ԵԴ1/3705/01/24






ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
հատուկ վերանայման բողոքը մերժելու մասին


Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր
իրավասության քրեական դատարան
Նախագահող դատավոր՝ Ա.Կարապետյան


2025 թվականի հոկտեմբերի 16-ին ք.Երևանում
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը, նա¬խա¬¬¬¬¬¬¬գա¬¬հությամբ՝ դատավոր Ադրինե Ղուկասյանի (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան), գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի սեպտեմբերի 1-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Հրանտ Հայրապետյանի պաշտ¬¬պան Գևորգ Գենջոյանի հատուկ վերանայման բո¬ղոքը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1․ Գործի դատավարական ընթացքը․
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 1-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հրանտ Հայրապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով:
Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ հատուկ վերանայման բողոք են ներկայացրել մեղադրյալ Հրանտ Հայրապետյանի պաշտ¬¬պան Գևորգ Գենջոյանը (այսուհետ նաև` Բողոքաբեր)։
2025 թվականի հոկտեմբերի-ին Վերաքննիչ դատարանը որոշում է կայացրել հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու և դատական վարույթը գրավոր ընթացակարգով իրականացնելու մասին:


2․ Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Հրանտ Հայրապետյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 4-րդ կետերով այն բանի համար, որ․ «[Ն]ա ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, նախնական համաձայնությամբ՝ Արտյոմ Մինասյանի հետ խմբի կազմում, ապօրինի մուտք է գործել Երևան քաղաքի Դ.Անհաղթի 19/1 շենքի 14-րդ բնակարան և կատարել առանձնապես խոշոր չափերով գույքի հափշտակություն:
Այսպես.
Հրանտ Ռաֆայելի Հայրապետյանը, տեղյակ լինելով Անահիտ Մխիթարյանի՝ իրեն պատկանող Երևան քաղաքի Դ.Անհաղթի 19/1 շենքի 14-րդ բնակարանից տևական ժամանակ բացակայելու և նշված բնակարանի բանալիների օրինակն իրենց բնակարանում գտնվելու հանգամանքների մասին, վերջինիս բնակարանից ապօրինի, անհատույց գույք հափշտակելու՝ իրենցը դարձնելու նպատակով Անահիտ Մխիթարյանին սեփականության իրավունքով պատկանող, սակայն իր կողմից շահագործվող <<Nissan X-Trail>> մակնիշի, 11 SS 132 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով 2024 թվականի օգոստոսի 23-ին՝ ժամը 19:00-ի սահմաններում հանդիպել է ընկերոջ՝ Արտյոմ Մինասյանի հետ:
Հանդիպման ժամանակ վերջիններս պայմանավորվել են Անահիտ Մխիթարյանի բնակարանից համատեղ կատարել գումարի հափշտակություն, որն իրագործելու համար 2024 թվականի օգոստոսի 24-ին՝ ժամը 03:45-ից մինչև ժամը 06:20-ն ընկած ժամանակահատվածում, գիտակցելով իրենց գործողությունների բնույթն ու վտանգավորությունը, փոխլրացնելով համատեղ արդյունքի հասնելուն ուղղված միմյանց գործողությունները, գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու մեկ միասնական դիտավորությամբ, գնացել են Երևան քաղաքի Դ.Անհաղթի 19/1 շենք և նախապես իրենց հետ վերցված՝ Անահիտ Մխիթարյանին պատկանող թիվ 14 բնակարանի մուտքի դռան բանալիների օրինակով բացել ու ապօրինի մուտք են գործել հիշյալ բնակարան և գաղտնի հափշտակել են 1.552.160 ՀՀ դրամին համարժեք՝ 4000 ԱՄՆ դոլար կանխիկ գումար ու շուրջ 24.263.620 ՀՀ դրամ արժողության՝ այդ թվում, թանկարժեք քարերով ոսկյա զարդեր՝ Անահիտ Մխիթարյանին պատճառելով առանձնապես խոշոր չափերի՝ ընդհանուր մոտ 25.815.780 ՀՀ դրամի գույքային վնաս:»:

Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող որոշման համաձայն՝
«(…) Վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Հրանտ Հայրապետյանին շարունակական կալանքի տակ պահելու համար անհրաժեշտ հիմնավոր կասկածի առկայության հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով այն առկա է:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Հրանտ Հայրապետյանի նկատմամբ կալանքի կիրառման իրավաչափության պայմաններին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Թեև պայմանավորված գործի քննության որակական տեղաշարժով (հարցաքննվել են տուժողը և մի շարք վկաներ)՝ Հրանտ Հայրապետյանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու հիմքում դրված ռիսկերը նախկինի համեմատ նվազել են, սակայն դրանք չեն նվազել այն չափով, որը հնարավորություն կտար պատճառաբանված որոշում կայացնելու կիրառված խափանման միջոց կալանքը փոփոխելու և մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելու վերաբերյալ։ Նշվածի համատեքստում Դատարանը գնահատման է արժանացնում այն, որ ապացույցների հետազոտման գործընթացն առայժմ ավարտված չէ։ Ավելին՝ մեղադրյալն արդեն իսկ մեկ անգամ խախտել է կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի պայմանները և դիմել է փախուստի՝ ենթադրաբար փորձելով նաև հատել ՀՀ պետական սահմանը։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու, վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու և նոր հանցանք կատարելու հավանականությունը շարունակում է բարձր մնալ։
Վերը նշված հիմնավորումներով Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հրանտ Հայրապետյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը չի կարող փոփոխվել և վերջինիս նկատմամբ չեն կարող կիրառվել այլընտրանքային այլ խափանման միջոցներ, քանի որ դրանց կիրառումն անբավարար է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
(…)»:

3․ Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքը, այն հաստատող փաստերը, պահանջը, ինչպես նաև դրանք հիմնավորող փաստարկները.
Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում.
Բողոքաբերը ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում նշել են. «(…) Գտնում եմ, որ բողոքարկվող որոշումը ենթակա է բեկանման հետևյալ հիմնավորումներով.
Դատարանի որոշումը հիմնված չի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված պայմանների և չափանիշների ու դրանցից բխող պատճառաբանված եզրահանգումների վրա, Դատարանն իր եզրահանգումները կալանքի հիմքերի վերաբերյալ կառուցել է վերացական, ընդհանուր բնույթի դատողությունների վրա, ավելին վկայակոչված վերացական և ընդհանուր բնույթի դատողությունները վերաբերելի են անցյալում կատարված և ավարտված գործողություններին, որոնք վկայում են դատական ակտի ոչ պատշաճ պատճառաբանված լինելու մասին, այսինքն բացակայում են դատողությունները և դրանից բխող եզրահանգումները թե կալանքի հիմքերի մասին, թե այլըտնտրանքային խափանման միջոց չկիրառելու վերաբերյալ։
Գտնում եմ, որ դատարանը ճիշտ չի գնահատել Հրանտ Հայրապետյանի կողմից խոչընդոտելու հավանականությունը, մասնավորապես Դատարանը իր որոշմամբ չի անդրադարձել, թե Հրանտ Հայրապետյանն իր ո՞ր գործողություններով պետք է իր վրա դրված պարտականությունները չկատարի, առավել ևս չի նշել, թե ի՞նչ ճանապարհով պետք է քրեական դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա ազդեցություն գործադրի։ Սրանք ելակետային նշանակություն ունեցող հարցեր են, որոնց դատարանը, իր որոշմամբ, ըստ էության, չի անդրադարձել։
Արդեն մոտ 7 ամիս է ինչ Հ․Հայրապետյանը կալանավորված է չկա որևէ փաստական տվյալ, որ մեղադրյալը փորձել է ինչ-որ կերպ անօրինական ազդեցություն գործադրել գործով անցնող այլ անձանց վրա, կամ ապացույցների ձեռք բերման մասով որևէ ազդեցություն գործադրել` բացակայում է մեղադրյալի կողմից գործով անցնող անձանց վրա կամ դատարանում ընթացող քննության վրա որև անօրինական ազդեցություն գործադրելու` քննությանը խոչընդոտելու հիմքը, ավելին բացակայում է նաև նման նպատակը, քանի որ ըստ էության նախաքննության փուլում Հրանտ Հայրապետյանն աջակցել է քննությանը, տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, ներկայացրել է իրեղեն ապացույցներ և տվյալ իրավիճակում որևէ անձի վրա ներգործություն գործադրելու նպատակը բացակայում է:
Անդրադառնալով մեղադրյալի վրա դրված պարտավորությունների կատարման ապահովմանը՝ հարկ է նկատել, որ յուրաքանչյուր պարտականության ապահովումը գնահատվում է տարբեր չափանիշներով: Եթե որոշակի պարտականությունների կատարման ապահովումը կարող է պայմանավորված լինել արդեն իսկ չկատարված պարտականության փաստով, ապա որոշների դեպքում չկատարված պարտականության փաստի առկայություն պարտադիր չէ, այլ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, այդ պարտավորությունների ապագայում չկատարելու վտանգը չեզոքացնելու նպատակով:
Դատարանի որոշումը հիմնված է «ընդհանուր կանխատեսման» վրա, Դատարանի մեջբերած միտքը ինքնին ճշմարիտ է որպես ընդհանուր տեսություն, բայց շուրջ 6 ամիս գտնվելով անազատության մեջ մեղադրյալը դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ և անհրաժեշտ է հղում կոնկրետ փաստերի, որոնք ապացուցում են, որ հենց տվյալ մեղադրյալի պարագայում կա այդ վտանգը։
«Խափանման միջոցի կիրառումը թույլատրելի է միայն այն դեպքում, երբ կան հիմնավորված տվյալներ, որ առանց դրա անհնար կլինի ապահովել մեղադրյալի վարքագծի պատշաճությունը»։
Տվյալ դեպքում բացակայում է նոր հանցանք կատարելու հիմքը, պաշտպանության կողմը իրատեսական է համարում եթե Հրանտ Հայրապետյանի նկատմամբ կիրառվի բացակայելու արգելքը կամ վարչական հսկողությունը, կամ գրավը, կամ տնային կալանքը կամ խափանման միջոցները միասին՝ համակցությամբ, ապա դրանք իրենց համակցության մեջ բավարար կլինեն չեզոքացնելու դատարանի մտավախությունները և ապահովել Հրանտ Հայրապետյանի պատշաճ վարքագիծը։
Պաշտպանության կողմը գտնում է, որ Հրանտ Հայրապետյանի այլընտրանքային խափանման միջոց գրավը կիրառելու դեպքում այն կարող է զսպել առկա մտավախությունները, այսինքն՝ Հ․Հայրապետյանի ՆԿԱՏՄԱՄԲ հնարավոր է ընտրել ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ` ՏՆԱՅԻՆ ԿԱԼԱՆՔԸ կամ ԳՐԱՎԸ ԿԱՄ ՀԱՄԱԿՅՑՈՒԹՅԱՄԲ ՄԻԱԺԱՄԱՆԱԿՅԱ ԸՆՏՐԵԼ 3 ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑՆԵՐԸ ՄԻԱՍԻՆ՝ ՏՆԱՅԻՆ ԿԱԼԱՆՔ, ԳՐԱՎ և ԲԱՑԱԿԱՅԵԼՈՒ ԱՐԳԵԼՔ։
(…)
Այսպիսով պաշտպանության կողմը գտնում է, որ Հ․Հայրապետյանի նկատմամբ կիրառելով որոշակի արգելքներ՝ ընտրելով ՀԱՄԱԿՅՑՈՒԹՅԱՄԲ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑՆԵՐ՝ ՏՆԱՅԻՆ ԿԱԼԱՆՔԸ , ԳՐԱՎԸ և ԲԱՑԱԿԱՅԵԼՈՒ ԱՐԳԵԼՔԸ կապահովվի մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, ընդ որում հարկ է նշել, որ այդ խափանման միջոցների համակցությունը կիրառման դեպքում ի զորու է չեզոքացնել մեղադրյալի կողմից ենթադրյալ ապացուցողական գործընթացին խոչընդոտելու, նոր հանցանք կատարելու կամ պարտկանությունները չկատարելու ենթադրյալ հավանականությունը, քանի որ մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով /վարչական հսկողության դեպքում/ և մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել էլեկտրոնային հսկողության միջոցներ, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին:
Ինչ վերաբերվում է ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու մտավախությանը, ապա այս դեպքում Դատարանի որոշմամբ կարող է արգելվել մեղադրյալի կողմից որոշակի անձանց հետ հանդիպելու, այցելելու որոշակի վայրեր ինչը լիարժեք կերպով ի զորու կլինի ապահովել և չեզոքացնել մեղադրյալի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագիծը։
(…)
Ինչ վերաբերվում է ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու մտավախությանը, ապա այս դեպքում Դատարանի որոշմամբ կարող է արգելվել մեղադրյալի նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու և հաղորդակցության այլ ձևերից օգտվելու իրավունքը, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց, ինչպես նաև շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց, ուստի այս մասով ևս տնային կալանք խափանման միջոցը լիարժեք կերպով ի զորու է ապահովել և չեզոքացնել մեղադրյալի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագիծը։
Ամփոփելով ասվածը՝ կարող ենք արձանագրել, որ ազատությունից չզրկելու հետ չկապված խափանման միջոցների համակցության կիրառումը կարող է բավարար երաշխիք հանդիսանալ ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը քրեական գործով վարույթի ընթացքում: Ընդ որում, Պաշտպանության կողմը գտնում է, որ տնային կալանքի կիրառման ընթացքում դատարանը մեղադրյալին կարող է արգելել իր բնակության վայրում, հյուրընկալել դատավարական կողմ հանդիսացող անձանց։
(…)
Նման պայմաններում մեղադրյալ Հրանտ Հայրապետյանի հավանական գործողությունների մասին Դատարանի հետևությունները, որոնք առաջ են բերել վերջինիս անձի ազատության իրավունքի սահմանափակման, հիմնվորված չեն, որպես խափանման միջոց ժամկետի երկարացման անհրաժեշտության վերաբերյալ առկա չեն բավարար փաստարկներ և գտնում եմ դատարանը սույն փուլում կարող էր Հրանտ Հայրապետյանի նկատմամբ կիրառել այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությունն, որոնք ի զորու են ապահովել Հրանտ Հայրապետյանի պատշաճ վարքագիծը և իր վրա դրված պարտականությունների կատարումը։
(…)»:
Արդյունքում՝ Բողոքաբերը խնդրել է բեկանել վիճարկվող որոշումը և կիրառված կալանավորումը փոփոխել և Հրանտ Հայրապետյանի նկատմամբ կիրառել այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցություն՝ բացակայելու արգելք, տնային կալանք, որը կրելու է ՀՀ ք.Երևան, Երևան քաղաքի Դրոյի փողոցի 12-րդ շենքի 44-րդ բնակարան հասցեում և գրավ՝ 5․000․000 /հինգ միլիոն/ ՀՀ դրամի կամ այն ողջամիտ գումարի չափով, որը, ըստ դատարանի, բավարար կլինի մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը կանխորոշելու համար։

4․ Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները.
Վարույթի մասնակիցները բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ներկայացրել:

5․ Վերաքննիչ դատարանի հիմնավորումներն ու եզրահանգումը․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
«3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի լույսի ներքո վերլուծելով հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերն ու փաստարկները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել հետևյալ հարցին` հիմնավոր է արդյո՞ք մեղադրյալ Հրանտ Հայրապետյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը երկարաձգելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը:

ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով»:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով.
Գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։
(…)
4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով:
(…)»
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
(…)
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները : Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։
(…)»։

Վերաքննիչ դատարանը, կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու հիմքերի վերլուծության շրջանակներում անդրադառնալով կալանքի կիրառման իրավաչափության պայմանների քննարկմանը, ավելորդ չի համարում նաև ընդգծել ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ կալանքի կիրառման իրավաչափության պայմանների վերաբերյալ, որոնք թեև կայացվել են 1998 թվականի հուլիսի 1-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավանորմերի կիրառման և մեկնաբանման արդյունքում, սակայն այդ դիրքորոշումները, ըստ էության, շարունակում են վերաբերելի մասով (mutatis mutandis) կիրառելի լինել նաև գործող քրեաիրավական կարգավորումների նկատմամբ։
Այսպեսով, կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու հիմքերի վերլուծության շրջանակներում Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է անձի ազատության իրավունքի հիմնարար ու անօտարելի բնույթը և հետևողականորեն ամրապնդել ու զարգացրել քրեական դատավարության ընթացքում կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելիս անձի ազատության իրավունքի կամայական կամ անհիմն սահմանափակումը բացառելուն ուղղված երաշխիքները: Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ կալանավորման օրինականության և հիմնավորվածության ապահովման տեսանկյունից կարևոր է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում թվարկված կալանավորման հիմքերից որևէ մեկի կամ մի քանիսի և կալանավորման պայմանների վերաբերյալ դատական ակտում ողջամիտ հետևությունների առկայությունը` հիմնավորված վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ներկայացվող տեղեկություններով, փաստերով կամ ապացույցներով :
Վճռաբեկ դատարանը Կարեն Բաբայանի գործով որոշման մեջ կրկին փաստել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող փաստական տվյալներով։ Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար, խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։
Վճռաբեկ դատարանը նույն որոշմամբ ևս մեկ անգամ ընդգծել է, որ կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի եզրահանգումը պետք է հիմնված լինի վերը նշված հանգամանքների փոխազդեցության, հարաբերակցության բացահայտման, այդ հանգամանքների համակցված գնահատման արդյունքում ձևավորված համոզմունքի վրա, ինչն իր հերթին պետք է արտացոլվի դատարանի կողմից կայացվող դատական ակտում ։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ Վահագն Պողոսյանի գործով որոշման մեջ արտահայտել է իրավական դիրքորոշում առ այն, որ՝ «Մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս, ինչպես նաև գրավի թույլատրելիության հարցը լուծելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին» :
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մետ այլ՝ Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի գործով որոշման մեջ արտահայտել է իրավական դիրքորոշում այն մասին, որ՝ «[Ո]րպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը (…) կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը» ։

Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և դրանք հաստատող փաստերի սահմաններում անդրադառնալով կալանքի կիրառման իրավաչափության պայմաններից՝ մեղադրյալի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու և փախուստի դիմելու հավանականության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի դատողություններին, ապա Վերաքննիչ դատարանը դրանք ընդունելի է համարում և գտնում է, որ կալանքի նշված հիմքերի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ են, իսկ դրանց վերաբերյալ պատճառաբանությունները՝ հիմնավոր։
Մասնավորապես՝ Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի են մեղադրյալի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով և դատարանի որոշմամբ իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու հավանականության վերաբերյալ Առաջին ատյանի եզրահանգումները՝ հատկապես այն, որ ապացույցների հետազոտման գործընթացն առայժմ ավարտված չէ, բացի այդ, մեղադրյալն արդեն իսկ մեկ անգամ խախտել է կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի պայմանները։
Վերոգրյալի կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Եվրոպական դատարան)՝ մինչդատական վարույթում և դատարանում քննության ընթացքին խոչընդոտելը որպես կալանավորման հիմքի օրինաչափության վերաբերյալ, իր մի շարք որոշումներում իրավական դիրքորոշումներ է արտահայտել, մասնավորապես՝ Wemhoff v. Germani-ի, Contrada v. Italy-ի, I.A. v. France-ի գործերով կայացրած որոշումներով Եվրոպական դատարանը կալանքի տակ պահելու համար ընդունելի հիմնական հիմքերից մեկն է համարել վտանգը, որ մեղադրյալն ազատ արձակվելու դեպքում կխոչընդոտի արդարադատության իրականացմանը։ Letellier v. Franc-ի գործով որոշմամբ Եվրոպական դատարանը անդրադառնալով արդարադատության ընթացքի խոչընդոտմանը, նշել է, որ արդարադատության ընթացքին միջամտման ռիսկը բոլորի օրինական մտահոգությունն է, և զարմանալի չէ, որ այդ պատճառը ճանաչվում է անձին ազատությունից զրկելու հիմք, քանի որ օգտագործելով իր ազատության մեջ լինելը՝ մեղադրվող անձը կարող է վկայություն չտալու համար վկաների վրա ճնշում գործադրել։ Եվրոպական դատարանը նմանատիպ դիրքորոշում է հայտնել նաև Tomasi v. France-ի գործով և JARZYNSKI v. POLAND-ի գործով , որոնցում օրինաչափ է համարել, մասնավորապես՝ վկաների վրա հավանական ճնշումներ կամ այլ մեղադրվող անձանց հետ համաձայնության գալու նպատակով կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելը: Իսկ` Ringeisen v. Austria-ի գործով որոշմամբ, բացի վերոնշյալ հիմքը, կալանավորման համար օրինաչափ է համարել նաև այն ռիսկը, որ անձը կարող է ազատության մեջ գտնվելով ճնշում չգործադրելով հանդերձ վկաների հետ համաձայնության գալ իրադարձությունների իրական պատկերը փոփոխելու վերաբերյալ: Ավելին, Եվրոպական դատարանը W v. Switzerland-ի գործով որոշմամաբ կալանքի կիրառումը համարել է օրինաչափ նաև այն դեպքում, երբ մեղադրվող անձի կողմից ապացույցները ոչնչացնելու եղանակով խոչընդոտելու վտանգի հիմքով կալանքը որպես խափանման միջոց է ընտրել: Բացի այդ, Եվրոպական դատարանը Clooth v. Belgium-ի գործով որոշմամբ հայտնել է իրավական դիրքորոշում առ այն, որ կալանավորման օրինաչափ հիմք է հանդիսանում նաև մեղադրվող անձի կողմից քննության խոչընդոտման այլ տեսակի հավանական դրսևորումները՝ չսահմանափակելով վերջինս: Ավելորդ չէ նշել նաև Neumeister v. Austria-ի գործով, Stögmüller v. Austria-ի գործով և Matznetter v. Austria-ի գործով որոշումները որտեղ Եվրոպական դատարանը կալանավորման հիմք է դիտարկել նաև ապացույցները վերացնելու ռիսկը: Վերոնշյալ մեկնաբանությունները հիմնավորվում են նաև Եվրոպական խորհրդի նախարարների կոմիտեի թիվ (2006) 13-րդ հանձնարարականներում առկա դրույթներով:
Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, հանցանքը ենթադրաբար խմբի կազմում կատարելը ևս բարձրացնում է քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը: Այս հետևությունը համահունչ է նաև Եվրոպական դատարանի կողմից ձևավորած իրավական դիրքորոշումներին, մասնավորապես անդրադառնալով վարույթը՝ խոչընդոտելու հիմքին՝ Եվրոպական դատարանը ընդգծել է, որ կազմակերպված հանցավոր գործունեությանը կամ հանցախմբերին առնչվող գործերով կալանավորված անձին ազատ արձակելու դեպքում նրա կողմից գործով վկաների կամ գործով անցնող այլ կասկածյալների վրա ճնշում գործադրելու կամ վարույթն այլ կերպ խոչընդոտելու ռիսկը հաճախ հատկապես բարձր է : Ուստի մեղադրյալի կողմից տվյալ փուլում քրեական վարույթին խոչընդոտելու հավանականության ռիսկը բարձր է:
Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի են նաև մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու հավանականության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի դատողությունները։ Մասնավորապես՝ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մատնանշված այն հանգամանքները, որ մեղադրյալն արդեն իսկ մեկ անգամ խախտել է կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի պայմանները և դիմել է փախուստի՝ ենթադրաբար փորձելով նաև հատել ՀՀ պետական սահմանը, բավարար են փաստելու համար, որ առկա է փախուստի դիմելու հավանականությունը։
Միաժամանակ, անդրադառնալով նաև մեղադրյալին վերագրվող արարքների բնույթին և վտանգավորության աստիճանին Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Վճռաբեկ դատարանը, հիմնվելով Եվրոպական դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների վրա , իր նախադեպային իրավունքում փաստել է, որ մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին ։ Հետևաբար, վերը նշված հետևության հանգելու համար, մատնաշված հանգամանքների համատեքստում, Վերաքննիչ դատարանը նաև փաստում է, որ մեղսագրվող հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, ակնկալվող պատժի ծանրության աստիճանը, ինչպես նաև ազատությունից զրկելուն այլընտրանքային պատիժների բացակայությունը , ի թիվս այլնի նույնպես էական նշանակություն ունեն մեղադրյալի հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում:
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի կողմից ոչ օրինական վարքագիծ դրսևորելու հավանականությունը, միաժամանակ համակցության մեջ թույլ են տալիս ողջամիտ դատողություն անելու այն մասին, որ նրա ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխել հնարավոր է միայն վերջինիս ազատության իրավունքի սահմանափակմամբ։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ, Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է, որ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու իրավաչափության պայմանների առկայության մասին Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումները հիմնված են սույն գոծում աոկա հանգամանքների փոխազդեցության, հարաբերակցության բացահայտման, այդ հանգամանքների համակցված գնահատման արդյունքում ձևավորված համոզմունքի վրա, քանի որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքերի բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման։
Անդրադառնալով Բողոքաբերի այն պնդմանը, որ արդեն մոտ 7 ամիս է ինչ Հ․Հայրապետյանը կալանավորված է և չկա որևէ փաստական տվյալ, որ մեղադրյալը փորձել է ինչ-որ կերպ անօրինական ազդեցություն գործադրել գործով անցնող այլ անձանց վրա, կամ ապացույցների ձեռք բերման մասով որևէ ազդեցություն գործադրել` բացակայում է մեղադրյալի կողմից գործով անցնող անձանց վրա կամ դատարանում ընթացող քննության վրա որև անօրինական ազդեցություն գործադրելու` քննությանը խոչընդոտելու հիմքը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն անդրադառնալով խափանման միջոցի կիրառման իրավաչափության պայմաններին (հիմքերին)՝ ընդգծել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի և դրա հետ փոխկապակցված 18-րդ, 29-րդ, 43-րդ, 118-119-րդ հոդվածների համալիր վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ օրենսդիրը, խափանման միջոցի հիմքերի առկայության և այն կիրառելու անհրաժեշտության մասին խոսելիս, օգտագործում է «կարող է» ձևակերպումը և դրանով իսկ ընդգծում, որ խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշում կայացնելիս ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում թվարկված «մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագծի դրսևորումները» ոչ թե պետք է արդեն տեղի ունեցած լինեն, այլ պետք է լինի ռիսկի առկայություն կամ հավանականություն, որ եթե խափանման միջոց չկիրառվի, ապա դրանք տեղի կունենան: Այլ կերպ՝ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ ըստ օրենսդրի տրամաբանության՝ չպետք է թույլատրել, որպեսզի մեղադրյալը դրսևորի ոչ պատշաճ վարքագիծ, իսկ դրանից հետո նրա նկատմամբ քննարկվի կալանավորում կիրառելու հարցը, քանի որ կապված նրանից, թե մեղադրյալն ազատության մեջ մնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում թվարկված որ գործողություններն է կատարել, խափանման միջոց կալանավորման կիրառումը որոշ դեպքերում կարող է լինել ուշացած ։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Հրանտ Հայրապետյանի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելու հարցին, հաշվի առնելով մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները, խափանման մի¬ջոցը կիրառելիս առաջնորդվելով նվազագույնի սկզբունքով, եզրահանգում է, որ գործում առկա են փաստական տվյալներ, որոնք բավարար են հիմնավորելու համար դատարանի կողմից Հրանտ Հայրապետյանը տվյալ փուլում անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը և առկա չէ այնպիսի հանգամանք, որի դեպքում կհիմնավորվի առավել պիտանի խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշությունը։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իր Աղասի Հովսեփյանի գործով որոշմամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջի վերաբերյալ արված իրավական մեկնաբանություններում չի սահմանվում, որ դատարանը պարտավոր է յուրաքանչյուր կալանավորվածի տրամադրել որոշակի երաշխիքներով ազատ արձակվելու հնարավորություն. դատարանը միայն պարտավոր է քննարկել և լուծել այն հարցը, թե արդյոք հնարավոր է անձին ազատ արձակել այդ թվում` որոշակի այլընտրանքային երաշխիք ստանալով: Ուստի Եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի հիման վրա անձին երաշխիքով ազատ արձակելն առանձին դեպքերում կարող է ճանաչվել անթույլատրելի, երբ կոնկրետ փաստերով հիմնավորվում է, որ այլընտրանքային երաշխիքն ի զորու չէ կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը նրան ազատ արձակելու դեպքում :
Հետևաբար, կոնկրետ դեպքում, արձանագրված փաստական հանգամանքների առկայության պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները պիտանի չեն հետապնդող նպատակին հասնելու համար և ի զորու չեն հակակշռելու Հրանտ Հայրապետյանի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը՝ հնարավորություն տալով ապահովելու նրա անձնական ազատության իրավունքի և վերջինիս մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ, ելնելով ընտրված խափանման միջոցի ու հետապնդվող նպատակների միջև համամասնության ողջամիտ հարաբերակցության անհրաժեշտությունից, պահպանելով հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքիների միջև արդարացի հավասարակշռությունը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Հրանտ Հայրապետյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը երկարաձգելն անհրաժեշտ է մեղադրյալի կողմից այլ՝ օրենքով արգելված ու հավանական գործողությունների իրականացման վտանգները կանխելու համար, քանի որ խափանման միջոցների կիրառման հիմքերը փաստացի ծառայում են որպես նպատակներ և սույն գործի փաստական հանգամանքների հաշվառմամբ չի կարելի գալ այն եզրահանգման, որ Հրանտ Հայրապետյանն ազատության մեջ կամ ավելի մեղմ պայմաններում անազատության մեջ գտնվելու պարագայում կդրսևորի օրինապահ վարքագիծ։
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատա¬րանի գնահատմամբ, դատաքննության տվյալ փուլում կալանքը այն բացառիկ խափանման միջոցն է, որը կարող է գործուն երաշխիք լինել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար, ինչպես նաև արձանագրում է, որ առկա են հստակ նշան¬ներ, որոնք արտա¬ցոլում են իրական հանրային շահի գոյությունը, որը անկախ անմեղության կանխա¬վար¬կածից, գերակայում է մեղադրյալի ազատության իրավունքի նկատ¬մամբ , հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը:
Վերաքննիչ դատարանը նաև արձանագրում է, որ խափանման միջոցի կիրառման նպատակը քրեական գործի քննության ընթացքում մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելն է: Այլ կերպ՝ կալանքի կիրառումն անհրաժեշտ է գործի քննության բնականոն գործընթացը ապահովելու, քրեական գործի քննությանը մեղադրյալի դիմակայությունը կանխելու և դատավարական գործընթացին մեղադրյալի մասնակցությունը ապահովելու համար։
Վերոնշյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հրանտ Հայրապետյանի ազատության իրավունքի շարունակական սահմանափակումը արդարացված է, իսկ դրա վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումները՝ իրավաչափ։
Իսկ ինչ վերաբերում է հատուկ վերանայման բողոքից բխող մյուս փաստարկներին ու դատողություններին, ապա հարկ է արձանագրել, որ սույն որոշմամբ վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումները, վերլուծություններն ու դատողություններն իրենց համակցության մեջ արդեն իսկ ամբողջությամբ ներառում են դրանց վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի մոտեցումներն ու բարձրացված հարցերի պատասխաններն, ուստի՝ լրացուցիչ յուրաքանչյուրին առանձին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: Նման հետևության հանգելիս Դատարանը ղեկավարվում է դատական ակտի պատճառաբանվածության չափանիշների վերաբերյալ Եվրոպական դատարանի մի շարք նախադեպային վճիռներով արտահայտված իրավական դիրքորոշմամբ: Այս կապակցությամբ, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը փաստել է, որ «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասը պարտավորեցնում է դատարաններին հիմնավորել իրենց վճիռները, սակայն այն չի կարող հասկացվել որպես յուրաքանչյուր փաստարկին հանգամանալից պատասխան տալու պարտականություն:
Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դատական քննության փուլում գտնվող գործով դատարանի կողմից մեղադրյալի ազատության իրավունքը սահմանափակող խափանման միջոցի կիրառման իրավաչափության ստուգման շրջանակներում Վճռաբեկ դատարանը Արման և Արքա Մադաթյանների գործով որոշման մեջ կարևորել է այն հանգամանքը, որ գործի դատական քննության ընթացքում մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման վերաբերյալ հարցը լուծելիս, առաջին ատյանի դատարանը հանդես է գալիս որպես վարույթն իրականացնող մարմին։ Վճռաբեկ դատարանը կրկնել է, որ նման պայմաններում, որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս, վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենա պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը ։
Մինչդեռ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում չեն մատնանշել ծանրակշիռ այնպիսի փաստական հանգամանքներ, որոնք կարող էին վկայել քրեական վարույթն իրականացնող՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված որոշման ոչ իրավաչափ լինելու մասին։
Արդյունքում՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ մեղադրյալ Հրանտ Հայրապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, կայացրել է հիմնավորված և պատճառաբանված դատական ակտ, ուստի՝ գտնում է, որ մեղադրյալ Հրանտ Հայրապետյանի պաշտպան Գևորգ Գենջոյանի կողմից բերված հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել` անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ և 393-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Մեղադրյալ Հրանտ Հայրապետյանի պաշտպան Գևորգ Գենջոյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 1-ի որոշումը թողնել անփոփոխ։
Սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման օրը և կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ` ԱԴՐԻՆԵ ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ