ԵԴ1/3714/01/24
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

2025 թվականի մայիսի 22-ին Երևան քաղաքում

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական
դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)` հետևյալ կազմով

Նախագահությամբ դատավոր՝ Տիգրան Ոսկանյանի
Քարտուղարությամբ՝ Սյուզաննա Բադալյանի

Մասնակցությամբ
Մեղադրող՝ Ռոբերտ Մկրտչյանի
Պաշտպան՝ Անահիտ Ասատրյանի
Մեղադրյալ` Հրանտ Հարությունյանի

Դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կիրառմամբ, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հրանտ Յուրիկի Հարությունյանի (ծնված՝ 28.07.1983 թվականին՝ Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չի աշխատում, ամուսնալուծված, ունի մեկ անչափահաս երեխա, նախկինում դատապարտված՝ դատվածությունը չմարված, հաշվառված և փաստացի բնակվող՝ ք․Երևան, Զ․Քանաքեռցու փողոց 123/2 շենք, 16-րդ բնակարան)՝ 3 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով,
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի հոկտեմբերի 09-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 507-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 09119124 քրեական վարույթը:
2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Լ․Ալոյանի որոշմամբ՝ թիվ 09119124 քրեական վարույթով Վարդուհի Բաղդասարյանը ճանաչվել է որպես տուժող։
2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ին՝ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ե.Կարապետյանի որոշմամբ՝ թիվ 09119124 քրեական վարույթով Հրանտ Յուրիկի Հարությունյանի նկատմամբ 3 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Լ․Ալոյանի կողմից կազմվել է արձանագրություն՝ քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության մեջ փոփոխություն կատարելու մասին, որով թիվ 09119124 քրեական վարույթով կազմված արձանագրության մեջ կատարվել է փոփոխություն և առերևույթ հանցանքներին տրվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված իրավական գնահատական։
2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Լ.Ալոյանի որոշմամբ՝ թիվ 09119124 քրեական վարույթով մեղադրյալ Հրանտ Յուրիկի Հարությունյանի նկատմամբ կիրառվել է այլընտրանքային խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքը:
Թիվ 09119124 քրեական վարույթի նյութերն ըստ մեղադրանքի Հրանտ Յուրիկի Հարությունյանի՝ 3 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ի գրությամբ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազությունից ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, մուտքագրվել է 11.12.2024 թվականին և նույն օրն էլ համակարգչային ծրագրի միջոցով իրականացվող գործերի բաշխմամբ, գործը մակագրվել է դատավոր Տիգրան Ոսկանյանին:
Քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3714/01/24 համարը:
Քրեական գործը դատավորին հանձնվել է 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ին որոշում է կայացվել Հրանտ Յուրիկի Հարությունյանի վերաբերյալ 3 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ ԵԴ1/3714/01/24 քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումների նշանակելու մասին:
Նախնական դատալսումների ընթացքում Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածով նախատեսված հարցին, որոշում է կայացրել մեղադրյալի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ընթացքում ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ:
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Հրանտ Յուրիկի Հարությունյանի նկատմամբ 3 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել բանի համար, որ նա տեղյակ լինելով ՀՀ Քանաքեռ-Զեյթունի բաժնի ԱԳ և ԸԲԿ բաժանմունքի ավագ տեսուչ Լ․ Մանուկյանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 19-ի «Ընտանիքում բռնություն գործադրած անձի նկատմամբ անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու վերաբերյալ» որոշման սահմանափակումների մասին, այն է` 25 օր ժամկետով չայցելել իր հետ համատեղ բնակելի տարածքում չբնակվող, ընտանիքում բռնության ենթարկված Վարդուհի Էդուարդի Բաղդասարյանի և վերջինիս որդու՝ Արմեն Արտակի Աղամալյանի բնակության, աշխատանքի, հանգստի և այլ վայրեր, 25 օր ժամկետով չմոտենալ վերջիններիս 50 մետր հեռավորությունից մոտ, ինչպես նաև 25 օր ժամկետով արգելել հեռախոսային, նամակագրական կամ կապի այլ միջոցներով հաղորդակցվել Վ.Բաղդասարյանի և Ա. Աղամալյանի հետ, երեք անգամ չի կատարել «Ընտանեկան և կենցաղային բռնության կանխարգելման ու ընտանեկան և կենցաղային բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքի 7-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ, 3-րդ կետերով նախատեսված սահմանափակումները:
Այսպես
Հրանտ Յուրիկի Հարությունյանը տեղյակ լինելով ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Քանաքեռ-Զեյթունի բաժնի ԱԳ և ԸԲԿ բաժանմունքի ավատ տեսուչ Լ. Մանուկյանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 19-ի «Ընտանիքում բռնություն գործադրած անձի նկատմամբ անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու վերաբերյալ» որոշման սահմանափակումների մասին սահմանափակումների ժամկետը չլրացած՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ին ժամը 08:15-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Մ.Մելիքյան փողոցում իր և նախկին կնոջ՝ Վարդուհի Բաղդասարյանի հետ միջանձնային հարաբերությունները պարզաբանելու նպատակով մոտեցել է վերջինիս` խախտելով «Ընտանեկան և կենցաղային բռնության կանխարգելման ու ընտանեկան և կենցաղային բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքի 7-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված սահմանափակումները:
Բացի այդ, Հրանտ Յուրիկի Հարությունյանը տեղյակ լինելով ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Քանաքեռ Զեյթունի բաժնի ԱԳ և ԸԲԿ բաժանմունքի ավագ տեսուչ Մանուկյանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 19-ի «Ընտանիքում բռնություն գործադրած անձի նկատմամբ անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու վերաբերյալ» որոշման սահմանափակումների մասին սահմանափակումների ժամկետը չլրացած՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ին ժամը 21։50-ի սահմաններում Զ․Քանաքեռցու 141/15 հասցեի մոտակայքում իր և նախկին կնոջ՝ Վարդուհի Բաղդասարյանի հետ միջանձնային հարաբերությունները պարզաբանելու նպատակով մոտեցել է վերջինիս՝ խախտելով «Ընտանեկան և կենցաղային բռնության կանխարգելման ու ընտանեկան և կենցաղային բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքի 7-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով նախատեսված սահմանափակումները
Բացի այդ, Հրանտ Յուրիկի Հարությունյանը տեղյակ լինելով ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Քանաքեռ Զեյթունի բաժնի ԱԳ և ԸԲԿ բաժանմունքի ավագ տեսուչ Մանուկյանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 19-ի «Ընտանիքում բռնություն գործադրած անձի նկատմամբ անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու վերաբերյալ» որոշման սահմանափակումների մասին սահմանափակումների ժամկետը չլրացած՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 27-ին ժամը 21:45-ի սահմաններում տուժողի բնակության վայրի մոտակայքում՝ Երևան քաղաքի Մ.Մելիքյան նրբանցքի 3-րդ շենքի շքամուտքում, իր և նախկին կնոջ՝ Վարդուհի Բաղդասարյանի հետ միջանձնային հարաբերությունները պարզաբանելու նպատակով մոտեցել է վերջինիս և ցանկություն հայտնել խոսել տուժողի հետ, որից հետո տուժողի կողմից բացասական պատասխան ստանալուց հետո մտել է տուժողի բնակարան՝ խախտելով «Ընտանեկան և կենցաղային բռնության կանխարգելման ու ընտանեկան և կենցաղային բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքի 7-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով նախատեսված սահմանափակումները:
3.Արագացված վարույթ.
Մինչև հիմնական դատալսումները սկսելը Հրանտ Յուրիկի Հարությունյանը ներկայացրեց արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդություն, հայտնելով որ համաձայն է իրեն մեղսագրվող արարքին, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է միջնորդության բնույթը և հետևանքները:
Հանրային մեղադրող Ռ.Մկրտչյանը չառարկեց արագացված վարույթ կիրառելու դեմ:
Տուժող Վ.Բաղդասարյանը կազմված հեռախոսագիր համաձայն չի առարկել արագացված վարույթ կիրառելու դեմ:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։
4.Դատարանի իրավական վերլուծությունը.
Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հիմք ընդունելով մեղադրանքն ամբողջ ծավալով մեղադրյալ Հրանտ Յուրիկի Հարությունյանի կողմից կամովին ու գիտակցաբար ընդունելու և դրա հետ համաձայն լինելու փաստերը, հանգում է այն հետևության, որ նա մեղավորությամբ կատարել է 3 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով իրեն մեղսագրվող արարքները և դրանք կատարելու համար ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ ի թիվս այլի դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
-ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
-ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
-դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
Պատժի նշանակման հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմերը (2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրք) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում:
Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Այսպիսով, պատիժ նշանակելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը: Հանցագործության այս հատկանիշներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով այն մասին, որ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Արմեն Սուրիկի Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) դատարանի կողմից արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի բացահայտումը սերտորեն կապված է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների հետ՝ թե՛ արդարացի պատիժ նշանակելու և թե՛ պատժի անհատականացման համատեքստում: Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (տե՛ս mutatis mutandis Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-17-րդ կետերը): Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա: (…)»:
Օրենսդրի կողմից կոնկրետ հոդվածով սահմանված պատիժների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…)այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է, որ. «(…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. «Ընտանեկան և կենցաղային բռնության կանխարգելման ու ընտանեկան և կենցաղային բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության մասին» oրենքի 7-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-4-րդ կետերից որևէ մեկով, ինչպես նաև 8-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 1-4-րդ կետերից որևէ մեկով նախատեսված պահանջն ընտանեկան և կենցաղային բռնություն գործադրած անձի կողմից չկատարելը՝
պատժվում է հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով»:
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…)այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է, որ. «(…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա»։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը, որպես մեղադրյալ Հրանտ Յուրիկի Հարությունյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է արձանագրում՝ մեղքն ընդունելը, անկեղծորեն զղջալը, խոստովանական ցուցմունքներ տալը և դրանով իսկ նախաքննությանը օժանդակելը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը), խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը, վատառողջ լինելու և վիրահատված լինելու հանգամանքը:
Դատարանը մեղադրյալ Հրանտ Յուրիկի Հարությունյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների համատեքստում արձանագրում է հետևյալը.
-ըստ դատվածության և հետախուզման առկայության հարցման ձև 8 տեղեկանքի՝ մեղադրյալ Հրանտ Յուրիկի Հարությունյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2023 թվականի դեկտեմբերի 21-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասով սահմանված կարգով՝ վերջինիս թույլատրվել է դատավճռով նշանակված 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 1 (մեկ) տարվա ընթացքում՝ ըստ Հ․Հարությունյանի և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի:
- Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2023 թվականի դեկտեմբերի 21-ի դատավճիռը օրինական ուժի մեջ է մտել 2024 թվականի փետրվարի 10-ին,
-սույն քրեական վարույթով մեղադրյալ Հ.Հարությունին վերագրվող արարքները կատարվել են համապատասխանաբար՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ին, 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ին և 2024 թվականի սեպտեմբերի 27-ին, սակայն մինչ այդ մեղադրյալը ամբողջությամբ չի վճարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2023 թվականի դեկտեմբերի 21-ի դատավճռով նշանակված 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը։
Վերոգրյալով պայմանավորված, Դատարանը որպես մեղադրյալ Հրանտ Յուրիկի Հարությունյանի պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտարկում հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով սույն գործով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակին, Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայի վերլուծությունից երևում է, որ օրենսդիրը հնարավորություն է տալիս դատարանին, ելնելով կոնկրետ կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթից և աստիճանից, հանցավորի անձից, քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներից, ինչպես նաև գործի այլ տվյալներից, հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ ընտրելով հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժատեսակներից որևէ մեկը՝ հանրային աշխատանքները, ազատության սահմանափակումը, կարճաժամկետ ազատազրկումը կամ ազատազրկումը:
Վերոգրյալ իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Հրանտ Յուրիկի Հարությունյանի կատարած հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով մեղադրյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքի, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքի հետ՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Հրանտ Յուրիկի Հարությունյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ազատության սահմանափակման ձևով՝ դրվագներից յուրաքանչյուրով՝ 8 (ութ) ամիս ժամկետով և որ այդ պատժի կիրառումն անհրաժեշտ ու բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացմանը հասնելու համար:
Դատարանը գտնում է, որ դրանից խիստ պատիժը կլինի ոչ մարդասիրական և անարդար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ազատության սահմանափակումը դատապարտյալին առանց ուսումնառությունից կամ աշխատանքից կտրելու տնային պայմաններում հսկողության տակ պահելն է:
2. Ազատության սահմանափակումը նշանակվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար` 6 ամսից 3 տարի ժամկետով: Դատարանը, ազատության սահմանափակում նշանակելով, արգելում է հանցանք կատարած անձին այցելել տարբեր ժամանցային կամ այլ հաստատություններ, կազմակերպել, մասնակցել կամ այցելել որոշակի միջոցառումների կամ առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը կամ որոշակի ժամերի բացակայել տնից: Դատարանը, ազատության սահմանափակում նշանակելով, դատապարտյալի նկատմամբ սահմանում է սույն մասով սահմանված արգելքներից մեկը կամ մի քանիսը։
(...):»:
Դատարանը միաժամանակ գտնում է, որ անհրաժեշտ է մեղադրյալի վրա դնել պարտականություն՝ առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չփոխելու բնակության վայրը:
Միաժամանակ Դատարանը գտնում է, որ Հրանտ Յուրիկի Հարությունյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով նշանակված պատիժները գումարելու միջոցով վերջնական պատիժ պետք է նշանակել ազատության սահմանափակում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը:
2. Դատավճիռների համակցությամբ վերջնական պատիժը, բացառությամբ ազատազրկման ձևով վերջնական պատժի, չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակների համար սահմանված առավելագույն չափը:
3. (...)»:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 25-ի թիվ ԵԴ1/0081/01/25 դատավճռով Հրանտ Յուրիկի Հարությունյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և վերջինիս նկատմամբ որպես պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ 80 /ութսուն/ ժամ տևողությամբ, որին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ դատավճիռների համակցությամբ, լրիվ գումարվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2023 թվականի դեկտեմբերի 21-ի թիվ ԵԴ1/1611/01/23 դատավճռով նշանակված՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ տուգանք պատժի չկրած մասը՝ 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամը և Հրանտ Յուրիկի Հարությունյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 80 (ութսուն) ժամ տևողությամբ և տուգանք՝ 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամ չափով: Միաժամանակ Հրանտ Յուրիկի Հարությունյանին թույլատրվել է որպես պատիժ նշանակված 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը մաս առ մաս վճարել 10 (տասը) ամիս ժամկետում:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 25-ի թիվ ԵԴ1/0081/01/25 դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Հրանտ Յուրիկի Հարությունյանի կողմից դատավճռով նշանակված 80 /ութսուն/ ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքները չի կատարվել, ինչպես նաև տուգանքը չի վճարվել, և առկա է դատապարտյալի կողմից դրամական տուժանքի վճարման պարտավորություն՝ 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով, ինչպես նաև 80 (ութսուն) ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքներ կատարելու պարտավորություն, ուստի Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոնների կիրառմամբ սույն դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ պետք է գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 25-ի թիվ ԵԴ1/0081/01/25 դատավճռով Հրանտ Յուրիկի Հարությունյանի նկատմամբ նշանակված 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով նշանակված տուգանքը և 80 (ութսուն/ ժամ տևողությամբ) հանրային աշխատանքները։
Միաժամանակ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգով Հրանտ Յուրիկի Հարությունյանին պետք է թույլատրվել որպես պատիժ նշանակված 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 10 (տաս) ամսվա ընթացքում, ըստ Հ․Հարությունյանի և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի:
ՀՀ քրեական դատավարության 348-րդ հոդվածի համաձայն դատավճռում պետք է շարադրվեն նաև հետևյալ հարցերի պատասխանները․
-գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
-որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
-վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
-ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
-դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
-ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք, ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցեր առկա չեն, ուստի դրանց անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է:
Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 347-350-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով, Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց
Հրանտ Յուրիկի Հարությունյանին մեղավոր ճանաչել 3 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ և դրվագներից յուրաքանչյուրով պատիժ նշանակել՝ ազատության սահմանափակում՝ 8 (ութ) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով նշանակված պատիժները գումարելու միջոցով Հրանտ Յուրիկի Հարությունյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատության սահմանափակում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով սույն դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 25-ի թիվ ԵԴ1/0081/01/25 դատավճռով Հրանտ Յուրիկի Հարությունյանի նկատմամբ նշանակված 80 (ութսուն) ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքները և 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և Հրանտ Յուրիկի Հարությունյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատության սահմանափակում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով, հանրային աշխատանքներ՝ 80 (ութսուն) ժամ տևողությամբ և տուգանք՝ 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Հրանտ Յուրիկի Հարությունյանի վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության վրա՝ սահմանելով պարտականություն՝ առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չփոխելու բնակության վայրը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգով՝ թույլատրել Հրանտ Յուրիկի Հարությունյանին 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամի գումարի չափով տուգանքը վճարել 10 (տաս) ամսվա ընթացքում՝ ըստ Հ․Հարությունյանի և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի:
Հրանտ Յուրիկի Հարությունյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով:

ԴԱՏԱՎՈՐ ՏԻԳՐԱՆ ՈՍԿԱՆՅԱՆ