմանը, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը կայացրել է իրավաչափ և հիմնավորված դատական ակտ։
Պաշտպանության կողմի համոզմամբ որևէ էական փաստական տվյալ չի ներկայացվել, որի հիման վրա հնարավոր կլիներ հիմնավոր կերպով պնդել, որ Գեղամ Մովսիսյանի նկատմամբ բացառապես ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժ առավել ևս 1 տարի ժամկետով պետք է նշանակվի, որպեսզի իրականացվի պատժի նպատակները։
Պաշտպանության կողմի գնահատմամբ Դատարանը իրավաչափորեն որպես մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առել այն, որ [խնամքին] ունի երկու անչափահաս երեխա, ինչպես նաև ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և զղջացել է։
Մեղադրյալի պատասխանատվությունը ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ Դատարանը չի արձանագրել։
Քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալի նկատմամբ, հաշվի առնելով կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես, որ հրազեն հանդիսացող ատրճանակը եղել է սկոճավորված և գործադրման [հավանականությունը] բացակայել է, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, մեղքի ձևը, հանցանքը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, նրա արարքի սոցիալական հետևանքները, ինչպես նաև հանցանքի անմիջական օբյեկտի բնույթը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցագործության առարկայի տեսակը, քանակը, դրանք համադրելով մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալների հետ՝ պաշտպանության կողմը գտնում է, որ մեղադրյալը ենթակա է ազատազրկման ձևով պատժի։
(…)
Անդրադառնալով պատիժը կրելու հարցին՝ պաշտպանության կողմն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով պատժին պետք է հաշվակցվի անազատության մեջ գտնվելու 4 ամիս 1 օրը և արձանագրել ազատազրկման ձևով պատժի կրման փաստը։
Վերոթվարկյալ քրեադատավարական իրավանորմերը համադրելով նաև Վճռաբեկ դատարանի և Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի կողմից ձևավորված իրավակիրառ պրակտիկայի հետ՝ կարող ենք գալ այն եզրահանգմանը, որ Երևան [քաղաքի] առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը կայացրել է իրավաչափ և հիմնավորված դատական ակտ։»։
5․3․ Պաշտպանը հայտնեց, որ ներկայացված բողոքը ենթակա է մերժման, վիճարկվող դատական ակտը օրինական և հիմնավորված է։ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները և անձը բնութագրող հանգամանքները։ Կարևոր է այն, որ հրազենը եղել է փաթեթավորված, այսինքն՝ գործադրման հավանականությունը նվազ է եղել, ուստի և՛ արարքի և՛ անձի հանրային վտանգավորությունը ցածր է եղել։ Մեղադրյալն իր ցուցմունքով հայտնել է, թե որտեղից է գտել հրազեն հանդիսացած ատրճանակը։
5.4. Մեղադրյալը հայտնեց, որ հրազենն ամբողջությամբ փաթեթավորված է եղել, նրանք [ոստիկաններն] են բացել։ Ինքն է ասել, որ իր մոտ փաթեթավորված զենք կա։ Եթե ինքը չասեր, դժվար նրանք իմանային զենքի մասին։ Ի վերջո՝ պետք է հանձներ։

6․Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
6.1. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և փաստարկների սահմաններում քննելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է:
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին։»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները։»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ։»:
6.2. ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից: Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (մեղքի ձև և տեսակ, շարժառիթ, նպատակ, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակություն, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարք և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճան և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման:
Այսպիսով, պատիժ նշանակելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը: Հանցագործության այս հատկանիշներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով այն մասին, որ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 17.02.2009թ., թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Նարեկ Սարգսյանի գործով թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման շրջանակներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է նաև. «(...)[Պ]ատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար` պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից (…):
(…)[Պ]ատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, (…) [որը պետք է կիրառվի] պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում» (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-րդ կետը):
6.3. Վերոգրյալի համատեքստում՝ անդրադառնալով մեղադրյալ Գեղամ Մովսիսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի արդարացիությանը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայի վերլուծությունից երևում է, որ այն այլընտրանքային է և հնարավորություն է տալիս դատարանին, ելնելով կոնկրետ հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթից և աստիճանից, հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակել արդարացի պատիժ՝ ընտրելով հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժատեսակներից որևէ մեկը՝ ազատության սահմանափակումը՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկումը՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով (արագացված վարույթի պայմաններում՝ 3 տարի 6 ամիս ժամկետով):
6.3.1. Մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժի՝ 4 ամիս ժամկետով ազատազրկման մեղմ լինելու մասին Բողոքաբերի պնդման կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանը նախ արձանագրում է, որ պատժի արդարացիությունը և համաչափությունը գնահատելիս պետք է հաշվի առնել նաև քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող, ծանրացնող և մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները։
Հաշվի առնելով այն, որ մեղադրյալին մեղսագրվում է միջին ծանրության հանցանքի կատարում, վերջինս խնամքին ունի 2 անչափահաս երեխա, ընդունել է մեղքը և զղջացել է կատարած արարքի համար, բացակայում են քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքները՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից 4 ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, իսկ առավել խիստ պատիժ նշանակելու հիմքերը բացակայում են, ուստի մեղադրյալ Գ․Մովսիսյանի նկատմամբ 4 ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի՝ վերջինիս համար մեղմ լինելու մասին Բողոքաբերի փաստարկը Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի չէ։
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նաև արձանագրել, որ մեղադրյալի մոտ հրազենը գտնվել է փաթեթավորված վիճակում, այսինքն՝ այն փաստացի օգտագործման համար մատչելի չի եղել, ինչն էլ էականորեն նվազեցրել է արարքի հանրային վտանգավորությունը։
Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանն այլ հանգամանքների հետ միասին հաշվի է առել նաև արարքի հանրային վտանգավորությունը, ինչն էլ հիմք է հանդիսացել մեղադրյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված ամենախիստ պատժատեսակը՝ ազատազրկումն ընտրելու համար։
6.3.2. Ինչ վերաբերում է Բողոքաբերի՝ հրազենի, դրա հիմնական բաղկացուցիչ մասերի, ռազմամթերքի և այլ նյութերի, սարքերի, առարկաների ապօրինի շրջանառության հանցակազմի շրջանակներում պետության որդեգրած քրեական քաղաքականության մասին փաստարկին, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քննարկվող հանցակազմի համար առավելագույնը 5 տարի ժամկետով ազատազրկում նախատեսված լինելու հանգամանքը մշտապես չի կարող հանգեցնել անձի նկատմամբ առավել խիստ պատժաչափ ընտրելուն, հակառակ պարագայում կարող է վտանգի տակ դրվել պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը, ուստի այդ կապակցությամբ Բողոքաբերի դիտարկումը, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, չի կարող հիմնավոր համարվել։
6.3.3. Անդրադառնալով նախկինում դատապարտված չլինելու հանգամանքը դատավճռով նշանակված պատժի հիմքում դնելու մասին Բողոքաբերի փաստարկին՝ հարկ է արձանագրել, որ հիշյալ հանգամանքը չի դրվել Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումների հիմքում, ուստի այդ մասով ևս Բողոքաբերի փաստարկը հիմնազուրկ է։
6.4. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի այն դիրքորոշմանը, որ մեղադրյալ Գեղամ Մովսիսյանի նկատմամբ 4 ամիս ժամկետով ազատազրկում նշանակելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Տվյալ դեպքում 4 ամիս ժամկետով ազատազրկում նշանակելը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
6.5. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերը նշված հանգամանքների հիման վրա կառուցված Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումը՝ մեղադրյալի նկատմամբ 4 ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի արդարացիության մասին, իրավաչափ է և բխում է գործով ձեռք բերված փաստերից, միաժամանակ, գտնում է, որ դատախազի կողմից վերաքննիչ բողոքում չեն ներկայացվել այնպիսի ծանրակշիռ փաստարկներ, որոնք կարող են վկայել հակառակի մասին:
Վերոգրյալի համատեքստում՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտում բացակայում է դատական ակտի բեկանման հիմք հանդիսացող որևէ դատական սխալ, վիճարկվող դատական ակտը հիմնավորված և պատճառաբանված է, ուստի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Ա․Մանուկյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը՝ թողնել անփոփոխ:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 367-րդ, 370-372-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Արա Մանուկյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 25-ի թիվ ԵԴ1/3745/01/24 դատավճիռը թողնելով անփոփոխ։
2. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ ԴԱՏԱՎՈՐ ԴԱՏԱՎՈՐ
Է․ՄԱՆԱՍՅԱՆ Ն․ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ Վ․ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ