ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
քրեական գործ թիվ ԵԴ1/3713/01/24
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը,

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ`
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ,

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Լ.ՄԱԿԱՐՅԱՆԻ,

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ,
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՋԱՓՆՅԱԿ ԵՎ
ԴԱՎԹԱՇԵՆ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ
ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱԽԱԶ Բ.ՂԱԶԻՆՅԱՆԻ,

ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Ս.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ,

2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ին Երևան քաղաքում
դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Սերգեյ Հրաչի Հակոբյանի ՝
(ծնված՝ 1990 թվականի հուլիսի 23-ին Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չդատված, ամուրի, ըստ իր հայտարարության՝ խնամքին է վատառողջ մայրը, աշխատում է մասնավոր կարգով վարորդ, հաշվառված և բնակվում է Երևան քաղաքի Աջափնյակ Մարգարյան փողոցի թիվ 15 շենքի թիվ 33 բնակարանում, որպես խափանման միջոց է ընտրված բացակայելու արգելքը)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական ընթացքը.
1. 2024 թվականի հուլիսի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում (այսուհետ՝ նաև Նախաքննության մարմին) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-2672-24 քրեական վարույթը:
2․ Հսկող դատախազի 2024 թվականի հոկտեմբերի 15-ի որոշմամբ քննիչի միջնորդության հիման վրա Սերգեյ Հրաչի Հակոբյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
3. Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշմամբ մեղադրյալ Սերգեյ Հրաչի Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը։
4. Նախաքննության մարմնի կողմից 2024 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Սերգեյ Հրաչի Հակոբյանին ներկայացվել է մեղադրանք:
5․ 2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին թիվ 60-2672-24 քրեական վարույթի նյութերը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (այսուհետ՝ նաև Դատարան):
6. 2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Նախնական դատալսումներով դատական նիստը նշանակվել է նույն թվականի դեկտեմբերի 17-ին:

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
7. Մեղադրյալ Սերգեյ Հրաչի Հակոբյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է ներկայացվել հետևյալ արարքի համար.
«(...) նա, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից՝ 2023 թվականի նոյեմբերի 21-ին կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 8180264452 որոշմամբ ենթարկված լինելով վարչական պատասխանատվության՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով զրկելու ձևով, պատշաճ ծանուցված և տեղեկացված լինելով այդ մասին, 2024 թվականի հունիսի 18-ին ժամը 01:30- ի սահմաններում Երևան քաղաքի Հալաբյան փողոցում հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ ար արտաշնչած մեկ լիտր օդի մեջ ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 1,020 մգ/լ վարել է «Տոյոտա» մակնիշի 37 ZS 605 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 3-րդ վաշտի ծառայողների կողմից նույն օրը կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180407765 արձանագրությամբ: (...)»:

Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
8. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից Սերգեյ Հրաչի Հակոբյանի վերաբերյալ 2023 թվականի նոյեմբերի 21-ին կազմված վարչական իրավախախտման թիվ թիվ 8180264452 արձանագրության պատճենը, որի համաձայն՝ Սերգեյ Հրաչի Հակոբյանը 2023 թվականի նոյեմբերի 21-ին՝ ժամը 02:15-ին Երևան քաղաքի Սիլիկյան Նոր խճուղի հասցեում ոչ սթափ վիճակում վարել է «Հյունդայի» մակնիշի 92 HH 900 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան:
«Վարչական րավախախտում կատարած անձի բացատրությունը, դիտողությունը և ստորագրությունը» հատվածում առկա է ստորագրություն:
«Արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումն ստացա» հատվածում առկա է ստորագրություն:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 9)
9. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից Սերգեյ Հրաչի Հակոբյանի վերաբերյալ 2023 թվականի նոյեմբերի 21-ի վարչական տույժ նշանակելու մասին որոշման պատճենը, որի համաձայն՝ ՀՀ վարչական իրավախախտումների մասին ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հիմքով Սերգեյ Հրաչի Հակոբյանը զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից մեկ տարի ժամկետով։
«Որոշման պատճենը և կատարման կարգի մասին քաղվածքը ստացա» հատվածում է առկա է ստորագրություն և ««21» 11 2023թ.» գրառումը։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 9)։
10․ Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 02166 կտրոնի պատճենը, որի համաձայն՝ 2023 թվականի նոյեմբերի 21-ին՝ ժամը 02:19:53-ին ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայողի կողմից «Alcovisor-Jupiter_X/RP» տեսակի, թիվ 91100982 համարի սարքով կատարված ստուգման արդյունքում Սերգեյ Հակոբյանի մոտ ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0.728 մգ/լ:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 10)
11. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ սթափության սարքի ստուգաչափման թիվ 102344 վկայականի պատճենը, որի համաձայն՝ Ալկոմետր «Jupiter X/RP» տեսակի, 91100982 համարի սարքը ստուգաչափվել է 2023 թվականի հուլիսի 27-ին, ուժի մեջ է մինչև 2024 թվականի հուլիսի 24-ը:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 11)
12. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից Սերգեյ Հրաչի Հակոբյանի վերաբերյալ 2024 թվականի հունիսի 18-ին կազմված վարչական իրավախախտման թիվ 8180407765 արձանագրության պատճենը, որի համաձայն՝ Սերգեյ Հրաչի Հակոբյանը 2024 թվականի հունիսի 18-ին՝ ժամը 01:30-ին Երևան քաղաքի Հալաբյան փողոցում՝ զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, ոչ սթափ վիճակում վարել է «Տոյոտա» մակնիշի 37 ZS 605 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան:
Վարչական րավախախտում կատարած անձի բացատրությունը, դիտողությունը և ստորագրությունը» հատվածում առկա է ստորագրություն:
«Արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումն ստացա» հատվածում առկա է ստորագրություն:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 3)
13․ Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 01448 կտրոնի պատճենը, որի համաձայն՝ 2024 թվականի հունիսի 18-ին, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայողի կողմից «Alcovisor-Jupiter_X/RP» տեսակի, 91101039 համարի սարքով կատարված ստուգման արդյունքում Սերգեյ Հակոբյանի մոտ ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 1․020 մգ/լ:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 4)
14. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ սթափության սարքի ստուգաչափման թիվ 120891 վկայականի պատճենը, որի համաձայն՝ Ալկոմետր «Jupiter X/RP» տեսակի, 91101039 համարի սարքը ստուգաչափվել է 2023 թվականի ապրիլի 4-ին, ուժի մեջ է մինչև 2025 թվականի ապրիլի 04-ը:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 6)
15. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանության» էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվությամբ, որի համաձայն՝ Սերգեյ Հրաչի Հակոբյանը զրկված է տրնասպորտային միջոց վարելու իրավունքից: Զրկման սկիզբ է համարվում 2023 թվականի նոյեմբերի 21-ը, իսկ ավարտ՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 21-ը:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 8)
16. Զննում կատարելու մասին 2024 թվականի հոկտեմբերի 7-ի արձանագրությունը, որի համաձայն՝ զննության են ենթարկվել սույն դատավճռի 8-ից 15-րդ կետերում նշված որպես ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերը:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 17-19)

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները և նյութերը․
17. ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 տեղեկանքը, որի համաձայն՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դրությամբ Սերգեյ Հրաչի Հակոբյանի դատվածության վերաբերյալ տեղեկատվություն առկա չէ։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
19․ «ԷԿԵՆԳ» ՓԲԸ փոխգործելիության հարթակի միջոցով ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի էլեկտրոնային շտեմարանից արտատպված տեղեկատվությունը, որի համաձայն` հանցանքներին նախորդող 12 ամիսների ժամանակահատվածում Սերգեյ Հրաչի Հակոբյանին եկամուտների վերաբերյալ տեղեկատվություն առկա չէ:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն,)

Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատած փաստական հանգամանքները․
19. Հետազոտելով սույն դատավճռի 8-20-րդ կետերում շարադրված ապացույցները՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք վերաբերելի են սույն քրեական գործին: Հիշյալ ապացույցներն իրենց համակցության մեջ գնահատելով՝ Դատարանը գտնում է նաև, որ դրանք բովանդակային տեսանկյունից էական հակասություններ չեն պարունակում: Հաշվի առնելով դրանցից յուրաքանչյուրի աղբյուրի հատկանիշները, ձևավորման հանգամանքները, ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք նաև հավաստի են:
20. Դատարանը, պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ գտնում է, որ ապացուցված է, որ․
- ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության կողմից կայացված 2023 թվականի նոյեմբերի 21-ի վարչական տույժ նշանակելու մասին որոշմամբ Սերգեյ Հրաչի Հակոբյանը զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից մեկ տարի ժամկետով՝ 2023 թվականի նոյեմբերի 21-ից մինչև 2024 թվականի նոյեմբերի 21-ը: Հիշյալ որոշումը ստորագրվել և ստացվել է Սերգեյ Հրաչի Հակոբյանի կողմից 2023 թվականի նոյեմբերի 21-ից (տե՛ս սույն դատավճռի 8-10-րդ, 15-րդ կետերը),
- տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված լինելու պայմաններում Սերգեյ Հրաչի Հակոբյանը 2024 թվականի հունիսի 18-ին ժամը 01:30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Հալաբյան փողոցում վարել է «Տոյոտա» մակնիշի 37 ZS 605 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը՝ արտաշնչած մեկ լիտր օդի մեջ ալկոհոլի պարունակությունը կազմելով 1,020 մգ/լ (տե՛ս սույն դատավճռի 12-րդ կետը):

Պատճառաբանական մաս.
I. Մեղադրյալին վերագրված արարքների իրավական գնահատականը.
21. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(...)
2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
(...)
5. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձը համարվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող, եթե նա սահմանված կարգով չի ստացել տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական կամ սահմանված կարգով ստացել է վարորդական վկայական, սակայն օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով չի վերականգնել տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը, բացառությամբ ուսումնական վարման դեպքերի:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 27-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝
«Ոչ սթափ (հարբած) վիճակ է համարվում Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքով սահմանված ոչ սթափ վիճակը:»
Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ կետի համաձայն՝
«Սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքում անձը համարվում է ոչ սթափ վիճակում գտնվող, եթե ստուգմամբ պարզվում է, որ նրա մեկ լիտր արյան մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.2 գրամից կամ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ 0.1 միլիգրամից ավելի է, կամ եթե անձի արյան կամ մեզի մեջ առկա է թմրամիջոցի կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի պարունակություն: Անձը համարվում է ոչ սթափ վիճակում գտնվող նաև այն դեպքում, երբ նրա արյան կամ արտաշնչած օդի մեջ սույն մասում նշված չափով մաքուր ալկոհոլի կամ արյան կամ մեզի մեջ թմրամիջոցի կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի պարունակությունը ոստիկանության ծառայողի կողմից տրանսպորտային միջոցը կանգնեցնելուց կամ այդ անձին առնչվող ճանապարհատրանսպորտային պատահարից հետո, բայց մինչև նրա սթափության վիճակի զննություն անցկացնելը կամ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց նրան ազատելը, այդ անձի կողմից ալկոհոլային խմիչք, թմրամիջոց կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ օգտագործելու հետևանք է:»:
22. Վերոգրյալի հիման վրա և հաշվի առնելով Դատարանի կողմից՝ սույն դատավճռի 20-րդ կետում հաստատված փաստական հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է, որ մեղադրյալ Սերգեյ Հրաչի Հակոբյանը, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում և զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ ուղղակի դիտավորությամբ 2024 թվականի հունիսի 18-ին՝ ժամը 01:30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Հալաբյան փողոցում վարել է տրանսպորտային միջոց: Հետևաբար՝ ապացուցված է մեղադրյալ Սերգեյ Հրաչի Հակոբյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքում, իսկ նրա արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
II. Մեղադրյալ Սերգեյ Հակոբյանի քրեական պատասխանատվության հարցը.
23․ Հաստատված համարելով մեղադրյալ Սերգեյ Հակոբյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) արդյո՞ք ապացուցված են մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) մեղադրյալն արդյո՞ք ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի մեղադրյալի նկատմամբ.
դ) մեղադրյալն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
24. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(…)
10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը,
(…)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:»:
25․ Դատարանը որպես մեղադրյալ Սերգեյ Հակոբյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում այն, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և զղջացել կատարած արարքի համար (տե՛ս, mutatis mutandis, Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 26-րդ կետը)։
25.1. Դատարանն արձանագրում է, որ դատապարտված մեղադրյալ Սերգեյ Հակոբյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
26․Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Սերգեյ Հակոբյանին պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար՝ նա ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար։
27․Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ (…):»:
27․1․ Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն։
Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջներից է այն, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում կարևորվում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
27․2․ Վերը մեջբերված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում մեղադրյալ Սերգեյ Հակոբյանի նկատմամբ պատժի տեսակը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
- նրա կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված արարքը երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված, դիտավորյալ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն է, դրսևորվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձի կողմից կատարելով, մեղադրյալի արտաշնչած օդում ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 1․020 մգ/լ (անձը համարվում է ոչ սթափ վիճակում գտնվող, եթե ստուգմամբ պարզվում է, որ նրա մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ ալկոհոլի պարունակությունը 0.1 միլիգրամից ավելի է),
- խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը,
- այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող, սույն դատավճռի 25-րդ կետում նշված հանգամանքը, ինչպես նաև պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը,
- անձը բնութագրող հանգամանքները:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում սանկցիայով նախատեսված ամենամեղմ պատժատեսակի՝ տուգանքի միջոցով հնարավոր է ապահովել պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
27.3. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
« Սույն օրենսգրքում օգտագործվում են հետևյալ հասկացությունները․
(…)
6) ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները, անձի կողմից իր ակտիվների ներդրմամբ (տրամադրմամբ) այլ անձանց գործունեությունից ստացված եկամուտը (շահաբաժինը, տոկոսը, ռոյալթին, վարձակալական վճարը): Ամսական եկամուտը հաշվարկելիս հաշվի չեն առնվում դրանց համար վճարվող հարկերը, տուրքերը կամ այլ վճարներ.
(…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։
(…)
5. Հանցանք կատարած անձի եկամտի բացակայության կամ դրա չափը պարզելու անհնարինության դեպքում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով, եթե հանցանք կատարած անձի եկամուտն առաջացել է հանցանքն ավարտվելուց հետո։ Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից:
(…)
7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել:
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (…)»:
«Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝
«Հայաստանի Հանրապետությունում նվազագույն ամսական աշխատավարձը սահմանել 75000 դրամ:»
Վերոգրյալի հիման վրա, նկատի ունենալով սույն դատավճռի 27․2-րդ կետում նշված հանգամանքները, ինչպես նաև մեղադրյալի եկամուտների վերաբերյալ տվյալների բացակայությունը (տե՛ս սույն դատավճռի 19-րդ կետը)՝ Դատարանը գտնում է, որ Ս.Հակոբյանի նկատմամբ պետք է նշանակել տուգանք և նշանակված տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել համապատասխան հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի՝ 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի հաշվարկով, որը տվյալ դեպքում կկազմի 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ։
Անդրադառնալով տուգանքի վճարումը հետաձգելու վերաբերյալ Սերգեյ Հակոբյանի միջնորդությանը՝ Դատարանը հիմնավորված է գնահատում տուգանքի սահմանված գումարն անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու անհնարինության վերաբերյալ նրա փաստարկները։
Հետևաբար՝ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասով՝ Դատարանը գտնում է, որ առկա են հիմքեր նրան թույլատրելու նշանակված տուգանքը վճարել մաս առ մաս իր միջնորդած ժամանակահատվածում՝ հինգ ամսվա ընթացքում՝ ամսական 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով հավասարաչափ վճարումներում:
28. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սերգեյ Հակոբյանւ պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
29. Անդրադառնալով արտավարութային փաստաթղթեր ճանաչված ապացույցներին՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք անհրաժեշտ է պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
30. Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի, գույքի վրա արգելանք դնելու, վարույթային ծախսերի, իրեղեն ապացույցների վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում։
31. Անդրադառնալով մեղադրյալ Սերգեյ Հակոբյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցին՝ բացակայելու արգելքին, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սերգեյ Հակոբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը պետք է թողնել անփոփոխ՝ դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում վերջինիս դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար:
32. Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ, 347-350-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց
1. Մեղադրյալ Սերգեյ Հրաչի Հակոբյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով՝ թույլատրելով այն մաս առ մաս վճարելը 5 (հինգ) ամսվա ընթացքում, ամսական հավասարաչափ՝ 75.000-ական (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով վճարումներով:
2. Մեղադրյալ Սերգեյ Հրաչի Հակոբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
3. Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ ԱՆԻ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ