Գործ ԵԴ1/3726/01/24





Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ

նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Լ.ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
հանրային մեղադրող Երևան քաղաքի Աջափնյակ և
Դավթաշեն վարչական
շրջանների դատախազության
դատախազ Բ.ՂԱԶԻՆՅԱՆԻ
պաշտպան Ս.ՌԱՖԱԵԼՅԱՆԻ
մեղադրյալ Վ.ՆՈՒՐԱԶՅԱՆԻ

2025 թվականի մարտի 27-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝
Վահե Արմենի Նուրազյանի՝ ծնված՝ 27.08.1988թ., ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, աշխատում է «Ինեկոբանկում» որպես ադմինիստրատիվ բաժնի ղեկավար, ամուսնալուծված, խնամքին ոչ ոք, չդատապարտված, հաշվառված՝ ք.Երևան, Կենտրոն, Անտառային փողոց, 158 տուն, բնակվող՝ ք.Երևան, Մալաթիա-Սեբաստիա, Զորավար Անդրանիկ փ., 19 շենք, 10 բնակարան հասցեում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրված բացակայելու արգելքը.

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1.1 2024 թվականի օգոստոսի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-3131-24 քրեական վարույթը /հատոր 1-ին, գ.թ. 9-10/։
1.2 2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Վահե Արմենի Նուրազյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նույն թվականի հոկտեմբերի 30-ին նրան մեղադրանք է ներկայացվել /հատոր 1-ին, գ.թ. 25-26, 33-36/:
1.3 2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին որոշում է կայացվել թիվ 60-3131-24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Վահե Արմենի Նուրազյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելք կիրառելու մասին /հատոր 1-ին, գ.թ. 29-30/:
1.4 Նույն օրը կազմվել է թիվ 60-3131-24 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը /հատոր 1-ին, գ.թ. 44-51/:
1.5 2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ին որոշում է կայացվել թիվ 60-3131-24 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին։
1.6 2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին թիվ 60-3131-24 քրեական գործը մուտք է եղել դատարան, էլեկտրոնային եղանակով նույն օրը թիվ ԵԴ1/3726/01/24 համարի ներքո մակագրվել և նույն թվականի դեկտեմբերի 12-ին հանձնվել է դատավոր Ս.Յուզբաշյանին։
1.7 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
1.8 2025 թվականի հունվարի 09-ին որոշում է կայացվել Վ.Նուրազյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքն անփոփոխ թողնելու մասին:
1.9 Նույն օրը որոշում է կայացվել հիմնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
1.10 2025 թվականի փետրվարի 27-ին կայացվել է արդարացման վերդիկտ և նույն օրը որոշում է կայացվել լրացուցիչ դատալսումներ նշանակելու մասին:

2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2.1 Վահե Արմենի Նուրազյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է ներկայացվել պատժի սպառնալիքով, մեղավորությամբ կատարված այն արարքի համար, որ նա, «ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծատայության ծառայողի կողմից 2024 թվականի հուլիսի 07-ին կայացված` վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 8400456221 որոշմամբ ենթարկված լինելով վարչական պատասխանատվության` տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը 6 ամիս ժամկետով կասեցնելու ձևով, պատշաճ ծանուցված և տեղեկացված լինելով այդ մասին, 2024 թվականի հուլիսի 17-ին ժամը 08:55-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Չաուշի փողոցում վարել է «Տոյոտա» մակնիշի 411 CN 61 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից նույն օրը կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180409478 արձանագրությամբ»:

3. Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
3.1 Զննություն կատարելու մասին 2024 թվականի սեպտեմբերի 15-ի արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի հուլիսի 07-ին` ժամը 23:37-ին, Երևան քաղաքի Բագրևանդի փողոցում ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի պարեկ Սամսոն Ալեքսանյանի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն, համաձայն որի` Վահե Արմենի Նուրազյանը (ծնված 27.08.1988 թվականին) 07.07.2024 թվականին ժամը 23:36-ին Երևան քաղաքի Բագրևանդի փողոցում ոչ սթափ վիճակում վարել է «Տոյոտա Քեմրի» մակնիշի 08 MY 088 հաշվառման համարանիշով ավտոմեքենան: Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում գրառում առկա չէ, իսկ արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն: Արձանագրության վերջում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված է 68.1 թիվը: Թիվ 8400456221 որոշումը կայացվել է 07.07.2024 թվականին, համաձայն որի՝ Վահե Արմենի Նուրազյանի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցնել 6 ամիս ժամկետով, որոշում ընդունող անձ՝ Ալեքսանյան, որոշման պատճենը և կատարման կարգի մասին քաղվածքն ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն և «07.07.2024թ.» գրառումը:
Քրեական վարույթում առկա է ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնի պատճենը, որի զննությամբ պարզվել է, որ սարքի համարն է 91100935, զննման համարը՝ 03147, զննման ամսաթիվը՝ 07.07.2024, ստուգումը կատարվել է ավտոմաս, ժամը 23:37:19-ին, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.151 մգ/լ, վարորդի անուն ազգանունը՝ Վահե Նուրազյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշը՝ 08 MY 088, ՊԾ ազգանուն՝ Ղազարյան, կրծքանշանի համար 05424: Առկա է նաև սթափության սարքի ստուգաչափման թիվ 120889 վկայականը, որի զննությամբ պարզվել է, որ ստուգաչափման թվականն է՝ 04.04.2024թ., այն ուժի մեջ է մինչև 2025 թվականի ապրիլի 04-ը: Չափման միջոցի անվանումը և տեսակը՝ ալկոմետր, գործարանային համարը՝ 91100935, տեսակը՝ «Jupiter XIRP», չափման տիրույթը՝ 0.000-2.000 մգ/լ:
Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված վարորդական վկայականի տվյալների քաղվածքի զննությամբ պարզվել է, որ Վահե Արմենի Նուրազյանի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված է: Կասեցման սկիզբ է համարվում՝ 07.07.2024 և ավարտ՝ 07.01.2025:
2024 թվականի հուլիսի 17-ին՝ ժամը 09:20-ին, Երևան քաղաքի Թաիրով 14 հասցեում ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 2-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ Վահե Երիցյանի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180409478 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Վահե Արմենի Նուրազյանը (ծնված 27.08.1988 թվականին) 2024 թվականի հուլիսի 17-ին՝ ժամը 08:55-ին Երևան քաղաքի Գևորգ Չաուշի փողոցում՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում վարել է «Տոյոտա» մակնիշի 411 CN 61 հաշվառման /հատոր 1-ին գ.թ. 4-8, 15-16, դատական նիստի արձանագրություն/:
3.2 2024 թվականի հոկտեմբերի 25-ի որոշմամբ որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված և քրեական վարույթին կցված՝ Վահե Արմենի Նուրազյանի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի ավագ պարեկ Սամսոն Ալեքսանյանի կողմից 07.07.2024 թվականի թվականին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8400456221 արձանագրության և որոշման, 07.07.2024 թվականի ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնի, ստուգաչափման թիվ 120889 վկայականի, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 2-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ Վահե Երիցյանի կողմից 17.07.2024 թվականին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180409478 արձանագրության և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվության պատճենները /հատոր 1-ին, գ.թ. 17-19, դատական նիստի արձանագրություն/:
3.3 Մեղադրյալ Վահե Նուրազյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ինքը տեղեկացված է եղել իր տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի 6 ամիս ժամկետով կասեցված լինելու մասին, 2024 թվականի հուլիսի 17-ին ժամը 08:55-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Զաուշի փողոցում վարել է «Տոյոտա» մակնիշի 411 CN 61 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան: 07.07.2024 թվականի թվականին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8400456221 արձանագրության և որոշման հետ իր անհամաձայնությունն է հայտնել, քանի որ իր սթափությունը ստուգաչափելիս սարքի հետ կապված խնդիր է եղել: Ստորագրել է արձանագրության տակ, ըստ որի ինքը ծանուցվել է դրա մասին, սակայն համաձայն չի եղել կազմված արձանագրության հետ: Իր սթափությունը ստուգաչափելիս պարեկային ծառայողը ներկայացրել է ստուգաչափման սարքը, որը հենց սկզբից իրեն անսարք է թվացել, քանի որ առաջին ստուգաչափման ընթացքում որևէ լույս չի վառվել: Դրանից հետո երկրորդ ստուգաչափումից հետո սարքը ինչ-որ չնչին թիվ է ցույց տվել, որից հետո կրկին լույսերը տարօրինակ ձևով են թարթել: Ինքը նրանց ասել է, որ մեկ այլ սարքով իրեն ստուգաչափեն, քանի որ ակնհայտ է դրա անսարք լինելը: Սակայն նույն սարքով երրորդ անգամ ստուգաչափելուց հետո արձանագրվել է իր ոչ սթափ լինելը և ինքն իր անհամաձայնությունն է հայտնել դրա վերաբերյալ: Ինքը 07.07.2024թ.-ին ալկոհոլ օգտագործել է կեսօրին և վստահ է եղել, որ գիշերվա ժամին չէր կարող իր մոտ նման ոչ սթափություն արձանագրվել: Արձանագրությունը վիճարկել է վարչական կարգով և ՀՀ վարչական դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ի թիվ ՎԴ/10117/05/24 վճռի համաձայն՝ իր հայցը բավարարվել է՝ անվավեր ճանաչվելով ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության 07.07.2024թ. թիվ 8400456221 արձանագրությունը և 09.08.2024թ. որոշումը /դատական նիստի արձանագրություն/:
3.4 Մեղադրյալ Վ.Նուրազյանի միջնորդությամբ զննված, որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված և քրեական վարույթին կցված՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ին կայացված թիվ ՎԴ/10117/05/24 վճիռը, որի համաձայն՝ Վ.Նուրազյանի հայցը բավարարվել է՝ անվավեր է ճանաչվել ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության 07.07.2024թ. թիվ 8400456221 և 09.08.2024թ. որոշումները /դատական նիստի արձանագրություն/:

4. Դատարանի պատճառաբանությունը և եզրահանգումները.
4.1 Հետազոտելով սույն գործով ձեռք բերված ապացույցներն ու փաստաթղթերը, համադրելով դրանք քրեական գործի դատական քննությամբ հետազոտված ապացույցների հետ, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից` Դատարանը գտնում է հետևյալը.
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք /…/:
2. Յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործության մեջ, համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքին համապատասխան:/…/»:
Նույն կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Ոչ ոք չպետք է մեղավոր ճանաչվի որևէ գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին գործող ներպետական կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, հանցագործություն չի համարվել: /…/»:
ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք: /…/»:
ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ: /.../»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 103-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ապացույցները հավաքվում են քրեական վարույթի ընթացքում՝ սույն օրենսգրքով նախատեսված ապացուցողական գործողությունների կատարման միջոցով, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերում և կարգով` օտարերկրյա իրավասու մարմինների կողմից համապատասխան գործողությունների կատարման միջոցով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել»:
Վերոգրյալ իրավանորմերի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ: Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է: Ապացուցման գործընթացի առաջին տարրն ապացույցներ հավաքելն է: Քրեական վարույթի ընթացքում ապացույցները հավաքվում են երկու եղանակով՝ ապացուցողական գործողությունների կատարման միջոցով և Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերում և կարգով՝ օտարերկրյա իրավասու մարմինների կողմից համապատասխան գործողությունների կատարման միջոցով: Օրենսգիրքն ապացույցի ստուգման հասկացության մեջ, ստուգման ավանդական եղանակների (ապացույցների համադրում, նոր ապացույցների հավաքում, ապացույցի ստացման աղբյուրի վերհանում) շարքում ներառել է նաև ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծությունը: Քրեական դատավարության օրենսգրքով ապացույցի ձևին ներկայացվող պահանջներին ապացույցի համապատասխանության ստուգման արդյունքում վարույթն իրականացնող մարմինը հավաստիանում է, որ պահպանված են ապացույցի արժանահավատության ապահովմանն ու ապացուցողական գործողության մասնակցի իրավունքների պաշտպանությանն ուղղված՝ օրենսգրքով առանձին ապացույցների ձևին ներկայացվող պահանջները: Ինչ վերաբերում է ապացույցների գնահատմանը, այն կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) վարույթն իրականացնող մարմինը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով:
Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ հանցագործության մեջ անձի մեղավորության հարցը լուծվում է դրա մասին վկայող բավարար ապացույցների ամբողջությամբ: «Ապացույցների բավարարություն» հասկացությունը գնահատողական է և իրենից ներկայացնում է ապացույցների համակցության գնահատման վերջնական արդյունք (ապացույցների բավարարության չափանիշների` վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 15-19-րդ կետերը):
4.2 Հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Մադաթյանի գործով որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (...)» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Վճռաբեկ դատարանը փաստել է նաև, որ հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39-րդ կետը):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Նարեկ Արմենակյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0231/01/14 քրեական գործով իրավական վերլուծության է ենթարկել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 2-րդ մասի /համապատասխանում է 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 16-րդ հոդվածի 2-րդ մասին/ իրավադրույթը, որի համաձայն՝ «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի բովանդակության վերլուծությամբ՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հանրային վտանգավորությունը հանդիսանում է հանցագործության պարտադիր հատկանիշներից մեկը: Ընդ որում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերոգրյալ հոդվածի 2-րդ մասի վերլուծությունից հետևում է, որ օրենսդիրը հանցագործություն է համարում միայն հանրային (հասարակական) վտանգավորության որոշակի աստիճան ունեցող արարքը:
Քրեական իրավունքը պաշտպանում է հասարակական հարաբերությունները վերջիններիս էական վնաս պատճառելուց: Ուստի որևէ արարքի հատկանիշների միայն ձևական համընկնումը քրեական օրենքով արգելված արարքի հատկանիշների հետ չի կարող հանգեցնել այդ արարքը հանցավոր ճանաչելուն, եթե քրեական օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերություններին դրանով էական վնաս չի պատճառվել և չէր կարող պատճառվել: Այդպիսի արարքը պետք է ճանաչվի քրեաիրավական առումով նվազ կարևոր:
Վերոգրյալից հետևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 2-րդ մասի իմաստով արարքը դիտարկվում է որպես նվազ կարևոր և չի համարվում հանցագործություն հետևյալ երկու պայմանների միաժամանակյա առկայության դեպքում՝
1) այն ձևականորեն պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված որևէ արարքի հատկանիշներ,
2) չի ներկայացնում հասարակական (հանրային) վտանգավորություն, այսինքն` ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձին, հասարակությանը կամ պետությանը էական վնաս չի պատճառել և չէր կարող պատճառել:
Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ հանրային վտանգավորությունը՝ որպես հանցագործության նյութական հատկանիշ, ունի որակական և քանակական արտահայտություն. հանրային վտանգավորության որակական արտահայտությունը հանրային վտանգավորության բնույթն է, իսկ քանակականը՝ հանրային վտանգավորության աստիճանը։
Այդ համատեքստում Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ արարքի նվազ կարևոր լինելու հարցը յուրաքանչյուր գործով որոշվում է ինքնուրույն, սակայն միևնույն ժամանակ այդ հարցի լուծման հիմքում պետք է դրվեն ենթադրյալ հանցագործության որակական և քանակական կողմերը բնութագրող գործոնները (մեղքի ձև և տեսակ, հանցագործության նպատակ ու շարժառիթ, հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցագործության կատարման եղանակ և այլն): Ընդ որում, միայն դրանց համակցությունն է հնարավորություն տալիս որոշելու արարքի նվազ կարևոր լինելը կամ չլինելը:
Վերոգրյալի լույսի ներքո Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ արարքի նվազ կարևոր լինելու հարցը լուծելիս անհրաժեշտ է նկատի ունենալ, որ նվազ կարևոր կարող է լինել, որպես կանոն, դիտավորյալ արարքը, ընդ որում, ուղղակի դիտավորությամբ կատարված: Արարքը կատարողի գիտակցությունը և կամքը պետք է ուղղված լինի հասնելու հենց այն արդյունքին, որը հանդիսանում է կատարողի գործողության կամ անգործության հետևանք: Եվ հենց այս տեսանկյունից պետք է գնահատական տրվի, թե արդյոք արարքը քրեաիրավական առումով նվազ կարևոր է, թե ոչ: Եթե արարքը կատարողի դիտավորությունը ուղղված է եղել էական վնաս պատճառելուն, սակայն նրա կամքից անկախ պատճառներով դա նրան չի հաջողվել, ապա կատարված արարքը չի կարող համարվել նվազ կարևոր (անձի դիտավորության և փաստացի կատարածի անհամապատասխանության դեպքում պատասխանատվություն է առաջանում հանցափորձի համար): Այլ կերպ ասած՝ արարքը կատարողի կամքը և գիտակցությունը պետք է ուղղված լինեն հենց ոչ էական վնասի առաջացմանը: Ընդ որում, դա վերաբերում է վնասի բոլոր տեսակներին (նյութական, ֆիզիկական և այլն), և եթե արարքի հետևանք հանդիսացող վնասի մի տեսակն աննշան է, իսկ մյուսը՝ էական, ապա այդ դեպքում արարքը չի կարող համարվել նվազ կարևոր:
Հարկ է ընդգծել նաև, որ ենթադրյալ հանցավոր արարքի սուբյեկտի հատկանիշները (անչափահաս, պաշտոնատար անձ լինելը և այլն) չպետք է ազդեն նրա կատարած արարքի նվազ կարևոր լինելու հարցը որոշելու վրա, քանի որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 2-րդ մասի բովանդակությունից հետևում է, որ անհրաժեշտ է գնահատել ոչ թե անձի, այլ արարքի հանրային վտանգավորությունը:
Այդ համատեքստում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ արարքի նվազ կարևորությունը կարող են պայմանավորել միայն այն հատկանիշները, որոնք արտահայտվել են կատարված արարքի մեջ: Իսկ հանգամանքները, որոնք չեն արտահայտվել արարքի մեջ (դրսևորած վարքագիծը մինչ ենթադրյալ հանցավոր արարքի կատարումը, զղջալը, վնասը կամովին հատուցելը, ընտանեկան դրությունը և այլն), արարքի նվազ կարևորության հարցը լուծելիս հաշվի չպետք է առնվեն:
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ արարքի նվազ կարևոր լինելու հարցը լուծելիս, ի թիվս այլ հանգամանքների, անհրաժեշտ է հաշվի առնել.
ա) պատճառված վնասը,
բ) արարքի կատարման եղանակը,
գ) մեղքի ձևը և տեսակը,
դ) շարժառիթը և նպատակը» (տե՛ս Նարեկ Արմենակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0231/01/14 որոշման 14-ից 16-րդ կետերը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով»:
4.3 Սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ մեղադրյալ Վահե Արմենի Նուրազյանին մեղադրանք է ներկայացվել պատժի սպառնալիքով արգելված մեղավորությամբ կատարված այն արարքի կատարման համար, որ նա ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծատայության ծառայողի կողմից 2024 թվականի հուլիսի 07-ին կայացված` վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 8400456221 որոշմամբ ենթարկված լինելով վարչական պատասխանատվության` տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը 6 ամիս ժամկետով կասեցնելու ձևով, պատշաճ ծանուցված և տեղեկացված լինելով այդ մասին, 2024 թվականի հուլիսի 17-ին ժամը 08:55-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Զաուշի փողոցում վարել է «Տոյոտա» մակնիշի 411 CN 61 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից նույն օրը կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180409478 արձանագրությամբ։
Քրեական գործի դատաքննության ընթացքում պարզվել է նաև, որ մեղադրյալ Վահե Արմենի Նուրազյանը՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցնելու մասին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ 07.07.2024թ.-ի արձանագրությունը և 09.08.2024թ. որոշումը բողոքարկել է վերադասության կարգով, այնուհետև ՀՀ վարչական դատարան, որի ընթացքում 2024 թվականի հուլիսի 17-ին ժամը 08:55-ի սահմաններում, մինչև վերջնական ակտ կայացվելը, Վահե Նուրազյանը, վարել է իր կողմից շահագործված «Տոյոտա» մակնիշի 411 CN 61 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան։ Միաժամանակ՝ Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ վարչական դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ի թիվ ՎԴ/10117/05/24 վճռով անվավեր է ճանաչվել՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության 07.07.2024թ. թիվ 8400456221 և 09.08.2024թ. որոշումը։ Այլ կերպ՝ անվավեր է ճանաչվել մեղադրյալ Վահե Արմենի Նուրազյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը 6 /վեց/ ամիս ժամկետով կասեցնելու մասին որոշումը:
Վերոնշվածի լույսի ներքո Դատարանն արձանագրում է, որ Վահե Արմենի Նուրազյանին մեղսագրված արարքը սույն իրավիճակում չի կարող հանդիսանալ հանցանք, քանի որ, թեև այն ձևականորեն պարունակում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշները, սակայն իր նվազ կարևոր լինելու ուժով չի ներկայացնում հասարակական վտանգավորություն, այսինքն` ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձին, հասարակությանը կամ պետությանը էական վնաս չի պատճառել և չէր կարող պատճառել: Դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ թեև մեղադրյալի կողմից ենթադրյալ հանցանք կատարելու հիմք հանդիսացած վարչական ակտը՝ արարքը կատարելու պահին վերացված չի եղել, հետևաբար ձևականորեն կարող է արձանագրվել արարք կատարելու պահին հանցանքի հատկանիշների առկայությունը, սակայն հետագայում վարչական դատարանի վճռով՝ մեղադրյալի քրեական պատասխանատվության հիմք հանդիսացած վարչական ակտն անվավեր է ճանաչվել:
Ինչ վերաբերվում է հանրային մեղադրողի այն դիրքորոշմանը, որ ՀՀ վարչական դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ի թիվ ՎԴ/10117/05/24 վճիռը բողոքարկվել է վերաքննության կարգով և չի մտել օրինական ուժի մեջ, Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը.
ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 83-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի համաձայն՝ «Վիճարկման հայցի վարույթ ընդունելը կասեցնում է վիճարկվող վարչական ակտի կատարումը մինչև այդ գործով գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի օրինական ուժի մեջ մտնելը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ վիճարկվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցնելու կամ այդ իրավունքից զրկելու ձևով վարչական տույժ նշանակելու վերաբերյալ վարչական ակտ:
Վերոգրյալի արդյունքում, Դատարանը փաստում է, որ դատական ակտի բողոքարկված լինելը չի կարող նշանակություն ունենալ սույն դեպքում, հաշվի առնելով բողոքարկված ակտի մասով օրենսդրական բացառությունը:
Նման պայմաններում, Դատարանն արձանագրում է, որ սույն դեպքում մեղադրյալի կողմից կատարված արարքն ունի նվազ վտանգավորության աստիճան, հետևաբար Դատարանը գտնում է, որ բացակայում է մեղադրյալի կողմից կատարված արարքի քրեական հակաիրավականությունը։
4.4 ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վերդիկտ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը․
1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ:
/…/»:
4.5 Դատարանը, հիմք ընդունելով 4.3 կետերում արձանագրվածը և ղեկավարվելով 4.1 և 4.2 կետերում մեջբերված նորմերով ու իրավական դիրքորոշումներով, արձանագրում է, որ սույն գործով ձեռք բերված ապացույցներով չի հաստատվել մեղադրյալ Վահե Արմենի Նուրազյանի կողմից կատարված արարքի քրեական հակաիրավականությունը, հետևաբար, դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Վահե Արմենի Նուրազյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում նա պետք է արդարացվի` վերագրվող արարքների քրեական հակաիրավականությունն ապացուցված չլինելու հիմքով:
4.6 Քննության առնելով որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված՝ Վահե Արմենի Նուրազյանի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի ավագ պարեկ Սամսոն Ալեքսանյանի կողմից 07.07.2024 թվականի թվականին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8400456221 արձանագրության և որոշման, 07.07.2024 թվականի ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնի, ստուգաչափման թիվ 120889 վկայականի, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 2-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ Վահե Երիցյանի կողմից 17.07.2024 թվականին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180409478 արձանագրության և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվության, ՀՀ վարչական դատարանի թիվ ՎԴ/10117/05/24 վճռի պատճենների տնօրինման հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո դրանք պետք է պահել գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
4.7 Քննության առնելով մեղադրյալի նկատմամբ նախնական դատալսման ընթացքում ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է վերացնել՝ դրա անհրաժեշտությունը վերանալու հիմքով: Պետք է վերացնել նաև Վ.Նուրազյանի կողմից ՀՀ պետական սահմանը հատելու ու անձնագրային գործարքներ կատարելու արգելքները:
4.8 Դատարանը գտնում է նաև, որ վարույթային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9-րդ, 99-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը.

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ճանաչել և հռչակել Վահե Արմենի Նուրազյանի անմեղությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ներկայացված մեղադրանքում՝ արարքի քրեական հակաիրավականությունն ապացուցված չլինելու հիմքով:
Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված փաստաթղթերի պատճենները պահել գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
Վահե Արմենի Նուրազյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքը և դրանով պայմանավորված սահմանափակումները վերացնել:
Վարույթային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆ