Գործ ԵԴ1/3719/01/24




Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Վ.Լ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Լ.ՊՐԱԶՅԱՆԻ,
Մասնակցությամբ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Վ.ԵԴԻԳԱՐՅԱՆԻ,
ՊԱՇՏՊԱՆ՝ Ա.ՂԼԵՉՅԱՆԻ,
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ` Հ.ԳԱՍՊԱՐՅԱՆԻ

2025 թվականի փետրվարի 20-ին Երևան քաղաքում` դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կարգով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Հրաչյա Արթուրի Գասպարյանի` (ծնված 1995 թվականի հունվարի 10-ին՝ Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ըստ իր խոսքերի՝ չի աշխատում, չամուսնացած, նախկինում չդատված, հաշվառված և բնակվող՝ ք.Երևան, Խաղաղ Դոնի փողոց, 31 շենք, բն. 90 հասցեում: Մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի նոյեմբերի 16-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ ՃՀՔ բաժնի քննիչ Մ.Միրզոյանը կազմել է արձանագրություն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով թիվ 60-0841-23 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին:
2024 թվականի սեպտեմբերի 25-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Վ.պետրոսյանը որոշում է կայացրել վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180058699 արձանագրությունը, ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրի տվյալները, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180066842 արձանագրությունը, Alcoviser-Jupiter X/RP կտրոնը, ստուգաչափման համարը, ստուգաչափման արդյունքները որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչելու մասին:
2024 թվականի դեկտեմբերի 06-ին Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ.Եդիգարյանը որոշում է կայացրել թիվ 60-0841-23 քրեական վարույթով Հրաչյա Արթուրի Գասպարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին՝ այն հանցանքի համար, որ նա, զրկված լինելով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից և տեղեկացված լինելով այդ մասին վարել է տրանսպորտային միջոց:
Այսպես.
Հրաչյա Արթուրի Գասպարյանը, թիվ 8180166842 որոշմամբ 11.10.2022թ.-ից մինչև 11.0.2023թ.-ը զրկված լինելով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից և տեղեկացված լինելով այդ մասին, 2023 թվականի հունվարի 18-ին՝ ժամը 23:38-ին Երևան քաղաքի Նուբարաշենի 5-րդ փողոցում վարել է «Նիսսան» մակնիշի 07 HG 707 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180158699 արձանագրությունը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 06-ին քննիչ Վ.Պետրոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 60-0841-23 քրեական վարույթով Հրաչյա Արթուրի Գասպարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց՝ «Բացակայելու արգելքը» ընտրելու մասին:
2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին թիվ 60-0841-23 քրեական վարույթը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որը ստացել է թիվ ԵԴ1/3719/01/24 դատական համարը:

Արագացված վարույթ.
Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Հրաչյա Արթուրի Գասպարյանը միջնորդեց կիրառել արագացված վարույթ և հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու բնույթը և հետևանքները:
Հանրային մեղադրող Վ.Եդիգարյանը ներկայացրեց մեղադրանքի փաստական հիմքը, ինչպես նաև մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը:
Մեղադրյալը հայտնեց, որ ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 14-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական պատասխանատվության հիմքն ինչպես ավարտված, այնպես էլ չավարտված հանցանք կատարելն է:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 16-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցանք է համարվում սույն օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, հանցագործության սուբյեկտի կողմից մեղավորությամբ կատարված արարքը:
(...)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:
(...)
5. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձը համարվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող, եթե նա սահմանված կարգով չի ստացել տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական կամ սահմանված կարգով ստացել է վարորդական վկայական, սակայն օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով չի վերականգնել տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը, բացառությամբ ուսումնական վարման դեպքերի:»:
Մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է:
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին:»:
ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Ոչ ոք չի կարող դատապարտվել այնպիսի գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին հանցագործություն չի հանդիսացել: Չի կարող նշանակվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որը ենթակա էր կիրառման հանցանք կատարելու պահին: Արարքի պատժելիությունը վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(...)
4. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
(...)
8. Սույն հոդվածի 4-րդ և 5-րդ մասերով պատժի նշանակման դեպքում սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոնները կիրառելի են: Սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված ռեցիդիվի պայմաններում արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում սույն հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված կանոնները կիրառվում են սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված պատժի նշանակման կանոնները կիրառելուց հետո:
(...)
10. Համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ կիրառելն արգելք չէ լրացուցիչ պատիժ կամ անվտանգության միջոց նշանակելու համար:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան այլընտրանքային է, պատիժ է նախատեսում ինչպես տուգանքի, հանրային աշխատանքների, այնպես էլ՝ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով:
Ուսումնասիրելով մեղադրյալ Հրաչյա Արթուրի Գասպարյանի անձը` նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս, Դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն որ վերջինս նախկինում դատապարտված չի եղել, իրեն մեղավոր է ճանաչել և զղջացել է կատարածի համար:
Հաշվի առնելով մեղադրյալ Հրաչյա Արթուրի Գասպարյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը` Դատարանը գտնում է, որ Հրաչյա Արթուրի Գասպարյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է տուգանքի ձևով նախատեսված պատժի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տուգանքը դրամական տուժանք է, որը նշանակվում է սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում և չափերով:
2. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում:
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։
(…)
5. Հանցանք կատարած անձի եկամտի բացակայության կամ դրա չափը պարզելու անհնարինության դեպքում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով, եթե հանցանք կատարած անձի եկամուտն առաջացել է հանցանքն ավարտվելուց հետո։ Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից:
(…)
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը`
1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով,
2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով:
(…)»:
Նկատի ունենալով, որ մեղադրյալ Հրաչյա Արթուրի Գասպարյանը չի աշխատում, ուստի Դատարանը գտնում է, որ տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել արարքը կատարելու պահի նվազագույն աշխատավարձի չափով, ինչպես նաև Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ պետք է նշանակվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված տուգանքի նվազագույն՝ հնգապատիկի չափով:
Միաժամանակ հաշվի առնելով մեղադրյալի հայտարարությունը, որ տուգանքը միանվագ վճարելու հնարավորություն չունի, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հրաչյա Արթուրի Գասպարյանին պետք է թույլատրել նշանակված տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ մեկ տարվա ընթացքում:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկելը՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելը, իսկ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը՝ կատարված հանցանքի բնույթի հետ կապված որոշակի գործունեությամբ զբաղվելն արգելելն է:
(…)
5. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը որպես լրացուցիչ պատիժ կարող է նշանակվել այն դեպքում, երբ դատարանը, ելնելով հանցավորի պաշտոնավարության կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու ժամանակ նրա կատարած հանցանքի բնույթից, հնարավոր չի համարում անձի կողմից հետագա ժամանակահատվածում որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելը կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելը:
(…)»:
Քննարկելով մեղադրյալ Հրաչյա Արթուրի Գասպարյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հարցը` Դատարանը փաստում է, որ վերջինս զրկվել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից և օրենքով սահմանված ընթացակարգերի պահպանմամբ այն հետագայում վերականգնված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ առկա չեն: Ուստի Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ չի կարող նշանակվել լրացուցիչ պատիժ:
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ սույն գործով մեղադրյալ Հրաչյա Արթուրի Գասպարյանի նկատմամբ «Բացակայելու արգելք» խափանման միջոցն ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Քննարկելով արտավարութային փաստաթղթերի պահպանման հարցը, Դատարանը գտնում է, որ դրանք անհրաժեշտ է թողնել կցված քրեական գործին:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 464.4-րդ, 464.5-րդ հոդվածներով` Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Հրաչյա Արթուրի Գասպարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո թույլատրել Հրաչյա Արթուրի Գասպարյանին դատավճռով նշանակված 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամը վճարել մաս առ մաս` 12 /տասներկու/ ամսվա ընթացքում, յուրաքանչյուր ամիս նվազագույնը 31.250 /երեսունմեկ հազար երկու հարյուր հիսուն/ ՀՀ դրամի չափով:
Հրաչյա Արթուրի Գասպարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց «Բացակայելու արգելքը» թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերը թողնել կցված քրեական գործին:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ` Վ.Լ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ