Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/3722/01/24
Վիճակագրական տողի համար :
15.4
Պատասխանող
Ալֆրեդ Միրզոյան Ասատուրի
Ալֆրեդ Միրզոյան Ասատուրի
Ալֆրեդ Միրզոյանի
Ալֆրեդ Միրզոյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Արման Հովհաննիսյան
Քրեական վերաքննիչ
Էդգար Մանասյան
Նարինե Հովակիմյան
Արմեն Բեկթաշյան
Հոդվածներ
Երևանի քրեական դատարան
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով
Երևանի քրեական դատարան
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Արման Հովհաննիսյան
Քրեական վերաքննիչ
Էդգար Մանասյան
Նարինե Հովակիմյան
Արմեն Բեկթաշյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2026-02-17 | 12:00 | 6 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-09-25 | 12:30 | 4 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-08-21 | 10:30 | 4 | Չի կայացել | Նշանակվել է այլ հերթի: | |
| Տվյալների կենտրոն | 2025-07-10 | 10:30 | 4 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-05-30 | 14:00 | 4 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-04-25 | 16:30 | 4 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-03-21 | 14:00 | 4 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-02-04 | 12:00 | 4 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-12-25 | 17:00 | 4 | Նիստը չի կայացել |
ԵԴ1/3722/01/24
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ
ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
2025թ․ սեպտեմբերի <<25>> ք․Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)
Նախագահող դատավոր Ա.Հովհաննիսյան
դատական նիստերի քարտուղար Մ․Հովհաննիսյան
հանրային մեղադրող Գ․Մուրադյան
դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի՝ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի՝ ծնված 1990 թվականի մարտի 5-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում չդատապարտված, չի աշխատում, հաշվառված և բնակվող՝ Երևան քաղաքի Ազատամարտիկների 4-րդ նրբանցքի 17-րդ տանը: Հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով. որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Ռ․Աղաջանյանը հանցագործության մասին գրավոր հաղորդում է ներկայացրել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժին։
2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ Ա․Թովմասյանի արձանագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60628924 քրեական վարույթը:
2024 թվականի նոյեմբերի 18-ի ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Գ․Մուրադյանի որոշմամբ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն հանցանքի համար, որ նա, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, հրաժարվել է (խուսափել) է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց։
Այսպես. Ալֆրեդ Միրզոյանը չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02։20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Էրեբունի թանգարանի դիմաց վարել է <<ՄԵՐՍԵԴԵՍ>> մակնիշի 37 BZ 921 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, և հրաժարվել է (խուսափել է) սթափության վիճակի զննություն անցնելուց, որպիսի փաստն արձանագրել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կազմված թիվ 8180409962 արձանագրությամբ։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ Ալֆրեդ Միրզոյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարում։
2024 թվականի նոյեմբերի 18-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ Ա․Թովմասյանի որոշմամբ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ին թիվ 60628924 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան:
Ապացույցների հետազոտումը և գնահատումը․
Հիմնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանը ցուցմունք է տվել, որ դեպքի օրը՝ գիշերը ժամը 02:00-ի սահմաններում, մեքենայի շարժիչը և լույսերը միացված վիճակում կայանված է եղել Էրեբունու թանգարանի դիմաց: Ղեկին նստած է եղել ինքը, իսկ մեքենայում եղել է 4 անձ, այդ թվում՝ կանայք:
Մինչև պարեկային ծառայության աշխատակիցների մոտենալը՝ մեքենան շահագործվել է, սակայն մեքենան չի կանգնեցվել պարեկային ծառայության կողմից: Նրանց մոտենալու ժամանակ մեքենան եղել է կայանված վիճակում: Պարեկների մոտենալուց հետո նրանցից պահանջել է ցույց տալ տեսաձայնագրություն, ըստ որի՝ տրանսպորտային միջոցն ինքն է շահագործել, սակայն նրանց կողմից չի տրամադրվել որևէ տեսաձայնագրություն:
Նախկինում զրկվել է վարորդական վկայականից, բայց շարունակել է վարել մեքենա՝ առանց վարորդական վկայականի: Դեպքի օրը նույնպես վարել է ավտոմեքենա, սակայն պարեկային ծառայության աշխատակիցներն իրեն վարելիս չեն տեսել և չեն կանգնեցրել, այլ մոտեցել են այն ժամանակ, երբ ինքը մեքենան կայանած է եղել: Սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվել է, քանի որ մեքենան իր կողմից չի շահագործվել, սակայն, այնուամենայնիվ, նրանց հայտնել է, որ օգտագործել է ալկոհոլ:
Հիմնական դատալսումների ընթացքում վկա Լյուդվիգ Մկրտչյանը ցուցմունք է տվել, որ մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանին չի հիշում, սակայն հասկանում է, թե ինչի վերաբերյալ է հրավիրվել հարցաքննության։
Դեպքի օրը՝ ծառայություն իրականացնելու ընթացքում ավտոշուկայի խաչմերուկից դեպի աջ ընթանալիս նկատել է մի մեքենա, որը երթևեկել է անկանոն ձևով: Հասկանալու համար տվյալ մեքենայի վարորդը սթափ է, թե ոչ, հրահանգել են կանգնեցնել մեքենան փողոցի աջակողմյան հատվածում, սակայն վարորդն արդեն իսկ նկատել էր իրենց և այդ իսկ պատճառով ցանկացել է մեքենան կայանել ավելի շուտ: Պարեկային ծառայության ավտոմեքենայի փարոսիկները մշտապես միացված են եղել:
Չի հիշում՝ նշված մեքենայում ուղևորներ եղել են, թե ոչ, սակայն հիշում է, որ վարորդը հրաժարվել է սթափության զննություն անցնելուց: Իրեն ամրակապված տեսաձայնագրության սարքը իր հիշելով՝ չի տեսաձայնագրել ընթացքը, քանի որ մարտկոցը եղել է լիցքաթափված:
Պրակտիկայում կասկածելի վայրերում և ժամերի կայանված մեքենաների երբևիցե չի մոտեցել և չի մոտենա, եթե ստույգ տվյալ չունենա հանցագործության կամ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ: Եթե մեղադրյալի մեքենան լիներ կանգնած՝ կայանված վիճակում, ապա չեր մոտենա և չեր արձանագրի իրավախախտումը։
Հիմնական դատալսումների ընթացքում վկա Շուշանիկ Վարդերեսյանը ցուցմունք է տվել, որ Ալֆրեդ Միրզոյանին ճանաչում է ծառայության բերումով:
Դեպքի օրը ծառայությունն իրականացրել է Էրեբունի վարչական շրջանում՝ պարեկ Լյուդվիգ Մկրտչյանի հետ: Ալֆրեդ Միրզոյանի մեքենան նկատել են Խաչիկ Դաշտենցի փողոցից դեպի Էրեբունու թանգարան շրջադարձի ժամանակ, երբ նա անհարկի արագություն է զարգացրել, ինչի պատճառով էլ կանգնեցրել են մեքենան: Կանգնեցնելուց հետո վարորդն անմիջապես իջել է մեքենայից և հայտնել, որ նա չի վարել մեքենան, սակայն օգտագործել է ալկոհոլային խմիչք:
Նրան առաջարկել են անցնել սթափության զննության, որից վարորդը հրաժարվել է, առաջարկել են գնալ <<Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն>>, որից ևս վարորդը հրաժարվել է, ինչից հետո կազմվել է արձանագրություն: Այդ ժամանակ մեքենայի լուսաձայնային փարոսիկները եղել են միացված վիճակում, իսկ իր վրա ամրակապված տեսաձայնագրող սարքը եղել է անջատված՝ լիցքավորված չլինելու պատճառով, իսկ մեքենայի մեջ առկա սարքերի տեսաձայնագրությունները պահպանվում են ընդամենը 2 ամիս, ամեն դեպքում՝ իրենք հնարավորություն չունեն այդ տեսագրությունները դիտելու:
Վարորդի կողքին եղել է մեկ ուղևոր, իսկ հետևում՝ նկատել են նաև 2 կին ուղևորի: Նշված անձանցից ոչ ոք որպես վարորդ չի ներկայացել:
Պրակտիկայում եղել են դեպքեր, երբ մոտեցել է կասկածելի վայրում կայանված մեքենաների և նկատել, որ մեքենայում գտնվող անձինք օգտագործում են թմրանյութեր:
2024 թվականի նոյեմբերի 11-ի զննում կատարելու մասին արձանագրության համաձայն՝ զննությամբ պարզվել է, որ 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 03:35-ին, Երևան քաղաքի Աճառյան փողոցի 2/2-րդ հասցեում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի կրտսեր պարեկ Լյուդվիգ Մկրտչյանի (կրծքանշան թիվ 08496) կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն, համաձայն որի՝ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանը չունենալով տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02:20-ին, Երևան քաղաքի Էրեբունի թանգարանի դիմաց վարել է <<Մերսեդես-Բենց>> մակնիշի 37 B7 921 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան և հրաժարվել է (խուսափել է) սթափության վիճակի զննություն անցնելուց: Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում որևէ գրառում առկա չէ, իսկ արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում որևէ գրառում առկա չէ։ Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված է 203.6 թիվը:
Վարորդի սթափության զննության թիվ 000588 ուղեգրի զննությամբ պարզվել է, որ այն կազմվել է 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 03:10-ին ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի կրտսեր պարեկ Լյուդվիգ Մկրտչյանի կողմից, որ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանը ներկայացվում է <<ԿԲԱԿ>> ՓԲ ընկերության սթափության վիճակի զննության, որից ներքև առկա է զննության ներկայացնողի ստորագրությունը, 1-ին օրինակը ստացա, հերթապահ բժիշկ Դավիթ Հարությունյան, առկա է ստորագրություն և նշված է 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ը և ժամը 03:25-ը:
<<Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն>> ՓԲ ընկերության կողմից տրված բուժհաստատությունների կողմից վարորդի սթափության վիճակի զննության թիվ 437 արձանագրությամբ պարզվել է, որ զննման ամսաթիվն է՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ը, զննման ժամն է՝ 03:20-ը, զննություն կատարողն է՝ հերթապահ բժիշկ նարկոլոգ Դավիթ Հարությունյանը, զննվողն է՝ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանը, ծննդյան թիվը` 1990 թվականի մայիսի 3-ը, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկի կողմից ներկայացվել է սթափության վիճակի զննության: Արտաշնչած օդի հետազոտության մեթոդը, բաժնի հետազոտության արդյունքը կետում առկա է <<Խուսափում է զննությունից>> գրառումը։
Օրգանիզմի հետազոտությունը բաժնի հետազոտման արդյունքը կետում առկա է <<խուսափում է զննությունից>> գրառումը:
Եզրակացություն բաժնում առկա է <<Խուսափում է զննությունից>> գրառումը:
Վերը նշվածից ներքև առկա է հետազոտողի՝ Դավիթ Հարությունյանի ստորագրությունը, հետազոտվողը հրաժարվել է ստորագրելուց, որից ներքև նշված է բուժհաստատության ղեկավար՝ Սուրեն Նազինյան և առկա է ստորագրություն:
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության <<Ճանապարհային ոստիկանություն>> ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված վարորդական իրավունքի վերաբերյալ քաղվածքի զննությամբ պարզվել է, որ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանը չունի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, քանի որ վարորդական իրավունքի վկայականից զրկվել է, զրկման սկիզբն է՝ 2020 թվականի հունվարի 17-ը, իսկ ավարտը՝ 2021 թվականի հունվարի 17-ը:
Զննությամբ քննությանը հետաքրքրություն ներկայացնող այլ տվյալներ չեն հայտնաբերվել:
2024 թվականի նոյեմբերի 11-ի արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշման համաձայն՝ թիվ 60628924 քրեական վարույթով ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի վերաբերյալ ստացված ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի վաշտի կրտսեր պարեկ Լյուդվիկ Մկրտչյանի կողմից 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, վարորդի սթափության զննության թիվ 000588 ուղեգիրը, <<Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն>> ՓԲ ընկերության կողմից տրված բուժհաստատությունների կողմից վարորդի սթափության վիճակի զննության թիվ 437 արձանագրությունը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության <<Ճանապարհային ոստիկանության>> ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված զրկված վարորդական իրավունքի վերաբերյալ քաղվածքն արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել և կցվել քրեական վարույթին։
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի պահանջագրի համաձայն՝ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի վերաբերյալ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնում 2003 թվականի ապրիլի 18-ի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի հատկանիշներով հարուցված թիվ 09101616 քրեական գործը 2016 թվականի սեպտեմբերի 29-ին կարճվել է՝ տուժողի հետ հաշտության հիմքով։
Բացի այդ, Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի վերաբերյալ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունու և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնված թիվ 12812722 քրեական վարույթը 2023 թվականի մայիսի 5-ին կարճվել է՝ գործուն զղջալու հիմքով:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները․
Դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ այն հարցին, թե մեղադրյալ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավոր է, թե ոչ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝ հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
(…) Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ համաձայն՝ քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
(...) Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
(...)Մեղադրյալի դատապարտումը հակակշռող բավարար գործոնների բացակայության պայմաններում չի կարող միայն կամ առավելապես հիմնվել այնպիսի անձի ցուցմունքի վրա, որի հակընդդեմ հարցման հնարավորություն տվյալ մեղադրյալը կամ նրա պաշտպանը կամ ներկայացուցիչը չի ունեցել:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
Վճռաբեկ դատարանը 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման մեջ նշել է, որ ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև երբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե երբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրել է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2)դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած:
Վճռաբեկ դատարանը 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել նաև, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարությունը որոշելու հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է նաև 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ: Մասնավորապես` իրացնելով օրենքի միատեսակ կիրառությունն ապահովելու իր սահմանադրական գործառույթը` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հիշատակված դատական ակտում նախադեպային նշանակության իրավական դիրքորոշումներ է արտահայտել առ այն, որ գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում: Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով:
Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքն անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում (...):
Արդյունքում՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում` <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշ ասելով պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած (...):
Նույն որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է նաև, որ ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները,
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները,
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Ինչ վերաբերում է անմեղության կանխավարկածին, ապա 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ նշվել է, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը:
Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանի (այսուհետ՝ Եվրոպական դատարան) նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ՝ Եվրոպական կոնվենցիայի) 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ :
Իսպանիայի դեմ կայացված որոշումներից մեկում Եվրոպական դատարանը շարադրել է անմեղության կանխավարկածի հիմնաքարային մեկնաբանությունը, ըստ որի՝ Եվրոպական Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետը մարմնավորում է անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը։ Դրանով, ի թիվս այլ բաների, պահանջվում է, որպեսզի, դատարանի անդամներն իրենց պարտականությունները կատարելիս չսկսեն գործել նախաձևավորված այն կարծիքով, թե մեղադրյալը կատարել է հանցանքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է, ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, և ցանկացած չփարատված կասկած պետք է մեկնաբանել հօգուտ մեղադրյալի :
Հունաստանի դեմ կայացված որոշումներից մեկով Եվրոպական դատարանը գտել է, որ <<կասկածը պետք է փարատվի հօգուտ կասկածյալի>> (in dubio pro reo) սկզբունքն անմեղության կանխավարկածի կոնկրետ մարմնավորում է : Ընդ որում, այս սկզբունքի իմաստով խնդիր կարող է ծագել, եթե գանգատաբերին մեղավոր ճանաչելու մասին ներպետական դատարանների որոշումները բավարար չափով պատճառաբանված չեն :
Վճռաբեկ դատարանը 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԿԴ/0081/01/11 որոշմամբ նշել է, որ անմեղության կանխավարկածի իրավունքը Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածով ամրագրված հիմնարար սկզբունքներից է, որը գործում է քրեական դատավարության ողջ ընթացքում։ Արդար դատական քննության հիմնարար իրավունքի ապահովումն առանց անմեղության կանխավարկածի պահպանման հնարավոր չէ։ Նշված սկզբունքը ենթադրում է, որ հանցագործություն կատարած յուրաքանչյուր ոք համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքը չի ապացուցվել օրենքով նախատեսված կարգով։ Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը կանխորոշում է քրեական գործի դատաքննության ողջ բովանդակությունը և էությունը` անկախ քրեական հետապնդման իրավական ելքից։ Անմեղության կանխավարկածը նախ և առաջ հանդիսանում է դատավարական երաշխիք, սակայն նրա կիրառման ոլորտը դուրս է գալիս այդ շրջանակից։
Վերը նշված օրենսդրական և նախադեպային կանոնակարգումներից բխում է, որ մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային պրակտիկայով: Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար, իսկ ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ կերպ ասած՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության, ինչն օրենսդրական կարգավորում է ստացել և բարձրացվել է սկզբունքի մակարդակի:
Տվյալ դեպքում քրեական վարույթի ողջ նյութերի (հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներից) մանրամասն հետազոտությունից օբյեկտիվորեն ձևավորվում է այն դիրքորոշումը, որ Ալֆրեդ Միրզոյանին ներկայացված մեղադրանքը չի համապատասխանում անձի արարքում հանցակազմի առկայությունը հաստատված համարելու շուրջ ձևավորված չափանիշներին (Ալֆրեդ Միրզոյանին վերագրվող արարքում բացակայում է հանցակազմը)։
Դատարանը ցանկանում է մեղադրական եզրակացության մեջ նշված և հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներին անդրադառնալ մեղսագրվող հոդվածի քրեաիրավական վերլուծությունից հետո՝ դրանց համադրությամբ հանցակազմի առկայության կամ բացակայության մասին հետևություններ կատարելու համար։ Ուստի հիշյալ եզրահանգումն առավելագույնը պատճառաբանելու համար Դատարանը նպատակահարմար է համարում նախևառաջ անդրադառնալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի քրեաիրավական առանձնահատկություններին:
Այսպես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելու կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելու կամ խուսափելու համար։
Նշված հանցակազմի անմիջական օբյեկտն են հանդիսանում երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգն ապահովող հասարակական հարաբերությունները:
Հանցագործության սուբյեկտը, որպես այդպիսին, հատուկ է, քանի որ բացի ընդհանուր սուբյեկտի հատկանիշներից, անձը պետք է օժտված լինի նաև լրացուցիչ հատկանիշներով։
Ավելի կոնկրետ՝ քննարկվող հանցագործության սուբյեկտ կարող է լինել՝
գ օրենքով սահմանված կարգով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձը,
գ օրենքով սահմանված կարգով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձը կամ
գ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձը։
Հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է վերը նշված անձանց կողմից
գ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոցը վարելով կամ
գ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելով կամ խուսափելով։
Ստացվում է, որ հանցագործության օբյեկտիվ կողմը կարող է դրսևորվել ինչպես գործողությամբ՝ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոցը վարելով, այնպես էլ անգործությամբ՝ մեքենան վարող անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելով կամ խուսափելով, որոնք տվյալ հանցակազմի շրջանակներում թեկուզ և օբյեկտիվ կողմի առանձին դրսևորումներ են, այնուամենայնիվ՝ դրանք չեն գործում միմյանցից անկախ։ Մասնավորապես՝ հոդվածի դիսպոզիցիայի ձևակերպումից կարելի է նկատել, որ առաջին դեպքում տրանսպորտային միջոց վարող անձն անցնում է սթափության վիճակի զննություն, որից հետո պարզ է դառնում՝ վերջինն արդյոք եղել է հարբած՝ ոչ սթափ վիճակում, թե ոչ։ Իսկ երկրորդ իրավիճակն իր հերթին ենթադրում է տրանսպորտային միջոցը վարած անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը։ Այլ խոսքով՝ երկրորդ իրավիճակը ևս անպայմանորեն ենթադրում է, որ անձը պետք է տրանսպորտային միջոցը վարող լինի և դրանից հետո նոր միայն հրաժարվի կամ խուսափի զննություն անցնելուց։
Հակառակ դեպքում, կստացվի մի իրավիճակ, երբ օրինակ՝ տրանսպորտային միջոցի ուղևորը, որը չի վարում այդ տրանսպորտային միջոցը խուսափի անցնել սթափության վիճակի զննություն, կարող է ենթարկվել քրեական պատասխանատվության, ինչը, սակայն, տրամաբանական չի կարող լինել։ Կամ նույն տրամաբանությամբ մեքենայի սեփականատերը կարող է պարզապես տան բակում նստած լինել իր տրանսպորտային միջոցի ղեկի մոտ և հրաժարվի սթափության վիճակի զննություն անցնել և արդյունքում ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։ Նշվածը նույնպես չի կարող ողջամիտ համարվել, քանի որ հենց տվյալ իրավիճակից ենթադրվում է, որ անձը լինելով ոչ սթափ և գիտակցելով այդ հանգամանքը, չի վարում տրանսպորտային միջոցը։
Ընդ որում, երկու դեպքերում էլ անձը պետք է վարելիս լինի (մեքենայի ընթացքը պետք է տեսանելի լինի պարեկային ծառայողների համար) տրանսպորտային միջոցը, այն է՝ տրանսպորտային միջոցն իր տեխնիկական հատկանիշների գործադրմամբ տեղափոխելուց լինի մեկ վայրից մյուս վայրը, քանի որ քննարկվող հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում ոչ թե նրա համար, որ անձը զուտ հարբած է կամ հրաժարվել է սթափության զննություն անցնելուց, այլ՝ հիշյալ վիճակում գտնվող կամ նմանատիպ անգործություն դրսևորող անձը վարել է տրանսպորտային միջոց։
Հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, այսինքն՝ հանցավորը գիտակցում է, որ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալու պայմաններում վարում է տրանսպորտային միջոց կամ այդ անձը դիտավորությամբ խուսափում է կամ հրաժարվում է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց:
Տվյալ դեպքում՝ Ալֆրեդ Միրզոյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02։20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Էրեբունի թանգարանի դիմաց վարել է <<ՄԵՐՍԵԴԵՍ>> մակնիշի 37 BZ 921 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, և հրաժարվել է (խուսափել է) սթափության վիճակի զննություն անցնելուց, որպիսի փաստն արձանագրել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կազմված թիվ 8180409962 արձանագրությամբ։
Դատարանը ցանկանում է նկատել, որ սույն քրեական գործի շրջանակներում մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից վիճարկվում է այն հանգամանքը, որ իր նկատմամբ արձանագրություն կազմվել է այն պայմաններում, երբ ինքը մեքենա վարելիս չի եղել։ Մասնավորապես՝ մեղադրյալը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք տալիս նշել է, որ դեպքի օրը՝ գիշերը ժամը 02:00-ի սահմաններում, մեքենայի շարժիչը և լույսերը միացված վիճակում կայանված է եղել Էրեբունու թանգարանի դիմաց: Ղեկին նստած է եղել ինքը, իսկ մեքենայում եղել է 4 անձ, այդ թվում՝ կանայք:
Մինչև պարեկային ծառայության աշխատակիցների մոտենալը՝ մեքենան շահագործվել է, սակայն մեքենան չի կանգնեցվել պարեկային ծառայության կողմից: Նրանց մոտենալու ժամանակ մեքենան եղել է կայանված վիճակում: Պարեկների մոտենալուց հետո նրանցից պահանջել է ցույց տալ տեսաձայնագրություն, ըստ որի՝ տրանսպորտային միջոցն ինքն է շահագործել, սակայն նրանց կողմից չի տրամադրվել որևէ տեսաձայնագրություն:
Նախկինում զրկվել է վարորդական վկայականից, բայց շարունակել է վարել մեքենա՝ առանց վարորդական վկայականի: Դեպքի օրը նույնպես վարել է ավտոմեքենա, սակայն պարեկային ծառայության աշխատակիցներն իրեն վարելիս չեն տեսել և չեն կանգնեցրել, այլ մոտեցել են այն ժամանակ, երբ ինքը մեքենան կայանած է եղել: Սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվել է, քանի որ մեքենան իր կողմից չի շահագործվել, սակայն, այնուամենայնիվ, նրանց հայտնել է, որ օգտագործել է ալկոհոլ:
Մեղադրյալի ցուցմունքից կարելի է ակնհայտորեն նկատել, որ վերջինը չի հերքում, որ առհասարակ ինքը տրանսպորտային միջոց վարել է, սակայն կոնկրետ կազմված արձանագրության բովանդակության հետ համաձայն չէ այնքանով, որ հենց սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02։20-ի սահմաններում, տրանսպորտային միջոց վարելիս չի եղել, այլ՝ մեքենան կայանված է եղել, իսկ ինքը նստած է եղել մեքենայի ղեկին և պարեկային ծառայության աշխատակիցները մոտեցել են միայն այդ ժամանակ, հետևաբար՝ վերջինները չէին կարող տեսնել իրեն՝ տրանսպորտային միջոց վարելիս։ Ընդ որում, մեղադրյալի պատճառաբանություններից պարզ է դառնում, որ վերջինը սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվել է հենց այն պատճառով, որ ինքն իրականում մեքենան վարելիս չի եղել, թեև չի հերքել իրապես ալկոհոլ օգտագործած լինելու փաստը։
Ստացվում է, որ ներկա պայմաններում պետք է քննության առարկա դառնա այն հարցը, թե արդյոք հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներն իրենց համակցությամբ բավարար են հաստատված համարելու՝ Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02։20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Էրեբունի թանգարանի դիմաց մեքենա վարելու հանգամանքը, թե ոչ։
Մինչ նշված հարցի քննարկմանն անդրադառնալը Դատարանը ցանկանում է նկատել, որ օբյեկտիվ կողմի շարունակությունը՝ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը, ըստ էության, մեղադրյալի կողմից չի վիճարկվում։ Բացի այդ, այդ փաստը հստակ արձանագրվել է նաև պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից կազմված արձանագրություններով։
Հետևաբար, Դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ այն հարցին՝ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելուց առաջ մեղադրյալը տրանսպորտային միջոցը փաստացի վարելիս եղել է, թե ոչ։
Հարկ է նկատել, որ քրեական գործում, ըստ էության, այդ հանգամանքի մասին տվյալներ բովանդակում են բացառապես վկաներ Լյուդվիգ Մկրտչյանի և Շուշանիկ Վարդերեսյանի ցուցմունքները, իսկ ինչ վերաբերում է արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությանը, ապա նշվածն ածանցվում է (մեկը մյուսից է բխում) պարեկային ծառայության աշխատակցի ցուցմունքից (կազմվել է պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից)։ Այլ կերպ ասած՝ հիշյալ փաստաթղթով պարեկային ծառայության աշխատակիցն արձանագրում է այն, ինչն իր ընկալմամբ՝ տեսել և գնահատել է որպես վարչական իրավախախտում։
Արդյունքում՝ Դատարանին այլ բան չի մնում, քան գնահատել պարեկային ծառայության աշխատակիցների դատարանում տված ցուցմունքները և դրանց բավարարության հարցը։
Այսպես՝ վկա Լյուդվիգ Մկրտչյանը ցուցմունք է տվել, որ մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանին չի հիշում, սակայն հասկանում է, թե ինչի վերաբերյալ է հրավիրվել հարցաքննության։ Դեպքի օրը՝ ծառայություն իրականացնելու ընթացքում ավտոշուկայի խաչմերուկից դեպի աջ ընթանալիս նկատել է մի մեքենա, որը երթևեկել է անկանոն ձևով: Հասկանալու համար տվյալ մեքենայի վարորդը սթափ է, թե ոչ, հրահանգել են կանգնեցնել մեքենան փողոցի աջակողմյան հատվածում, սակայն վարորդն արդեն իսկ նկատել էր իրենց և այդ իսկ պատճառով ցանկացել է մեքենան կայանել ավելի շուտ: Պարեկային ծառայության ավտոմեքենայի փարոսիկները մշտապես միացված են եղել:
Չի հիշում՝ նշված մեքենայում ուղևորներ եղել են, թե ոչ, սակայն հիշում է, որ վարորդը հրաժարվել է սթափության զննություն անցնելուց: Իրեն ամրակապված տեսաձայնագրության սարքը իր հիշելով՝ չի տեսաձայնագրել ընթացքը, քանի որ մարտկոցը եղել է լիցքաթափված:
Պրակտիկայում կասկածելի վայրերում և ժամերի կայանված մեքենաների երբևիցե չի մոտեցել և չի մոտենա, եթե ստույգ տվյալ չունենա հանցագործության կամ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ: Եթե մեղադրյալի մեքենան լիներ կանգնած՝ կայանված վիճակում, ապա չեր մոտենա և չեր արձանագրի իրավախախտումը։
Միևնույն ժամանակ, վկա Շուշանիկ Վարդերեսյանը ցուցմունք տալիս հայտնել է, որ դեպքի օրը ծառայությունն իրականացրել է Էրեբունի վարչական շրջանում՝ պարեկ Լյուդվիգ Մկրտչյանի հետ: Ալֆրեդ Միրզոյանի մեքենան նկատել են Խաչիկ Դաշտենցի փողոցից դեպի Էրեբունու թանգարան շրջադարձի ժամանակ, երբ նա անհարկի արագություն է զարգացրել, ինչի պատճառով էլ կանգնեցրել են մեքենան: Կանգնեցնելուց հետո վարորդն անմիջապես իջել է մեքենայից և հայտնել, որ նա չի վարել մեքենան, սակայն օգտագործել է ալկոհոլային խմիչք:
Նրան առաջարկել են անցնել սթափության զննության, որից վարորդը հրաժարվել է, առաջարկել են գնալ <<Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն>>, որից ևս վարորդը հրաժարվել է, ինչից հետո կազմվել է արձանագրություն: Այդ ժամանակ մեքենայի լուսաձայնային փարոսիկները եղել են միացված վիճակում, իսկ իր վրա ամրակապված տեսաձայնագրող սարքը եղել է անջատված՝ լիցքավորված չլինելու պատճառով, իսկ մեքենայի մեջ առկա սարքերի տեսաձայնագրությունները պահպանվում են ընդամենը 2 ամիս, ամեն դեպքում՝ իրենք հնարավորություն չունեն այդ տեսագրությունները դիտելու:
Վարորդի կողքին եղել է մեկ ուղևոր, իսկ հետևում՝ նկատել են նաև 2 կին ուղևորի: Նշված անձանցից ոչ ոք որպես վարորդ չի ներկայացել:
Պրակտիկայում եղել են դեպքեր, երբ մոտեցել է կասկածելի վայրում կայանված մեքենաների և նկատել, որ մեքենայում գտնվող անձինք օգտագործում են թմրանյութեր:
Պարեկային ծառայության աշխատակիցների ցուցմունքների համադրված ուսումնասիրության արդյունքում կարելի է նկատել, որ դրանք որոշակիորեն հակասում են միմյանց։ Մասնավորապես՝ առաջին դատական նիստում հարցաքննված վկա Լյուդվիգ Մկրտչյանը դեպքի հստակ մանրամասներ չէր հիշում և դժվարանում էր ներկայացնել դրանք, ինչպես նաև՝ մեղադրյալին չէր մտաբերում, ինչը կարելի է տրամաբանական համարել, քանի որ պարեկային ծառայության աշխատակիցներն ի պաշտոնե յուրաքանչյուր օր առնչվում են տարբեր դեպքերի և անձանց հետ, ինչի պայմաններում ողջամտորեն բոլորին և նրանց կատարած իրավախախտումները հիշել չեն կարող։ Մինչդեռ, ի տարբերության նրա՝ մյուս պարեկային ծառայության աշխատակից Շուշանիկ Վարդերեսյանը, ով հարցաքննվել է հաջորդ դատական նիստին, կարելի է ասել՝ զարմանալիորեն հիշում էր ինչպես մեղադրյալին, այնպես էլ դեպքի փաստական հանգամանքները, ինչը բավարար հիմք է տալիս կարծելու, որ վերջինն իր գործընկերոջից արդեն իսկ տեղեկացված է եղել (ոչ դիտավորյալ կերպով), թե դատաքննության ընթացքում ինչն է հանդիսանում վիճարկման առարկա և ըստ այդմ՝ ինչի վրա պետք է առաջնահերթ ուշադրություն դարձնել։
Սակայն անգամ վերը նշվածի պայմաններում, Դատարանի համար նկատելի է վկաների ցուցմունքներում տեղ գտած հակասությունները։ Մասնավորապես, եթե Լյուդվիգ Մկրտչյանը նշում է, որ մեղադրյալի մեքենան կանգնեցրել են այն պատճառով, որ նա անկանոն կերպով է վարել և ցանկացել են համոզվել՝ վարորդը խմած է, թե ոչ, ապա Շուշանիկ Վարդերեսյանը հայտնել է, որ մեքենան կանգնեցնելու պատճառ հանդիսացել է վարորդի կողմից արագությունը գերազանցելը։ Բացի այդ, վկա Լյուդվիգ Մկրտչյանը նշել է, թե մեքենան կանգնեցրել են, սակայն վարորդը դա կանխազգալով՝ նախապես կանգնեցրել է այն, մինչդեռ Շուշանիկ Վարդերեսյանն այդ մասին ոչինչ չի հայտնել։
Հատկանշական է, որ տարբերվում է պարեկային ծառայության աշխատակիցների վարքագիծը նաև սովորական պայմաններում ծառայությունն իրականացնելու ժամանակ, մասնավորապես՝ նրանցից մեկը նշում է, որ կասկածելի վայրերում և ժամերի կայանված մեքենաների երբևիցե չի մոտեցել և չի մոտենա, եթե ստույգ տվյալ չունենա հանցագործության կամ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ, իսկ մյուս ծառայողի պնդմամբ՝ պրակտիկայում եղել են դեպքեր, երբ մոտեցել է կասկածելի վայրում կայանված մեքենաների։
Այնուամենայնիվ, կարելի է արձանագրել, որ պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից ի վերջո շեշտադրվում է (այդ մասով հակասություն չկա) այն հանգամանքը, որ իրենք Ալֆրեդ Միրզոյանին տեսել են տրանսպորտային միջոցը վարելիս, ըստ այդմ կանգնեցրել են և կազմել վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն։ Մինչդեռ մեղադրյալը հստակ նշում է, որ այդ ժամանակ մեքենան իր կողմից վարվելիս չի եղել և հետևաբար՝ պարեկային ծառայության աշխատակիցներն իրեն չեն տեսել մեքենան վարելիս։
Ստացվում է, որ ի հակառակ մեղադրյալի պնդումների՝ պարեկային ծառայության աշխատակից հանդիսացող վկաները նշում են մեղադրյալի կողմից տրանսպորտային միջոցը վարելու մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ են այլ՝ լրացուցիչ տվյալներ ևս, որոնք կարող էին հերքել կամ հաստատել նրանցից յուրաքանչյուրի հայտնածը։
Ընդ որում, Դատարանը բոլորովին չի պնդում, թե պարեկային ծառայության աշխատակիցներն իրականության չհամապատասխանող տվյալներ կարող են հայտնել, պարզապես՝ խնդիրը կայանում է նրանում, որ ծառայություն իրականացնելու բերումով պարեկային ծառայության յուրաքանչյուր աշխատակից հանդիսանում է, ըստ էության, շահագրգիռ անձ իր իսկ կատարած աշխատանքի, կազմած արձանագրության և այլնի մասով, որպիսի պայմաններում բացառապես վերջինի հայտնածը չի կարող յուրաքանչյուր դեպքում բավարար համարվել (անկողմնակալ դիտորդի տեսանկյունից) անձին դատապարտելու համար։ Այլ խոսքով՝ անհրաժեշտ են նշվածը հաստատող այլ, լրացուցիչ օբյեկտիվ ապացույցներ, որոնք պարեկային ծառայության աշխատակցի ցուցմունքի հետ համադրությամբ կարող են հաստատել վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված արձանագրության արժանահավատությունը։
Այսպես, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր ձևավորած նախադեպային իրավունքում, անդրադառնալով ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքների հիման վրա անձին դատապարտելու խնդրին , նշել է, որ չնայած դիմումատուին դատապարտելիս ներպետական դատարանները, ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքներից բացի, հղում են կատարել այլ ապացույցների, միակ ապացույցը, որով ուղղակիորեն ենթադրվում էր դիմումատուի մասնակցությունն այդ արարքների կատարմանը, և որով տրամադրվում էր դրանց մանրամասները, տվյալ ցուցմունքներն էին, այդ թվում` Ա.Արշ.-ի, Ա.Առ.-ի, Հ.Ս.-ի, Է.Ռ.-ի և Ա.Ա.-ի ցուցմունքները: Բոլոր մյուս ապացույցները, որոնց դատարանները հղում են կատարել, անուղղակի ապացույցներ են, և չի կարելի ասել, որ դրանք ուղղակիորեն ցույց են տալիս դիմումատուի առնչությունը մեղսագրվող արարքներին:
Բացի այդ, Եվրոպական դատարանը նույն որոշմամբ նշել է, որ արդեն քննել է մի շարք գործեր, որոնց դեպքում հրապարակային միջոցառման ժամանակ անհատին իր պահվածքի պատճառով քրեական հետապնդման են ենթարկել և դատապարտել` հիմնվելով բացառապես այն ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքների վրա, որոնք ակտիվորեն ներգրավված են եղել վիճարկվող իրադարձություններում: (…) այդ վարույթներում դատարանները պատրաստակամորեն և անվերապահորեն ընդունել են ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքները և դիմումատուին որևէ հնարավորություն չեն տվել հակառակ ապացույցներ ներկայացնելու: (…) այս մեղադրանքների հիմքում ընկած այն հիմնական փաստերի վերաբերյալ վեճի դեպքում, երբ մեղադրանքի կողմի միակ վկաներն այն ոստիկանության ծառայողներն են եղել, որոնք ակտիվ դեր են ունեցել վիճարկվող իրադարձություններում, դատարանները պետք է պարտադիր օգտագործեին յուրաքանչյուր ողջամիտ հնարավորություն` ստուգելու նրանց մեղադրական ցուցմունքները (տե՛ս Կասպարովի և այլոց գործը` վերևում հիշատակված, § 64, Նավալնին և Յաշինն ընդդեմ Ռուսաստանի [Navalnyy and Yashin v. Russia], թիվ 76204/11, § 83, 2014 թվականի դեկտեմբերի 4, և Ֆրամկինն ընդդեմ Ռուսաստանի [Frumkin v. Russia], թիվ 74568/12, § 165, ՄԻԵԴ 2016 (քաղվածքներ)):
Դատարանը նկատում է, որ թեև վերը նկարագրված որոշման փաստական հանգամանքները (մեղսագրվող արարքը) չի նույնանում սույն քրեական գործով մեղադրյալին առաջադրված մեղադրանի հետ, սակայն կարևոր է նշել, որ Եվրոպական դատարանի դիրքորոշումն առավելապես հանգում է այն դեպքերին և հանցագործություններին, որտեղ ակտիվ և գերակշռող դերակատարությունը պատկանում է ոստիկանության ծառայողներին: Այլ կերպ ասած՝ այն դեպքերում, երբ խոսք է գնում այնպիսի հանցագործության կատարման մասին, որն ուղղված է, օրինակ՝ ոստիկանության ծառայողների դեմ կամ իր բնույթով այնպիսին է, որ կարող է արձանագրվել, բացահայտվել, հայտնաբերվել հիմնականում ոստիկանության ծառայողների միջոցով (օրինակ՝ ճանապարհային երթևեկության ապահովման կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունները), ըստ էության, դատարանների կողմից չի կարող անվերապահորեն և բացարձակ հիմք ընդունվել միայն ոստիկանության ծառայության աշխատակիցների հայտնած տվյալները՝ առանց որևէ այլ, լրացուցիչ փաստերի:
Վերը նշվածի համատեքստում, պայմանավորված հանցագործության բնույթով և իրադրությամբ, Դատարանը նկատում է, որ համանման բոլոր իրավիճակներում որպես կարևոր ապացուցողական նշանակություն ունեցող տվյալ կարող է դիտարկվել պարեկային ծառայության աշխատակիցներին ամրակապված, կամ վերջինների ավտոմեքենաներում գտնվող տեսանկարահանող սարքերի տեսաձայնագրությունները, քանի որ դրանք ի վերջո՝ օբյեկտիվ ապացույցն են այն բանի, ինչն արձանագրվում է պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից՝ փաստաթղթային ձևով։ Ընդ որում, տեխնիկական սարքերի նախատեսման նպատակներից մեկը հենց նման իրադրություններում վարչական իրավախախտումների կատարման փաստերն արձանագրելն է։
Նշվածը համադրելով սույն գործի փաստական հանգամանքների հետ՝ կարելի է նկատել, որ պարեկային ծառայության երկու աշխատակիցներն էլ Դատարանում հայտնեցին, որ իրենց ամրակապված տեսանկարահանող սարքը դեպքի պահին եղել է լիցքաթափված վիճակում, այդ իսկ պատճառով էլ գործողություններն այդ սարքով չեն ֆիքսվել։ Սակայն Դատարանը գտնում է, որ այդ փաստարկը չի կարող ի վնաս անձի մեկնաբանվել այն պարզ պատճառով, որ եթե որևէ օբյեկտիվ կամ անգամ սուբյեկտիվ պատճառներով պարեկային ծառայության աշխատակիցներին ամրակապված տեսանկարահանող սարքերը չեն աշխատում, ապա դա չի նշանակում, որ դրա բացասական հետևանքները պետք է կրի մեղադրյալը, քանի որ չի բացառվում, որ այդ տեսագրության առկայությունն ինքնին բավարար կլիներ հաստատելու հենց մեղադրյալի հայտնածը։
Այսինքն՝ Դատարանի մոտեցումը կայանում է նրանում, որ երբ խոսք է գնում պետական մարմնի ներկայացուցչի և քաղաքացու միջև տեղի ունեցող իրավահարաբերությունների մասին, մասնավորապես՝ եթե խնդիրը կայանում է պետական մարմնի կողմից քաղաքացու այս կամ այն գործողությունն արձանագրելու, ֆիքսելու և համապատասխան ընթացք տալու մեջ, ապա պետական մարմինը դա պետք է կատարի շատ ավելի համոզիչ, փաստարկված և հստակ ընթացակարգերի պահպանմամբ, այլ ոչ թե ենթադրյալ իրավախախտումը հաստատվի բացառապես իրավահարաբերության ընթացքով ողջամտորեն շահագրգռված մեկ կամ երկու ոստիկանի հայտնածով, ցուցմունքով և այլն։ Ընդ որում, հենց այդ նպատակով էլ պետությունն իր իսկ ներկայացուցիչներին զինում է տարատեսակ տեխնիկական միջոցներով (հատուկ ավտոմեքենաներ, նկարահանող, ձայնագրող սարքեր և այլն), որպեսզի իրավախախտումները հայտնաբերվի և արձանագրվի ոչ միայն մարդկային գործոնի արդյունքում, այլ նաև համապատասխան տեխնիկական սարքերի կիրառմամբ։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը չի բացառում, որ պրակտիկայում հնարավոր են իրավիճակներ (այդպիսի վտանգներ ևս կլինեն), երբ որևէ պատճառով աշխատելիս չլինեն պարեկային ծառայության աշխատակցին ամրակապված սարքերը և այդ հանգամանքից օգտվելով՝ այլ անձինք (որոնք իրապես կատարել են իրավախախտում) ևս սկսեն վիճարկել իրավախախտում կատարելու փաստը, սակայն հնարավոր այդ վտանգները ոչ թե պետք է չեզոքացնել ոստիկանների հայտնածին անվերապահ հավատալու և այդ մասով հանցագործության ապացուցվածության շեմը նվազեցնելու կանխավարկածով, այլ ընդամենը պետք է տեխնիկական միջոցները պահել սարքին վիճակում և հնարավոր իրավախախտումները (ինչն առաջացնում է հանցագործություն) արձանագրել նաև այդ եղանակով։
Հետևաբար, պետական ապարատի թերի կամ ոչ հետևողական աշխատանքի պատճառով չպետք է տուժեն քաղաքացիները և այն անձինք, ովքեր իրապես իրավախախտում չեն կատարել և ենթարկվեն քրեական պատասխանատվության։ Պարզ ասած՝ պետք է ծառայությունն իրականացնել գոնե այնպես, որ օրինակ՝ երկու պարեկային ծառայության աշխատակիցներից մեկին ամրակապված տեսանկարահանող սարքը լինի սարքին և լիցքավորված վիճակում կամ հետագա հնարավոր կանխատեսումից ելնելով՝ տեսագրությունները նույն կամ հաջորդ օրը պահպանվի՝ հետագայում անհրաժեշտության դեպքում դրանք տրամադրելու համար։ Ընդ որում, մեղադրյալն անգամ իր ցուցմունքում է նշել, որ պարեկային ծառայության աշխատակիցների մոտենալու ժամանակ պահանջել է ցույց տալ իրավախախտման վերաբերյալ տեսագրությունը։
Դատարանը ցանկանում է անդրադառնալ նաև հանրային մեղադրողի այն պատճառաբանությանը, որ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից անհրաժեշտ տեսաձայնագրությունները ձեռք չեն բերվել, քանի որ մեղադրյալը նախաքննություն ընթացքում հրաժարվել է ցուցմունք տալուց, որպիսի պայմաններում բավարար են համարվել գործում առկա ապացույցները։
Այս կապակցությամբ հարկ է նշել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 221-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ հարցաքննությունն սկսելուց առաջ (…) քննիչը մեղադրյալին բացատրում է նաև լռելու նրա իրավունքը, պարզաբանում, որ այդ իրավունքից օգտվելը չի կարող մեկնաբանվել ի վնաս նրա, ինչպես նաև հայտնում է, որ նրա ցուցմունքը քրեական վարույթի ընթացքում կարող է օգտագործվել որպես ապացույց (…):
Հիշատակված կարգավորման հաշվառմամբ պետք է արձանագրել, որ մեղադրյալի կողմից նախաքննության ընթացքում ցուցմունք չտալը ոչ մի կերպ չի կարող մեկնաբանվել ի վնաս իրեն կամ առավել ևս դրվել նրա մեղադրանքի ապացուցվածության հիմքում (ցուցմունք տալուց հրաժարվելու փաստը)։ Ընդ որում, առավել խնդրահարույց է այն փաստը, որ եթե մեղադրյալն իրավախախտում կազմելու արձանագրությունը ստորագրելուց հրաժարվում է, իսկ առաջադրված մեղադրանքի կապակցությամբ որևէ դիրքորոշում չի հայտնում, ապա տրամաբանորեն կարելի է գալ այն հետևության, որ վերջինը կարող է հետագայում ինչպես ընդունել իրեն առաջադրված մեղադրանքը, այնպես էլ՝ չհամաձայնվել դրա հետ։ Այսինքն՝ առնվազն երկու իրավիճակները կանխատեսելով՝ վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է ձեռք առնի բոլոր հնարավոր միջոցները՝ մեղադրանքի հիմքում ընկած փաստական հանգամանքները հաստատելու ուղղությամբ բավարար ապացույցներ ձեռք բերելու համար, որոնք մեծապես կամ առավելապես հավանական կդարձնեն մեղադրյալի դատապարտումը։ Ավելին՝ խոսքը վերաբերում է առաջին հերթին այն ապացույցներին, որոնք կարող են ժամանակի ընթացքում ոչնչանալ, ջնջվել և այլևս հնարավոր չլինի դրանց վերականգնելը։
Արդյունքում՝ կարելի է արձանագրել, որ քրեական գործի քննության ընթացքում ձեռք չեն բերվել այնպիսի ապացույցներ, որոնք կարող էին հիմնավորել պարեկային ծառայության աշխատակիցների հայտնած տվյալները և հիմք հանդիսանալ նրանց ցուցմունքն արժանահավատ համարելու և մեղադրյալի դատապարտման համար բավարար դիտարկելու համար։
Հետևաբար, սույն քրեական գործով մեղադրանքի կողմից չեն ներկայացվել այնպիսի ապացույցներ, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ չեն առաջացնի կասկած առ այն, որ տվյալ տրասնպորտային միջոցը վարել է մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանը և այդ փաստը նկատվել և արձանագրվել է պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից։ Այլ խոսքով՝ Դատարանն արժանահավատ է գնահատում մեղադրյալի հայտնած տվյալները, քանի որ հակառակը հիմնավորող բավարար ապացույցներ առկա չեն, իսկ չփարատված բոլոր կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։
Ընդ որում, Դատարանը հիմնվում է մեղադրյալի հայտնած տվյալների արժանահավատության վրա երկու պարզ պատճառով․ նախ՝ մեղադրյալը մինչ ցուցմունք տալը նախազգուշացվել է սուտ ցուցմունք տալու համար քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու մասին և երկրորդ՝ բացակայում են մեղադրյալի ցուցմունքը կասկածի տակ դնող այլ ապացույցները։
Ինչ վերաբերում է նրան, որ Ալֆրեդ Միրզոյանն իր ցուցմունքով հայտնել է, որ իր կողմից մի քանի անգամ վարվել է տվյալ տրանսպորտային միջոցը, ապա դա չի կարող դրվել մեղադրանքի ապացուցված լինելու հիմքում, քանի որ նշվածը վերաբերում է այլ ժամանակահատվածի և իրադրության, բացի այդ՝ դրա վերաբերյալ առկա չեն համապատասխան արձանագրություններ։
Արդյունքում՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված չէ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանին մեղսագրվող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված հանցակազմի առկայությունը (օբյեկտիվ կողմը), ուստի Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պետք է ճանաչել անմեղ և արդարացնել՝ իրեն վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը) ապացուցված չլինելու հիմքով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի համաձայն՝ դատավճռում պետք է շարադրվի այն հարցի պատասխանը, թե ինչ միջոցներ պետք է ձեռնարկվեն արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 164-րդ հոդվածի համաձայն՝ արդարացված մեղադրյալն իրավունք ունի պահանջելու անօրինական քրեական հետապնդում հարուցելու, հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու, դատապարտելու, ինչպես նաև իրավունքների կամ ազատությունների անօրինական այլ սահմանափակումների հետևանքով իրեն պատճառված վնասի հատուցում:
Արդարացված մեղադրյալը որպես հատուցում իրավունք ունի ստանալու`
1) աշխատավարձը, թոշակը, նպաստը կամ այլ եկամուտը, որից նա զրկվել է.
2) գույքն առգրավելու, արգելադրելու, բռնագրավելու կամ այլ կերպ տնօրինելու հետևանքով պատճառված վնասը.
3) անազատության մեջ գտնվելու հետևանքով ծախսված գումարը․
4) փաստաբանին վճարված գումարը․
5) վճարված վարութային ծախսերը։
Արդարացված մեղադրյալն իրավունք ունի նաև`
1) վերականգնվելու նախկին աշխատանքում (նախկին պաշտոնում), իսկ դրա անհնարինության դեպքում ստանալու համարժեք աշխատանք (պաշտոն) կամ նախկին աշխատանքը (պաշտոնը) կորցնելու հետևանքով պատճառված վնասի դրամական փոխհատուցում.
2) բոլոր տեսակի աշխատանքային ստաժների մեջ հաշվակցելու անազատության մեջ պահելու ձևով պատիժը կրելու ժամանակը.
3) վերականգնելու պատվավոր կամ զինվորական կոչումը, կարգը, աստիճանը, որակավորման դասը կամ պետական պարգևը:
Արդարացված մեղադրյալի պահանջով քրեական հետապնդում հարուցած մարմինը պարտավոր է հրապարակային ներողություն հայցել նրանից: (...)
Հաշվի առնելով լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում Ալֆրեդ Միրզոյանի դիրքորոշումը վերոգրյալի հարցերի կապակցությամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի հետ կապված որևէ միջոցի ձեռնարկման անհրաժեշտություն առկա չէ:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ պետք է ճանաչել և հռչակել Ալֆրեդ Միրզոյանի անմեղությունը, գտնում է, որ նրա նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտությունը վերացել է, ուստի ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է վերացնել:
Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի, ինչպես նաև 164-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետի կարգավորումները, գտնում է, որ արդարացման դատավճիռ կայացնելու պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված վարութային ծախսերը Ալֆրեդ Միրզոյանից ենթակա չեն բռնագանձման:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 164-րդ, 167-րդ, 276-րդ, 342-րդ, 347-349-րդ, 353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ճանաչել անմեղ և արդարացնել՝ իրեն վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը) ապացուցված չլինելու հիմքով:
Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը՝ վերացնել:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ դատական ակտն ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ
ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
2025թ․ սեպտեմբերի <<25>> ք․Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)
Նախագահող դատավոր Ա.Հովհաննիսյան
դատական նիստերի քարտուղար Մ․Հովհաննիսյան
հանրային մեղադրող Գ․Մուրադյան
դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի՝ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի՝ ծնված 1990 թվականի մարտի 5-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում չդատապարտված, չի աշխատում, հաշվառված և բնակվող՝ Երևան քաղաքի Ազատամարտիկների 4-րդ նրբանցքի 17-րդ տանը: Հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով. որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Ռ․Աղաջանյանը հանցագործության մասին գրավոր հաղորդում է ներկայացրել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժին։
2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ Ա․Թովմասյանի արձանագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60628924 քրեական վարույթը:
2024 թվականի նոյեմբերի 18-ի ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Գ․Մուրադյանի որոշմամբ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն հանցանքի համար, որ նա, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, հրաժարվել է (խուսափել) է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց։
Այսպես. Ալֆրեդ Միրզոյանը չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02։20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Էրեբունի թանգարանի դիմաց վարել է <<ՄԵՐՍԵԴԵՍ>> մակնիշի 37 BZ 921 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, և հրաժարվել է (խուսափել է) սթափության վիճակի զննություն անցնելուց, որպիսի փաստն արձանագրել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կազմված թիվ 8180409962 արձանագրությամբ։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ Ալֆրեդ Միրզոյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարում։
2024 թվականի նոյեմբերի 18-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ Ա․Թովմասյանի որոշմամբ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ին թիվ 60628924 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան:
Ապացույցների հետազոտումը և գնահատումը․
Հիմնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանը ցուցմունք է տվել, որ դեպքի օրը՝ գիշերը ժամը 02:00-ի սահմաններում, մեքենայի շարժիչը և լույսերը միացված վիճակում կայանված է եղել Էրեբունու թանգարանի դիմաց: Ղեկին նստած է եղել ինքը, իսկ մեքենայում եղել է 4 անձ, այդ թվում՝ կանայք:
Մինչև պարեկային ծառայության աշխատակիցների մոտենալը՝ մեքենան շահագործվել է, սակայն մեքենան չի կանգնեցվել պարեկային ծառայության կողմից: Նրանց մոտենալու ժամանակ մեքենան եղել է կայանված վիճակում: Պարեկների մոտենալուց հետո նրանցից պահանջել է ցույց տալ տեսաձայնագրություն, ըստ որի՝ տրանսպորտային միջոցն ինքն է շահագործել, սակայն նրանց կողմից չի տրամադրվել որևէ տեսաձայնագրություն:
Նախկինում զրկվել է վարորդական վկայականից, բայց շարունակել է վարել մեքենա՝ առանց վարորդական վկայականի: Դեպքի օրը նույնպես վարել է ավտոմեքենա, սակայն պարեկային ծառայության աշխատակիցներն իրեն վարելիս չեն տեսել և չեն կանգնեցրել, այլ մոտեցել են այն ժամանակ, երբ ինքը մեքենան կայանած է եղել: Սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվել է, քանի որ մեքենան իր կողմից չի շահագործվել, սակայն, այնուամենայնիվ, նրանց հայտնել է, որ օգտագործել է ալկոհոլ:
Հիմնական դատալսումների ընթացքում վկա Լյուդվիգ Մկրտչյանը ցուցմունք է տվել, որ մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանին չի հիշում, սակայն հասկանում է, թե ինչի վերաբերյալ է հրավիրվել հարցաքննության։
Դեպքի օրը՝ ծառայություն իրականացնելու ընթացքում ավտոշուկայի խաչմերուկից դեպի աջ ընթանալիս նկատել է մի մեքենա, որը երթևեկել է անկանոն ձևով: Հասկանալու համար տվյալ մեքենայի վարորդը սթափ է, թե ոչ, հրահանգել են կանգնեցնել մեքենան փողոցի աջակողմյան հատվածում, սակայն վարորդն արդեն իսկ նկատել էր իրենց և այդ իսկ պատճառով ցանկացել է մեքենան կայանել ավելի շուտ: Պարեկային ծառայության ավտոմեքենայի փարոսիկները մշտապես միացված են եղել:
Չի հիշում՝ նշված մեքենայում ուղևորներ եղել են, թե ոչ, սակայն հիշում է, որ վարորդը հրաժարվել է սթափության զննություն անցնելուց: Իրեն ամրակապված տեսաձայնագրության սարքը իր հիշելով՝ չի տեսաձայնագրել ընթացքը, քանի որ մարտկոցը եղել է լիցքաթափված:
Պրակտիկայում կասկածելի վայրերում և ժամերի կայանված մեքենաների երբևիցե չի մոտեցել և չի մոտենա, եթե ստույգ տվյալ չունենա հանցագործության կամ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ: Եթե մեղադրյալի մեքենան լիներ կանգնած՝ կայանված վիճակում, ապա չեր մոտենա և չեր արձանագրի իրավախախտումը։
Հիմնական դատալսումների ընթացքում վկա Շուշանիկ Վարդերեսյանը ցուցմունք է տվել, որ Ալֆրեդ Միրզոյանին ճանաչում է ծառայության բերումով:
Դեպքի օրը ծառայությունն իրականացրել է Էրեբունի վարչական շրջանում՝ պարեկ Լյուդվիգ Մկրտչյանի հետ: Ալֆրեդ Միրզոյանի մեքենան նկատել են Խաչիկ Դաշտենցի փողոցից դեպի Էրեբունու թանգարան շրջադարձի ժամանակ, երբ նա անհարկի արագություն է զարգացրել, ինչի պատճառով էլ կանգնեցրել են մեքենան: Կանգնեցնելուց հետո վարորդն անմիջապես իջել է մեքենայից և հայտնել, որ նա չի վարել մեքենան, սակայն օգտագործել է ալկոհոլային խմիչք:
Նրան առաջարկել են անցնել սթափության զննության, որից վարորդը հրաժարվել է, առաջարկել են գնալ <<Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն>>, որից ևս վարորդը հրաժարվել է, ինչից հետո կազմվել է արձանագրություն: Այդ ժամանակ մեքենայի լուսաձայնային փարոսիկները եղել են միացված վիճակում, իսկ իր վրա ամրակապված տեսաձայնագրող սարքը եղել է անջատված՝ լիցքավորված չլինելու պատճառով, իսկ մեքենայի մեջ առկա սարքերի տեսաձայնագրությունները պահպանվում են ընդամենը 2 ամիս, ամեն դեպքում՝ իրենք հնարավորություն չունեն այդ տեսագրությունները դիտելու:
Վարորդի կողքին եղել է մեկ ուղևոր, իսկ հետևում՝ նկատել են նաև 2 կին ուղևորի: Նշված անձանցից ոչ ոք որպես վարորդ չի ներկայացել:
Պրակտիկայում եղել են դեպքեր, երբ մոտեցել է կասկածելի վայրում կայանված մեքենաների և նկատել, որ մեքենայում գտնվող անձինք օգտագործում են թմրանյութեր:
2024 թվականի նոյեմբերի 11-ի զննում կատարելու մասին արձանագրության համաձայն՝ զննությամբ պարզվել է, որ 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 03:35-ին, Երևան քաղաքի Աճառյան փողոցի 2/2-րդ հասցեում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի կրտսեր պարեկ Լյուդվիգ Մկրտչյանի (կրծքանշան թիվ 08496) կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն, համաձայն որի՝ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանը չունենալով տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02:20-ին, Երևան քաղաքի Էրեբունի թանգարանի դիմաց վարել է <<Մերսեդես-Բենց>> մակնիշի 37 B7 921 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան և հրաժարվել է (խուսափել է) սթափության վիճակի զննություն անցնելուց: Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում որևէ գրառում առկա չէ, իսկ արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում որևէ գրառում առկա չէ։ Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված է 203.6 թիվը:
Վարորդի սթափության զննության թիվ 000588 ուղեգրի զննությամբ պարզվել է, որ այն կազմվել է 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 03:10-ին ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի կրտսեր պարեկ Լյուդվիգ Մկրտչյանի կողմից, որ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանը ներկայացվում է <<ԿԲԱԿ>> ՓԲ ընկերության սթափության վիճակի զննության, որից ներքև առկա է զննության ներկայացնողի ստորագրությունը, 1-ին օրինակը ստացա, հերթապահ բժիշկ Դավիթ Հարությունյան, առկա է ստորագրություն և նշված է 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ը և ժամը 03:25-ը:
<<Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն>> ՓԲ ընկերության կողմից տրված բուժհաստատությունների կողմից վարորդի սթափության վիճակի զննության թիվ 437 արձանագրությամբ պարզվել է, որ զննման ամսաթիվն է՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ը, զննման ժամն է՝ 03:20-ը, զննություն կատարողն է՝ հերթապահ բժիշկ նարկոլոգ Դավիթ Հարությունյանը, զննվողն է՝ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանը, ծննդյան թիվը` 1990 թվականի մայիսի 3-ը, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկի կողմից ներկայացվել է սթափության վիճակի զննության: Արտաշնչած օդի հետազոտության մեթոդը, բաժնի հետազոտության արդյունքը կետում առկա է <<Խուսափում է զննությունից>> գրառումը։
Օրգանիզմի հետազոտությունը բաժնի հետազոտման արդյունքը կետում առկա է <<խուսափում է զննությունից>> գրառումը:
Եզրակացություն բաժնում առկա է <<Խուսափում է զննությունից>> գրառումը:
Վերը նշվածից ներքև առկա է հետազոտողի՝ Դավիթ Հարությունյանի ստորագրությունը, հետազոտվողը հրաժարվել է ստորագրելուց, որից ներքև նշված է բուժհաստատության ղեկավար՝ Սուրեն Նազինյան և առկա է ստորագրություն:
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության <<Ճանապարհային ոստիկանություն>> ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված վարորդական իրավունքի վերաբերյալ քաղվածքի զննությամբ պարզվել է, որ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանը չունի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, քանի որ վարորդական իրավունքի վկայականից զրկվել է, զրկման սկիզբն է՝ 2020 թվականի հունվարի 17-ը, իսկ ավարտը՝ 2021 թվականի հունվարի 17-ը:
Զննությամբ քննությանը հետաքրքրություն ներկայացնող այլ տվյալներ չեն հայտնաբերվել:
2024 թվականի նոյեմբերի 11-ի արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշման համաձայն՝ թիվ 60628924 քրեական վարույթով ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի վերաբերյալ ստացված ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի վաշտի կրտսեր պարեկ Լյուդվիկ Մկրտչյանի կողմից 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, վարորդի սթափության զննության թիվ 000588 ուղեգիրը, <<Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն>> ՓԲ ընկերության կողմից տրված բուժհաստատությունների կողմից վարորդի սթափության վիճակի զննության թիվ 437 արձանագրությունը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության <<Ճանապարհային ոստիկանության>> ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված զրկված վարորդական իրավունքի վերաբերյալ քաղվածքն արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել և կցվել քրեական վարույթին։
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի պահանջագրի համաձայն՝ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի վերաբերյալ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնում 2003 թվականի ապրիլի 18-ի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի հատկանիշներով հարուցված թիվ 09101616 քրեական գործը 2016 թվականի սեպտեմբերի 29-ին կարճվել է՝ տուժողի հետ հաշտության հիմքով։
Բացի այդ, Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի վերաբերյալ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունու և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնված թիվ 12812722 քրեական վարույթը 2023 թվականի մայիսի 5-ին կարճվել է՝ գործուն զղջալու հիմքով:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները․
Դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ այն հարցին, թե մեղադրյալ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավոր է, թե ոչ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝ հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
(…) Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ համաձայն՝ քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
(...) Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
(...)Մեղադրյալի դատապարտումը հակակշռող բավարար գործոնների բացակայության պայմաններում չի կարող միայն կամ առավելապես հիմնվել այնպիսի անձի ցուցմունքի վրա, որի հակընդդեմ հարցման հնարավորություն տվյալ մեղադրյալը կամ նրա պաշտպանը կամ ներկայացուցիչը չի ունեցել:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
Վճռաբեկ դատարանը 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման մեջ նշել է, որ ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև երբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե երբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրել է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2)դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած:
Վճռաբեկ դատարանը 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել նաև, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարությունը որոշելու հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է նաև 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ: Մասնավորապես` իրացնելով օրենքի միատեսակ կիրառությունն ապահովելու իր սահմանադրական գործառույթը` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հիշատակված դատական ակտում նախադեպային նշանակության իրավական դիրքորոշումներ է արտահայտել առ այն, որ գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում: Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով:
Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքն անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում (...):
Արդյունքում՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում` <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշ ասելով պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած (...):
Նույն որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է նաև, որ ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները,
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները,
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Ինչ վերաբերում է անմեղության կանխավարկածին, ապա 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ նշվել է, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը:
Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանի (այսուհետ՝ Եվրոպական դատարան) նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ՝ Եվրոպական կոնվենցիայի) 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ :
Իսպանիայի դեմ կայացված որոշումներից մեկում Եվրոպական դատարանը շարադրել է անմեղության կանխավարկածի հիմնաքարային մեկնաբանությունը, ըստ որի՝ Եվրոպական Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետը մարմնավորում է անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը։ Դրանով, ի թիվս այլ բաների, պահանջվում է, որպեսզի, դատարանի անդամներն իրենց պարտականությունները կատարելիս չսկսեն գործել նախաձևավորված այն կարծիքով, թե մեղադրյալը կատարել է հանցանքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է, ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, և ցանկացած չփարատված կասկած պետք է մեկնաբանել հօգուտ մեղադրյալի :
Հունաստանի դեմ կայացված որոշումներից մեկով Եվրոպական դատարանը գտել է, որ <<կասկածը պետք է փարատվի հօգուտ կասկածյալի>> (in dubio pro reo) սկզբունքն անմեղության կանխավարկածի կոնկրետ մարմնավորում է : Ընդ որում, այս սկզբունքի իմաստով խնդիր կարող է ծագել, եթե գանգատաբերին մեղավոր ճանաչելու մասին ներպետական դատարանների որոշումները բավարար չափով պատճառաբանված չեն :
Վճռաբեկ դատարանը 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԿԴ/0081/01/11 որոշմամբ նշել է, որ անմեղության կանխավարկածի իրավունքը Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածով ամրագրված հիմնարար սկզբունքներից է, որը գործում է քրեական դատավարության ողջ ընթացքում։ Արդար դատական քննության հիմնարար իրավունքի ապահովումն առանց անմեղության կանխավարկածի պահպանման հնարավոր չէ։ Նշված սկզբունքը ենթադրում է, որ հանցագործություն կատարած յուրաքանչյուր ոք համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքը չի ապացուցվել օրենքով նախատեսված կարգով։ Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը կանխորոշում է քրեական գործի դատաքննության ողջ բովանդակությունը և էությունը` անկախ քրեական հետապնդման իրավական ելքից։ Անմեղության կանխավարկածը նախ և առաջ հանդիսանում է դատավարական երաշխիք, սակայն նրա կիրառման ոլորտը դուրս է գալիս այդ շրջանակից։
Վերը նշված օրենսդրական և նախադեպային կանոնակարգումներից բխում է, որ մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային պրակտիկայով: Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար, իսկ ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ կերպ ասած՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության, ինչն օրենսդրական կարգավորում է ստացել և բարձրացվել է սկզբունքի մակարդակի:
Տվյալ դեպքում քրեական վարույթի ողջ նյութերի (հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներից) մանրամասն հետազոտությունից օբյեկտիվորեն ձևավորվում է այն դիրքորոշումը, որ Ալֆրեդ Միրզոյանին ներկայացված մեղադրանքը չի համապատասխանում անձի արարքում հանցակազմի առկայությունը հաստատված համարելու շուրջ ձևավորված չափանիշներին (Ալֆրեդ Միրզոյանին վերագրվող արարքում բացակայում է հանցակազմը)։
Դատարանը ցանկանում է մեղադրական եզրակացության մեջ նշված և հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներին անդրադառնալ մեղսագրվող հոդվածի քրեաիրավական վերլուծությունից հետո՝ դրանց համադրությամբ հանցակազմի առկայության կամ բացակայության մասին հետևություններ կատարելու համար։ Ուստի հիշյալ եզրահանգումն առավելագույնը պատճառաբանելու համար Դատարանը նպատակահարմար է համարում նախևառաջ անդրադառնալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի քրեաիրավական առանձնահատկություններին:
Այսպես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելու կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելու կամ խուսափելու համար։
Նշված հանցակազմի անմիջական օբյեկտն են հանդիսանում երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգն ապահովող հասարակական հարաբերությունները:
Հանցագործության սուբյեկտը, որպես այդպիսին, հատուկ է, քանի որ բացի ընդհանուր սուբյեկտի հատկանիշներից, անձը պետք է օժտված լինի նաև լրացուցիչ հատկանիշներով։
Ավելի կոնկրետ՝ քննարկվող հանցագործության սուբյեկտ կարող է լինել՝
գ օրենքով սահմանված կարգով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձը,
գ օրենքով սահմանված կարգով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձը կամ
գ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձը։
Հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է վերը նշված անձանց կողմից
գ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոցը վարելով կամ
գ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելով կամ խուսափելով։
Ստացվում է, որ հանցագործության օբյեկտիվ կողմը կարող է դրսևորվել ինչպես գործողությամբ՝ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոցը վարելով, այնպես էլ անգործությամբ՝ մեքենան վարող անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելով կամ խուսափելով, որոնք տվյալ հանցակազմի շրջանակներում թեկուզ և օբյեկտիվ կողմի առանձին դրսևորումներ են, այնուամենայնիվ՝ դրանք չեն գործում միմյանցից անկախ։ Մասնավորապես՝ հոդվածի դիսպոզիցիայի ձևակերպումից կարելի է նկատել, որ առաջին դեպքում տրանսպորտային միջոց վարող անձն անցնում է սթափության վիճակի զննություն, որից հետո պարզ է դառնում՝ վերջինն արդյոք եղել է հարբած՝ ոչ սթափ վիճակում, թե ոչ։ Իսկ երկրորդ իրավիճակն իր հերթին ենթադրում է տրանսպորտային միջոցը վարած անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը։ Այլ խոսքով՝ երկրորդ իրավիճակը ևս անպայմանորեն ենթադրում է, որ անձը պետք է տրանսպորտային միջոցը վարող լինի և դրանից հետո նոր միայն հրաժարվի կամ խուսափի զննություն անցնելուց։
Հակառակ դեպքում, կստացվի մի իրավիճակ, երբ օրինակ՝ տրանսպորտային միջոցի ուղևորը, որը չի վարում այդ տրանսպորտային միջոցը խուսափի անցնել սթափության վիճակի զննություն, կարող է ենթարկվել քրեական պատասխանատվության, ինչը, սակայն, տրամաբանական չի կարող լինել։ Կամ նույն տրամաբանությամբ մեքենայի սեփականատերը կարող է պարզապես տան բակում նստած լինել իր տրանսպորտային միջոցի ղեկի մոտ և հրաժարվի սթափության վիճակի զննություն անցնել և արդյունքում ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։ Նշվածը նույնպես չի կարող ողջամիտ համարվել, քանի որ հենց տվյալ իրավիճակից ենթադրվում է, որ անձը լինելով ոչ սթափ և գիտակցելով այդ հանգամանքը, չի վարում տրանսպորտային միջոցը։
Ընդ որում, երկու դեպքերում էլ անձը պետք է վարելիս լինի (մեքենայի ընթացքը պետք է տեսանելի լինի պարեկային ծառայողների համար) տրանսպորտային միջոցը, այն է՝ տրանսպորտային միջոցն իր տեխնիկական հատկանիշների գործադրմամբ տեղափոխելուց լինի մեկ վայրից մյուս վայրը, քանի որ քննարկվող հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում ոչ թե նրա համար, որ անձը զուտ հարբած է կամ հրաժարվել է սթափության զննություն անցնելուց, այլ՝ հիշյալ վիճակում գտնվող կամ նմանատիպ անգործություն դրսևորող անձը վարել է տրանսպորտային միջոց։
Հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, այսինքն՝ հանցավորը գիտակցում է, որ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալու պայմաններում վարում է տրանսպորտային միջոց կամ այդ անձը դիտավորությամբ խուսափում է կամ հրաժարվում է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց:
Տվյալ դեպքում՝ Ալֆրեդ Միրզոյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02։20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Էրեբունի թանգարանի դիմաց վարել է <<ՄԵՐՍԵԴԵՍ>> մակնիշի 37 BZ 921 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, և հրաժարվել է (խուսափել է) սթափության վիճակի զննություն անցնելուց, որպիսի փաստն արձանագրել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կազմված թիվ 8180409962 արձանագրությամբ։
Դատարանը ցանկանում է նկատել, որ սույն քրեական գործի շրջանակներում մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից վիճարկվում է այն հանգամանքը, որ իր նկատմամբ արձանագրություն կազմվել է այն պայմաններում, երբ ինքը մեքենա վարելիս չի եղել։ Մասնավորապես՝ մեղադրյալը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք տալիս նշել է, որ դեպքի օրը՝ գիշերը ժամը 02:00-ի սահմաններում, մեքենայի շարժիչը և լույսերը միացված վիճակում կայանված է եղել Էրեբունու թանգարանի դիմաց: Ղեկին նստած է եղել ինքը, իսկ մեքենայում եղել է 4 անձ, այդ թվում՝ կանայք:
Մինչև պարեկային ծառայության աշխատակիցների մոտենալը՝ մեքենան շահագործվել է, սակայն մեքենան չի կանգնեցվել պարեկային ծառայության կողմից: Նրանց մոտենալու ժամանակ մեքենան եղել է կայանված վիճակում: Պարեկների մոտենալուց հետո նրանցից պահանջել է ցույց տալ տեսաձայնագրություն, ըստ որի՝ տրանսպորտային միջոցն ինքն է շահագործել, սակայն նրանց կողմից չի տրամադրվել որևէ տեսաձայնագրություն:
Նախկինում զրկվել է վարորդական վկայականից, բայց շարունակել է վարել մեքենա՝ առանց վարորդական վկայականի: Դեպքի օրը նույնպես վարել է ավտոմեքենա, սակայն պարեկային ծառայության աշխատակիցներն իրեն վարելիս չեն տեսել և չեն կանգնեցրել, այլ մոտեցել են այն ժամանակ, երբ ինքը մեքենան կայանած է եղել: Սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվել է, քանի որ մեքենան իր կողմից չի շահագործվել, սակայն, այնուամենայնիվ, նրանց հայտնել է, որ օգտագործել է ալկոհոլ:
Մեղադրյալի ցուցմունքից կարելի է ակնհայտորեն նկատել, որ վերջինը չի հերքում, որ առհասարակ ինքը տրանսպորտային միջոց վարել է, սակայն կոնկրետ կազմված արձանագրության բովանդակության հետ համաձայն չէ այնքանով, որ հենց սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02։20-ի սահմաններում, տրանսպորտային միջոց վարելիս չի եղել, այլ՝ մեքենան կայանված է եղել, իսկ ինքը նստած է եղել մեքենայի ղեկին և պարեկային ծառայության աշխատակիցները մոտեցել են միայն այդ ժամանակ, հետևաբար՝ վերջինները չէին կարող տեսնել իրեն՝ տրանսպորտային միջոց վարելիս։ Ընդ որում, մեղադրյալի պատճառաբանություններից պարզ է դառնում, որ վերջինը սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվել է հենց այն պատճառով, որ ինքն իրականում մեքենան վարելիս չի եղել, թեև չի հերքել իրապես ալկոհոլ օգտագործած լինելու փաստը։
Ստացվում է, որ ներկա պայմաններում պետք է քննության առարկա դառնա այն հարցը, թե արդյոք հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներն իրենց համակցությամբ բավարար են հաստատված համարելու՝ Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02։20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Էրեբունի թանգարանի դիմաց մեքենա վարելու հանգամանքը, թե ոչ։
Մինչ նշված հարցի քննարկմանն անդրադառնալը Դատարանը ցանկանում է նկատել, որ օբյեկտիվ կողմի շարունակությունը՝ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը, ըստ էության, մեղադրյալի կողմից չի վիճարկվում։ Բացի այդ, այդ փաստը հստակ արձանագրվել է նաև պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից կազմված արձանագրություններով։
Հետևաբար, Դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ այն հարցին՝ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելուց առաջ մեղադրյալը տրանսպորտային միջոցը փաստացի վարելիս եղել է, թե ոչ։
Հարկ է նկատել, որ քրեական գործում, ըստ էության, այդ հանգամանքի մասին տվյալներ բովանդակում են բացառապես վկաներ Լյուդվիգ Մկրտչյանի և Շուշանիկ Վարդերեսյանի ցուցմունքները, իսկ ինչ վերաբերում է արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությանը, ապա նշվածն ածանցվում է (մեկը մյուսից է բխում) պարեկային ծառայության աշխատակցի ցուցմունքից (կազմվել է պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից)։ Այլ կերպ ասած՝ հիշյալ փաստաթղթով պարեկային ծառայության աշխատակիցն արձանագրում է այն, ինչն իր ընկալմամբ՝ տեսել և գնահատել է որպես վարչական իրավախախտում։
Արդյունքում՝ Դատարանին այլ բան չի մնում, քան գնահատել պարեկային ծառայության աշխատակիցների դատարանում տված ցուցմունքները և դրանց բավարարության հարցը։
Այսպես՝ վկա Լյուդվիգ Մկրտչյանը ցուցմունք է տվել, որ մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանին չի հիշում, սակայն հասկանում է, թե ինչի վերաբերյալ է հրավիրվել հարցաքննության։ Դեպքի օրը՝ ծառայություն իրականացնելու ընթացքում ավտոշուկայի խաչմերուկից դեպի աջ ընթանալիս նկատել է մի մեքենա, որը երթևեկել է անկանոն ձևով: Հասկանալու համար տվյալ մեքենայի վարորդը սթափ է, թե ոչ, հրահանգել են կանգնեցնել մեքենան փողոցի աջակողմյան հատվածում, սակայն վարորդն արդեն իսկ նկատել էր իրենց և այդ իսկ պատճառով ցանկացել է մեքենան կայանել ավելի շուտ: Պարեկային ծառայության ավտոմեքենայի փարոսիկները մշտապես միացված են եղել:
Չի հիշում՝ նշված մեքենայում ուղևորներ եղել են, թե ոչ, սակայն հիշում է, որ վարորդը հրաժարվել է սթափության զննություն անցնելուց: Իրեն ամրակապված տեսաձայնագրության սարքը իր հիշելով՝ չի տեսաձայնագրել ընթացքը, քանի որ մարտկոցը եղել է լիցքաթափված:
Պրակտիկայում կասկածելի վայրերում և ժամերի կայանված մեքենաների երբևիցե չի մոտեցել և չի մոտենա, եթե ստույգ տվյալ չունենա հանցագործության կամ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ: Եթե մեղադրյալի մեքենան լիներ կանգնած՝ կայանված վիճակում, ապա չեր մոտենա և չեր արձանագրի իրավախախտումը։
Միևնույն ժամանակ, վկա Շուշանիկ Վարդերեսյանը ցուցմունք տալիս հայտնել է, որ դեպքի օրը ծառայությունն իրականացրել է Էրեբունի վարչական շրջանում՝ պարեկ Լյուդվիգ Մկրտչյանի հետ: Ալֆրեդ Միրզոյանի մեքենան նկատել են Խաչիկ Դաշտենցի փողոցից դեպի Էրեբունու թանգարան շրջադարձի ժամանակ, երբ նա անհարկի արագություն է զարգացրել, ինչի պատճառով էլ կանգնեցրել են մեքենան: Կանգնեցնելուց հետո վարորդն անմիջապես իջել է մեքենայից և հայտնել, որ նա չի վարել մեքենան, սակայն օգտագործել է ալկոհոլային խմիչք:
Նրան առաջարկել են անցնել սթափության զննության, որից վարորդը հրաժարվել է, առաջարկել են գնալ <<Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն>>, որից ևս վարորդը հրաժարվել է, ինչից հետո կազմվել է արձանագրություն: Այդ ժամանակ մեքենայի լուսաձայնային փարոսիկները եղել են միացված վիճակում, իսկ իր վրա ամրակապված տեսաձայնագրող սարքը եղել է անջատված՝ լիցքավորված չլինելու պատճառով, իսկ մեքենայի մեջ առկա սարքերի տեսաձայնագրությունները պահպանվում են ընդամենը 2 ամիս, ամեն դեպքում՝ իրենք հնարավորություն չունեն այդ տեսագրությունները դիտելու:
Վարորդի կողքին եղել է մեկ ուղևոր, իսկ հետևում՝ նկատել են նաև 2 կին ուղևորի: Նշված անձանցից ոչ ոք որպես վարորդ չի ներկայացել:
Պրակտիկայում եղել են դեպքեր, երբ մոտեցել է կասկածելի վայրում կայանված մեքենաների և նկատել, որ մեքենայում գտնվող անձինք օգտագործում են թմրանյութեր:
Պարեկային ծառայության աշխատակիցների ցուցմունքների համադրված ուսումնասիրության արդյունքում կարելի է նկատել, որ դրանք որոշակիորեն հակասում են միմյանց։ Մասնավորապես՝ առաջին դատական նիստում հարցաքննված վկա Լյուդվիգ Մկրտչյանը դեպքի հստակ մանրամասներ չէր հիշում և դժվարանում էր ներկայացնել դրանք, ինչպես նաև՝ մեղադրյալին չէր մտաբերում, ինչը կարելի է տրամաբանական համարել, քանի որ պարեկային ծառայության աշխատակիցներն ի պաշտոնե յուրաքանչյուր օր առնչվում են տարբեր դեպքերի և անձանց հետ, ինչի պայմաններում ողջամտորեն բոլորին և նրանց կատարած իրավախախտումները հիշել չեն կարող։ Մինչդեռ, ի տարբերության նրա՝ մյուս պարեկային ծառայության աշխատակից Շուշանիկ Վարդերեսյանը, ով հարցաքննվել է հաջորդ դատական նիստին, կարելի է ասել՝ զարմանալիորեն հիշում էր ինչպես մեղադրյալին, այնպես էլ դեպքի փաստական հանգամանքները, ինչը բավարար հիմք է տալիս կարծելու, որ վերջինն իր գործընկերոջից արդեն իսկ տեղեկացված է եղել (ոչ դիտավորյալ կերպով), թե դատաքննության ընթացքում ինչն է հանդիսանում վիճարկման առարկա և ըստ այդմ՝ ինչի վրա պետք է առաջնահերթ ուշադրություն դարձնել։
Սակայն անգամ վերը նշվածի պայմաններում, Դատարանի համար նկատելի է վկաների ցուցմունքներում տեղ գտած հակասությունները։ Մասնավորապես, եթե Լյուդվիգ Մկրտչյանը նշում է, որ մեղադրյալի մեքենան կանգնեցրել են այն պատճառով, որ նա անկանոն կերպով է վարել և ցանկացել են համոզվել՝ վարորդը խմած է, թե ոչ, ապա Շուշանիկ Վարդերեսյանը հայտնել է, որ մեքենան կանգնեցնելու պատճառ հանդիսացել է վարորդի կողմից արագությունը գերազանցելը։ Բացի այդ, վկա Լյուդվիգ Մկրտչյանը նշել է, թե մեքենան կանգնեցրել են, սակայն վարորդը դա կանխազգալով՝ նախապես կանգնեցրել է այն, մինչդեռ Շուշանիկ Վարդերեսյանն այդ մասին ոչինչ չի հայտնել։
Հատկանշական է, որ տարբերվում է պարեկային ծառայության աշխատակիցների վարքագիծը նաև սովորական պայմաններում ծառայությունն իրականացնելու ժամանակ, մասնավորապես՝ նրանցից մեկը նշում է, որ կասկածելի վայրերում և ժամերի կայանված մեքենաների երբևիցե չի մոտեցել և չի մոտենա, եթե ստույգ տվյալ չունենա հանցագործության կամ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ, իսկ մյուս ծառայողի պնդմամբ՝ պրակտիկայում եղել են դեպքեր, երբ մոտեցել է կասկածելի վայրում կայանված մեքենաների։
Այնուամենայնիվ, կարելի է արձանագրել, որ պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից ի վերջո շեշտադրվում է (այդ մասով հակասություն չկա) այն հանգամանքը, որ իրենք Ալֆրեդ Միրզոյանին տեսել են տրանսպորտային միջոցը վարելիս, ըստ այդմ կանգնեցրել են և կազմել վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն։ Մինչդեռ մեղադրյալը հստակ նշում է, որ այդ ժամանակ մեքենան իր կողմից վարվելիս չի եղել և հետևաբար՝ պարեկային ծառայության աշխատակիցներն իրեն չեն տեսել մեքենան վարելիս։
Ստացվում է, որ ի հակառակ մեղադրյալի պնդումների՝ պարեկային ծառայության աշխատակից հանդիսացող վկաները նշում են մեղադրյալի կողմից տրանսպորտային միջոցը վարելու մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ են այլ՝ լրացուցիչ տվյալներ ևս, որոնք կարող էին հերքել կամ հաստատել նրանցից յուրաքանչյուրի հայտնածը։
Ընդ որում, Դատարանը բոլորովին չի պնդում, թե պարեկային ծառայության աշխատակիցներն իրականության չհամապատասխանող տվյալներ կարող են հայտնել, պարզապես՝ խնդիրը կայանում է նրանում, որ ծառայություն իրականացնելու բերումով պարեկային ծառայության յուրաքանչյուր աշխատակից հանդիսանում է, ըստ էության, շահագրգիռ անձ իր իսկ կատարած աշխատանքի, կազմած արձանագրության և այլնի մասով, որպիսի պայմաններում բացառապես վերջինի հայտնածը չի կարող յուրաքանչյուր դեպքում բավարար համարվել (անկողմնակալ դիտորդի տեսանկյունից) անձին դատապարտելու համար։ Այլ խոսքով՝ անհրաժեշտ են նշվածը հաստատող այլ, լրացուցիչ օբյեկտիվ ապացույցներ, որոնք պարեկային ծառայության աշխատակցի ցուցմունքի հետ համադրությամբ կարող են հաստատել վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված արձանագրության արժանահավատությունը։
Այսպես, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր ձևավորած նախադեպային իրավունքում, անդրադառնալով ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքների հիման վրա անձին դատապարտելու խնդրին , նշել է, որ չնայած դիմումատուին դատապարտելիս ներպետական դատարանները, ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքներից բացի, հղում են կատարել այլ ապացույցների, միակ ապացույցը, որով ուղղակիորեն ենթադրվում էր դիմումատուի մասնակցությունն այդ արարքների կատարմանը, և որով տրամադրվում էր դրանց մանրամասները, տվյալ ցուցմունքներն էին, այդ թվում` Ա.Արշ.-ի, Ա.Առ.-ի, Հ.Ս.-ի, Է.Ռ.-ի և Ա.Ա.-ի ցուցմունքները: Բոլոր մյուս ապացույցները, որոնց դատարանները հղում են կատարել, անուղղակի ապացույցներ են, և չի կարելի ասել, որ դրանք ուղղակիորեն ցույց են տալիս դիմումատուի առնչությունը մեղսագրվող արարքներին:
Բացի այդ, Եվրոպական դատարանը նույն որոշմամբ նշել է, որ արդեն քննել է մի շարք գործեր, որոնց դեպքում հրապարակային միջոցառման ժամանակ անհատին իր պահվածքի պատճառով քրեական հետապնդման են ենթարկել և դատապարտել` հիմնվելով բացառապես այն ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքների վրա, որոնք ակտիվորեն ներգրավված են եղել վիճարկվող իրադարձություններում: (…) այդ վարույթներում դատարանները պատրաստակամորեն և անվերապահորեն ընդունել են ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքները և դիմումատուին որևէ հնարավորություն չեն տվել հակառակ ապացույցներ ներկայացնելու: (…) այս մեղադրանքների հիմքում ընկած այն հիմնական փաստերի վերաբերյալ վեճի դեպքում, երբ մեղադրանքի կողմի միակ վկաներն այն ոստիկանության ծառայողներն են եղել, որոնք ակտիվ դեր են ունեցել վիճարկվող իրադարձություններում, դատարանները պետք է պարտադիր օգտագործեին յուրաքանչյուր ողջամիտ հնարավորություն` ստուգելու նրանց մեղադրական ցուցմունքները (տե՛ս Կասպարովի և այլոց գործը` վերևում հիշատակված, § 64, Նավալնին և Յաշինն ընդդեմ Ռուսաստանի [Navalnyy and Yashin v. Russia], թիվ 76204/11, § 83, 2014 թվականի դեկտեմբերի 4, և Ֆրամկինն ընդդեմ Ռուսաստանի [Frumkin v. Russia], թիվ 74568/12, § 165, ՄԻԵԴ 2016 (քաղվածքներ)):
Դատարանը նկատում է, որ թեև վերը նկարագրված որոշման փաստական հանգամանքները (մեղսագրվող արարքը) չի նույնանում սույն քրեական գործով մեղադրյալին առաջադրված մեղադրանի հետ, սակայն կարևոր է նշել, որ Եվրոպական դատարանի դիրքորոշումն առավելապես հանգում է այն դեպքերին և հանցագործություններին, որտեղ ակտիվ և գերակշռող դերակատարությունը պատկանում է ոստիկանության ծառայողներին: Այլ կերպ ասած՝ այն դեպքերում, երբ խոսք է գնում այնպիսի հանցագործության կատարման մասին, որն ուղղված է, օրինակ՝ ոստիկանության ծառայողների դեմ կամ իր բնույթով այնպիսին է, որ կարող է արձանագրվել, բացահայտվել, հայտնաբերվել հիմնականում ոստիկանության ծառայողների միջոցով (օրինակ՝ ճանապարհային երթևեկության ապահովման կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունները), ըստ էության, դատարանների կողմից չի կարող անվերապահորեն և բացարձակ հիմք ընդունվել միայն ոստիկանության ծառայության աշխատակիցների հայտնած տվյալները՝ առանց որևէ այլ, լրացուցիչ փաստերի:
Վերը նշվածի համատեքստում, պայմանավորված հանցագործության բնույթով և իրադրությամբ, Դատարանը նկատում է, որ համանման բոլոր իրավիճակներում որպես կարևոր ապացուցողական նշանակություն ունեցող տվյալ կարող է դիտարկվել պարեկային ծառայության աշխատակիցներին ամրակապված, կամ վերջինների ավտոմեքենաներում գտնվող տեսանկարահանող սարքերի տեսաձայնագրությունները, քանի որ դրանք ի վերջո՝ օբյեկտիվ ապացույցն են այն բանի, ինչն արձանագրվում է պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից՝ փաստաթղթային ձևով։ Ընդ որում, տեխնիկական սարքերի նախատեսման նպատակներից մեկը հենց նման իրադրություններում վարչական իրավախախտումների կատարման փաստերն արձանագրելն է։
Նշվածը համադրելով սույն գործի փաստական հանգամանքների հետ՝ կարելի է նկատել, որ պարեկային ծառայության երկու աշխատակիցներն էլ Դատարանում հայտնեցին, որ իրենց ամրակապված տեսանկարահանող սարքը դեպքի պահին եղել է լիցքաթափված վիճակում, այդ իսկ պատճառով էլ գործողություններն այդ սարքով չեն ֆիքսվել։ Սակայն Դատարանը գտնում է, որ այդ փաստարկը չի կարող ի վնաս անձի մեկնաբանվել այն պարզ պատճառով, որ եթե որևէ օբյեկտիվ կամ անգամ սուբյեկտիվ պատճառներով պարեկային ծառայության աշխատակիցներին ամրակապված տեսանկարահանող սարքերը չեն աշխատում, ապա դա չի նշանակում, որ դրա բացասական հետևանքները պետք է կրի մեղադրյալը, քանի որ չի բացառվում, որ այդ տեսագրության առկայությունն ինքնին բավարար կլիներ հաստատելու հենց մեղադրյալի հայտնածը։
Այսինքն՝ Դատարանի մոտեցումը կայանում է նրանում, որ երբ խոսք է գնում պետական մարմնի ներկայացուցչի և քաղաքացու միջև տեղի ունեցող իրավահարաբերությունների մասին, մասնավորապես՝ եթե խնդիրը կայանում է պետական մարմնի կողմից քաղաքացու այս կամ այն գործողությունն արձանագրելու, ֆիքսելու և համապատասխան ընթացք տալու մեջ, ապա պետական մարմինը դա պետք է կատարի շատ ավելի համոզիչ, փաստարկված և հստակ ընթացակարգերի պահպանմամբ, այլ ոչ թե ենթադրյալ իրավախախտումը հաստատվի բացառապես իրավահարաբերության ընթացքով ողջամտորեն շահագրգռված մեկ կամ երկու ոստիկանի հայտնածով, ցուցմունքով և այլն։ Ընդ որում, հենց այդ նպատակով էլ պետությունն իր իսկ ներկայացուցիչներին զինում է տարատեսակ տեխնիկական միջոցներով (հատուկ ավտոմեքենաներ, նկարահանող, ձայնագրող սարքեր և այլն), որպեսզի իրավախախտումները հայտնաբերվի և արձանագրվի ոչ միայն մարդկային գործոնի արդյունքում, այլ նաև համապատասխան տեխնիկական սարքերի կիրառմամբ։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը չի բացառում, որ պրակտիկայում հնարավոր են իրավիճակներ (այդպիսի վտանգներ ևս կլինեն), երբ որևէ պատճառով աշխատելիս չլինեն պարեկային ծառայության աշխատակցին ամրակապված սարքերը և այդ հանգամանքից օգտվելով՝ այլ անձինք (որոնք իրապես կատարել են իրավախախտում) ևս սկսեն վիճարկել իրավախախտում կատարելու փաստը, սակայն հնարավոր այդ վտանգները ոչ թե պետք է չեզոքացնել ոստիկանների հայտնածին անվերապահ հավատալու և այդ մասով հանցագործության ապացուցվածության շեմը նվազեցնելու կանխավարկածով, այլ ընդամենը պետք է տեխնիկական միջոցները պահել սարքին վիճակում և հնարավոր իրավախախտումները (ինչն առաջացնում է հանցագործություն) արձանագրել նաև այդ եղանակով։
Հետևաբար, պետական ապարատի թերի կամ ոչ հետևողական աշխատանքի պատճառով չպետք է տուժեն քաղաքացիները և այն անձինք, ովքեր իրապես իրավախախտում չեն կատարել և ենթարկվեն քրեական պատասխանատվության։ Պարզ ասած՝ պետք է ծառայությունն իրականացնել գոնե այնպես, որ օրինակ՝ երկու պարեկային ծառայության աշխատակիցներից մեկին ամրակապված տեսանկարահանող սարքը լինի սարքին և լիցքավորված վիճակում կամ հետագա հնարավոր կանխատեսումից ելնելով՝ տեսագրությունները նույն կամ հաջորդ օրը պահպանվի՝ հետագայում անհրաժեշտության դեպքում դրանք տրամադրելու համար։ Ընդ որում, մեղադրյալն անգամ իր ցուցմունքում է նշել, որ պարեկային ծառայության աշխատակիցների մոտենալու ժամանակ պահանջել է ցույց տալ իրավախախտման վերաբերյալ տեսագրությունը։
Դատարանը ցանկանում է անդրադառնալ նաև հանրային մեղադրողի այն պատճառաբանությանը, որ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից անհրաժեշտ տեսաձայնագրությունները ձեռք չեն բերվել, քանի որ մեղադրյալը նախաքննություն ընթացքում հրաժարվել է ցուցմունք տալուց, որպիսի պայմաններում բավարար են համարվել գործում առկա ապացույցները։
Այս կապակցությամբ հարկ է նշել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 221-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ հարցաքննությունն սկսելուց առաջ (…) քննիչը մեղադրյալին բացատրում է նաև լռելու նրա իրավունքը, պարզաբանում, որ այդ իրավունքից օգտվելը չի կարող մեկնաբանվել ի վնաս նրա, ինչպես նաև հայտնում է, որ նրա ցուցմունքը քրեական վարույթի ընթացքում կարող է օգտագործվել որպես ապացույց (…):
Հիշատակված կարգավորման հաշվառմամբ պետք է արձանագրել, որ մեղադրյալի կողմից նախաքննության ընթացքում ցուցմունք չտալը ոչ մի կերպ չի կարող մեկնաբանվել ի վնաս իրեն կամ առավել ևս դրվել նրա մեղադրանքի ապացուցվածության հիմքում (ցուցմունք տալուց հրաժարվելու փաստը)։ Ընդ որում, առավել խնդրահարույց է այն փաստը, որ եթե մեղադրյալն իրավախախտում կազմելու արձանագրությունը ստորագրելուց հրաժարվում է, իսկ առաջադրված մեղադրանքի կապակցությամբ որևէ դիրքորոշում չի հայտնում, ապա տրամաբանորեն կարելի է գալ այն հետևության, որ վերջինը կարող է հետագայում ինչպես ընդունել իրեն առաջադրված մեղադրանքը, այնպես էլ՝ չհամաձայնվել դրա հետ։ Այսինքն՝ առնվազն երկու իրավիճակները կանխատեսելով՝ վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է ձեռք առնի բոլոր հնարավոր միջոցները՝ մեղադրանքի հիմքում ընկած փաստական հանգամանքները հաստատելու ուղղությամբ բավարար ապացույցներ ձեռք բերելու համար, որոնք մեծապես կամ առավելապես հավանական կդարձնեն մեղադրյալի դատապարտումը։ Ավելին՝ խոսքը վերաբերում է առաջին հերթին այն ապացույցներին, որոնք կարող են ժամանակի ընթացքում ոչնչանալ, ջնջվել և այլևս հնարավոր չլինի դրանց վերականգնելը։
Արդյունքում՝ կարելի է արձանագրել, որ քրեական գործի քննության ընթացքում ձեռք չեն բերվել այնպիսի ապացույցներ, որոնք կարող էին հիմնավորել պարեկային ծառայության աշխատակիցների հայտնած տվյալները և հիմք հանդիսանալ նրանց ցուցմունքն արժանահավատ համարելու և մեղադրյալի դատապարտման համար բավարար դիտարկելու համար։
Հետևաբար, սույն քրեական գործով մեղադրանքի կողմից չեն ներկայացվել այնպիսի ապացույցներ, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ չեն առաջացնի կասկած առ այն, որ տվյալ տրասնպորտային միջոցը վարել է մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանը և այդ փաստը նկատվել և արձանագրվել է պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից։ Այլ խոսքով՝ Դատարանն արժանահավատ է գնահատում մեղադրյալի հայտնած տվյալները, քանի որ հակառակը հիմնավորող բավարար ապացույցներ առկա չեն, իսկ չփարատված բոլոր կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։
Ընդ որում, Դատարանը հիմնվում է մեղադրյալի հայտնած տվյալների արժանահավատության վրա երկու պարզ պատճառով․ նախ՝ մեղադրյալը մինչ ցուցմունք տալը նախազգուշացվել է սուտ ցուցմունք տալու համար քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու մասին և երկրորդ՝ բացակայում են մեղադրյալի ցուցմունքը կասկածի տակ դնող այլ ապացույցները։
Ինչ վերաբերում է նրան, որ Ալֆրեդ Միրզոյանն իր ցուցմունքով հայտնել է, որ իր կողմից մի քանի անգամ վարվել է տվյալ տրանսպորտային միջոցը, ապա դա չի կարող դրվել մեղադրանքի ապացուցված լինելու հիմքում, քանի որ նշվածը վերաբերում է այլ ժամանակահատվածի և իրադրության, բացի այդ՝ դրա վերաբերյալ առկա չեն համապատասխան արձանագրություններ։
Արդյունքում՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված չէ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանին մեղսագրվող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված հանցակազմի առկայությունը (օբյեկտիվ կողմը), ուստի Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պետք է ճանաչել անմեղ և արդարացնել՝ իրեն վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը) ապացուցված չլինելու հիմքով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի համաձայն՝ դատավճռում պետք է շարադրվի այն հարցի պատասխանը, թե ինչ միջոցներ պետք է ձեռնարկվեն արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 164-րդ հոդվածի համաձայն՝ արդարացված մեղադրյալն իրավունք ունի պահանջելու անօրինական քրեական հետապնդում հարուցելու, հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու, դատապարտելու, ինչպես նաև իրավունքների կամ ազատությունների անօրինական այլ սահմանափակումների հետևանքով իրեն պատճառված վնասի հատուցում:
Արդարացված մեղադրյալը որպես հատուցում իրավունք ունի ստանալու`
1) աշխատավարձը, թոշակը, նպաստը կամ այլ եկամուտը, որից նա զրկվել է.
2) գույքն առգրավելու, արգելադրելու, բռնագրավելու կամ այլ կերպ տնօրինելու հետևանքով պատճառված վնասը.
3) անազատության մեջ գտնվելու հետևանքով ծախսված գումարը․
4) փաստաբանին վճարված գումարը․
5) վճարված վարութային ծախսերը։
Արդարացված մեղադրյալն իրավունք ունի նաև`
1) վերականգնվելու նախկին աշխատանքում (նախկին պաշտոնում), իսկ դրա անհնարինության դեպքում ստանալու համարժեք աշխատանք (պաշտոն) կամ նախկին աշխատանքը (պաշտոնը) կորցնելու հետևանքով պատճառված վնասի դրամական փոխհատուցում.
2) բոլոր տեսակի աշխատանքային ստաժների մեջ հաշվակցելու անազատության մեջ պահելու ձևով պատիժը կրելու ժամանակը.
3) վերականգնելու պատվավոր կամ զինվորական կոչումը, կարգը, աստիճանը, որակավորման դասը կամ պետական պարգևը:
Արդարացված մեղադրյալի պահանջով քրեական հետապնդում հարուցած մարմինը պարտավոր է հրապարակային ներողություն հայցել նրանից: (...)
Հաշվի առնելով լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում Ալֆրեդ Միրզոյանի դիրքորոշումը վերոգրյալի հարցերի կապակցությամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի հետ կապված որևէ միջոցի ձեռնարկման անհրաժեշտություն առկա չէ:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ պետք է ճանաչել և հռչակել Ալֆրեդ Միրզոյանի անմեղությունը, գտնում է, որ նրա նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտությունը վերացել է, ուստի ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է վերացնել:
Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի, ինչպես նաև 164-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետի կարգավորումները, գտնում է, որ արդարացման դատավճիռ կայացնելու պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված վարութային ծախսերը Ալֆրեդ Միրզոյանից ենթակա չեն բռնագանձման:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 164-րդ, 167-րդ, 276-րդ, 342-րդ, 347-349-րդ, 353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ճանաչել անմեղ և արդարացնել՝ իրեն վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը) ապացուցված չլինելու հիմքով:
Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը՝ վերացնել:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ դատական ակտն ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ԵԴ1/3722/01/24
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան)՝ հետևյալ կազմով՝
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Է.ՄԱՆԱՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ն․ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ
Ա․ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ՝ Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆԻ
«17» փետրվարի 2026 թվական ք․Երևան
դռնբաց դատական նիստում, վերաքննության կարգով քննության առնելով թիվ ԵԴ1/3722/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Արման Հովհաննիսյան) 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ի դատավճռի դեմ Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Գ.Մուրադյանի վերաքննիչ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1․Գործի դատավարական նախապատմությունը․
1․1․ 2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ Ա․Թովմասյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60628924 քրեական վարույթը։
2024 թվականի նոյեմբերի 18-ին Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Գ․Մուրադյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի նկատմամբ։
2024 թվականի նոյեմբերի 18-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ Ա․Թովմասյանի որոշմամբ մեղադրյալ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է թիվ 60628924 քրեական վարույթի նյութերը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, որը թիվ ԵԴ1/3722/01/24 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Ա․Հովհաննիսյանին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ին կայացվել է «Վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին» որոշում։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ի դատավճռով վճռվել է.
«Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ճանաչել անմեղ և արդարացնել՝ իրեն վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը) ապացուցված չլինելու հիմքով:
Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը՝ վերացնել:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
(…)»:
1․2․ 2026 թվականի հունվարի 05-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ դատախազ Գ.Մուրադյանի վերաքննիչ բողոքը:
Քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2026 թվականի հունվարի 12-ին:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 21-ի որոշմամբ դատախազ Գ.Մուրադյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել է դատաքննության։
2․ Առաջին ատյանի դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը․
2․1․ Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ի դատավճռում, ի թիվս այլնի, նշել է հետևյալը․ «(…)Տվյալ դեպքում քրեական վարույթի ողջ նյութերի (հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներից) մանրամասն հետազոտությունից օբյեկտիվորեն ձևավորվում է այն դիրքորոշումը, որ Ալֆրեդ Միրզոյանին ներկայացված մեղադրանքը չի համապատասխանում անձի արարքում հանցակազմի առկայությունը հաստատված համարելու շուրջ ձևավորված չափանիշներին (Ալֆրեդ Միրզոյանին վերագրվող արարքում բացակայում է հանցակազմը)։
Դատարանը ցանկանում է մեղադրական եզրակացության մեջ նշված և հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներին անդրադառնալ մեղսագրվող հոդվածի քրեաիրավական վերլուծությունից հետո՝ դրանց համադրությամբ հանցակազմի առկայության կամ բացակայության մասին հետևություններ կատարելու համար։ Ուստի հիշյալ եզրահանգումն առավելագույնը պատճառաբանելու համար Դատարանը նպատակահարմար է համարում նախևառաջ անդրադառնալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի քրեաիրավական առանձնահատկություններին:
Այսպես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելու կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելու կամ խուսափելու համար։
Նշված հանցակազմի անմիջական օբյեկտն են հանդիսանում երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգն ապահովող հասարակական հարաբերությունները:
Հանցագործության սուբյեկտը, որպես այդպիսին, հատուկ է, քանի որ բացի ընդհանուր սուբյեկտի հատկանիշներից, անձը պետք է օժտված լինի նաև լրացուցիչ հատկանիշներով։
Ավելի կոնկրետ՝ քննարկվող հանցագործության սուբյեկտ կարող է լինել՝
• օրենքով սահմանված կարգով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձը,
• օրենքով սահմանված կարգով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձը կամ
• տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձը։
Հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է վերը նշված անձանց կողմից
• հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոցը վարելով կամ
• սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելով կամ խուսափելով։
Ստացվում է, որ հանցագործության օբյեկտիվ կողմը կարող է դրսևորվել ինչպես գործողությամբ՝ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոցը վարելով, այնպես էլ անգործությամբ՝ մեքենան վարող անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելով կամ խուսափելով, որոնք տվյալ հանցակազմի շրջանակներում թեկուզ և օբյեկտիվ կողմի առանձին դրսևորումներ են, այնուամենայնիվ՝ դրանք չեն գործում միմյանցից անկախ։ Մասնավորապես՝ հոդվածի դիսպոզիցիայի ձևակերպումից կարելի է նկատել, որ առաջին դեպքում տրանսպորտային միջոց վարող անձն անցնում է սթափության վիճակի զննություն, որից հետո պարզ է դառնում՝ վերջինն արդյոք եղել է հարբած՝ ոչ սթափ վիճակում, թե ոչ։ Իսկ երկրորդ իրավիճակն իր հերթին ենթադրում է տրանսպորտային միջոցը վարած անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը։ Այլ խոսքով՝ երկրորդ իրավիճակը ևս անպայմանորեն ենթադրում է, որ անձը պետք է տրանսպորտային միջոցը վարող լինի և դրանից հետո նոր միայն հրաժարվի կամ խուսափի զննություն անցնելուց։
Հակառակ դեպքում, կստացվի մի իրավիճակ, երբ օրինակ՝ տրանսպորտային միջոցի ուղևորը, որը չի վարում այդ տրանսպորտային միջոցը խուսափի անցնել սթափության վիճակի զննություն, կարող է ենթարկվել քրեական պատասխանատվության, ինչը, սակայն, տրամաբանական չի կարող լինել։ Կամ նույն տրամաբանությամբ մեքենայի սեփականատերը կարող է պարզապես տան բակում նստած լինել իր տրանսպորտային միջոցի ղեկի մոտ և հրաժարվի սթափության վիճակի զննություն անցնել և արդյունքում ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։ Նշվածը նույնպես չի կարող ողջամիտ համարվել, քանի որ հենց տվյալ իրավիճակից ենթադրվում է, որ անձը լինելով ոչ սթափ և գիտակցելով այդ հանգամանքը, չի վարում տրանսպորտային միջոցը։
Ընդ որում, երկու դեպքերում էլ անձը պետք է վարելիս լինի (մեքենայի ընթացքը պետք է տեսանելի լինի պարեկային ծառայողների համար) տրանսպորտային միջոցը, այն է՝ տրանսպորտային միջոցն իր տեխնիկական հատկանիշների գործադրմամբ տեղափոխելուց լինի մեկ վայրից մյուս վայրը, քանի որ քննարկվող հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում ոչ թե նրա համար, որ անձը զուտ հարբած է կամ հրաժարվել է սթափության զննություն անցնելուց, այլ՝ հիշյալ վիճակում գտնվող կամ նմանատիպ անգործություն դրսևորող անձը վարել է տրանսպորտային միջոց։
Հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, այսինքն՝ հանցավորը գիտակցում է, որ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալու պայմաններում վարում է տրանսպորտային միջոց կամ այդ անձը դիտավորությամբ խուսափում է կամ հրաժարվում է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց:
Տվյալ դեպքում՝ Ալֆրեդ Միրզոյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02։20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Էրեբունի թանգարանի դիմաց վարել է <<ՄԵՐՍԵԴԵՍ>> մակնիշի □□ □□ □□□ հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, և հրաժարվել է (խուսափել է) սթափության վիճակի զննություն անցնելուց, որպիսի փաստն արձանագրել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կազմված թիվ 8180409962 արձանագրությամբ։
Դատարանը ցանկանում է նկատել, որ սույն քրեական գործի շրջանակներում մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից վիճարկվում է այն հանգամանքը, որ իր նկատմամբ արձանագրություն կազմվել է այն պայմաններում, երբ ինքը մեքենա վարելիս չի եղել։ Մասնավորապես՝ մեղադրյալը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք տալիս նշել է, որ դեպքի օրը՝ գիշերը ժամը 02:00-ի սահմաններում, մեքենայի շարժիչը և լույսերը միացված վիճակում կայանված է եղել Էրեբունու թանգարանի դիմաց: Ղեկին նստած է եղել ինքը, իսկ մեքենայում եղել է 4 անձ, այդ թվում՝ կանայք:
Մինչև պարեկային ծառայության աշխատակիցների մոտենալը՝ մեքենան շահագործվել է, սակայն մեքենան չի կանգնեցվել պարեկային ծառայության կողմից: Նրանց մոտենալու ժամանակ մեքենան եղել է կայանված վիճակում: Պարեկների մոտենալուց հետո նրանցից պահանջել է ցույց տալ տեսաձայնագրություն, ըստ որի՝ տրանսպորտային միջոցն ինքն է շահագործել, սակայն նրանց կողմից չի տրամադրվել որևէ տեսաձայնագրություն:
Նախկինում զրկվել է վարորդական վկայականից, բայց շարունակել է վարել մեքենա՝ առանց վարորդական վկայականի: Դեպքի օրը նույնպես վարել է ավտոմեքենա, սակայն պարեկային ծառայության աշխատակիցներն իրեն վարելիս չեն տեսել և չեն կանգնեցրել, այլ մոտեցել են այն ժամանակ, երբ ինքը մեքենան կայանած է եղել: Սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվել է, քանի որ մեքենան իր կողմից չի շահագործվել, սակայն, այնուամենայնիվ, նրանց հայտնել է, որ օգտագործել է ալկոհոլ:
Մեղադրյալի ցուցմունքից կարելի է ակնհայտորեն նկատել, որ վերջինը չի հերքում, որ առհասարակ ինքը տրանսպորտային միջոց վարել է, սակայն կոնկրետ կազմված արձանագրության բովանդակության հետ համաձայն չէ այնքանով, որ հենց սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02։20-ի սահմաններում, տրանսպորտային միջոց վարելիս չի եղել, այլ՝ մեքենան կայանված է եղել, իսկ ինքը նստած է եղել մեքենայի ղեկին և պարեկային ծառայության աշխատակիցները մոտեցել են միայն այդ ժամանակ, հետևաբար՝ վերջինները չէին կարող տեսնել իրեն՝ տրանսպորտային միջոց վարելիս։ Ընդ որում, մեղադրյալի պատճառաբանություններից պարզ է դառնում, որ վերջինը սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվել է հենց այն պատճառով, որ ինքն իրականում մեքենան վարելիս չի եղել, թեև չի հերքել իրապես ալկոհոլ օգտագործած լինելու փաստը։
Ստացվում է, որ ներկա պայմաններում պետք է քննության առարկա դառնա այն հարցը, թե արդյոք հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներն իրենց համակցությամբ բավարար են հաստատված համարելու՝ Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02։20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Էրեբունի թանգարանի դիմաց մեքենա վարելու հանգամանքը, թե ոչ։
Մինչ նշված հարցի քննարկմանն անդրադառնալը Դատարանը ցանկանում է նկատել, որ օբյեկտիվ կողմի շարունակությունը՝ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը, ըստ էության, մեղադրյալի կողմից չի վիճարկվում։ Բացի այդ, այդ փաստը հստակ արձանագրվել է նաև պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից կազմված արձանագրություններով։
Հետևաբար, Դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ այն հարցին՝ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելուց առաջ մեղադրյալը տրանսպորտային միջոցը փաստացի վարելիս եղել է, թե ոչ։
Հարկ է նկատել, որ քրեական գործում, ըստ էության, այդ հանգամանքի մասին տվյալներ բովանդակում են բացառապես վկաներ Լ.Մ.-ի և Շ.Վ.-ի ցուցմունքները, իսկ ինչ վերաբերում է արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությանը, ապա նշվածն ածանցվում է (մեկը մյուսից է բխում) պարեկային ծառայության աշխատակցի ցուցմունքից (կազմվել է պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից)։ Այլ կերպ ասած՝ հիշյալ փաստաթղթով պարեկային ծառայության աշխատակիցն արձանագրում է այն, ինչն իր ընկալմամբ՝ տեսել և գնահատել է որպես վարչական իրավախախտում։
Արդյունքում՝ Դատարանին այլ բան չի մնում, քան գնահատել պարեկային ծառայության աշխատակիցների դատարանում տված ցուցմունքները և դրանց բավարարության հարցը։
Այսպես՝ վկա Լ.Մ.-ը ցուցմունք է տվել, որ մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանին չի հիշում, սակայն հասկանում է, թե ինչի վերաբերյալ է հրավիրվել հարցաքննության։ Դեպքի օրը՝ ծառայություն իրականացնելու ընթացքում ավտոշուկայի խաչմերուկից դեպի աջ ընթանալիս նկատել է մի մեքենա, որը երթևեկել է անկանոն ձևով: Հասկանալու համար տվյալ մեքենայի վարորդը սթափ է, թե ոչ, հրահանգել են կանգնեցնել մեքենան փողոցի աջակողմյան հատվածում, սակայն վարորդն արդեն իսկ նկատել էր իրենց և այդ իսկ պատճառով ցանկացել է մեքենան կայանել ավելի շուտ: Պարեկային ծառայության ավտոմեքենայի փարոսիկները մշտապես միացված են եղել:
Չի հիշում՝ նշված մեքենայում ուղևորներ եղել են, թե ոչ, սակայն հիշում է, որ վարորդը հրաժարվել է սթափության զննություն անցնելուց: Իրեն ամրակապված տեսաձայնագրության սարքը իր հիշելով՝ չի տեսաձայնագրել ընթացքը, քանի որ մարտկոցը եղել է լիցքաթափված:
Պրակտիկայում կասկածելի վայրերում և ժամերի կայանված մեքենաների երբևիցե չի մոտեցել և չի մոտենա, եթե ստույգ տվյալ չունենա հանցագործության կամ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ: Եթե մեղադրյալի մեքենան լիներ կանգնած՝ կայանված վիճակում, ապա [չէր] մոտենա և [չէր] արձանագրի իրավախախտումը։
Միևնույն ժամանակ, վկա Շ․Վ․-ը ցուցմունք տալիս հայտնել է, որ դեպքի օրը ծառայությունն իրականացրել է Էրեբունի վարչական շրջանում՝ պարեկ Լ․Մ․-ի հետ: Ալֆրեդ Միրզոյանի մեքենան նկատել են Խաչիկ Դաշտենցի փողոցից դեպի Էրեբունու թանգարան շրջադարձի ժամանակ, երբ նա անհարկի արագություն է զարգացրել, ինչի պատճառով էլ կանգնեցրել են մեքենան: Կանգնեցնելուց հետո վարորդն անմիջապես իջել է մեքենայից և հայտնել, որ նա չի վարել մեքենան, սակայն օգտագործել է ալկոհոլային խմիչք:
Նրան առաջարկել են անցնել սթափության զննության, որից վարորդը հրաժարվել է, առաջարկել են գնալ <<Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն>>, որից ևս վարորդը հրաժարվել է, ինչից հետո կազմվել է արձանագրություն: Այդ ժամանակ մեքենայի լուսաձայնային փարոսիկները եղել են միացված վիճակում, իսկ իր վրա ամրակապված տեսաձայնագրող սարքը եղել է անջատված՝ լիցքավորված չլինելու պատճառով, իսկ մեքենայի մեջ առկա սարքերի տեսաձայնագրությունները պահպանվում են ընդամենը 2 ամիս, ամեն դեպքում՝ իրենք հնարավորություն չունեն այդ տեսագրությունները դիտելու:
Վարորդի կողքին եղել է մեկ ուղևոր, իսկ հետևում՝ նկատել են նաև 2 կին ուղևորի: Նշված անձանցից ոչ ոք որպես վարորդ չի ներկայացել:
Պրակտիկայում եղել են դեպքեր, երբ մոտեցել է կասկածելի վայրում կայանված մեքենաների և նկատել, որ մեքենայում գտնվող անձինք օգտագործում են թմրանյութեր:
Պարեկային ծառայության աշխատակիցների ցուցմունքների համադրված ուսումնասիրության արդյունքում կարելի է նկատել, որ դրանք որոշակիորեն հակասում են միմյանց։ Մասնավորապես՝ առաջին դատական նիստում հարցաքննված վկա Լ․Մ․-ը դեպքի հստակ մանրամասներ չէր հիշում և դժվարանում էր ներկայացնել դրանք, ինչպես նաև՝ մեղադրյալին չէր մտաբերում, ինչը կարելի է տրամաբանական համարել, քանի որ պարեկային ծառայության աշխատակիցներն ի պաշտոնե յուրաքանչյուր օր առնչվում են տարբեր դեպքերի և անձանց հետ, ինչի պայմաններում ողջամտորեն բոլորին և նրանց կատարած իրավախախտումները հիշել չեն կարող։ Մինչդեռ, ի տարբերության նրա՝ մյուս պարեկային ծառայության աշխատակից Շ.Վ.-ը, ով հարցաքննվել է հաջորդ դատական նիստին, կարելի է ասել՝ զարմանալիորեն հիշում էր ինչպես մեղադրյալին, այնպես էլ դեպքի փաստական հանգամանքները, ինչը բավարար հիմք է տալիս կարծելու, որ վերջինն իր գործընկերոջից արդեն իսկ տեղեկացված է եղել (ոչ դիտավորյալ կերպով), թե դատաքննության ընթացքում ինչն է հանդիսանում վիճարկման առարկա և ըստ այդմ՝ ինչի վրա պետք է առաջնահերթ ուշադրություն դարձնել։
Սակայն անգամ վերը նշվածի պայմաններում, Դատարանի համար նկատելի է վկաների ցուցմունքներում տեղ գտած հակասությունները։ Մասնավորապես, եթե Լ.Մ.-ը նշում է, որ մեղադրյալի մեքենան կանգնեցրել են այն պատճառով, որ նա անկանոն կերպով է վարել և ցանկացել են համոզվել՝ վարորդը խմած է, թե ոչ, ապա Շ.Վ.-ը հայտնել է, որ մեքենան կանգնեցնելու պատճառ հանդիսացել է վարորդի կողմից արագությունը գերազանցելը։ Բացի այդ, վկա Լ.Մ.-ը նշել է, թե մեքենան կանգնեցրել են, սակայն վարորդը դա կանխազգալով՝ նախապես կանգնեցրել է այն, մինչդեռ Շ․Վ․-ն այդ մասին ոչինչ չի հայտնել։
Հատկանշական է, որ տարբերվում է պարեկային ծառայության աշխատակիցների վարքագիծը նաև սովորական պայմաններում ծառայությունն իրականացնելու ժամանակ, մասնավորապես՝ նրանցից մեկը նշում է, որ կասկածելի վայրերում և ժամերի կայանված մեքենաների երբևիցե չի մոտեցել և չի մոտենա, եթե ստույգ տվյալ չունենա հանցագործության կամ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ, իսկ մյուս ծառայողի պնդմամբ՝ պրակտիկայում եղել են դեպքեր, երբ մոտեցել է կասկածելի վայրում կայանված մեքենաների։
Այնուամենայնիվ, կարելի է արձանագրել, որ պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից ի վերջո շեշտադրվում է (այդ մասով հակասություն չկա) այն հանգամանքը, որ իրենք Ալֆրեդ Միրզոյանին տեսել են տրանսպորտային միջոցը վարելիս, ըստ այդմ կանգնեցրել են և կազմել վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն։ Մինչդեռ մեղադրյալը հստակ նշում է, որ այդ ժամանակ մեքենան իր կողմից վարվելիս չի եղել և հետևաբար՝ պարեկային ծառայության աշխատակիցներն իրեն չեն տեսել մեքենան վարելիս։
Ստացվում է, որ ի հակառակ մեղադրյալի պնդումների՝ պարեկային ծառայության աշխատակից հանդիսացող վկաները նշում են մեղադրյալի կողմից տրանսպորտային միջոցը վարելու մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ են այլ՝ լրացուցիչ տվյալներ ևս, որոնք կարող էին հերքել կամ հաստատել նրանցից յուրաքանչյուրի հայտնածը։
Ընդ որում, Դատարանը բոլորովին չի պնդում, թե պարեկային ծառայության աշխատակիցներն իրականության չհամապատասխանող տվյալներ կարող են հայտնել, պարզապես՝ խնդիրը կայանում է նրանում, որ ծառայություն իրականացնելու բերումով պարեկային ծառայության յուրաքանչյուր աշխատակից հանդիսանում է, ըստ էության, շահագրգիռ անձ իր իսկ կատարած աշխատանքի, կազմած արձանագրության և այլնի մասով, որպիսի պայմաններում բացառապես վերջինի հայտնածը չի կարող յուրաքանչյուր դեպքում բավարար համարվել (անկողմնակալ դիտորդի տեսանկյունից) անձին դատապարտելու համար։ Այլ խոսքով՝ անհրաժեշտ են նշվածը հաստատող այլ, լրացուցիչ օբյեկտիվ ապացույցներ, որոնք պարեկային ծառայության աշխատակցի ցուցմունքի հետ համադրությամբ կարող են հաստատել վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված արձանագրության արժանահավատությունը։
(…)
Դատարանը նկատում է, որ թեև վերը նկարագրված որոշման փաստական հանգամանքները (մեղսագրվող արարքը) չի նույնանում սույն քրեական գործով մեղադրյալին առաջադրված մեղադրանի հետ, սակայն կարևոր է նշել, որ Եվրոպական դատարանի դիրքորոշումն առավելապես հանգում է այն դեպքերին և հանցագործություններին, որտեղ ակտիվ և գերակշռող դերակատարությունը պատկանում է ոստիկանության ծառայողներին: Այլ կերպ ասած՝ այն դեպքերում, երբ խոսք է գնում այնպիսի հանցագործության կատարման մասին, որն ուղղված է, օրինակ՝ ոստիկանության ծառայողների դեմ կամ իր բնույթով այնպիսին է, որ կարող է արձանագրվել, բացահայտվել, հայտնաբերվել հիմնականում ոստիկանության ծառայողների միջոցով (օրինակ՝ ճանապարհային երթևեկության ապահովման կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունները), ըստ էության, դատարանների կողմից չի կարող անվերապահորեն և բացարձակ հիմք ընդունվել միայն ոստիկանության ծառայության աշխատակիցների հայտնած տվյալները՝ առանց որևէ այլ, լրացուցիչ փաստերի:
Վերը նշվածի համատեքստում, պայմանավորված հանցագործության բնույթով և իրադրությամբ, Դատարանը նկատում է, որ համանման բոլոր իրավիճակներում որպես կարևոր ապացուցողական նշանակություն ունեցող տվյալ կարող է դիտարկվել պարեկային ծառայության աշխատակիցներին ամրակապված, կամ վերջինների ավտոմեքենաներում գտնվող տեսանկարահանող սարքերի տեսաձայնագրությունները, քանի որ դրանք ի վերջո՝ օբյեկտիվ ապացույցն են այն բանի, ինչն արձանագրվում է պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից՝ փաստաթղթային ձևով։ Ընդ որում, տեխնիկական սարքերի նախատեսման նպատակներից մեկը հենց նման իրադրություններում վարչական իրավախախտումների կատարման փաստերն արձանագրելն է։
Նշվածը համադրելով սույն գործի փաստական հանգամանքների հետ՝ կարելի է նկատել, որ պարեկային ծառայության երկու աշխատակիցներն էլ Դատարանում հայտնեցին, որ իրենց ամրակապված տեսանկարահանող սարքը դեպքի պահին եղել է լիցքաթափված վիճակում, այդ իսկ պատճառով էլ գործողություններն այդ սարքով չեն ֆիքսվել։ Սակայն Դատարանը գտնում է, որ այդ փաստարկը չի կարող ի վնաս անձի մեկնաբանվել այն պարզ պատճառով, որ եթե որևէ օբյեկտիվ կամ անգամ սուբյեկտիվ պատճառներով պարեկային ծառայության աշխատակիցներին ամրակապված տեսանկարահանող սարքերը չեն աշխատում, ապա դա չի նշանակում, որ դրա բացասական հետևանքները պետք է կրի մեղադրյալը, քանի որ չի բացառվում, որ այդ տեսագրության առկայությունն ինքնին բավարար կլիներ հաստատելու հենց մեղադրյալի հայտնածը։
Այսինքն՝ Դատարանի մոտեցումը կայանում է նրանում, որ երբ խոսք է գնում պետական մարմնի ներկայացուցչի և քաղաքացու միջև տեղի ունեցող իրավահարաբերությունների մասին, մասնավորապես՝ եթե խնդիրը կայանում է պետական մարմնի կողմից քաղաքացու այս կամ այն գործողությունն արձանագրելու, ֆիքսելու և համապատասխան ընթացք տալու մեջ, ապա պետական մարմինը դա պետք է կատարի շատ ավելի համոզիչ, փաստարկված և հստակ ընթացակարգերի պահպանմամբ, այլ ոչ թե ենթադրյալ իրավախախտումը հաստատվի բացառապես իրավահարաբերության ընթացքով ողջամտորեն շահագրգռված մեկ կամ երկու ոստիկանի հայտնածով, ցուցմունքով և այլն։ Ընդ որում, հենց այդ նպատակով էլ պետությունն իր իսկ ներկայացուցիչներին զինում է տարատեսակ տեխնիկական միջոցներով (հատուկ ավտոմեքենաներ, նկարահանող, ձայնագրող սարքեր և այլն), որպեսզի իրավախախտումները հայտնաբերվի և արձանագրվի ոչ միայն մարդկային գործոնի արդյունքում, այլ նաև համապատասխան տեխնիկական սարքերի կիրառմամբ։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը չի բացառում, որ պրակտիկայում հնարավոր են իրավիճակներ (այդպիսի վտանգներ ևս կլինեն), երբ որևէ պատճառով աշխատելիս չլինեն պարեկային ծառայության աշխատակցին ամրակապված սարքերը և այդ հանգամանքից օգտվելով՝ այլ անձինք (որոնք իրապես կատարել են իրավախախտում) ևս սկսեն վիճարկել իրավախախտում կատարելու փաստը, սակայն հնարավոր այդ վտանգները ոչ թե պետք է չեզոքացնել ոստիկանների հայտնածին անվերապահ հավատալու և այդ մասով հանցագործության ապացուցվածության շեմը նվազեցնելու կանխավարկածով, այլ ընդամենը պետք է տեխնիկական միջոցները պահել սարքին վիճակում և հնարավոր իրավախախտումները (ինչն առաջացնում է հանցագործություն) արձանագրել նաև այդ եղանակով։
Հետևաբար, պետական ապարատի թերի կամ ոչ հետևողական աշխատանքի պատճառով չպետք է տուժեն քաղաքացիները և այն անձինք, ովքեր իրապես իրավախախտում չեն կատարել և ենթարկվեն քրեական պատասխանատվության։ Պարզ ասած՝ պետք է ծառայությունն իրականացնել գոնե այնպես, որ օրինակ՝ երկու պարեկային ծառայության աշխատակիցներից մեկին ամրակապված տեսանկարահանող սարքը լինի սարքին և լիցքավորված վիճակում կամ հետագա հնարավոր կանխատեսումից ելնելով՝ տեսագրությունները նույն կամ հաջորդ օրը պահպանվի՝ հետագայում անհրաժեշտության դեպքում դրանք տրամադրելու համար։ Ընդ որում, մեղադրյալն անգամ իր ցուցմունքում է նշել, որ պարեկային ծառայության աշխատակիցների մոտենալու ժամանակ պահանջել է ցույց տալ իրավախախտման վերաբերյալ տեսագրությունը։
Դատարանը ցանկանում է անդրադառնալ նաև հանրային մեղադրողի այն պատճառաբանությանը, որ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից անհրաժեշտ տեսաձայնագրությունները ձեռք չեն բերվել, քանի որ մեղադրյալը նախաքննություն ընթացքում հրաժարվել է ցուցմունք տալուց, որպիսի պայմաններում բավարար են համարվել գործում առկա ապացույցները։
Այս կապակցությամբ հարկ է նշել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 221-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ հարցաքննությունն սկսելուց առաջ (…) քննիչը մեղադրյալին բացատրում է նաև լռելու նրա իրավունքը, պարզաբանում, որ այդ իրավունքից օգտվելը չի կարող մեկնաբանվել ի վնաս նրա, ինչպես նաև հայտնում է, որ նրա ցուցմունքը քրեական վարույթի ընթացքում կարող է օգտագործվել որպես ապացույց (…):
Հիշատակված կարգավորման հաշվառմամբ պետք է արձանագրել, որ մեղադրյալի կողմից նախաքննության ընթացքում ցուցմունք չտալը ոչ մի կերպ չի կարող մեկնաբանվել ի վնաս իրեն կամ առավել ևս դրվել նրա մեղադրանքի ապացուցվածության հիմքում (ցուցմունք տալուց հրաժարվելու փաստը)։ Ընդ որում, առավել խնդրահարույց է այն փաստը, որ եթե մեղադրյալն իրավախախտում կազմելու արձանագրությունը ստորագրելուց հրաժարվում է, իսկ առաջադրված մեղադրանքի կապակցությամբ որևէ դիրքորոշում չի հայտնում, ապա տրամաբանորեն կարելի է գալ այն հետևության, որ վերջինը կարող է հետագայում ինչպես ընդունել իրեն առաջադրված մեղադրանքը, այնպես էլ՝ չհամաձայնվել դրա հետ։ Այսինքն՝ առնվազն երկու իրավիճակները կանխատեսելով՝ վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է ձեռք առնի բոլոր հնարավոր միջոցները՝ մեղադրանքի հիմքում ընկած փաստական հանգամանքները հաստատելու ուղղությամբ բավարար ապացույցներ ձեռք բերելու համար, որոնք մեծապես կամ առավելապես հավանական կդարձնեն մեղադրյալի դատապարտումը։ Ավելին՝ խոսքը վերաբերում է առաջին հերթին այն ապացույցներին, որոնք կարող են ժամանակի ընթացքում ոչնչանալ, ջնջվել և այլևս հնարավոր չլինի դրանց վերականգնելը։
Արդյունքում՝ կարելի է արձանագրել, որ քրեական գործի քննության ընթացքում ձեռք չեն բերվել այնպիսի ապացույցներ, որոնք կարող էին հիմնավորել պարեկային ծառայության աշխատակիցների հայտնած տվյալները և հիմք հանդիսանալ նրանց ցուցմունքն արժանահավատ համարելու և մեղադրյալի դատապարտման համար բավարար դիտարկելու համար։
Հետևաբար, սույն քրեական գործով մեղադրանքի կողմից չեն ներկայացվել այնպիսի ապացույցներ, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ չեն առաջացնի կասկած առ այն, որ տվյալ տրասնպորտային միջոցը վարել է մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանը և այդ փաստը նկատվել և արձանագրվել է պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից։ Այլ խոսքով՝ Դատարանն արժանահավատ է գնահատում մեղադրյալի հայտնած տվյալները, քանի որ հակառակը հիմնավորող բավարար ապացույցներ առկա չեն, իսկ չփարատված բոլոր կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։
Ընդ որում, Դատարանը հիմնվում է մեղադրյալի հայտնած տվյալների արժանահավատության վրա երկու պարզ պատճառով․ նախ՝ մեղադրյալը մինչ ցուցմունք տալը նախազգուշացվել է սուտ ցուցմունք տալու համար քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու մասին և երկրորդ՝ բացակայում են մեղադրյալի ցուցմունքը կասկածի տակ դնող այլ ապացույցները։
Ինչ վերաբերում է նրան, որ Ալֆրեդ Միրզոյանն իր ցուցմունքով հայտնել է, որ իր կողմից մի քանի անգամ վարվել է տվյալ տրանսպորտային միջոցը, ապա դա չի կարող դրվել մեղադրանքի ապացուցված լինելու հիմքում, քանի որ նշվածը վերաբերում է այլ ժամանակահատվածի և իրադրության, բացի այդ՝ դրա վերաբերյալ առկա չեն համապատասխան արձանագրություններ։
Արդյունքում՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված չէ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանին մեղսագրվող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված հանցակազմի առկայությունը (օբյեկտիվ կողմը), ուստի Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պետք է ճանաչել անմեղ և արդարացնել՝ իրեն վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը) ապացուցված չլինելու հիմքով:(…)»։
3. Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
3․1․ 2024 թվականի նոյեմբերի 18-ին Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, հրաժարվել է /խուսափել է/ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց։
Այսպես․
Ալֆրեդ Միրզոյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02։20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Էրեբունի թանգարանի դիմաց վարել է «ՄԵՐՍԵԴԵՍ» □□ □□ □□□ հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, և հրաժարվել է /խուսափել է/ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կազմված թիվ 8180409962 արձանագրությամբ։
4. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, դրանք հիմնավորող փաստարկները և պահանջը.
4.1. Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Գ.Մուրադյանը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, ի թիվս այլնի, նշել է․ «(...) Գտնում եմ, որ Դատարանի 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ի թիվ ԵԴ1/3722/01/24 քրեական գործով դատավճիռը ենթակա է բեկանման, քանի որ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ այն է՝ Ալֆրեդ Միրզոյանի մեղավորությունը հիմնավորող պատշաճ ապացույցների բավարար համակցության պայմաններում, կայացրել է արդարացման դատավճիռ, որի արդյունքում կայացված դատական ակտը խաթարում է արդարադատության բուն էությունը` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Դատավճռի բովանդակային վերլուծությունից կարելի է փաստել, որ Դատարանը հաստատված է համարել հետևյալ հանգամանքերը.
-Ալֆրեդ Միրզոյանը զրկված է եղել վարորդական իրավունքի վկայականից,
-դեպքի օրը վարել է տրանսպորտային միջոց այդ մասին հաստակ իմանալով,
-դեպքի օրը տրանսպորտային միջոց վարելիս եղել է ալկոհոլ օգտագործած վիճակում/ նշված արարքի քրեաիրավական բնույթի մասին նույնպես իմացել է հստակ, քանի որ նույն արարքի համար Դատարանում ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից գործուն զղջալու հիմքով/:
Դատարանի կողմից հաստատված չի համարվել միայն այն հանգամանքը, որ արձանագրված իրավախախտման ժամանակ տրանսպորտային միջոցը եղել է երթևեկության մեջ:
Դատարանը արժանահավատ չի համարել ոստիկանության ծառայողները ցուցմունքները, նրանց դիտարկելով որպես շահագրգիռ անձ և համապատասխանաբար կազմված փաստաթղթերը, որպես դրանցից բխող ապացույցներ և ի հակառակ դրան արժանահավատ է ճանաչել մեղադրյալի ցուցմունքը և միայն այն պատճառով, որ տեսանկահարանող սարքերի տեսագրությունները բացակայել են:
Այսինքն՝ կարող ենք արձանագրել, որ սույ[ն] դատավճիռը ուժի մեջ մտնելու դեպքում, կստեղծվի արատավոր պրակտիկա իրավախախտ վարորդների համար և բոլոր այն դեպքերում երբ իրավախախտ վարորդները վիճարկեն ավտոմեքենան վարելու փաստը և դրա դիմաց բացի ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքներից և գրավոր ապացույցներից, չլինի տեսագրություն, ապա, այդ բոլոր դեպքերով ենթադրվում է արդարացման վերդիկտներ:
Սույն դեպքում դաարանն արձանագրել է, ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքներում հակասություններ, որոնք տվյալ հանցակազմ առնչությամբ էական չեն կարող գնահատվել, քանի որ ամենակարևոր հարցում, ցուցմունքները նույնն են եղել, երկու վկան էլ պնդել են, որ մեղադրյալի կողմից ավտոմեքենան գտնվել է ընթացքի մեջ: Մյուս հակասությունները չէին կարող որևէ վճռորոշ նշանակություն ունենալ: Բացի այդ, դատարանն արձանագրել է, որ վկայի կողմից դեպքի հանգամաները լավ հիշելու հանգամնքը, բավարար հիմք է տալիս կարծելու, որ վերջինն իր գործընկերոջից արդեն իսկ տեղեկացված է եղել (ոչ դիտավորյալ կերպով), թե դատաքննության ընթացքում ինչն է հանդիսանում վիճարկման առարկա և ըստ այդմ՝ ինչի վրա պետք է առաջնահերթ ուշադրություն դարձնել։
Մինչդեռ նման հետությունը, պարզապես որևէ ձևով փաստարկված չէ: Նախ՝ տեղեկացված լինելու պայմաններում, մյուս հակասությունները նույնպես չէին լինի, և հետո դատարանը զրկված չի եղել վկային նման հարցադրում կատարելու, քանի որ վկայի կողմից հերքելու դեպքում, պետք է արձանագրվեր որ վկան սուտ ցուցմունք է տվել:
Ոստիկանության ծառայողներին շահագրգիռ անձ դիտարկելու համատեքստում, չբացառելով առանձին դեպքեր, դատարանի հետևությունը հիմնավոր չի կարող համարվել, քանի որ վերջիններիս գործողությունները բխում են անմիջականորեն իրենց լիազորություններից և որևէ ոստիկանության ծառայող չունի այնպիսի նշաձող կամ իր առջև դրված պահանջ, որ անպայման պետք է արձանագրի որևէ իրավախախտում: Հանգամաների պատահական զուգորդմամբ չի եղել, որ հենց լֆրեդ Միրզոյանի վերաբերյալ է կազմվել համապատասխան արձանագրություն, ով եղել է վարորդական իրավունքից զրկված, եղել է ալկոհոլ օգագործած վիճակում և մեքենայի ղեկին:
Ապացույցներով առնվազն անհերքելի է, որ որևէ իքս կետից Ալֆրեդ Միրզոյանը ավտոմքենան վարելով հասել է հենց դեպքի վայր:
Բացի այդ, Դատարանն իրավացիորեն արանագրել է, որ չի բացառում, որ պրակտիկայում հնարավոր են իրավիճակներ (այդպիսի վտանգներ ևս կլինեն), երբ որևէ պատճառով աշխատելիս չլինեն պարեկային ծառայության աշխատակցին ամրակապված սարքերը և այդ հանգամանքից օգտվելով՝ այլ անձինք (որոնք իրապես կատարել են իրավախախտում) ևս սկսեն վիճարկել իրավախախտում կատարելու փաստը:
Սույն գործով հենց այդպիսի իրավիճակ է, քանի, որ մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանը տեղում ոստիկանության ծառայողներից ճշտելով, որ տեսագրություն իրեն չեն կարող ցույց տալ, հենց այդ հանգամանքի վրա էլ կառուցել է իր պաշտպանությունը, հստակ գիտակցելով իր կողմից կատարված արարքի հանցավոր բնույթը:
Ընդ որում Դատարանը հիմնվելով է մեղադրյալի հայտնած տվյալների արժանահավատության վրա երկու պարզ պատճառով․ նախ՝ մեղադրյալը մինչ ցուցմունք տալը նախազգուշացվել է սուտ ցուցմունք տալու համար քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու մասին և երկրորդ՝ բացակայում են մեղադրյալի ցուցմունքը կասկածի տակ դնող այլ ապացույցները։
Մինչդեռ՝ նման մոտեցմոն դեպքում անհասկանալի է ինչպես է ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքները գնահատել որպես անարժանահավատ, և անտեսել է այն հանգամանքը, որ մեղադրյալի ցուցմունքը կասկածի տակ դնող այլ ապացույցներ առկա են, մասնավորապես մեղադրյալի ցուցմունքից բացի գործում առկա մնացած բոլոր ապացույցները։
Այսպես, գնահատելով սույն քրեական գործում առկա ապացույցները վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության տեսանկյունից, գտնում եմ, որ հետազոտված ապացույցներով Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու հանգամանքը ապացուցված է:(...)»։
Արդյունքում բողոքաբերը խնդրել է. «(...)Բեկանել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ի թիվ ԵԴ1/3722/01/24 քրեական գործով արդարացման դատավճիռը և Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանցանք կատարելու համար ճանաչել մեղավոր ՝ նշանակելով համաչափ պատիժ:»։
5.Դատական նիստի ընթացքում կողմերի ներկայացրած պարզաբանումները.
5.1. Մեղադրյալ Ա․Ասատրյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ։ Նշեց, որ մեքենան կանգնած է եղել, պարեկային ծառայողները եկել-ասել են, որ վարորդական իրավունքի վկայական ցույց տա։ Վարորդական իրավունքի վկայական արդեն 5 տարի է՝ չունի։
(առավել մանրամասն տե՛ս դատական նիստի ձայնագրառման կրիչում)։
6․Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
6.1. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և փաստարկների սահմաններում ստուգելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն` 1. Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք …:
2. Յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործության մեջ, համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքին համապատասխան: …:։
ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 14-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական պատասխանատվության հիմքն ինչպես ավարտված, այնպես էլ չավարտված հանցանք կատարելն է:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:(...)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝
1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3)ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ.
5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները.
6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները.
7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը.
8) այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից.
9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները.
10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները:
(...)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:»։
6.2. Վերոգրյալ իրավանորմերի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ: Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է: Ապացուցման գործընթացի առաջին տարրն ապացույցներ հավաքելն է: Քրեական վարույթի ընթացքում ապացույցները հավաքվում են երկու եղանակով՝ ապացուցողական գործողությունների կատարման միջոցով և Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերում և կարգով՝ օտարերկրյա իրավասու մարմինների կողմից համապատասխան գործողությունների կատարման միջոցով: Օրենսգիրքն ապացույցի ստուգման հասկացության մեջ, ստուգման ավանդական եղանակների (ապացույցների համադրում, նոր ապացույցների հավաքում, ապացույցի ստացման աղբյուրի վերհանում) շարքում ներառել է նաև ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծությունը: Քրեական դատավարության օրենսգրքով ապացույցի ձևին ներկայացվող պահանջներին ապացույցի համապատասխանության ստուգման արդյունքում վարույթն իրականացնող մարմինը հավաստիանում է, որ պահպանված են ապացույցի արժանահավատության ապահովմանն ու ապացուցողական գործողության մասնակցի իրավունքների պաշտպանությանն ուղղված՝ օրենսգրքով առանձին ապացույցների ձևին ներկայացվող պահանջները: Ինչ վերաբերում է ապացույցների գնահատմանը, այն կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) վարույթն իրականացնող մարմինը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով:
Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ հանցագործության մեջ անձի մեղավորության հարցը լուծվում է դրա մասին վկայող բավարար ապացույցների ամբողջությամբ: Ապացույցների բավարարություն հասկացությունը գնահատողական է և իրենից ներկայացնում է ապացույցների համակցության գնահատման վերջնական արդյունք:
6.3. ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, անդրադառնալով ապացույցների բավարարության հարցին, Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 գործով կայացված որոշմամբ նշել է հետևյալը. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը՝ վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից՝ այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն՝ օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2)դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած (…)։
Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցություն» հասկացությունը: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե՝
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում»:
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած: (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 33-րդ կետը):
6.4. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը (…)»։
Մեջբերված նորմը ՀՀ քրեական օրենսգրքում ամրագրված է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունների շարքում։ Հանցագործության հիմնական անմիջական օբյեկտը երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգն ապահովող հասարակական հարաբերություններն են: Վերոնշյալ արարքն ամրագրված է ձևական հանցակազմով, իսկ հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալու պայմաններում և միաժամանակ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելով կամ տրանսպորտային միջոցը վարող անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելով կամ խուսափելով։
Ընդ որում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համակարգային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ վարելու իրավունքից զրկելը կամ այդ իրավունքը կասեցնելը պետք է լինի օրենքով սահմանված կարգով, այն է՝ իրավաչափ վարչական ակտի հիման վրա։ Հակառակ պարագայում, եթե վարչական ակտը կայացվել է օրենքով սահմանված կարգի խախտմամբ և վարչական կամ դատական կարգով անվավեր է ճանաչվել, ապա քննարկվող հանցագործության օբյեկտիվ կողմը բացակայում է։
Հանցագործության սուբյեկտը հատուկ է, քանի որ բացի ընդհանուր սուբյեկտի հատկանիշներից, անձը պետք է օժտված լինի նաև լրացուցիչ հատկանիշներով, այն է՝ լինի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից օրենքով սահմանված կարգով զրկված կամ վարելու իրավունքը կասեցված, կամ չունենա տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և հանդիսանա մեղսունակ ֆիզիկական անձ:
Սուբյեկտիվ կողմից հանցագործությունը դրսևորվում է միայն ուղղակի դիտավորությամբ, մասնավորապես՝ անձը գիտակցում է, որ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ իրավունքը կասեցված լինելու կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալու պայմաններում՝ գտնվելով հարբած (ոչ սթափ) վիճակում վարում է տրանսպորտային միջոց կամ գիտակցաբար հրաժարվում է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց:
6.5. Սույն որոշման 6.1-6.4-րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ գնահատման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, անդրադառնալով նաև վերաքննիչ բողոքի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը վիճարկվող դատավճռով մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի բացակայության վերաբերյալ հանգել է իրավաչափ հետևության:
Մասնավորապես.
Առաջին ատյանի դատարանում դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, ինչպես նաև դրանց ստացման աղբյուրի և ձևավորման ընթացքի համատեքստում, այդ ապացույցներից յուրաքանչյուրը համադրելով մյուս աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ, մեղադրյալի մեղավորության մասին չփարատված բոլոր կասկածները հօգուտ վերջինիս մեկնաբանելով՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում առկա չէ վերաբերելի և թույլատրելի ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բավարար կլիներ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հաստատված համարելու մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու հանգամանքը: Տվյալ դեպքում, անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ:
Սույն գործով չի ձևավորվել վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որը կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված կոնկրետ հանցանքը, մասնավորապես՝ այդ հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի գործողությունների ապացուցվածությունը։
Այլ կերպ ասած՝ սույն գործով ապացույցների անհրաժեշտ և բավարար համակցություն ձեռք չի բերվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշները կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք այն աստիճանի և խորությամբ հաստատված համարելու համար, որ կասկած չմնա դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ։
6.5.1. Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված՝ թույլատրելի և վերաբերելի ապացույցներն իրենց համակցության մեջ գնահատելու արդյունքում հարկ է արձանագրել, որ 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02:20-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Էրեբունի թանգարանի դիմաց «Մերսեդես» մակնիշի, «□□ □□ □□□» հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցն Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից վարելու հանգամանքը հավաստող ապացույցները հետևյալն են.
- վկա Լ.Մ.-ի կողմից տրված ցուցմունքը, ըստ որի՝ «դեպքի օրը՝ ծառայություն իրականացնելու ընթացքում ավտոշուկայի խաչմերուկից դեպի աջ ընթանալիս նկատել է մի մեքենա, որը երթևեկել է անկանոն ձևով: Հասկանալու համար տվյալ մեքենայի վարորդը սթափ է, թե ոչ, հրահանգել են կանգնեցնել մեքենան փողոցի աջակողմյան հատվածում, սակայն վարորդն արդեն իսկ նկատել էր իրենց և այդ իսկ պատճառով ցանկացել է մեքենան կայանել ավելի շուտ: Պարեկային ծառայության ավտոմեքենայի փարոսիկները մշտապես միացված են եղել: Չի հիշում՝ նշված մեքենայում ուղևորներ եղել են, թե ոչ, սակայն հիշում է, որ վարորդը հրաժարվել է սթափության զննություն անցնելուց: Իրեն ամրակապված տեսաձայնագրության սարքը իր հիշելով՝ չի տեսաձայնագրել ընթացքը, քանի որ մարտկոցը եղել է լիցքաթափված: Պրակտիկայում կասկածելի վայրերում և ժամերի կայանված մեքենաների երբևիցե չի մոտեցել և չի մոտենա, եթե ստույգ տվյալ չունենա հանցագործության կամ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ: Եթե մեղադրյալի մեքենան լիներ կանգնած՝ կայանված վիճակում, ապա չէր մոտենա և չէր արձանագրի իրավախախտումը»,
- վկա Շ.Վ.-ի կողմից տրված ցուցմունքը, ըստ որի՝ «դեպքի օրը ծառայությունն իրականացրել է Էրեբունի վարչական շրջանում՝ պարեկ Լ.Մ.-ի հետ: Ալֆրեդ Միրզոյանի մեքենան նկատել են Խաչիկ Դաշտենցի փողոցից դեպի Էրեբունու թանգարան շրջադարձի ժամանակ, երբ նա անհարկի արագություն է զարգացրել, ինչի պատճառով էլ կանգնեցրել են մեքենան: Կանգնեցնելուց հետո վարորդն անմիջապես իջել է մեքենայից և հայտնել, որ նա չի վարել մեքենան, սակայն օգտագործել է ալկոհոլային խմիչք: Նրան առաջարկել են անցնել սթափության զննություն, որից վարորդը հրաժարվել է, առաջարկել են գնալ «Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն», որից ևս վարորդը հրաժարվել է, ինչից հետո կազմվել է արձանագրություն: Այդ ժամանակ մեքենայի լուսաձայնային փարոսիկները եղել են միացված վիճակում, իսկ իր վրա ամրակապված տեսաձայնագրող սարքը եղել է անջատված՝ լիցքավորված չլինելու պատճառով, իսկ մեքենայի մեջ առկա սարքերի տեսաձայնագրությունները պահպանվում են ընդամենը 2 ամիս, ամեն դեպքում՝ իրենք հնարավորություն չունեն այդ տեսագրությունները դիտելու: Վարորդի կողքին եղել է մեկ ուղևոր, իսկ հետևում՝ նկատել են նաև 2 կին ուղևորի: Նշված անձանցից ոչ ոք որպես վարորդ չի ներկայացել: Պրակտիկայում եղել են դեպքեր, երբ մոտեցել է կասկածելի վայրում կայանված մեքենաների և նկատել, որ մեքենայում գտնվող անձինք օգտագործում են թմրանյութեր:»:
- Զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, որի համաձայն՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 03:35-ին, Երևան քաղաքի Աճառյան փողոցի 2/2-րդ հասցեում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի կրտսեր պարեկ Լ.Մ.-ի (կրծքանշան թիվ □□□□□□) կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն, համաձայն որի՝ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանը չունենալով տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02:20-ին, Երևան քաղաքի Էրեբունի թանգարանի դիմաց վարել է «Մերսեդես» մակնիշի, «□□ □□ □□□» հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան և հրաժարվել է (խուսափել է) սթափության վիճակի զննություն անցնելուց:
Ընդ որում՝ հարկ է նկատել, որ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180409962 արձանագրությունը կազմվել է, ոչ թե Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից ոչ սթափ վիճակում «Մերսեդես» մակնիշի, «□□ □□ □□□» հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարելու, այլ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելու համար:
Միևնույն ժամանակ ուշադրության արժանի է նաև այն հանգամանքը, որ դատաքննության ընթացքում տված ցուցմունքով մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանը պնդել է, որ պարեկային ծառայողների մոտենալու ժամանակ մեքենան եղել է կայանված վիճակում, ինքը նստած է եղել մեքենայի ղեկին, սակայն մեքենան չի շահագործվել: Սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվել է, քանի որ մեքենան իր կողմից չի շահագործվել:
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02:20-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Էրեբունի թանգարանի դիմաց «Մերսեդես» մակնիշի, «□□ □□ □□□» հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից վարվելու հանգամանքը հաստատված համարելիս Առաջին ատյանի դատարանը հիմնվել է առավելապես ոստիկանության ծառայողներ՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկներ Շ․Վ․-ի և Լ․Մ․-ի ցուցմունքների, ինչպես նաև վերջինիս կողմից վարչարարություն իրականացնելու արդյունքում կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180409962 արձանագրության վրա:
6.5.2. Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածով երաշխավորված արդար դատաքննության իրավունքի կապակցությամբ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը Մուշեղ Սաղաթելյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով 2018 թվականի սեպտեմբերի 20-ի վճռում (8) արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
- որոշելու համար, թե արդյոք վարույթն ընդհանուր առմամբ արդար է եղել, թե՝ ոչ, պետք է հաշվի առնել, թե արդյոք պահպանվել են պաշտպանության կողմի իրավունքները, և արդյոք դիմումատուին հնարավորություն է տրվել վիճարկելու ապացույցների իսկությունը և առարկելու դրանց օգտագործման դեմ։ Ի լրումն, ապացույցների որակը պետք է քննարկման առարկա հանդիսանա, ներառյալ` արդյոք այդ ապացույցների ձեռքբերման հանգամանքները կասկած չեն առաջացնում դրանց վստահելիության և ճշգրտության վերաբերյալ (9),
- որպես ընդհանուր կանոն՝ դատարաններն են գնահատում իրենց ներկայացված ապացույցները, ինչպես նաև այն ապացույցների վերաբերելիությունը, որոնք վկայակոչում է պաշտպանության կողմը: Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3-րդ կետի «դ» ենթակետով նրանց թույլատրվում է, կրկին որպես ընդհանուր կանոն, որոշել՝ արդյոք անհրաժեշտ է անձանց որպես վկա կանչելը՝ կոնվենցիոն համակարգում այդ բառին տրված «ավտոնոմ» նշանակությամբ: Ապացույցները վերցնելու համատեքստում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը հատուկ ուշադրություն է դարձրել կողմերի հավասարության սկզբունքին համապատասխանությանը, որն արդար դատաքննության հիմնարար հայեցակետերից մեկն է, և որով ենթադրվում է, որ դիմումատուին պետք է «տրվի իր գործն այնպիսի պայմաններում ներկայացնելու ողջամիտ հնարավորություն, որն իր համար ոչ բարենպաստ պայմաններ չի ստեղծի՝ համեմատած իր հակառակորդի հետ» (10),
- չնայած սովորաբար ազգային դատարաններն են որոշում կայացնում վկային կանչելու անհրաժեշտության և նպատակահարմարության վերաբերյալ, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը բացառիկ հանգամանքներում կարող է հանգել այն եզրակացության, որ այդպես չվարվելը հակասում է Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածին (11),
- եթե վկաներին հարցաքննելու մասին մեղադրյալի միջնորդությունն ավելորդ բարդություններ չի առաջացնում, բավարար հիմնավորված է, առնչվում է մեղադրանքի էությանը և թերևս կարող է ամրապնդել պաշտպանությունը կամ նույնիսկ հանգեցնել արդարացման դատավճռի, ապա ներպետական իշխանություններն այդ միջնորդությունը մերժելու համար պետք է համապատասխան պատճառաբանություններ ներկայացնեն (12),
- չնայած դիմումատուին դատապարտելիս ներպետական դատարանները, ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքներից բացի, հղում են կատարել այլ ապացույցների, միակ ապացույցը, որով ուղղակիորեն ենթադրվում էր դիմումատուի մասնակցությունն այդ արարքների կատարմանը, և որով տրամադրվում էր դրանց մանրամասները, տվյալ ցուցմունքներն էին։ Բոլոր մյուս ապացույցները, որոնց դատարանները հղում են կատարել, անուղղակի ապացույցներ են, և չի կարելի ասել, որ դրանք ուղղակիորեն ցույց են տալիս դիմումատուի առնչությունը մեղսագրվող արարքներին (13),
- Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը քննել է մի շարք գործեր, որոնց դեպքում հրապարակային միջոցառման ժամանակ անհատին իր պահվածքի պատճառով քրեական հետապնդման են ենթարկել և դատապարտել՝ հիմնվելով բացառապես այն ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքների վրա, որոնք ակտիվորեն ներգրավված են եղել վիճարկվող իրադարձություններում։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը գտել է, որ այդ վարույթներում դատարանները պատրաստակամորեն և անվերապահորեն ընդունել են ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքները և դիմումատուին որևէ հնարավորություն չեն տվել հակառակ ապացույցներ ներկայացնելու։ Այն վճռել է, որ այս մեղադրանքների հիմքում ընկած այն հիմնական փաստերի վերաբերյալ վեճի դեպքում, երբ մեղադրանքի կողմի միակ վկաներն այն ոստիկանության ծառայողներն են եղել, որոնք ակտիվ դեր են ունեցել վիճարկվող իրադարձություններում, դատարանները պետք է պարտադիր օգտագործեին յուրաքանչյուր ողջամիտ հնարավորություն՝ ստուգելու նրանց մեղադրական ցուցմունքները (14):
6.5.3. Սույն որոշման 6.5.1-րդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 6.5.2-րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների, Մուշեղ Սաղաթելյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ պարեկային ծառայողներ Լ․Մ․-ը և Շ․Վ․-ը ակտիվորեն ներգրավված են եղել վիճարկվող իրադարձություններում, մասնավորապես՝ իրականացրել են վարչարարություն և շահագրգռված են եղել իրենց կողմից կատարված վարչարարության պատշաճության հանգամանքն ապացուցելու հարցում, ինչը ողջամտորեն կասկածի տակ է դնում նրանց ցուցմունքների արժանահավատությունը։
Ինչ վերաբերում է հետազոտված մյուս ապացույցներին, ապա դրանք անուղղակի ապացույցներ են և ուղղակիորեն չեն հաստատում Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից մեքենան վարելու հանգամանքը։
Ավելին՝ մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանը ցուցմունքով հայտնել է, որ պարեկային ծառայողների մոտենալու ժամանակ մեքենան եղել է կայանված վիճակում, ինքը նստած է եղել մեքենայի ղեկին, սակայն մեքենան չի շահագործվել, սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվել է, քանի որ մեքենան իր կողմից չի շահագործվել:
6.5.4. Բացի այդ, դատավճիռ կայացնելուց ապացույցների արժանահավատությունը գնահատելիս Առաջին ատյանի դատարանի կողմից իրավացիորեն հաշվի է առնվել նաև անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
Մասնավորապես՝ դեռևս 21.11.2024թ. Ալֆրեդ Միրզոյանը որպես մեղադրյալ հարցաքննվելիս իրեն մեղավոր չի ճանաչել և հրաժարվել է ցուցմունք տալուց: Նշված հանգամանքի պայմաններում վարույթն իրականացնող մարմինը ողջամտորեն պետք է գիտակցեր, որ մեղադրյալն ամենայն հավանականությամբ վիճարկելու է դատաքննության փուլում իրեն առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը:
Այսինքն՝ վարույթն իրականացնող մարմնին մեղադրյալի հարցաքննության պահից սկսած հայտնի է եղել Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի գործողությունը կատարելու փաստը վիճարկելու հանգամանքը, սակայն ժամանակին պատշաճ միջոցներ չի ձեռնարկել օբյեկտիվ ապացույց հանդիսացող տեսաձայնագրությունները ստանալու և զննելու ուղղությամբ, որը մեղադրյալի կողմից մեղսագրվող արարքի օբյեկտիվ կողմի գործողությունները կատարելու փաստը վիճարկելու պայմաններում հանդիսացել է անհրաժեշտ ապացույց:
6.5.5. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Ալֆրեդ Միրզոյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցավոր արարք, այն է՝ չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, վարել է տրանսպորտային միջոց, սակայն հրաժարվել և խուսափել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց: Հետազոտված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Ալֆրեդ Միրզոյանին մեղսագրվող հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու այն ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:
Ինչ վերաբերում է պարեկային ծառայողների ցուցմունքներին, ապա դրանք հանդիսանում են վարչարարության ելքով շահագրգռված անձանց ցուցմունքներ, որոնց արժանահավատությունը՝ դրանց վստահելիության և ճշգրտության առումով, կասկած է հարուցում, այլ օբյեկտիվ ապացույցներով ամրապնդված չէ, իսկ յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
6.6. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերը նշված հանգամանքների հիման վրա կառուցված Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումը՝ մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանին մեղսագրվող հանցանքի կատարման մեջ վերջինիս արդարացնելու մասին, իրավաչափ է և բխում է գործով ձեռք բերված փաստերից, միաժամանակ, գտնում է, որ դատախազի կողմից վերաքննիչ բողոքում չեն ներկայացվել այնպիսի ծանրակշիռ փաստարկներ, որոնք կարող են վկայել հակառակի մասին:
Վերոգրյալի համատեքստում՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտում բացակայում է դատական ակտի բեկանման հիմք հանդիսացող որևէ դատական սխալ, վիճարկվող դատական ակտը հիմնավորված և պատճառաբանված է, ուստի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Գ.Մուրադյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը՝ թողնել անփոփոխ:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 367-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Գ.Մուրադյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել։
2. Թիվ ԵԴ1/3722/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ի դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` դատական ակտը ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ ԴԱՏԱՎՈՐ ԴԱՏԱՎՈՐ
Է․ՄԱՆԱՍՅԱՆ Ն․ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ Ա․ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան)՝ հետևյալ կազմով՝
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Է.ՄԱՆԱՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ն․ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ
Ա․ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ՝ Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆԻ
«17» փետրվարի 2026 թվական ք․Երևան
դռնբաց դատական նիստում, վերաքննության կարգով քննության առնելով թիվ ԵԴ1/3722/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Արման Հովհաննիսյան) 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ի դատավճռի դեմ Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Գ.Մուրադյանի վերաքննիչ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1․Գործի դատավարական նախապատմությունը․
1․1․ 2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ Ա․Թովմասյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60628924 քրեական վարույթը։
2024 թվականի նոյեմբերի 18-ին Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Գ․Մուրադյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի նկատմամբ։
2024 թվականի նոյեմբերի 18-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ Ա․Թովմասյանի որոշմամբ մեղադրյալ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է թիվ 60628924 քրեական վարույթի նյութերը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, որը թիվ ԵԴ1/3722/01/24 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Ա․Հովհաննիսյանին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ին կայացվել է «Վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին» որոշում։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ի դատավճռով վճռվել է.
«Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ճանաչել անմեղ և արդարացնել՝ իրեն վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը) ապացուցված չլինելու հիմքով:
Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը՝ վերացնել:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
(…)»:
1․2․ 2026 թվականի հունվարի 05-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ դատախազ Գ.Մուրադյանի վերաքննիչ բողոքը:
Քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2026 թվականի հունվարի 12-ին:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 21-ի որոշմամբ դատախազ Գ.Մուրադյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել է դատաքննության։
2․ Առաջին ատյանի դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը․
2․1․ Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ի դատավճռում, ի թիվս այլնի, նշել է հետևյալը․ «(…)Տվյալ դեպքում քրեական վարույթի ողջ նյութերի (հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներից) մանրամասն հետազոտությունից օբյեկտիվորեն ձևավորվում է այն դիրքորոշումը, որ Ալֆրեդ Միրզոյանին ներկայացված մեղադրանքը չի համապատասխանում անձի արարքում հանցակազմի առկայությունը հաստատված համարելու շուրջ ձևավորված չափանիշներին (Ալֆրեդ Միրզոյանին վերագրվող արարքում բացակայում է հանցակազմը)։
Դատարանը ցանկանում է մեղադրական եզրակացության մեջ նշված և հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներին անդրադառնալ մեղսագրվող հոդվածի քրեաիրավական վերլուծությունից հետո՝ դրանց համադրությամբ հանցակազմի առկայության կամ բացակայության մասին հետևություններ կատարելու համար։ Ուստի հիշյալ եզրահանգումն առավելագույնը պատճառաբանելու համար Դատարանը նպատակահարմար է համարում նախևառաջ անդրադառնալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի քրեաիրավական առանձնահատկություններին:
Այսպես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելու կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելու կամ խուսափելու համար։
Նշված հանցակազմի անմիջական օբյեկտն են հանդիսանում երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգն ապահովող հասարակական հարաբերությունները:
Հանցագործության սուբյեկտը, որպես այդպիսին, հատուկ է, քանի որ բացի ընդհանուր սուբյեկտի հատկանիշներից, անձը պետք է օժտված լինի նաև լրացուցիչ հատկանիշներով։
Ավելի կոնկրետ՝ քննարկվող հանցագործության սուբյեկտ կարող է լինել՝
• օրենքով սահմանված կարգով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձը,
• օրենքով սահմանված կարգով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձը կամ
• տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձը։
Հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է վերը նշված անձանց կողմից
• հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոցը վարելով կամ
• սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելով կամ խուսափելով։
Ստացվում է, որ հանցագործության օբյեկտիվ կողմը կարող է դրսևորվել ինչպես գործողությամբ՝ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոցը վարելով, այնպես էլ անգործությամբ՝ մեքենան վարող անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելով կամ խուսափելով, որոնք տվյալ հանցակազմի շրջանակներում թեկուզ և օբյեկտիվ կողմի առանձին դրսևորումներ են, այնուամենայնիվ՝ դրանք չեն գործում միմյանցից անկախ։ Մասնավորապես՝ հոդվածի դիսպոզիցիայի ձևակերպումից կարելի է նկատել, որ առաջին դեպքում տրանսպորտային միջոց վարող անձն անցնում է սթափության վիճակի զննություն, որից հետո պարզ է դառնում՝ վերջինն արդյոք եղել է հարբած՝ ոչ սթափ վիճակում, թե ոչ։ Իսկ երկրորդ իրավիճակն իր հերթին ենթադրում է տրանսպորտային միջոցը վարած անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը։ Այլ խոսքով՝ երկրորդ իրավիճակը ևս անպայմանորեն ենթադրում է, որ անձը պետք է տրանսպորտային միջոցը վարող լինի և դրանից հետո նոր միայն հրաժարվի կամ խուսափի զննություն անցնելուց։
Հակառակ դեպքում, կստացվի մի իրավիճակ, երբ օրինակ՝ տրանսպորտային միջոցի ուղևորը, որը չի վարում այդ տրանսպորտային միջոցը խուսափի անցնել սթափության վիճակի զննություն, կարող է ենթարկվել քրեական պատասխանատվության, ինչը, սակայն, տրամաբանական չի կարող լինել։ Կամ նույն տրամաբանությամբ մեքենայի սեփականատերը կարող է պարզապես տան բակում նստած լինել իր տրանսպորտային միջոցի ղեկի մոտ և հրաժարվի սթափության վիճակի զննություն անցնել և արդյունքում ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։ Նշվածը նույնպես չի կարող ողջամիտ համարվել, քանի որ հենց տվյալ իրավիճակից ենթադրվում է, որ անձը լինելով ոչ սթափ և գիտակցելով այդ հանգամանքը, չի վարում տրանսպորտային միջոցը։
Ընդ որում, երկու դեպքերում էլ անձը պետք է վարելիս լինի (մեքենայի ընթացքը պետք է տեսանելի լինի պարեկային ծառայողների համար) տրանսպորտային միջոցը, այն է՝ տրանսպորտային միջոցն իր տեխնիկական հատկանիշների գործադրմամբ տեղափոխելուց լինի մեկ վայրից մյուս վայրը, քանի որ քննարկվող հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում ոչ թե նրա համար, որ անձը զուտ հարբած է կամ հրաժարվել է սթափության զննություն անցնելուց, այլ՝ հիշյալ վիճակում գտնվող կամ նմանատիպ անգործություն դրսևորող անձը վարել է տրանսպորտային միջոց։
Հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, այսինքն՝ հանցավորը գիտակցում է, որ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալու պայմաններում վարում է տրանսպորտային միջոց կամ այդ անձը դիտավորությամբ խուսափում է կամ հրաժարվում է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց:
Տվյալ դեպքում՝ Ալֆրեդ Միրզոյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02։20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Էրեբունի թանգարանի դիմաց վարել է <<ՄԵՐՍԵԴԵՍ>> մակնիշի □□ □□ □□□ հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, և հրաժարվել է (խուսափել է) սթափության վիճակի զննություն անցնելուց, որպիսի փաստն արձանագրել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կազմված թիվ 8180409962 արձանագրությամբ։
Դատարանը ցանկանում է նկատել, որ սույն քրեական գործի շրջանակներում մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից վիճարկվում է այն հանգամանքը, որ իր նկատմամբ արձանագրություն կազմվել է այն պայմաններում, երբ ինքը մեքենա վարելիս չի եղել։ Մասնավորապես՝ մեղադրյալը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք տալիս նշել է, որ դեպքի օրը՝ գիշերը ժամը 02:00-ի սահմաններում, մեքենայի շարժիչը և լույսերը միացված վիճակում կայանված է եղել Էրեբունու թանգարանի դիմաց: Ղեկին նստած է եղել ինքը, իսկ մեքենայում եղել է 4 անձ, այդ թվում՝ կանայք:
Մինչև պարեկային ծառայության աշխատակիցների մոտենալը՝ մեքենան շահագործվել է, սակայն մեքենան չի կանգնեցվել պարեկային ծառայության կողմից: Նրանց մոտենալու ժամանակ մեքենան եղել է կայանված վիճակում: Պարեկների մոտենալուց հետո նրանցից պահանջել է ցույց տալ տեսաձայնագրություն, ըստ որի՝ տրանսպորտային միջոցն ինքն է շահագործել, սակայն նրանց կողմից չի տրամադրվել որևէ տեսաձայնագրություն:
Նախկինում զրկվել է վարորդական վկայականից, բայց շարունակել է վարել մեքենա՝ առանց վարորդական վկայականի: Դեպքի օրը նույնպես վարել է ավտոմեքենա, սակայն պարեկային ծառայության աշխատակիցներն իրեն վարելիս չեն տեսել և չեն կանգնեցրել, այլ մոտեցել են այն ժամանակ, երբ ինքը մեքենան կայանած է եղել: Սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվել է, քանի որ մեքենան իր կողմից չի շահագործվել, սակայն, այնուամենայնիվ, նրանց հայտնել է, որ օգտագործել է ալկոհոլ:
Մեղադրյալի ցուցմունքից կարելի է ակնհայտորեն նկատել, որ վերջինը չի հերքում, որ առհասարակ ինքը տրանսպորտային միջոց վարել է, սակայն կոնկրետ կազմված արձանագրության բովանդակության հետ համաձայն չէ այնքանով, որ հենց սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02։20-ի սահմաններում, տրանսպորտային միջոց վարելիս չի եղել, այլ՝ մեքենան կայանված է եղել, իսկ ինքը նստած է եղել մեքենայի ղեկին և պարեկային ծառայության աշխատակիցները մոտեցել են միայն այդ ժամանակ, հետևաբար՝ վերջինները չէին կարող տեսնել իրեն՝ տրանսպորտային միջոց վարելիս։ Ընդ որում, մեղադրյալի պատճառաբանություններից պարզ է դառնում, որ վերջինը սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվել է հենց այն պատճառով, որ ինքն իրականում մեքենան վարելիս չի եղել, թեև չի հերքել իրապես ալկոհոլ օգտագործած լինելու փաստը։
Ստացվում է, որ ներկա պայմաններում պետք է քննության առարկա դառնա այն հարցը, թե արդյոք հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներն իրենց համակցությամբ բավարար են հաստատված համարելու՝ Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02։20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Էրեբունի թանգարանի դիմաց մեքենա վարելու հանգամանքը, թե ոչ։
Մինչ նշված հարցի քննարկմանն անդրադառնալը Դատարանը ցանկանում է նկատել, որ օբյեկտիվ կողմի շարունակությունը՝ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը, ըստ էության, մեղադրյալի կողմից չի վիճարկվում։ Բացի այդ, այդ փաստը հստակ արձանագրվել է նաև պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից կազմված արձանագրություններով։
Հետևաբար, Դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ այն հարցին՝ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելուց առաջ մեղադրյալը տրանսպորտային միջոցը փաստացի վարելիս եղել է, թե ոչ։
Հարկ է նկատել, որ քրեական գործում, ըստ էության, այդ հանգամանքի մասին տվյալներ բովանդակում են բացառապես վկաներ Լ.Մ.-ի և Շ.Վ.-ի ցուցմունքները, իսկ ինչ վերաբերում է արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությանը, ապա նշվածն ածանցվում է (մեկը մյուսից է բխում) պարեկային ծառայության աշխատակցի ցուցմունքից (կազմվել է պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից)։ Այլ կերպ ասած՝ հիշյալ փաստաթղթով պարեկային ծառայության աշխատակիցն արձանագրում է այն, ինչն իր ընկալմամբ՝ տեսել և գնահատել է որպես վարչական իրավախախտում։
Արդյունքում՝ Դատարանին այլ բան չի մնում, քան գնահատել պարեկային ծառայության աշխատակիցների դատարանում տված ցուցմունքները և դրանց բավարարության հարցը։
Այսպես՝ վկա Լ.Մ.-ը ցուցմունք է տվել, որ մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանին չի հիշում, սակայն հասկանում է, թե ինչի վերաբերյալ է հրավիրվել հարցաքննության։ Դեպքի օրը՝ ծառայություն իրականացնելու ընթացքում ավտոշուկայի խաչմերուկից դեպի աջ ընթանալիս նկատել է մի մեքենա, որը երթևեկել է անկանոն ձևով: Հասկանալու համար տվյալ մեքենայի վարորդը սթափ է, թե ոչ, հրահանգել են կանգնեցնել մեքենան փողոցի աջակողմյան հատվածում, սակայն վարորդն արդեն իսկ նկատել էր իրենց և այդ իսկ պատճառով ցանկացել է մեքենան կայանել ավելի շուտ: Պարեկային ծառայության ավտոմեքենայի փարոսիկները մշտապես միացված են եղել:
Չի հիշում՝ նշված մեքենայում ուղևորներ եղել են, թե ոչ, սակայն հիշում է, որ վարորդը հրաժարվել է սթափության զննություն անցնելուց: Իրեն ամրակապված տեսաձայնագրության սարքը իր հիշելով՝ չի տեսաձայնագրել ընթացքը, քանի որ մարտկոցը եղել է լիցքաթափված:
Պրակտիկայում կասկածելի վայրերում և ժամերի կայանված մեքենաների երբևիցե չի մոտեցել և չի մոտենա, եթե ստույգ տվյալ չունենա հանցագործության կամ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ: Եթե մեղադրյալի մեքենան լիներ կանգնած՝ կայանված վիճակում, ապա [չէր] մոտենա և [չէր] արձանագրի իրավախախտումը։
Միևնույն ժամանակ, վկա Շ․Վ․-ը ցուցմունք տալիս հայտնել է, որ դեպքի օրը ծառայությունն իրականացրել է Էրեբունի վարչական շրջանում՝ պարեկ Լ․Մ․-ի հետ: Ալֆրեդ Միրզոյանի մեքենան նկատել են Խաչիկ Դաշտենցի փողոցից դեպի Էրեբունու թանգարան շրջադարձի ժամանակ, երբ նա անհարկի արագություն է զարգացրել, ինչի պատճառով էլ կանգնեցրել են մեքենան: Կանգնեցնելուց հետո վարորդն անմիջապես իջել է մեքենայից և հայտնել, որ նա չի վարել մեքենան, սակայն օգտագործել է ալկոհոլային խմիչք:
Նրան առաջարկել են անցնել սթափության զննության, որից վարորդը հրաժարվել է, առաջարկել են գնալ <<Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն>>, որից ևս վարորդը հրաժարվել է, ինչից հետո կազմվել է արձանագրություն: Այդ ժամանակ մեքենայի լուսաձայնային փարոսիկները եղել են միացված վիճակում, իսկ իր վրա ամրակապված տեսաձայնագրող սարքը եղել է անջատված՝ լիցքավորված չլինելու պատճառով, իսկ մեքենայի մեջ առկա սարքերի տեսաձայնագրությունները պահպանվում են ընդամենը 2 ամիս, ամեն դեպքում՝ իրենք հնարավորություն չունեն այդ տեսագրությունները դիտելու:
Վարորդի կողքին եղել է մեկ ուղևոր, իսկ հետևում՝ նկատել են նաև 2 կին ուղևորի: Նշված անձանցից ոչ ոք որպես վարորդ չի ներկայացել:
Պրակտիկայում եղել են դեպքեր, երբ մոտեցել է կասկածելի վայրում կայանված մեքենաների և նկատել, որ մեքենայում գտնվող անձինք օգտագործում են թմրանյութեր:
Պարեկային ծառայության աշխատակիցների ցուցմունքների համադրված ուսումնասիրության արդյունքում կարելի է նկատել, որ դրանք որոշակիորեն հակասում են միմյանց։ Մասնավորապես՝ առաջին դատական նիստում հարցաքննված վկա Լ․Մ․-ը դեպքի հստակ մանրամասներ չէր հիշում և դժվարանում էր ներկայացնել դրանք, ինչպես նաև՝ մեղադրյալին չէր մտաբերում, ինչը կարելի է տրամաբանական համարել, քանի որ պարեկային ծառայության աշխատակիցներն ի պաշտոնե յուրաքանչյուր օր առնչվում են տարբեր դեպքերի և անձանց հետ, ինչի պայմաններում ողջամտորեն բոլորին և նրանց կատարած իրավախախտումները հիշել չեն կարող։ Մինչդեռ, ի տարբերության նրա՝ մյուս պարեկային ծառայության աշխատակից Շ.Վ.-ը, ով հարցաքննվել է հաջորդ դատական նիստին, կարելի է ասել՝ զարմանալիորեն հիշում էր ինչպես մեղադրյալին, այնպես էլ դեպքի փաստական հանգամանքները, ինչը բավարար հիմք է տալիս կարծելու, որ վերջինն իր գործընկերոջից արդեն իսկ տեղեկացված է եղել (ոչ դիտավորյալ կերպով), թե դատաքննության ընթացքում ինչն է հանդիսանում վիճարկման առարկա և ըստ այդմ՝ ինչի վրա պետք է առաջնահերթ ուշադրություն դարձնել։
Սակայն անգամ վերը նշվածի պայմաններում, Դատարանի համար նկատելի է վկաների ցուցմունքներում տեղ գտած հակասությունները։ Մասնավորապես, եթե Լ.Մ.-ը նշում է, որ մեղադրյալի մեքենան կանգնեցրել են այն պատճառով, որ նա անկանոն կերպով է վարել և ցանկացել են համոզվել՝ վարորդը խմած է, թե ոչ, ապա Շ.Վ.-ը հայտնել է, որ մեքենան կանգնեցնելու պատճառ հանդիսացել է վարորդի կողմից արագությունը գերազանցելը։ Բացի այդ, վկա Լ.Մ.-ը նշել է, թե մեքենան կանգնեցրել են, սակայն վարորդը դա կանխազգալով՝ նախապես կանգնեցրել է այն, մինչդեռ Շ․Վ․-ն այդ մասին ոչինչ չի հայտնել։
Հատկանշական է, որ տարբերվում է պարեկային ծառայության աշխատակիցների վարքագիծը նաև սովորական պայմաններում ծառայությունն իրականացնելու ժամանակ, մասնավորապես՝ նրանցից մեկը նշում է, որ կասկածելի վայրերում և ժամերի կայանված մեքենաների երբևիցե չի մոտեցել և չի մոտենա, եթե ստույգ տվյալ չունենա հանցագործության կամ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ, իսկ մյուս ծառայողի պնդմամբ՝ պրակտիկայում եղել են դեպքեր, երբ մոտեցել է կասկածելի վայրում կայանված մեքենաների։
Այնուամենայնիվ, կարելի է արձանագրել, որ պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից ի վերջո շեշտադրվում է (այդ մասով հակասություն չկա) այն հանգամանքը, որ իրենք Ալֆրեդ Միրզոյանին տեսել են տրանսպորտային միջոցը վարելիս, ըստ այդմ կանգնեցրել են և կազմել վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն։ Մինչդեռ մեղադրյալը հստակ նշում է, որ այդ ժամանակ մեքենան իր կողմից վարվելիս չի եղել և հետևաբար՝ պարեկային ծառայության աշխատակիցներն իրեն չեն տեսել մեքենան վարելիս։
Ստացվում է, որ ի հակառակ մեղադրյալի պնդումների՝ պարեկային ծառայության աշխատակից հանդիսացող վկաները նշում են մեղադրյալի կողմից տրանսպորտային միջոցը վարելու մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ են այլ՝ լրացուցիչ տվյալներ ևս, որոնք կարող էին հերքել կամ հաստատել նրանցից յուրաքանչյուրի հայտնածը։
Ընդ որում, Դատարանը բոլորովին չի պնդում, թե պարեկային ծառայության աշխատակիցներն իրականության չհամապատասխանող տվյալներ կարող են հայտնել, պարզապես՝ խնդիրը կայանում է նրանում, որ ծառայություն իրականացնելու բերումով պարեկային ծառայության յուրաքանչյուր աշխատակից հանդիսանում է, ըստ էության, շահագրգիռ անձ իր իսկ կատարած աշխատանքի, կազմած արձանագրության և այլնի մասով, որպիսի պայմաններում բացառապես վերջինի հայտնածը չի կարող յուրաքանչյուր դեպքում բավարար համարվել (անկողմնակալ դիտորդի տեսանկյունից) անձին դատապարտելու համար։ Այլ խոսքով՝ անհրաժեշտ են նշվածը հաստատող այլ, լրացուցիչ օբյեկտիվ ապացույցներ, որոնք պարեկային ծառայության աշխատակցի ցուցմունքի հետ համադրությամբ կարող են հաստատել վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված արձանագրության արժանահավատությունը։
(…)
Դատարանը նկատում է, որ թեև վերը նկարագրված որոշման փաստական հանգամանքները (մեղսագրվող արարքը) չի նույնանում սույն քրեական գործով մեղադրյալին առաջադրված մեղադրանի հետ, սակայն կարևոր է նշել, որ Եվրոպական դատարանի դիրքորոշումն առավելապես հանգում է այն դեպքերին և հանցագործություններին, որտեղ ակտիվ և գերակշռող դերակատարությունը պատկանում է ոստիկանության ծառայողներին: Այլ կերպ ասած՝ այն դեպքերում, երբ խոսք է գնում այնպիսի հանցագործության կատարման մասին, որն ուղղված է, օրինակ՝ ոստիկանության ծառայողների դեմ կամ իր բնույթով այնպիսին է, որ կարող է արձանագրվել, բացահայտվել, հայտնաբերվել հիմնականում ոստիկանության ծառայողների միջոցով (օրինակ՝ ճանապարհային երթևեկության ապահովման կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունները), ըստ էության, դատարանների կողմից չի կարող անվերապահորեն և բացարձակ հիմք ընդունվել միայն ոստիկանության ծառայության աշխատակիցների հայտնած տվյալները՝ առանց որևէ այլ, լրացուցիչ փաստերի:
Վերը նշվածի համատեքստում, պայմանավորված հանցագործության բնույթով և իրադրությամբ, Դատարանը նկատում է, որ համանման բոլոր իրավիճակներում որպես կարևոր ապացուցողական նշանակություն ունեցող տվյալ կարող է դիտարկվել պարեկային ծառայության աշխատակիցներին ամրակապված, կամ վերջինների ավտոմեքենաներում գտնվող տեսանկարահանող սարքերի տեսաձայնագրությունները, քանի որ դրանք ի վերջո՝ օբյեկտիվ ապացույցն են այն բանի, ինչն արձանագրվում է պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից՝ փաստաթղթային ձևով։ Ընդ որում, տեխնիկական սարքերի նախատեսման նպատակներից մեկը հենց նման իրադրություններում վարչական իրավախախտումների կատարման փաստերն արձանագրելն է։
Նշվածը համադրելով սույն գործի փաստական հանգամանքների հետ՝ կարելի է նկատել, որ պարեկային ծառայության երկու աշխատակիցներն էլ Դատարանում հայտնեցին, որ իրենց ամրակապված տեսանկարահանող սարքը դեպքի պահին եղել է լիցքաթափված վիճակում, այդ իսկ պատճառով էլ գործողություններն այդ սարքով չեն ֆիքսվել։ Սակայն Դատարանը գտնում է, որ այդ փաստարկը չի կարող ի վնաս անձի մեկնաբանվել այն պարզ պատճառով, որ եթե որևէ օբյեկտիվ կամ անգամ սուբյեկտիվ պատճառներով պարեկային ծառայության աշխատակիցներին ամրակապված տեսանկարահանող սարքերը չեն աշխատում, ապա դա չի նշանակում, որ դրա բացասական հետևանքները պետք է կրի մեղադրյալը, քանի որ չի բացառվում, որ այդ տեսագրության առկայությունն ինքնին բավարար կլիներ հաստատելու հենց մեղադրյալի հայտնածը։
Այսինքն՝ Դատարանի մոտեցումը կայանում է նրանում, որ երբ խոսք է գնում պետական մարմնի ներկայացուցչի և քաղաքացու միջև տեղի ունեցող իրավահարաբերությունների մասին, մասնավորապես՝ եթե խնդիրը կայանում է պետական մարմնի կողմից քաղաքացու այս կամ այն գործողությունն արձանագրելու, ֆիքսելու և համապատասխան ընթացք տալու մեջ, ապա պետական մարմինը դա պետք է կատարի շատ ավելի համոզիչ, փաստարկված և հստակ ընթացակարգերի պահպանմամբ, այլ ոչ թե ենթադրյալ իրավախախտումը հաստատվի բացառապես իրավահարաբերության ընթացքով ողջամտորեն շահագրգռված մեկ կամ երկու ոստիկանի հայտնածով, ցուցմունքով և այլն։ Ընդ որում, հենց այդ նպատակով էլ պետությունն իր իսկ ներկայացուցիչներին զինում է տարատեսակ տեխնիկական միջոցներով (հատուկ ավտոմեքենաներ, նկարահանող, ձայնագրող սարքեր և այլն), որպեսզի իրավախախտումները հայտնաբերվի և արձանագրվի ոչ միայն մարդկային գործոնի արդյունքում, այլ նաև համապատասխան տեխնիկական սարքերի կիրառմամբ։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը չի բացառում, որ պրակտիկայում հնարավոր են իրավիճակներ (այդպիսի վտանգներ ևս կլինեն), երբ որևէ պատճառով աշխատելիս չլինեն պարեկային ծառայության աշխատակցին ամրակապված սարքերը և այդ հանգամանքից օգտվելով՝ այլ անձինք (որոնք իրապես կատարել են իրավախախտում) ևս սկսեն վիճարկել իրավախախտում կատարելու փաստը, սակայն հնարավոր այդ վտանգները ոչ թե պետք է չեզոքացնել ոստիկանների հայտնածին անվերապահ հավատալու և այդ մասով հանցագործության ապացուցվածության շեմը նվազեցնելու կանխավարկածով, այլ ընդամենը պետք է տեխնիկական միջոցները պահել սարքին վիճակում և հնարավոր իրավախախտումները (ինչն առաջացնում է հանցագործություն) արձանագրել նաև այդ եղանակով։
Հետևաբար, պետական ապարատի թերի կամ ոչ հետևողական աշխատանքի պատճառով չպետք է տուժեն քաղաքացիները և այն անձինք, ովքեր իրապես իրավախախտում չեն կատարել և ենթարկվեն քրեական պատասխանատվության։ Պարզ ասած՝ պետք է ծառայությունն իրականացնել գոնե այնպես, որ օրինակ՝ երկու պարեկային ծառայության աշխատակիցներից մեկին ամրակապված տեսանկարահանող սարքը լինի սարքին և լիցքավորված վիճակում կամ հետագա հնարավոր կանխատեսումից ելնելով՝ տեսագրությունները նույն կամ հաջորդ օրը պահպանվի՝ հետագայում անհրաժեշտության դեպքում դրանք տրամադրելու համար։ Ընդ որում, մեղադրյալն անգամ իր ցուցմունքում է նշել, որ պարեկային ծառայության աշխատակիցների մոտենալու ժամանակ պահանջել է ցույց տալ իրավախախտման վերաբերյալ տեսագրությունը։
Դատարանը ցանկանում է անդրադառնալ նաև հանրային մեղադրողի այն պատճառաբանությանը, որ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից անհրաժեշտ տեսաձայնագրությունները ձեռք չեն բերվել, քանի որ մեղադրյալը նախաքննություն ընթացքում հրաժարվել է ցուցմունք տալուց, որպիսի պայմաններում բավարար են համարվել գործում առկա ապացույցները։
Այս կապակցությամբ հարկ է նշել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 221-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ հարցաքննությունն սկսելուց առաջ (…) քննիչը մեղադրյալին բացատրում է նաև լռելու նրա իրավունքը, պարզաբանում, որ այդ իրավունքից օգտվելը չի կարող մեկնաբանվել ի վնաս նրա, ինչպես նաև հայտնում է, որ նրա ցուցմունքը քրեական վարույթի ընթացքում կարող է օգտագործվել որպես ապացույց (…):
Հիշատակված կարգավորման հաշվառմամբ պետք է արձանագրել, որ մեղադրյալի կողմից նախաքննության ընթացքում ցուցմունք չտալը ոչ մի կերպ չի կարող մեկնաբանվել ի վնաս իրեն կամ առավել ևս դրվել նրա մեղադրանքի ապացուցվածության հիմքում (ցուցմունք տալուց հրաժարվելու փաստը)։ Ընդ որում, առավել խնդրահարույց է այն փաստը, որ եթե մեղադրյալն իրավախախտում կազմելու արձանագրությունը ստորագրելուց հրաժարվում է, իսկ առաջադրված մեղադրանքի կապակցությամբ որևէ դիրքորոշում չի հայտնում, ապա տրամաբանորեն կարելի է գալ այն հետևության, որ վերջինը կարող է հետագայում ինչպես ընդունել իրեն առաջադրված մեղադրանքը, այնպես էլ՝ չհամաձայնվել դրա հետ։ Այսինքն՝ առնվազն երկու իրավիճակները կանխատեսելով՝ վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է ձեռք առնի բոլոր հնարավոր միջոցները՝ մեղադրանքի հիմքում ընկած փաստական հանգամանքները հաստատելու ուղղությամբ բավարար ապացույցներ ձեռք բերելու համար, որոնք մեծապես կամ առավելապես հավանական կդարձնեն մեղադրյալի դատապարտումը։ Ավելին՝ խոսքը վերաբերում է առաջին հերթին այն ապացույցներին, որոնք կարող են ժամանակի ընթացքում ոչնչանալ, ջնջվել և այլևս հնարավոր չլինի դրանց վերականգնելը։
Արդյունքում՝ կարելի է արձանագրել, որ քրեական գործի քննության ընթացքում ձեռք չեն բերվել այնպիսի ապացույցներ, որոնք կարող էին հիմնավորել պարեկային ծառայության աշխատակիցների հայտնած տվյալները և հիմք հանդիսանալ նրանց ցուցմունքն արժանահավատ համարելու և մեղադրյալի դատապարտման համար բավարար դիտարկելու համար։
Հետևաբար, սույն քրեական գործով մեղադրանքի կողմից չեն ներկայացվել այնպիսի ապացույցներ, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ չեն առաջացնի կասկած առ այն, որ տվյալ տրասնպորտային միջոցը վարել է մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանը և այդ փաստը նկատվել և արձանագրվել է պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից։ Այլ խոսքով՝ Դատարանն արժանահավատ է գնահատում մեղադրյալի հայտնած տվյալները, քանի որ հակառակը հիմնավորող բավարար ապացույցներ առկա չեն, իսկ չփարատված բոլոր կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։
Ընդ որում, Դատարանը հիմնվում է մեղադրյալի հայտնած տվյալների արժանահավատության վրա երկու պարզ պատճառով․ նախ՝ մեղադրյալը մինչ ցուցմունք տալը նախազգուշացվել է սուտ ցուցմունք տալու համար քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու մասին և երկրորդ՝ բացակայում են մեղադրյալի ցուցմունքը կասկածի տակ դնող այլ ապացույցները։
Ինչ վերաբերում է նրան, որ Ալֆրեդ Միրզոյանն իր ցուցմունքով հայտնել է, որ իր կողմից մի քանի անգամ վարվել է տվյալ տրանսպորտային միջոցը, ապա դա չի կարող դրվել մեղադրանքի ապացուցված լինելու հիմքում, քանի որ նշվածը վերաբերում է այլ ժամանակահատվածի և իրադրության, բացի այդ՝ դրա վերաբերյալ առկա չեն համապատասխան արձանագրություններ։
Արդյունքում՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված չէ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանին մեղսագրվող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված հանցակազմի առկայությունը (օբյեկտիվ կողմը), ուստի Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պետք է ճանաչել անմեղ և արդարացնել՝ իրեն վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը) ապացուցված չլինելու հիմքով:(…)»։
3. Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
3․1․ 2024 թվականի նոյեմբերի 18-ին Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, հրաժարվել է /խուսափել է/ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց։
Այսպես․
Ալֆրեդ Միրզոյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02։20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Էրեբունի թանգարանի դիմաց վարել է «ՄԵՐՍԵԴԵՍ» □□ □□ □□□ հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, և հրաժարվել է /խուսափել է/ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կազմված թիվ 8180409962 արձանագրությամբ։
4. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, դրանք հիմնավորող փաստարկները և պահանջը.
4.1. Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Գ.Մուրադյանը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, ի թիվս այլնի, նշել է․ «(...) Գտնում եմ, որ Դատարանի 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ի թիվ ԵԴ1/3722/01/24 քրեական գործով դատավճիռը ենթակա է բեկանման, քանի որ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ այն է՝ Ալֆրեդ Միրզոյանի մեղավորությունը հիմնավորող պատշաճ ապացույցների բավարար համակցության պայմաններում, կայացրել է արդարացման դատավճիռ, որի արդյունքում կայացված դատական ակտը խաթարում է արդարադատության բուն էությունը` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Դատավճռի բովանդակային վերլուծությունից կարելի է փաստել, որ Դատարանը հաստատված է համարել հետևյալ հանգամանքերը.
-Ալֆրեդ Միրզոյանը զրկված է եղել վարորդական իրավունքի վկայականից,
-դեպքի օրը վարել է տրանսպորտային միջոց այդ մասին հաստակ իմանալով,
-դեպքի օրը տրանսպորտային միջոց վարելիս եղել է ալկոհոլ օգտագործած վիճակում/ նշված արարքի քրեաիրավական բնույթի մասին նույնպես իմացել է հստակ, քանի որ նույն արարքի համար Դատարանում ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից գործուն զղջալու հիմքով/:
Դատարանի կողմից հաստատված չի համարվել միայն այն հանգամանքը, որ արձանագրված իրավախախտման ժամանակ տրանսպորտային միջոցը եղել է երթևեկության մեջ:
Դատարանը արժանահավատ չի համարել ոստիկանության ծառայողները ցուցմունքները, նրանց դիտարկելով որպես շահագրգիռ անձ և համապատասխանաբար կազմված փաստաթղթերը, որպես դրանցից բխող ապացույցներ և ի հակառակ դրան արժանահավատ է ճանաչել մեղադրյալի ցուցմունքը և միայն այն պատճառով, որ տեսանկահարանող սարքերի տեսագրությունները բացակայել են:
Այսինքն՝ կարող ենք արձանագրել, որ սույ[ն] դատավճիռը ուժի մեջ մտնելու դեպքում, կստեղծվի արատավոր պրակտիկա իրավախախտ վարորդների համար և բոլոր այն դեպքերում երբ իրավախախտ վարորդները վիճարկեն ավտոմեքենան վարելու փաստը և դրա դիմաց բացի ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքներից և գրավոր ապացույցներից, չլինի տեսագրություն, ապա, այդ բոլոր դեպքերով ենթադրվում է արդարացման վերդիկտներ:
Սույն դեպքում դաարանն արձանագրել է, ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքներում հակասություններ, որոնք տվյալ հանցակազմ առնչությամբ էական չեն կարող գնահատվել, քանի որ ամենակարևոր հարցում, ցուցմունքները նույնն են եղել, երկու վկան էլ պնդել են, որ մեղադրյալի կողմից ավտոմեքենան գտնվել է ընթացքի մեջ: Մյուս հակասությունները չէին կարող որևէ վճռորոշ նշանակություն ունենալ: Բացի այդ, դատարանն արձանագրել է, որ վկայի կողմից դեպքի հանգամաները լավ հիշելու հանգամնքը, բավարար հիմք է տալիս կարծելու, որ վերջինն իր գործընկերոջից արդեն իսկ տեղեկացված է եղել (ոչ դիտավորյալ կերպով), թե դատաքննության ընթացքում ինչն է հանդիսանում վիճարկման առարկա և ըստ այդմ՝ ինչի վրա պետք է առաջնահերթ ուշադրություն դարձնել։
Մինչդեռ նման հետությունը, պարզապես որևէ ձևով փաստարկված չէ: Նախ՝ տեղեկացված լինելու պայմաններում, մյուս հակասությունները նույնպես չէին լինի, և հետո դատարանը զրկված չի եղել վկային նման հարցադրում կատարելու, քանի որ վկայի կողմից հերքելու դեպքում, պետք է արձանագրվեր որ վկան սուտ ցուցմունք է տվել:
Ոստիկանության ծառայողներին շահագրգիռ անձ դիտարկելու համատեքստում, չբացառելով առանձին դեպքեր, դատարանի հետևությունը հիմնավոր չի կարող համարվել, քանի որ վերջիններիս գործողությունները բխում են անմիջականորեն իրենց լիազորություններից և որևէ ոստիկանության ծառայող չունի այնպիսի նշաձող կամ իր առջև դրված պահանջ, որ անպայման պետք է արձանագրի որևէ իրավախախտում: Հանգամաների պատահական զուգորդմամբ չի եղել, որ հենց լֆրեդ Միրզոյանի վերաբերյալ է կազմվել համապատասխան արձանագրություն, ով եղել է վարորդական իրավունքից զրկված, եղել է ալկոհոլ օգագործած վիճակում և մեքենայի ղեկին:
Ապացույցներով առնվազն անհերքելի է, որ որևէ իքս կետից Ալֆրեդ Միրզոյանը ավտոմքենան վարելով հասել է հենց դեպքի վայր:
Բացի այդ, Դատարանն իրավացիորեն արանագրել է, որ չի բացառում, որ պրակտիկայում հնարավոր են իրավիճակներ (այդպիսի վտանգներ ևս կլինեն), երբ որևէ պատճառով աշխատելիս չլինեն պարեկային ծառայության աշխատակցին ամրակապված սարքերը և այդ հանգամանքից օգտվելով՝ այլ անձինք (որոնք իրապես կատարել են իրավախախտում) ևս սկսեն վիճարկել իրավախախտում կատարելու փաստը:
Սույն գործով հենց այդպիսի իրավիճակ է, քանի, որ մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանը տեղում ոստիկանության ծառայողներից ճշտելով, որ տեսագրություն իրեն չեն կարող ցույց տալ, հենց այդ հանգամանքի վրա էլ կառուցել է իր պաշտպանությունը, հստակ գիտակցելով իր կողմից կատարված արարքի հանցավոր բնույթը:
Ընդ որում Դատարանը հիմնվելով է մեղադրյալի հայտնած տվյալների արժանահավատության վրա երկու պարզ պատճառով․ նախ՝ մեղադրյալը մինչ ցուցմունք տալը նախազգուշացվել է սուտ ցուցմունք տալու համար քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու մասին և երկրորդ՝ բացակայում են մեղադրյալի ցուցմունքը կասկածի տակ դնող այլ ապացույցները։
Մինչդեռ՝ նման մոտեցմոն դեպքում անհասկանալի է ինչպես է ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքները գնահատել որպես անարժանահավատ, և անտեսել է այն հանգամանքը, որ մեղադրյալի ցուցմունքը կասկածի տակ դնող այլ ապացույցներ առկա են, մասնավորապես մեղադրյալի ցուցմունքից բացի գործում առկա մնացած բոլոր ապացույցները։
Այսպես, գնահատելով սույն քրեական գործում առկա ապացույցները վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության տեսանկյունից, գտնում եմ, որ հետազոտված ապացույցներով Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու հանգամանքը ապացուցված է:(...)»։
Արդյունքում բողոքաբերը խնդրել է. «(...)Բեկանել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ի թիվ ԵԴ1/3722/01/24 քրեական գործով արդարացման դատավճիռը և Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանցանք կատարելու համար ճանաչել մեղավոր ՝ նշանակելով համաչափ պատիժ:»։
5.Դատական նիստի ընթացքում կողմերի ներկայացրած պարզաբանումները.
5.1. Մեղադրյալ Ա․Ասատրյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ։ Նշեց, որ մեքենան կանգնած է եղել, պարեկային ծառայողները եկել-ասել են, որ վարորդական իրավունքի վկայական ցույց տա։ Վարորդական իրավունքի վկայական արդեն 5 տարի է՝ չունի։
(առավել մանրամասն տե՛ս դատական նիստի ձայնագրառման կրիչում)։
6․Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
6.1. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և փաստարկների սահմաններում ստուգելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն` 1. Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք …:
2. Յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործության մեջ, համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքին համապատասխան: …:։
ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 14-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական պատասխանատվության հիմքն ինչպես ավարտված, այնպես էլ չավարտված հանցանք կատարելն է:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:(...)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝
1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3)ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ.
5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները.
6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները.
7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը.
8) այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից.
9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները.
10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները:
(...)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:»։
6.2. Վերոգրյալ իրավանորմերի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ: Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է: Ապացուցման գործընթացի առաջին տարրն ապացույցներ հավաքելն է: Քրեական վարույթի ընթացքում ապացույցները հավաքվում են երկու եղանակով՝ ապացուցողական գործողությունների կատարման միջոցով և Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերում և կարգով՝ օտարերկրյա իրավասու մարմինների կողմից համապատասխան գործողությունների կատարման միջոցով: Օրենսգիրքն ապացույցի ստուգման հասկացության մեջ, ստուգման ավանդական եղանակների (ապացույցների համադրում, նոր ապացույցների հավաքում, ապացույցի ստացման աղբյուրի վերհանում) շարքում ներառել է նաև ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծությունը: Քրեական դատավարության օրենսգրքով ապացույցի ձևին ներկայացվող պահանջներին ապացույցի համապատասխանության ստուգման արդյունքում վարույթն իրականացնող մարմինը հավաստիանում է, որ պահպանված են ապացույցի արժանահավատության ապահովմանն ու ապացուցողական գործողության մասնակցի իրավունքների պաշտպանությանն ուղղված՝ օրենսգրքով առանձին ապացույցների ձևին ներկայացվող պահանջները: Ինչ վերաբերում է ապացույցների գնահատմանը, այն կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) վարույթն իրականացնող մարմինը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով:
Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ հանցագործության մեջ անձի մեղավորության հարցը լուծվում է դրա մասին վկայող բավարար ապացույցների ամբողջությամբ: Ապացույցների բավարարություն հասկացությունը գնահատողական է և իրենից ներկայացնում է ապացույցների համակցության գնահատման վերջնական արդյունք:
6.3. ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, անդրադառնալով ապացույցների բավարարության հարցին, Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 գործով կայացված որոշմամբ նշել է հետևյալը. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը՝ վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից՝ այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն՝ օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2)դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած (…)։
Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցություն» հասկացությունը: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե՝
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում»:
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած: (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 33-րդ կետը):
6.4. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը (…)»։
Մեջբերված նորմը ՀՀ քրեական օրենսգրքում ամրագրված է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունների շարքում։ Հանցագործության հիմնական անմիջական օբյեկտը երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգն ապահովող հասարակական հարաբերություններն են: Վերոնշյալ արարքն ամրագրված է ձևական հանցակազմով, իսկ հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալու պայմաններում և միաժամանակ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելով կամ տրանսպորտային միջոցը վարող անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելով կամ խուսափելով։
Ընդ որում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համակարգային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ վարելու իրավունքից զրկելը կամ այդ իրավունքը կասեցնելը պետք է լինի օրենքով սահմանված կարգով, այն է՝ իրավաչափ վարչական ակտի հիման վրա։ Հակառակ պարագայում, եթե վարչական ակտը կայացվել է օրենքով սահմանված կարգի խախտմամբ և վարչական կամ դատական կարգով անվավեր է ճանաչվել, ապա քննարկվող հանցագործության օբյեկտիվ կողմը բացակայում է։
Հանցագործության սուբյեկտը հատուկ է, քանի որ բացի ընդհանուր սուբյեկտի հատկանիշներից, անձը պետք է օժտված լինի նաև լրացուցիչ հատկանիշներով, այն է՝ լինի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից օրենքով սահմանված կարգով զրկված կամ վարելու իրավունքը կասեցված, կամ չունենա տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և հանդիսանա մեղսունակ ֆիզիկական անձ:
Սուբյեկտիվ կողմից հանցագործությունը դրսևորվում է միայն ուղղակի դիտավորությամբ, մասնավորապես՝ անձը գիտակցում է, որ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ իրավունքը կասեցված լինելու կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալու պայմաններում՝ գտնվելով հարբած (ոչ սթափ) վիճակում վարում է տրանսպորտային միջոց կամ գիտակցաբար հրաժարվում է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց:
6.5. Սույն որոշման 6.1-6.4-րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ գնահատման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, անդրադառնալով նաև վերաքննիչ բողոքի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը վիճարկվող դատավճռով մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի բացակայության վերաբերյալ հանգել է իրավաչափ հետևության:
Մասնավորապես.
Առաջին ատյանի դատարանում դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, ինչպես նաև դրանց ստացման աղբյուրի և ձևավորման ընթացքի համատեքստում, այդ ապացույցներից յուրաքանչյուրը համադրելով մյուս աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ, մեղադրյալի մեղավորության մասին չփարատված բոլոր կասկածները հօգուտ վերջինիս մեկնաբանելով՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում առկա չէ վերաբերելի և թույլատրելի ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բավարար կլիներ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հաստատված համարելու մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու հանգամանքը: Տվյալ դեպքում, անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ:
Սույն գործով չի ձևավորվել վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որը կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված կոնկրետ հանցանքը, մասնավորապես՝ այդ հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի գործողությունների ապացուցվածությունը։
Այլ կերպ ասած՝ սույն գործով ապացույցների անհրաժեշտ և բավարար համակցություն ձեռք չի բերվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշները կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք այն աստիճանի և խորությամբ հաստատված համարելու համար, որ կասկած չմնա դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ։
6.5.1. Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված՝ թույլատրելի և վերաբերելի ապացույցներն իրենց համակցության մեջ գնահատելու արդյունքում հարկ է արձանագրել, որ 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02:20-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Էրեբունի թանգարանի դիմաց «Մերսեդես» մակնիշի, «□□ □□ □□□» հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցն Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից վարելու հանգամանքը հավաստող ապացույցները հետևյալն են.
- վկա Լ.Մ.-ի կողմից տրված ցուցմունքը, ըստ որի՝ «դեպքի օրը՝ ծառայություն իրականացնելու ընթացքում ավտոշուկայի խաչմերուկից դեպի աջ ընթանալիս նկատել է մի մեքենա, որը երթևեկել է անկանոն ձևով: Հասկանալու համար տվյալ մեքենայի վարորդը սթափ է, թե ոչ, հրահանգել են կանգնեցնել մեքենան փողոցի աջակողմյան հատվածում, սակայն վարորդն արդեն իսկ նկատել էր իրենց և այդ իսկ պատճառով ցանկացել է մեքենան կայանել ավելի շուտ: Պարեկային ծառայության ավտոմեքենայի փարոսիկները մշտապես միացված են եղել: Չի հիշում՝ նշված մեքենայում ուղևորներ եղել են, թե ոչ, սակայն հիշում է, որ վարորդը հրաժարվել է սթափության զննություն անցնելուց: Իրեն ամրակապված տեսաձայնագրության սարքը իր հիշելով՝ չի տեսաձայնագրել ընթացքը, քանի որ մարտկոցը եղել է լիցքաթափված: Պրակտիկայում կասկածելի վայրերում և ժամերի կայանված մեքենաների երբևիցե չի մոտեցել և չի մոտենա, եթե ստույգ տվյալ չունենա հանցագործության կամ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ: Եթե մեղադրյալի մեքենան լիներ կանգնած՝ կայանված վիճակում, ապա չէր մոտենա և չէր արձանագրի իրավախախտումը»,
- վկա Շ.Վ.-ի կողմից տրված ցուցմունքը, ըստ որի՝ «դեպքի օրը ծառայությունն իրականացրել է Էրեբունի վարչական շրջանում՝ պարեկ Լ.Մ.-ի հետ: Ալֆրեդ Միրզոյանի մեքենան նկատել են Խաչիկ Դաշտենցի փողոցից դեպի Էրեբունու թանգարան շրջադարձի ժամանակ, երբ նա անհարկի արագություն է զարգացրել, ինչի պատճառով էլ կանգնեցրել են մեքենան: Կանգնեցնելուց հետո վարորդն անմիջապես իջել է մեքենայից և հայտնել, որ նա չի վարել մեքենան, սակայն օգտագործել է ալկոհոլային խմիչք: Նրան առաջարկել են անցնել սթափության զննություն, որից վարորդը հրաժարվել է, առաջարկել են գնալ «Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն», որից ևս վարորդը հրաժարվել է, ինչից հետո կազմվել է արձանագրություն: Այդ ժամանակ մեքենայի լուսաձայնային փարոսիկները եղել են միացված վիճակում, իսկ իր վրա ամրակապված տեսաձայնագրող սարքը եղել է անջատված՝ լիցքավորված չլինելու պատճառով, իսկ մեքենայի մեջ առկա սարքերի տեսաձայնագրությունները պահպանվում են ընդամենը 2 ամիս, ամեն դեպքում՝ իրենք հնարավորություն չունեն այդ տեսագրությունները դիտելու: Վարորդի կողքին եղել է մեկ ուղևոր, իսկ հետևում՝ նկատել են նաև 2 կին ուղևորի: Նշված անձանցից ոչ ոք որպես վարորդ չի ներկայացել: Պրակտիկայում եղել են դեպքեր, երբ մոտեցել է կասկածելի վայրում կայանված մեքենաների և նկատել, որ մեքենայում գտնվող անձինք օգտագործում են թմրանյութեր:»:
- Զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, որի համաձայն՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 03:35-ին, Երևան քաղաքի Աճառյան փողոցի 2/2-րդ հասցեում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի կրտսեր պարեկ Լ.Մ.-ի (կրծքանշան թիվ □□□□□□) կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն, համաձայն որի՝ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանը չունենալով տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02:20-ին, Երևան քաղաքի Էրեբունի թանգարանի դիմաց վարել է «Մերսեդես» մակնիշի, «□□ □□ □□□» հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան և հրաժարվել է (խուսափել է) սթափության վիճակի զննություն անցնելուց:
Ընդ որում՝ հարկ է նկատել, որ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180409962 արձանագրությունը կազմվել է, ոչ թե Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից ոչ սթափ վիճակում «Մերսեդես» մակնիշի, «□□ □□ □□□» հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարելու, այլ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելու համար:
Միևնույն ժամանակ ուշադրության արժանի է նաև այն հանգամանքը, որ դատաքննության ընթացքում տված ցուցմունքով մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանը պնդել է, որ պարեկային ծառայողների մոտենալու ժամանակ մեքենան եղել է կայանված վիճակում, ինքը նստած է եղել մեքենայի ղեկին, սակայն մեքենան չի շահագործվել: Սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվել է, քանի որ մեքենան իր կողմից չի շահագործվել:
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02:20-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Էրեբունի թանգարանի դիմաց «Մերսեդես» մակնիշի, «□□ □□ □□□» հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից վարվելու հանգամանքը հաստատված համարելիս Առաջին ատյանի դատարանը հիմնվել է առավելապես ոստիկանության ծառայողներ՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկներ Շ․Վ․-ի և Լ․Մ․-ի ցուցմունքների, ինչպես նաև վերջինիս կողմից վարչարարություն իրականացնելու արդյունքում կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180409962 արձանագրության վրա:
6.5.2. Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածով երաշխավորված արդար դատաքննության իրավունքի կապակցությամբ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը Մուշեղ Սաղաթելյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով 2018 թվականի սեպտեմբերի 20-ի վճռում (8) արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
- որոշելու համար, թե արդյոք վարույթն ընդհանուր առմամբ արդար է եղել, թե՝ ոչ, պետք է հաշվի առնել, թե արդյոք պահպանվել են պաշտպանության կողմի իրավունքները, և արդյոք դիմումատուին հնարավորություն է տրվել վիճարկելու ապացույցների իսկությունը և առարկելու դրանց օգտագործման դեմ։ Ի լրումն, ապացույցների որակը պետք է քննարկման առարկա հանդիսանա, ներառյալ` արդյոք այդ ապացույցների ձեռքբերման հանգամանքները կասկած չեն առաջացնում դրանց վստահելիության և ճշգրտության վերաբերյալ (9),
- որպես ընդհանուր կանոն՝ դատարաններն են գնահատում իրենց ներկայացված ապացույցները, ինչպես նաև այն ապացույցների վերաբերելիությունը, որոնք վկայակոչում է պաշտպանության կողմը: Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3-րդ կետի «դ» ենթակետով նրանց թույլատրվում է, կրկին որպես ընդհանուր կանոն, որոշել՝ արդյոք անհրաժեշտ է անձանց որպես վկա կանչելը՝ կոնվենցիոն համակարգում այդ բառին տրված «ավտոնոմ» նշանակությամբ: Ապացույցները վերցնելու համատեքստում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը հատուկ ուշադրություն է դարձրել կողմերի հավասարության սկզբունքին համապատասխանությանը, որն արդար դատաքննության հիմնարար հայեցակետերից մեկն է, և որով ենթադրվում է, որ դիմումատուին պետք է «տրվի իր գործն այնպիսի պայմաններում ներկայացնելու ողջամիտ հնարավորություն, որն իր համար ոչ բարենպաստ պայմաններ չի ստեղծի՝ համեմատած իր հակառակորդի հետ» (10),
- չնայած սովորաբար ազգային դատարաններն են որոշում կայացնում վկային կանչելու անհրաժեշտության և նպատակահարմարության վերաբերյալ, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը բացառիկ հանգամանքներում կարող է հանգել այն եզրակացության, որ այդպես չվարվելը հակասում է Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածին (11),
- եթե վկաներին հարցաքննելու մասին մեղադրյալի միջնորդությունն ավելորդ բարդություններ չի առաջացնում, բավարար հիմնավորված է, առնչվում է մեղադրանքի էությանը և թերևս կարող է ամրապնդել պաշտպանությունը կամ նույնիսկ հանգեցնել արդարացման դատավճռի, ապա ներպետական իշխանություններն այդ միջնորդությունը մերժելու համար պետք է համապատասխան պատճառաբանություններ ներկայացնեն (12),
- չնայած դիմումատուին դատապարտելիս ներպետական դատարանները, ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքներից բացի, հղում են կատարել այլ ապացույցների, միակ ապացույցը, որով ուղղակիորեն ենթադրվում էր դիմումատուի մասնակցությունն այդ արարքների կատարմանը, և որով տրամադրվում էր դրանց մանրամասները, տվյալ ցուցմունքներն էին։ Բոլոր մյուս ապացույցները, որոնց դատարանները հղում են կատարել, անուղղակի ապացույցներ են, և չի կարելի ասել, որ դրանք ուղղակիորեն ցույց են տալիս դիմումատուի առնչությունը մեղսագրվող արարքներին (13),
- Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը քննել է մի շարք գործեր, որոնց դեպքում հրապարակային միջոցառման ժամանակ անհատին իր պահվածքի պատճառով քրեական հետապնդման են ենթարկել և դատապարտել՝ հիմնվելով բացառապես այն ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքների վրա, որոնք ակտիվորեն ներգրավված են եղել վիճարկվող իրադարձություններում։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը գտել է, որ այդ վարույթներում դատարանները պատրաստակամորեն և անվերապահորեն ընդունել են ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքները և դիմումատուին որևէ հնարավորություն չեն տվել հակառակ ապացույցներ ներկայացնելու։ Այն վճռել է, որ այս մեղադրանքների հիմքում ընկած այն հիմնական փաստերի վերաբերյալ վեճի դեպքում, երբ մեղադրանքի կողմի միակ վկաներն այն ոստիկանության ծառայողներն են եղել, որոնք ակտիվ դեր են ունեցել վիճարկվող իրադարձություններում, դատարանները պետք է պարտադիր օգտագործեին յուրաքանչյուր ողջամիտ հնարավորություն՝ ստուգելու նրանց մեղադրական ցուցմունքները (14):
6.5.3. Սույն որոշման 6.5.1-րդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 6.5.2-րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների, Մուշեղ Սաղաթելյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ պարեկային ծառայողներ Լ․Մ․-ը և Շ․Վ․-ը ակտիվորեն ներգրավված են եղել վիճարկվող իրադարձություններում, մասնավորապես՝ իրականացրել են վարչարարություն և շահագրգռված են եղել իրենց կողմից կատարված վարչարարության պատշաճության հանգամանքն ապացուցելու հարցում, ինչը ողջամտորեն կասկածի տակ է դնում նրանց ցուցմունքների արժանահավատությունը։
Ինչ վերաբերում է հետազոտված մյուս ապացույցներին, ապա դրանք անուղղակի ապացույցներ են և ուղղակիորեն չեն հաստատում Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից մեքենան վարելու հանգամանքը։
Ավելին՝ մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանը ցուցմունքով հայտնել է, որ պարեկային ծառայողների մոտենալու ժամանակ մեքենան եղել է կայանված վիճակում, ինքը նստած է եղել մեքենայի ղեկին, սակայն մեքենան չի շահագործվել, սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվել է, քանի որ մեքենան իր կողմից չի շահագործվել:
6.5.4. Բացի այդ, դատավճիռ կայացնելուց ապացույցների արժանահավատությունը գնահատելիս Առաջին ատյանի դատարանի կողմից իրավացիորեն հաշվի է առնվել նաև անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
Մասնավորապես՝ դեռևս 21.11.2024թ. Ալֆրեդ Միրզոյանը որպես մեղադրյալ հարցաքննվելիս իրեն մեղավոր չի ճանաչել և հրաժարվել է ցուցմունք տալուց: Նշված հանգամանքի պայմաններում վարույթն իրականացնող մարմինը ողջամտորեն պետք է գիտակցեր, որ մեղադրյալն ամենայն հավանականությամբ վիճարկելու է դատաքննության փուլում իրեն առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը:
Այսինքն՝ վարույթն իրականացնող մարմնին մեղադրյալի հարցաքննության պահից սկսած հայտնի է եղել Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի գործողությունը կատարելու փաստը վիճարկելու հանգամանքը, սակայն ժամանակին պատշաճ միջոցներ չի ձեռնարկել օբյեկտիվ ապացույց հանդիսացող տեսաձայնագրությունները ստանալու և զննելու ուղղությամբ, որը մեղադրյալի կողմից մեղսագրվող արարքի օբյեկտիվ կողմի գործողությունները կատարելու փաստը վիճարկելու պայմաններում հանդիսացել է անհրաժեշտ ապացույց:
6.5.5. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Ալֆրեդ Միրզոյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցավոր արարք, այն է՝ չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, վարել է տրանսպորտային միջոց, սակայն հրաժարվել և խուսափել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց: Հետազոտված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Ալֆրեդ Միրզոյանին մեղսագրվող հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու այն ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:
Ինչ վերաբերում է պարեկային ծառայողների ցուցմունքներին, ապա դրանք հանդիսանում են վարչարարության ելքով շահագրգռված անձանց ցուցմունքներ, որոնց արժանահավատությունը՝ դրանց վստահելիության և ճշգրտության առումով, կասկած է հարուցում, այլ օբյեկտիվ ապացույցներով ամրապնդված չէ, իսկ յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
6.6. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերը նշված հանգամանքների հիման վրա կառուցված Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումը՝ մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանին մեղսագրվող հանցանքի կատարման մեջ վերջինիս արդարացնելու մասին, իրավաչափ է և բխում է գործով ձեռք բերված փաստերից, միաժամանակ, գտնում է, որ դատախազի կողմից վերաքննիչ բողոքում չեն ներկայացվել այնպիսի ծանրակշիռ փաստարկներ, որոնք կարող են վկայել հակառակի մասին:
Վերոգրյալի համատեքստում՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտում բացակայում է դատական ակտի բեկանման հիմք հանդիսացող որևէ դատական սխալ, վիճարկվող դատական ակտը հիմնավորված և պատճառաբանված է, ուստի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Գ.Մուրադյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը՝ թողնել անփոփոխ:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 367-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Գ.Մուրադյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել։
2. Թիվ ԵԴ1/3722/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ի դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` դատական ակտը ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ ԴԱՏԱՎՈՐ ԴԱՏԱՎՈՐ
Է․ՄԱՆԱՍՅԱՆ Ն․ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ Ա․ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/3722/01/24
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 11-12-2024 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 60628924 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, հրաժարվել է /խուսափել է/ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց։ |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Ալֆրեդ |
| Ազգանուն | Միրզոյան |
| Հայրանուն | Ասատուրի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 344 Մաս 2 Կետ /2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Վիճակագրական տողի համարը | 15.4 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.1 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 11-12-2024 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արման |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 13-12-2024 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 13-12-2024 |
|---|---|
| Որոշում | ՈՐՈՇՈՒՄ ՎԱՐՈՒՅԹՆ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ ք. Երևան 2024թ. դեկտեմբերի 13-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ա.Հովհաննիսյանս, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով` ՈՐՈՇԵՑԻ Ստանձնել 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ստացված թիվ ԵԴ1/3722/01/24 քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի` Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: Նախնական դատալսումները տեղի կունենան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Ավան նստավայրում (հասցե՝ Գյուլիքևխյան 20) 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին՝ ժամը 17:00-ին: ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ալֆրեդ |
| Ազգանուն | Միրզոյան |
| Հայրանուն | Ասատուրի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 25-12-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 25-12-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը հետաձգվել է կողմերի հետ համաձայնության արդյունքում և նշանակվել մեկ այլ հերթի: |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2024 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 04-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 04-02-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը հետաձգվել է դատարանի ամենամյա արձակուրդում գտնվելու հիմքով: |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 21-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 21-03-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 25-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 25-04-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 30-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 30-05-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 10-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 10-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 21-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 21-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը հետաձգվել է Դատավորի ՀՀ փաստաբաների պալատում իրականցվող միջոցառմանը մասնակցելու հիմքով: |
| Այլ նշումներ | Նշանակվել է այլ հերթի: |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 25-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 25-09-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Վերդիկտ
| Ամսաթիվ | 25-09-2025 |
|---|---|
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Ալֆրեդ |
| Ազգանուն | Միրզոյան |
| Հայրանուն | Ասատուրի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Կայացվել է վերդիկտ | Արդարացման |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Հոդված |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 25-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 25-09-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 25-09-2025 |
|---|
Արդարացման
| Ամսաթիվ | 25-09-2025 |
|---|---|
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Ալֆրեդ |
| Ազգանուն | Միրզոյանի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԴ1/3722/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ 2025թ․ սեպտեմբերի <<25>> ք․Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) Նախագահող դատավոր Ա.Հովհաննիսյան դատական նիստերի քարտուղար Մ․Հովհաննիսյան հանրային մեղադրող Գ․Մուրադյան դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի՝ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի՝ ծնված 1990 թվականի մարտի 5-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում չդատապարտված, չի աշխատում, հաշվառված և բնակվող՝ Երևան քաղաքի Ազատամարտիկների 4-րդ նրբանցքի 17-րդ տանը: Հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով. որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը: Վարույթի դատավարական նախապատմությունը. 2024 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Ռ․Աղաջանյանը հանցագործության մասին գրավոր հաղորդում է ներկայացրել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժին։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ Ա․Թովմասյանի արձանագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60628924 քրեական վարույթը: 2024 թվականի նոյեմբերի 18-ի ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Գ․Մուրադյանի որոշմամբ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն հանցանքի համար, որ նա, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, հրաժարվել է (խուսափել) է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց։ Այսպես. Ալֆրեդ Միրզոյանը չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02։20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Էրեբունի թանգարանի դիմաց վարել է <<ՄԵՐՍԵԴԵՍ>> մակնիշի 37 BZ 921 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, և հրաժարվել է (խուսափել է) սթափության վիճակի զննություն անցնելուց, որպիսի փաստն արձանագրել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կազմված թիվ 8180409962 արձանագրությամբ։ Վերոգրյալի հաշվառմամբ Ալֆրեդ Միրզոյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարում։ 2024 թվականի նոյեմբերի 18-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ Ա․Թովմասյանի որոշմամբ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը: 2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ին թիվ 60628924 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան: Ապացույցների հետազոտումը և գնահատումը․ Հիմնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանը ցուցմունք է տվել, որ դեպքի օրը՝ գիշերը ժամը 02:00-ի սահմաններում, մեքենայի շարժիչը և լույսերը միացված վիճակում կայանված է եղել Էրեբունու թանգարանի դիմաց: Ղեկին նստած է եղել ինքը, իսկ մեքենայում եղել է 4 անձ, այդ թվում՝ կանայք: Մինչև պարեկային ծառայության աշխատակիցների մոտենալը՝ մեքենան շահագործվել է, սակայն մեքենան չի կանգնեցվել պարեկային ծառայության կողմից: Նրանց մոտենալու ժամանակ մեքենան եղել է կայանված վիճակում: Պարեկների մոտենալուց հետո նրանցից պահանջել է ցույց տալ տեսաձայնագրություն, ըստ որի՝ տրանսպորտային միջոցն ինքն է շահագործել, սակայն նրանց կողմից չի տրամադրվել որևէ տեսաձայնագրություն: Նախկինում զրկվել է վարորդական վկայականից, բայց շարունակել է վարել մեքենա՝ առանց վարորդական վկայականի: Դեպքի օրը նույնպես վարել է ավտոմեքենա, սակայն պարեկային ծառայության աշխատակիցներն իրեն վարելիս չեն տեսել և չեն կանգնեցրել, այլ մոտեցել են այն ժամանակ, երբ ինքը մեքենան կայանած է եղել: Սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվել է, քանի որ մեքենան իր կողմից չի շահագործվել, սակայն, այնուամենայնիվ, նրանց հայտնել է, որ օգտագործել է ալկոհոլ: Հիմնական դատալսումների ընթացքում վկա Լյուդվիգ Մկրտչյանը ցուցմունք է տվել, որ մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանին չի հիշում, սակայն հասկանում է, թե ինչի վերաբերյալ է հրավիրվել հարցաքննության։ Դեպքի օրը՝ ծառայություն իրականացնելու ընթացքում ավտոշուկայի խաչմերուկից դեպի աջ ընթանալիս նկատել է մի մեքենա, որը երթևեկել է անկանոն ձևով: Հասկանալու համար տվյալ մեքենայի վարորդը սթափ է, թե ոչ, հրահանգել են կանգնեցնել մեքենան փողոցի աջակողմյան հատվածում, սակայն վարորդն արդեն իսկ նկատել էր իրենց և այդ իսկ պատճառով ցանկացել է մեքենան կայանել ավելի շուտ: Պարեկային ծառայության ավտոմեքենայի փարոսիկները մշտապես միացված են եղել: Չի հիշում՝ նշված մեքենայում ուղևորներ եղել են, թե ոչ, սակայն հիշում է, որ վարորդը հրաժարվել է սթափության զննություն անցնելուց: Իրեն ամրակապված տեսաձայնագրության սարքը իր հիշելով՝ չի տեսաձայնագրել ընթացքը, քանի որ մարտկոցը եղել է լիցքաթափված: Պրակտիկայում կասկածելի վայրերում և ժամերի կայանված մեքենաների երբևիցե չի մոտեցել և չի մոտենա, եթե ստույգ տվյալ չունենա հանցագործության կամ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ: Եթե մեղադրյալի մեքենան լիներ կանգնած՝ կայանված վիճակում, ապա չեր մոտենա և չեր արձանագրի իրավախախտումը։ Հիմնական դատալսումների ընթացքում վկա Շուշանիկ Վարդերեսյանը ցուցմունք է տվել, որ Ալֆրեդ Միրզոյանին ճանաչում է ծառայության բերումով: Դեպքի օրը ծառայությունն իրականացրել է Էրեբունի վարչական շրջանում՝ պարեկ Լյուդվիգ Մկրտչյանի հետ: Ալֆրեդ Միրզոյանի մեքենան նկատել են Խաչիկ Դաշտենցի փողոցից դեպի Էրեբունու թանգարան շրջադարձի ժամանակ, երբ նա անհարկի արագություն է զարգացրել, ինչի պատճառով էլ կանգնեցրել են մեքենան: Կանգնեցնելուց հետո վարորդն անմիջապես իջել է մեքենայից և հայտնել, որ նա չի վարել մեքենան, սակայն օգտագործել է ալկոհոլային խմիչք: Նրան առաջարկել են անցնել սթափության զննության, որից վարորդը հրաժարվել է, առաջարկել են գնալ <<Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն>>, որից ևս վարորդը հրաժարվել է, ինչից հետո կազմվել է արձանագրություն: Այդ ժամանակ մեքենայի լուսաձայնային փարոսիկները եղել են միացված վիճակում, իսկ իր վրա ամրակապված տեսաձայնագրող սարքը եղել է անջատված՝ լիցքավորված չլինելու պատճառով, իսկ մեքենայի մեջ առկա սարքերի տեսաձայնագրությունները պահպանվում են ընդամենը 2 ամիս, ամեն դեպքում՝ իրենք հնարավորություն չունեն այդ տեսագրությունները դիտելու: Վարորդի կողքին եղել է մեկ ուղևոր, իսկ հետևում՝ նկատել են նաև 2 կին ուղևորի: Նշված անձանցից ոչ ոք որպես վարորդ չի ներկայացել: Պրակտիկայում եղել են դեպքեր, երբ մոտեցել է կասկածելի վայրում կայանված մեքենաների և նկատել, որ մեքենայում գտնվող անձինք օգտագործում են թմրանյութեր: 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ի զննում կատարելու մասին արձանագրության համաձայն՝ զննությամբ պարզվել է, որ 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 03:35-ին, Երևան քաղաքի Աճառյան փողոցի 2/2-րդ հասցեում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի կրտսեր պարեկ Լյուդվիգ Մկրտչյանի (կրծքանշան թիվ 08496) կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն, համաձայն որի՝ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանը չունենալով տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02:20-ին, Երևան քաղաքի Էրեբունի թանգարանի դիմաց վարել է <<Մերսեդես-Բենց>> մակնիշի 37 B7 921 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան և հրաժարվել է (խուսափել է) սթափության վիճակի զննություն անցնելուց: Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում որևէ գրառում առկա չէ, իսկ արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում որևէ գրառում առկա չէ։ Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված է 203.6 թիվը: Վարորդի սթափության զննության թիվ 000588 ուղեգրի զննությամբ պարզվել է, որ այն կազմվել է 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 03:10-ին ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի կրտսեր պարեկ Լյուդվիգ Մկրտչյանի կողմից, որ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանը ներկայացվում է <<ԿԲԱԿ>> ՓԲ ընկերության սթափության վիճակի զննության, որից ներքև առկա է զննության ներկայացնողի ստորագրությունը, 1-ին օրինակը ստացա, հերթապահ բժիշկ Դավիթ Հարությունյան, առկա է ստորագրություն և նշված է 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ը և ժամը 03:25-ը: <<Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն>> ՓԲ ընկերության կողմից տրված բուժհաստատությունների կողմից վարորդի սթափության վիճակի զննության թիվ 437 արձանագրությամբ պարզվել է, որ զննման ամսաթիվն է՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ը, զննման ժամն է՝ 03:20-ը, զննություն կատարողն է՝ հերթապահ բժիշկ նարկոլոգ Դավիթ Հարությունյանը, զննվողն է՝ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանը, ծննդյան թիվը` 1990 թվականի մայիսի 3-ը, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկի կողմից ներկայացվել է սթափության վիճակի զննության: Արտաշնչած օդի հետազոտության մեթոդը, բաժնի հետազոտության արդյունքը կետում առկա է <<Խուսափում է զննությունից>> գրառումը։ Օրգանիզմի հետազոտությունը բաժնի հետազոտման արդյունքը կետում առկա է <<խուսափում է զննությունից>> գրառումը: Եզրակացություն բաժնում առկա է <<Խուսափում է զննությունից>> գրառումը: Վերը նշվածից ներքև առկա է հետազոտողի՝ Դավիթ Հարությունյանի ստորագրությունը, հետազոտվողը հրաժարվել է ստորագրելուց, որից ներքև նշված է բուժհաստատության ղեկավար՝ Սուրեն Նազինյան և առկա է ստորագրություն: ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության <<Ճանապարհային ոստիկանություն>> ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված վարորդական իրավունքի վերաբերյալ քաղվածքի զննությամբ պարզվել է, որ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանը չունի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, քանի որ վարորդական իրավունքի վկայականից զրկվել է, զրկման սկիզբն է՝ 2020 թվականի հունվարի 17-ը, իսկ ավարտը՝ 2021 թվականի հունվարի 17-ը: Զննությամբ քննությանը հետաքրքրություն ներկայացնող այլ տվյալներ չեն հայտնաբերվել: 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ի արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշման համաձայն՝ թիվ 60628924 քրեական վարույթով ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի վերաբերյալ ստացված ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի վաշտի կրտսեր պարեկ Լյուդվիկ Մկրտչյանի կողմից 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, վարորդի սթափության զննության թիվ 000588 ուղեգիրը, <<Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն>> ՓԲ ընկերության կողմից տրված բուժհաստատությունների կողմից վարորդի սթափության վիճակի զննության թիվ 437 արձանագրությունը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության <<Ճանապարհային ոստիկանության>> ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված զրկված վարորդական իրավունքի վերաբերյալ քաղվածքն արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել և կցվել քրեական վարույթին։ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի պահանջագրի համաձայն՝ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի վերաբերյալ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնում 2003 թվականի ապրիլի 18-ի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի հատկանիշներով հարուցված թիվ 09101616 քրեական գործը 2016 թվականի սեպտեմբերի 29-ին կարճվել է՝ տուժողի հետ հաշտության հիմքով։ Բացի այդ, Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի վերաբերյալ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունու և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնված թիվ 12812722 քրեական վարույթը 2023 թվականի մայիսի 5-ին կարճվել է՝ գործուն զղջալու հիմքով: Դատարանի իրավական վերլուծությունները․ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ այն հարցին, թե մեղադրյալ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավոր է, թե ոչ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝ հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով: Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը: (…) Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ համաձայն՝ քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ: Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա: Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը: (...) Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ: (...)Մեղադրյալի դատապարտումը հակակշռող բավարար գործոնների բացակայության պայմաններում չի կարող միայն կամ առավելապես հիմնվել այնպիսի անձի ցուցմունքի վրա, որի հակընդդեմ հարցման հնարավորություն տվյալ մեղադրյալը կամ նրա պաշտպանը կամ ներկայացուցիչը չի ունեցել: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից: Վճռաբեկ դատարանը 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման մեջ նշել է, որ ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը: Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև երբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե երբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը: Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրել է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝ 1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք, 2)դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն, 3) անմեղության կանխավարկած: Վճռաբեկ դատարանը 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել նաև, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարությունը որոշելու հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է նաև 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ: Մասնավորապես` իրացնելով օրենքի միատեսակ կիրառությունն ապահովելու իր սահմանադրական գործառույթը` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հիշատակված դատական ակտում նախադեպային նշանակության իրավական դիրքորոշումներ է արտահայտել առ այն, որ գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում: Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե` 1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար, 2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքն անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ, 3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում (...): Արդյունքում՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում` <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշ ասելով պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած (...): Նույն որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է նաև, որ ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները. ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները, բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները, գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը, դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը, ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից: Ինչ վերաբերում է անմեղության կանխավարկածին, ապա 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ նշվել է, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը: Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանի (այսուհետ՝ Եվրոպական դատարան) նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ՝ Եվրոպական կոնվենցիայի) 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ : Իսպանիայի դեմ կայացված որոշումներից մեկում Եվրոպական դատարանը շարադրել է անմեղության կանխավարկածի հիմնաքարային մեկնաբանությունը, ըստ որի՝ Եվրոպական Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետը մարմնավորում է անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը։ Դրանով, ի թիվս այլ բաների, պահանջվում է, որպեսզի, դատարանի անդամներն իրենց պարտականությունները կատարելիս չսկսեն գործել նախաձևավորված այն կարծիքով, թե մեղադրյալը կատարել է հանցանքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է, ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, և ցանկացած չփարատված կասկած պետք է մեկնաբանել հօգուտ մեղադրյալի : Հունաստանի դեմ կայացված որոշումներից մեկով Եվրոպական դատարանը գտել է, որ <<կասկածը պետք է փարատվի հօգուտ կասկածյալի>> (in dubio pro reo) սկզբունքն անմեղության կանխավարկածի կոնկրետ մարմնավորում է : Ընդ որում, այս սկզբունքի իմաստով խնդիր կարող է ծագել, եթե գանգատաբերին մեղավոր ճանաչելու մասին ներպետական դատարանների որոշումները բավարար չափով պատճառաբանված չեն : Վճռաբեկ դատարանը 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԿԴ/0081/01/11 որոշմամբ նշել է, որ անմեղության կանխավարկածի իրավունքը Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածով ամրագրված հիմնարար սկզբունքներից է, որը գործում է քրեական դատավարության ողջ ընթացքում։ Արդար դատական քննության հիմնարար իրավունքի ապահովումն առանց անմեղության կանխավարկածի պահպանման հնարավոր չէ։ Նշված սկզբունքը ենթադրում է, որ հանցագործություն կատարած յուրաքանչյուր ոք համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքը չի ապացուցվել օրենքով նախատեսված կարգով։ Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը կանխորոշում է քրեական գործի դատաքննության ողջ բովանդակությունը և էությունը` անկախ քրեական հետապնդման իրավական ելքից։ Անմեղության կանխավարկածը նախ և առաջ հանդիսանում է դատավարական երաշխիք, սակայն նրա կիրառման ոլորտը դուրս է գալիս այդ շրջանակից։ Վերը նշված օրենսդրական և նախադեպային կանոնակարգումներից բխում է, որ մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային պրակտիկայով: Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար, իսկ ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ կերպ ասած՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության, ինչն օրենսդրական կարգավորում է ստացել և բարձրացվել է սկզբունքի մակարդակի: Տվյալ դեպքում քրեական վարույթի ողջ նյութերի (հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներից) մանրամասն հետազոտությունից օբյեկտիվորեն ձևավորվում է այն դիրքորոշումը, որ Ալֆրեդ Միրզոյանին ներկայացված մեղադրանքը չի համապատասխանում անձի արարքում հանցակազմի առկայությունը հաստատված համարելու շուրջ ձևավորված չափանիշներին (Ալֆրեդ Միրզոյանին վերագրվող արարքում բացակայում է հանցակազմը)։ Դատարանը ցանկանում է մեղադրական եզրակացության մեջ նշված և հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներին անդրադառնալ մեղսագրվող հոդվածի քրեաիրավական վերլուծությունից հետո՝ դրանց համադրությամբ հանցակազմի առկայության կամ բացակայության մասին հետևություններ կատարելու համար։ Ուստի հիշյալ եզրահանգումն առավելագույնը պատճառաբանելու համար Դատարանը նպատակահարմար է համարում նախևառաջ անդրադառնալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի քրեաիրավական առանձնահատկություններին: Այսպես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելու կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելու կամ խուսափելու համար։ Նշված հանցակազմի անմիջական օբյեկտն են հանդիսանում երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգն ապահովող հասարակական հարաբերությունները: Հանցագործության սուբյեկտը, որպես այդպիսին, հատուկ է, քանի որ բացի ընդհանուր սուբյեկտի հատկանիշներից, անձը պետք է օժտված լինի նաև լրացուցիչ հատկանիշներով։ Ավելի կոնկրետ՝ քննարկվող հանցագործության սուբյեկտ կարող է լինել՝ գ օրենքով սահմանված կարգով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձը, գ օրենքով սահմանված կարգով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձը կամ գ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձը։ Հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է վերը նշված անձանց կողմից գ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոցը վարելով կամ գ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելով կամ խուսափելով։ Ստացվում է, որ հանցագործության օբյեկտիվ կողմը կարող է դրսևորվել ինչպես գործողությամբ՝ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոցը վարելով, այնպես էլ անգործությամբ՝ մեքենան վարող անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելով կամ խուսափելով, որոնք տվյալ հանցակազմի շրջանակներում թեկուզ և օբյեկտիվ կողմի առանձին դրսևորումներ են, այնուամենայնիվ՝ դրանք չեն գործում միմյանցից անկախ։ Մասնավորապես՝ հոդվածի դիսպոզիցիայի ձևակերպումից կարելի է նկատել, որ առաջին դեպքում տրանսպորտային միջոց վարող անձն անցնում է սթափության վիճակի զննություն, որից հետո պարզ է դառնում՝ վերջինն արդյոք եղել է հարբած՝ ոչ սթափ վիճակում, թե ոչ։ Իսկ երկրորդ իրավիճակն իր հերթին ենթադրում է տրանսպորտային միջոցը վարած անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը։ Այլ խոսքով՝ երկրորդ իրավիճակը ևս անպայմանորեն ենթադրում է, որ անձը պետք է տրանսպորտային միջոցը վարող լինի և դրանից հետո նոր միայն հրաժարվի կամ խուսափի զննություն անցնելուց։ Հակառակ դեպքում, կստացվի մի իրավիճակ, երբ օրինակ՝ տրանսպորտային միջոցի ուղևորը, որը չի վարում այդ տրանսպորտային միջոցը խուսափի անցնել սթափության վիճակի զննություն, կարող է ենթարկվել քրեական պատասխանատվության, ինչը, սակայն, տրամաբանական չի կարող լինել։ Կամ նույն տրամաբանությամբ մեքենայի սեփականատերը կարող է պարզապես տան բակում նստած լինել իր տրանսպորտային միջոցի ղեկի մոտ և հրաժարվի սթափության վիճակի զննություն անցնել և արդյունքում ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։ Նշվածը նույնպես չի կարող ողջամիտ համարվել, քանի որ հենց տվյալ իրավիճակից ենթադրվում է, որ անձը լինելով ոչ սթափ և գիտակցելով այդ հանգամանքը, չի վարում տրանսպորտային միջոցը։ Ընդ որում, երկու դեպքերում էլ անձը պետք է վարելիս լինի (մեքենայի ընթացքը պետք է տեսանելի լինի պարեկային ծառայողների համար) տրանսպորտային միջոցը, այն է՝ տրանսպորտային միջոցն իր տեխնիկական հատկանիշների գործադրմամբ տեղափոխելուց լինի մեկ վայրից մյուս վայրը, քանի որ քննարկվող հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում ոչ թե նրա համար, որ անձը զուտ հարբած է կամ հրաժարվել է սթափության զննություն անցնելուց, այլ՝ հիշյալ վիճակում գտնվող կամ նմանատիպ անգործություն դրսևորող անձը վարել է տրանսպորտային միջոց։ Հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, այսինքն՝ հանցավորը գիտակցում է, որ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալու պայմաններում վարում է տրանսպորտային միջոց կամ այդ անձը դիտավորությամբ խուսափում է կամ հրաժարվում է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց: Տվյալ դեպքում՝ Ալֆրեդ Միրզոյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02։20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Էրեբունի թանգարանի դիմաց վարել է <<ՄԵՐՍԵԴԵՍ>> մակնիշի 37 BZ 921 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, և հրաժարվել է (խուսափել է) սթափության վիճակի զննություն անցնելուց, որպիսի փաստն արձանագրել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կազմված թիվ 8180409962 արձանագրությամբ։ Դատարանը ցանկանում է նկատել, որ սույն քրեական գործի շրջանակներում մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից վիճարկվում է այն հանգամանքը, որ իր նկատմամբ արձանագրություն կազմվել է այն պայմաններում, երբ ինքը մեքենա վարելիս չի եղել։ Մասնավորապես՝ մեղադրյալը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք տալիս նշել է, որ դեպքի օրը՝ գիշերը ժամը 02:00-ի սահմաններում, մեքենայի շարժիչը և լույսերը միացված վիճակում կայանված է եղել Էրեբունու թանգարանի դիմաց: Ղեկին նստած է եղել ինքը, իսկ մեքենայում եղել է 4 անձ, այդ թվում՝ կանայք: Մինչև պարեկային ծառայության աշխատակիցների մոտենալը՝ մեքենան շահագործվել է, սակայն մեքենան չի կանգնեցվել պարեկային ծառայության կողմից: Նրանց մոտենալու ժամանակ մեքենան եղել է կայանված վիճակում: Պարեկների մոտենալուց հետո նրանցից պահանջել է ցույց տալ տեսաձայնագրություն, ըստ որի՝ տրանսպորտային միջոցն ինքն է շահագործել, սակայն նրանց կողմից չի տրամադրվել որևէ տեսաձայնագրություն: Նախկինում զրկվել է վարորդական վկայականից, բայց շարունակել է վարել մեքենա՝ առանց վարորդական վկայականի: Դեպքի օրը նույնպես վարել է ավտոմեքենա, սակայն պարեկային ծառայության աշխատակիցներն իրեն վարելիս չեն տեսել և չեն կանգնեցրել, այլ մոտեցել են այն ժամանակ, երբ ինքը մեքենան կայանած է եղել: Սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվել է, քանի որ մեքենան իր կողմից չի շահագործվել, սակայն, այնուամենայնիվ, նրանց հայտնել է, որ օգտագործել է ալկոհոլ: Մեղադրյալի ցուցմունքից կարելի է ակնհայտորեն նկատել, որ վերջինը չի հերքում, որ առհասարակ ինքը տրանսպորտային միջոց վարել է, սակայն կոնկրետ կազմված արձանագրության բովանդակության հետ համաձայն չէ այնքանով, որ հենց սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02։20-ի սահմաններում, տրանսպորտային միջոց վարելիս չի եղել, այլ՝ մեքենան կայանված է եղել, իսկ ինքը նստած է եղել մեքենայի ղեկին և պարեկային ծառայության աշխատակիցները մոտեցել են միայն այդ ժամանակ, հետևաբար՝ վերջինները չէին կարող տեսնել իրեն՝ տրանսպորտային միջոց վարելիս։ Ընդ որում, մեղադրյալի պատճառաբանություններից պարզ է դառնում, որ վերջինը սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվել է հենց այն պատճառով, որ ինքն իրականում մեքենան վարելիս չի եղել, թեև չի հերքել իրապես ալկոհոլ օգտագործած լինելու փաստը։ Ստացվում է, որ ներկա պայմաններում պետք է քննության առարկա դառնա այն հարցը, թե արդյոք հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներն իրենց համակցությամբ բավարար են հաստատված համարելու՝ Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02։20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Էրեբունի թանգարանի դիմաց մեքենա վարելու հանգամանքը, թե ոչ։ Մինչ նշված հարցի քննարկմանն անդրադառնալը Դատարանը ցանկանում է նկատել, որ օբյեկտիվ կողմի շարունակությունը՝ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը, ըստ էության, մեղադրյալի կողմից չի վիճարկվում։ Բացի այդ, այդ փաստը հստակ արձանագրվել է նաև պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից կազմված արձանագրություններով։ Հետևաբար, Դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ այն հարցին՝ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելուց առաջ մեղադրյալը տրանսպորտային միջոցը փաստացի վարելիս եղել է, թե ոչ։ Հարկ է նկատել, որ քրեական գործում, ըստ էության, այդ հանգամանքի մասին տվյալներ բովանդակում են բացառապես վկաներ Լյուդվիգ Մկրտչյանի և Շուշանիկ Վարդերեսյանի ցուցմունքները, իսկ ինչ վերաբերում է արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությանը, ապա նշվածն ածանցվում է (մեկը մյուսից է բխում) պարեկային ծառայության աշխատակցի ցուցմունքից (կազմվել է պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից)։ Այլ կերպ ասած՝ հիշյալ փաստաթղթով պարեկային ծառայության աշխատակիցն արձանագրում է այն, ինչն իր ընկալմամբ՝ տեսել և գնահատել է որպես վարչական իրավախախտում։ Արդյունքում՝ Դատարանին այլ բան չի մնում, քան գնահատել պարեկային ծառայության աշխատակիցների դատարանում տված ցուցմունքները և դրանց բավարարության հարցը։ Այսպես՝ վկա Լյուդվիգ Մկրտչյանը ցուցմունք է տվել, որ մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանին չի հիշում, սակայն հասկանում է, թե ինչի վերաբերյալ է հրավիրվել հարցաքննության։ Դեպքի օրը՝ ծառայություն իրականացնելու ընթացքում ավտոշուկայի խաչմերուկից դեպի աջ ընթանալիս նկատել է մի մեքենա, որը երթևեկել է անկանոն ձևով: Հասկանալու համար տվյալ մեքենայի վարորդը սթափ է, թե ոչ, հրահանգել են կանգնեցնել մեքենան փողոցի աջակողմյան հատվածում, սակայն վարորդն արդեն իսկ նկատել էր իրենց և այդ իսկ պատճառով ցանկացել է մեքենան կայանել ավելի շուտ: Պարեկային ծառայության ավտոմեքենայի փարոսիկները մշտապես միացված են եղել: Չի հիշում՝ նշված մեքենայում ուղևորներ եղել են, թե ոչ, սակայն հիշում է, որ վարորդը հրաժարվել է սթափության զննություն անցնելուց: Իրեն ամրակապված տեսաձայնագրության սարքը իր հիշելով՝ չի տեսաձայնագրել ընթացքը, քանի որ մարտկոցը եղել է լիցքաթափված: Պրակտիկայում կասկածելի վայրերում և ժամերի կայանված մեքենաների երբևիցե չի մոտեցել և չի մոտենա, եթե ստույգ տվյալ չունենա հանցագործության կամ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ: Եթե մեղադրյալի մեքենան լիներ կանգնած՝ կայանված վիճակում, ապա չեր մոտենա և չեր արձանագրի իրավախախտումը։ Միևնույն ժամանակ, վկա Շուշանիկ Վարդերեսյանը ցուցմունք տալիս հայտնել է, որ դեպքի օրը ծառայությունն իրականացրել է Էրեբունի վարչական շրջանում՝ պարեկ Լյուդվիգ Մկրտչյանի հետ: Ալֆրեդ Միրզոյանի մեքենան նկատել են Խաչիկ Դաշտենցի փողոցից դեպի Էրեբունու թանգարան շրջադարձի ժամանակ, երբ նա անհարկի արագություն է զարգացրել, ինչի պատճառով էլ կանգնեցրել են մեքենան: Կանգնեցնելուց հետո վարորդն անմիջապես իջել է մեքենայից և հայտնել, որ նա չի վարել մեքենան, սակայն օգտագործել է ալկոհոլային խմիչք: Նրան առաջարկել են անցնել սթափության զննության, որից վարորդը հրաժարվել է, առաջարկել են գնալ <<Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն>>, որից ևս վարորդը հրաժարվել է, ինչից հետո կազմվել է արձանագրություն: Այդ ժամանակ մեքենայի լուսաձայնային փարոսիկները եղել են միացված վիճակում, իսկ իր վրա ամրակապված տեսաձայնագրող սարքը եղել է անջատված՝ լիցքավորված չլինելու պատճառով, իսկ մեքենայի մեջ առկա սարքերի տեսաձայնագրությունները պահպանվում են ընդամենը 2 ամիս, ամեն դեպքում՝ իրենք հնարավորություն չունեն այդ տեսագրությունները դիտելու: Վարորդի կողքին եղել է մեկ ուղևոր, իսկ հետևում՝ նկատել են նաև 2 կին ուղևորի: Նշված անձանցից ոչ ոք որպես վարորդ չի ներկայացել: Պրակտիկայում եղել են դեպքեր, երբ մոտեցել է կասկածելի վայրում կայանված մեքենաների և նկատել, որ մեքենայում գտնվող անձինք օգտագործում են թմրանյութեր: Պարեկային ծառայության աշխատակիցների ցուցմունքների համադրված ուսումնասիրության արդյունքում կարելի է նկատել, որ դրանք որոշակիորեն հակասում են միմյանց։ Մասնավորապես՝ առաջին դատական նիստում հարցաքննված վկա Լյուդվիգ Մկրտչյանը դեպքի հստակ մանրամասներ չէր հիշում և դժվարանում էր ներկայացնել դրանք, ինչպես նաև՝ մեղադրյալին չէր մտաբերում, ինչը կարելի է տրամաբանական համարել, քանի որ պարեկային ծառայության աշխատակիցներն ի պաշտոնե յուրաքանչյուր օր առնչվում են տարբեր դեպքերի և անձանց հետ, ինչի պայմաններում ողջամտորեն բոլորին և նրանց կատարած իրավախախտումները հիշել չեն կարող։ Մինչդեռ, ի տարբերության նրա՝ մյուս պարեկային ծառայության աշխատակից Շուշանիկ Վարդերեսյանը, ով հարցաքննվել է հաջորդ դատական նիստին, կարելի է ասել՝ զարմանալիորեն հիշում էր ինչպես մեղադրյալին, այնպես էլ դեպքի փաստական հանգամանքները, ինչը բավարար հիմք է տալիս կարծելու, որ վերջինն իր գործընկերոջից արդեն իսկ տեղեկացված է եղել (ոչ դիտավորյալ կերպով), թե դատաքննության ընթացքում ինչն է հանդիսանում վիճարկման առարկա և ըստ այդմ՝ ինչի վրա պետք է առաջնահերթ ուշադրություն դարձնել։ Սակայն անգամ վերը նշվածի պայմաններում, Դատարանի համար նկատելի է վկաների ցուցմունքներում տեղ գտած հակասությունները։ Մասնավորապես, եթե Լյուդվիգ Մկրտչյանը նշում է, որ մեղադրյալի մեքենան կանգնեցրել են այն պատճառով, որ նա անկանոն կերպով է վարել և ցանկացել են համոզվել՝ վարորդը խմած է, թե ոչ, ապա Շուշանիկ Վարդերեսյանը հայտնել է, որ մեքենան կանգնեցնելու պատճառ հանդիսացել է վարորդի կողմից արագությունը գերազանցելը։ Բացի այդ, վկա Լյուդվիգ Մկրտչյանը նշել է, թե մեքենան կանգնեցրել են, սակայն վարորդը դա կանխազգալով՝ նախապես կանգնեցրել է այն, մինչդեռ Շուշանիկ Վարդերեսյանն այդ մասին ոչինչ չի հայտնել։ Հատկանշական է, որ տարբերվում է պարեկային ծառայության աշխատակիցների վարքագիծը նաև սովորական պայմաններում ծառայությունն իրականացնելու ժամանակ, մասնավորապես՝ նրանցից մեկը նշում է, որ կասկածելի վայրերում և ժամերի կայանված մեքենաների երբևիցե չի մոտեցել և չի մոտենա, եթե ստույգ տվյալ չունենա հանցագործության կամ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ, իսկ մյուս ծառայողի պնդմամբ՝ պրակտիկայում եղել են դեպքեր, երբ մոտեցել է կասկածելի վայրում կայանված մեքենաների։ Այնուամենայնիվ, կարելի է արձանագրել, որ պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից ի վերջո շեշտադրվում է (այդ մասով հակասություն չկա) այն հանգամանքը, որ իրենք Ալֆրեդ Միրզոյանին տեսել են տրանսպորտային միջոցը վարելիս, ըստ այդմ կանգնեցրել են և կազմել վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն։ Մինչդեռ մեղադրյալը հստակ նշում է, որ այդ ժամանակ մեքենան իր կողմից վարվելիս չի եղել և հետևաբար՝ պարեկային ծառայության աշխատակիցներն իրեն չեն տեսել մեքենան վարելիս։ Ստացվում է, որ ի հակառակ մեղադրյալի պնդումների՝ պարեկային ծառայության աշխատակից հանդիսացող վկաները նշում են մեղադրյալի կողմից տրանսպորտային միջոցը վարելու մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ են այլ՝ լրացուցիչ տվյալներ ևս, որոնք կարող էին հերքել կամ հաստատել նրանցից յուրաքանչյուրի հայտնածը։ Ընդ որում, Դատարանը բոլորովին չի պնդում, թե պարեկային ծառայության աշխատակիցներն իրականության չհամապատասխանող տվյալներ կարող են հայտնել, պարզապես՝ խնդիրը կայանում է նրանում, որ ծառայություն իրականացնելու բերումով պարեկային ծառայության յուրաքանչյուր աշխատակից հանդիսանում է, ըստ էության, շահագրգիռ անձ իր իսկ կատարած աշխատանքի, կազմած արձանագրության և այլնի մասով, որպիսի պայմաններում բացառապես վերջինի հայտնածը չի կարող յուրաքանչյուր դեպքում բավարար համարվել (անկողմնակալ դիտորդի տեսանկյունից) անձին դատապարտելու համար։ Այլ խոսքով՝ անհրաժեշտ են նշվածը հաստատող այլ, լրացուցիչ օբյեկտիվ ապացույցներ, որոնք պարեկային ծառայության աշխատակցի ցուցմունքի հետ համադրությամբ կարող են հաստատել վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված արձանագրության արժանահավատությունը։ Այսպես, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր ձևավորած նախադեպային իրավունքում, անդրադառնալով ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքների հիման վրա անձին դատապարտելու խնդրին , նշել է, որ չնայած դիմումատուին դատապարտելիս ներպետական դատարանները, ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքներից բացի, հղում են կատարել այլ ապացույցների, միակ ապացույցը, որով ուղղակիորեն ենթադրվում էր դիմումատուի մասնակցությունն այդ արարքների կատարմանը, և որով տրամադրվում էր դրանց մանրամասները, տվյալ ցուցմունքներն էին, այդ թվում` Ա.Արշ.-ի, Ա.Առ.-ի, Հ.Ս.-ի, Է.Ռ.-ի և Ա.Ա.-ի ցուցմունքները: Բոլոր մյուս ապացույցները, որոնց դատարանները հղում են կատարել, անուղղակի ապացույցներ են, և չի կարելի ասել, որ դրանք ուղղակիորեն ցույց են տալիս դիմումատուի առնչությունը մեղսագրվող արարքներին: Բացի այդ, Եվրոպական դատարանը նույն որոշմամբ նշել է, որ արդեն քննել է մի շարք գործեր, որոնց դեպքում հրապարակային միջոցառման ժամանակ անհատին իր պահվածքի պատճառով քրեական հետապնդման են ենթարկել և դատապարտել` հիմնվելով բացառապես այն ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքների վրա, որոնք ակտիվորեն ներգրավված են եղել վիճարկվող իրադարձություններում: (…) այդ վարույթներում դատարանները պատրաստակամորեն և անվերապահորեն ընդունել են ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքները և դիմումատուին որևէ հնարավորություն չեն տվել հակառակ ապացույցներ ներկայացնելու: (…) այս մեղադրանքների հիմքում ընկած այն հիմնական փաստերի վերաբերյալ վեճի դեպքում, երբ մեղադրանքի կողմի միակ վկաներն այն ոստիկանության ծառայողներն են եղել, որոնք ակտիվ դեր են ունեցել վիճարկվող իրադարձություններում, դատարանները պետք է պարտադիր օգտագործեին յուրաքանչյուր ողջամիտ հնարավորություն` ստուգելու նրանց մեղադրական ցուցմունքները (տե՛ս Կասպարովի և այլոց գործը` վերևում հիշատակված, § 64, Նավալնին և Յաշինն ընդդեմ Ռուսաստանի [Navalnyy and Yashin v. Russia], թիվ 76204/11, § 83, 2014 թվականի դեկտեմբերի 4, և Ֆրամկինն ընդդեմ Ռուսաստանի [Frumkin v. Russia], թիվ 74568/12, § 165, ՄԻԵԴ 2016 (քաղվածքներ)): Դատարանը նկատում է, որ թեև վերը նկարագրված որոշման փաստական հանգամանքները (մեղսագրվող արարքը) չի նույնանում սույն քրեական գործով մեղադրյալին առաջադրված մեղադրանի հետ, սակայն կարևոր է նշել, որ Եվրոպական դատարանի դիրքորոշումն առավելապես հանգում է այն դեպքերին և հանցագործություններին, որտեղ ակտիվ և գերակշռող դերակատարությունը պատկանում է ոստիկանության ծառայողներին: Այլ կերպ ասած՝ այն դեպքերում, երբ խոսք է գնում այնպիսի հանցագործության կատարման մասին, որն ուղղված է, օրինակ՝ ոստիկանության ծառայողների դեմ կամ իր բնույթով այնպիսին է, որ կարող է արձանագրվել, բացահայտվել, հայտնաբերվել հիմնականում ոստիկանության ծառայողների միջոցով (օրինակ՝ ճանապարհային երթևեկության ապահովման կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունները), ըստ էության, դատարանների կողմից չի կարող անվերապահորեն և բացարձակ հիմք ընդունվել միայն ոստիկանության ծառայության աշխատակիցների հայտնած տվյալները՝ առանց որևէ այլ, լրացուցիչ փաստերի: Վերը նշվածի համատեքստում, պայմանավորված հանցագործության բնույթով և իրադրությամբ, Դատարանը նկատում է, որ համանման բոլոր իրավիճակներում որպես կարևոր ապացուցողական նշանակություն ունեցող տվյալ կարող է դիտարկվել պարեկային ծառայության աշխատակիցներին ամրակապված, կամ վերջինների ավտոմեքենաներում գտնվող տեսանկարահանող սարքերի տեսաձայնագրությունները, քանի որ դրանք ի վերջո՝ օբյեկտիվ ապացույցն են այն բանի, ինչն արձանագրվում է պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից՝ փաստաթղթային ձևով։ Ընդ որում, տեխնիկական սարքերի նախատեսման նպատակներից մեկը հենց նման իրադրություններում վարչական իրավախախտումների կատարման փաստերն արձանագրելն է։ Նշվածը համադրելով սույն գործի փաստական հանգամանքների հետ՝ կարելի է նկատել, որ պարեկային ծառայության երկու աշխատակիցներն էլ Դատարանում հայտնեցին, որ իրենց ամրակապված տեսանկարահանող սարքը դեպքի պահին եղել է լիցքաթափված վիճակում, այդ իսկ պատճառով էլ գործողություններն այդ սարքով չեն ֆիքսվել։ Սակայն Դատարանը գտնում է, որ այդ փաստարկը չի կարող ի վնաս անձի մեկնաբանվել այն պարզ պատճառով, որ եթե որևէ օբյեկտիվ կամ անգամ սուբյեկտիվ պատճառներով պարեկային ծառայության աշխատակիցներին ամրակապված տեսանկարահանող սարքերը չեն աշխատում, ապա դա չի նշանակում, որ դրա բացասական հետևանքները պետք է կրի մեղադրյալը, քանի որ չի բացառվում, որ այդ տեսագրության առկայությունն ինքնին բավարար կլիներ հաստատելու հենց մեղադրյալի հայտնածը։ Այսինքն՝ Դատարանի մոտեցումը կայանում է նրանում, որ երբ խոսք է գնում պետական մարմնի ներկայացուցչի և քաղաքացու միջև տեղի ունեցող իրավահարաբերությունների մասին, մասնավորապես՝ եթե խնդիրը կայանում է պետական մարմնի կողմից քաղաքացու այս կամ այն գործողությունն արձանագրելու, ֆիքսելու և համապատասխան ընթացք տալու մեջ, ապա պետական մարմինը դա պետք է կատարի շատ ավելի համոզիչ, փաստարկված և հստակ ընթացակարգերի պահպանմամբ, այլ ոչ թե ենթադրյալ իրավախախտումը հաստատվի բացառապես իրավահարաբերության ընթացքով ողջամտորեն շահագրգռված մեկ կամ երկու ոստիկանի հայտնածով, ցուցմունքով և այլն։ Ընդ որում, հենց այդ նպատակով էլ պետությունն իր իսկ ներկայացուցիչներին զինում է տարատեսակ տեխնիկական միջոցներով (հատուկ ավտոմեքենաներ, նկարահանող, ձայնագրող սարքեր և այլն), որպեսզի իրավախախտումները հայտնաբերվի և արձանագրվի ոչ միայն մարդկային գործոնի արդյունքում, այլ նաև համապատասխան տեխնիկական սարքերի կիրառմամբ։ Միևնույն ժամանակ, Դատարանը չի բացառում, որ պրակտիկայում հնարավոր են իրավիճակներ (այդպիսի վտանգներ ևս կլինեն), երբ որևէ պատճառով աշխատելիս չլինեն պարեկային ծառայության աշխատակցին ամրակապված սարքերը և այդ հանգամանքից օգտվելով՝ այլ անձինք (որոնք իրապես կատարել են իրավախախտում) ևս սկսեն վիճարկել իրավախախտում կատարելու փաստը, սակայն հնարավոր այդ վտանգները ոչ թե պետք է չեզոքացնել ոստիկանների հայտնածին անվերապահ հավատալու և այդ մասով հանցագործության ապացուցվածության շեմը նվազեցնելու կանխավարկածով, այլ ընդամենը պետք է տեխնիկական միջոցները պահել սարքին վիճակում և հնարավոր իրավախախտումները (ինչն առաջացնում է հանցագործություն) արձանագրել նաև այդ եղանակով։ Հետևաբար, պետական ապարատի թերի կամ ոչ հետևողական աշխատանքի պատճառով չպետք է տուժեն քաղաքացիները և այն անձինք, ովքեր իրապես իրավախախտում չեն կատարել և ենթարկվեն քրեական պատասխանատվության։ Պարզ ասած՝ պետք է ծառայությունն իրականացնել գոնե այնպես, որ օրինակ՝ երկու պարեկային ծառայության աշխատակիցներից մեկին ամրակապված տեսանկարահանող սարքը լինի սարքին և լիցքավորված վիճակում կամ հետագա հնարավոր կանխատեսումից ելնելով՝ տեսագրությունները նույն կամ հաջորդ օրը պահպանվի՝ հետագայում անհրաժեշտության դեպքում դրանք տրամադրելու համար։ Ընդ որում, մեղադրյալն անգամ իր ցուցմունքում է նշել, որ պարեկային ծառայության աշխատակիցների մոտենալու ժամանակ պահանջել է ցույց տալ իրավախախտման վերաբերյալ տեսագրությունը։ Դատարանը ցանկանում է անդրադառնալ նաև հանրային մեղադրողի այն պատճառաբանությանը, որ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից անհրաժեշտ տեսաձայնագրությունները ձեռք չեն բերվել, քանի որ մեղադրյալը նախաքննություն ընթացքում հրաժարվել է ցուցմունք տալուց, որպիսի պայմաններում բավարար են համարվել գործում առկա ապացույցները։ Այս կապակցությամբ հարկ է նշել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 221-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ հարցաքննությունն սկսելուց առաջ (…) քննիչը մեղադրյալին բացատրում է նաև լռելու նրա իրավունքը, պարզաբանում, որ այդ իրավունքից օգտվելը չի կարող մեկնաբանվել ի վնաս նրա, ինչպես նաև հայտնում է, որ նրա ցուցմունքը քրեական վարույթի ընթացքում կարող է օգտագործվել որպես ապացույց (…): Հիշատակված կարգավորման հաշվառմամբ պետք է արձանագրել, որ մեղադրյալի կողմից նախաքննության ընթացքում ցուցմունք չտալը ոչ մի կերպ չի կարող մեկնաբանվել ի վնաս իրեն կամ առավել ևս դրվել նրա մեղադրանքի ապացուցվածության հիմքում (ցուցմունք տալուց հրաժարվելու փաստը)։ Ընդ որում, առավել խնդրահարույց է այն փաստը, որ եթե մեղադրյալն իրավախախտում կազմելու արձանագրությունը ստորագրելուց հրաժարվում է, իսկ առաջադրված մեղադրանքի կապակցությամբ որևէ դիրքորոշում չի հայտնում, ապա տրամաբանորեն կարելի է գալ այն հետևության, որ վերջինը կարող է հետագայում ինչպես ընդունել իրեն առաջադրված մեղադրանքը, այնպես էլ՝ չհամաձայնվել դրա հետ։ Այսինքն՝ առնվազն երկու իրավիճակները կանխատեսելով՝ վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է ձեռք առնի բոլոր հնարավոր միջոցները՝ մեղադրանքի հիմքում ընկած փաստական հանգամանքները հաստատելու ուղղությամբ բավարար ապացույցներ ձեռք բերելու համար, որոնք մեծապես կամ առավելապես հավանական կդարձնեն մեղադրյալի դատապարտումը։ Ավելին՝ խոսքը վերաբերում է առաջին հերթին այն ապացույցներին, որոնք կարող են ժամանակի ընթացքում ոչնչանալ, ջնջվել և այլևս հնարավոր չլինի դրանց վերականգնելը։ Արդյունքում՝ կարելի է արձանագրել, որ քրեական գործի քննության ընթացքում ձեռք չեն բերվել այնպիսի ապացույցներ, որոնք կարող էին հիմնավորել պարեկային ծառայության աշխատակիցների հայտնած տվյալները և հիմք հանդիսանալ նրանց ցուցմունքն արժանահավատ համարելու և մեղադրյալի դատապարտման համար բավարար դիտարկելու համար։ Հետևաբար, սույն քրեական գործով մեղադրանքի կողմից չեն ներկայացվել այնպիսի ապացույցներ, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ չեն առաջացնի կասկած առ այն, որ տվյալ տրասնպորտային միջոցը վարել է մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանը և այդ փաստը նկատվել և արձանագրվել է պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից։ Այլ խոսքով՝ Դատարանն արժանահավատ է գնահատում մեղադրյալի հայտնած տվյալները, քանի որ հակառակը հիմնավորող բավարար ապացույցներ առկա չեն, իսկ չփարատված բոլոր կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։ Ընդ որում, Դատարանը հիմնվում է մեղադրյալի հայտնած տվյալների արժանահավատության վրա երկու պարզ պատճառով․ նախ՝ մեղադրյալը մինչ ցուցմունք տալը նախազգուշացվել է սուտ ցուցմունք տալու համար քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու մասին և երկրորդ՝ բացակայում են մեղադրյալի ցուցմունքը կասկածի տակ դնող այլ ապացույցները։ Ինչ վերաբերում է նրան, որ Ալֆրեդ Միրզոյանն իր ցուցմունքով հայտնել է, որ իր կողմից մի քանի անգամ վարվել է տվյալ տրանսպորտային միջոցը, ապա դա չի կարող դրվել մեղադրանքի ապացուցված լինելու հիմքում, քանի որ նշվածը վերաբերում է այլ ժամանակահատվածի և իրադրության, բացի այդ՝ դրա վերաբերյալ առկա չեն համապատասխան արձանագրություններ։ Արդյունքում՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված չէ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանին մեղսագրվող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված հանցակազմի առկայությունը (օբյեկտիվ կողմը), ուստի Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պետք է ճանաչել անմեղ և արդարացնել՝ իրեն վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը) ապացուցված չլինելու հիմքով: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի համաձայն՝ դատավճռում պետք է շարադրվի այն հարցի պատասխանը, թե ինչ միջոցներ պետք է ձեռնարկվեն արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի համար: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 164-րդ հոդվածի համաձայն՝ արդարացված մեղադրյալն իրավունք ունի պահանջելու անօրինական քրեական հետապնդում հարուցելու, հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու, դատապարտելու, ինչպես նաև իրավունքների կամ ազատությունների անօրինական այլ սահմանափակումների հետևանքով իրեն պատճառված վնասի հատուցում: Արդարացված մեղադրյալը որպես հատուցում իրավունք ունի ստանալու` 1) աշխատավարձը, թոշակը, նպաստը կամ այլ եկամուտը, որից նա զրկվել է. 2) գույքն առգրավելու, արգելադրելու, բռնագրավելու կամ այլ կերպ տնօրինելու հետևանքով պատճառված վնասը. 3) անազատության մեջ գտնվելու հետևանքով ծախսված գումարը․ 4) փաստաբանին վճարված գումարը․ 5) վճարված վարութային ծախսերը։ Արդարացված մեղադրյալն իրավունք ունի նաև` 1) վերականգնվելու նախկին աշխատանքում (նախկին պաշտոնում), իսկ դրա անհնարինության դեպքում ստանալու համարժեք աշխատանք (պաշտոն) կամ նախկին աշխատանքը (պաշտոնը) կորցնելու հետևանքով պատճառված վնասի դրամական փոխհատուցում. 2) բոլոր տեսակի աշխատանքային ստաժների մեջ հաշվակցելու անազատության մեջ պահելու ձևով պատիժը կրելու ժամանակը. 3) վերականգնելու պատվավոր կամ զինվորական կոչումը, կարգը, աստիճանը, որակավորման դասը կամ պետական պարգևը: Արդարացված մեղադրյալի պահանջով քրեական հետապնդում հարուցած մարմինը պարտավոր է հրապարակային ներողություն հայցել նրանից: (...) Հաշվի առնելով լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում Ալֆրեդ Միրզոյանի դիրքորոշումը վերոգրյալի հարցերի կապակցությամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի հետ կապված որևէ միջոցի ձեռնարկման անհրաժեշտություն առկա չէ: Դատարանը, նկատի ունենալով, որ պետք է ճանաչել և հռչակել Ալֆրեդ Միրզոյանի անմեղությունը, գտնում է, որ նրա նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտությունը վերացել է, ուստի ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է վերացնել: Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի, ինչպես նաև 164-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետի կարգավորումները, գտնում է, որ արդարացման դատավճիռ կայացնելու պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված վարութային ծախսերը Ալֆրեդ Միրզոյանից ենթակա չեն բռնագանձման: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 164-րդ, 167-րդ, 276-րդ, 342-րդ, 347-349-րդ, 353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ճանաչել անմեղ և արդարացնել՝ իրեն վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը) ապացուցված չլինելու հիմքով: Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը՝ վերացնել: Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված: Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ դատական ակտն ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 25-09-2025 |
| Գործը քննվել է | Դռնբաց |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 15-01-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | Հատոր 1՝53 թերթ, հատոր 2՝ 86 թերթ։ |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 07-01-2026 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 08-01-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատորից՝ 1-ին հատոր 53 թերթ, 2-րդ հատոր 86 թերթ։ |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| ՈՒր | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան |
| Ելքի գրության համարը | ԴԴԱ-8.1-Ե-1671/26 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 18-04-2026 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 21-04-2026 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 13-05-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | Հատոր 1՝ 53 թերթ, հատոր 2՝ 86 թերթ, հատոր 3՝ 65 թերթ։ |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 13-05-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | Հատոր 1՝ 53 թերթ, հատոր 2՝ 86 թերթ, հատոր 3՝ 65 թերթ։ |
Դատական գործ N: ԵԴ1/3722/01/24
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 05-01-2026 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 05-01-2026 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Գ |
| Ազգանուն | Մուրադյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Ալֆրեդ Միրզոյան Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Ավան/ 25.09.2025թ. կայացված արդարացման դատավճիռը և Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանցանք կատարելու համար ճանաչել մեղավոր ՝ նշանակելով համաչափ պատիժ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 12-01-2026 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 15.4 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 12-01-2026 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Էդգար |
| Ազգանուն | Մանասյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Հովակիմյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Բեկթաշյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 21-01-2026 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 29-01-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
| Նիստը | Կայացել է |
| Հետաձգման պատճառը | Դատախազի մասնակցությունը ապահովելու համար |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 17-02-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
| Նիստը | Կայացել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 17-02-2026 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Ալֆրեդ |
| Ազգանուն | Միրզոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/3722/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈՒՄ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան)՝ հետևյալ կազմով՝ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Է.ՄԱՆԱՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ն․ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ Ա․ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ՝ Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆԻ «17» փետրվարի 2026 թվական ք․Երևան դռնբաց դատական նիստում, վերաքննության կարգով քննության առնելով թիվ ԵԴ1/3722/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Արման Հովհաննիսյան) 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ի դատավճռի դեմ Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Գ.Մուրադյանի վերաքննիչ բողոքը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1․Գործի դատավարական նախապատմությունը․ 1․1․ 2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ Ա․Թովմասյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60628924 քրեական վարույթը։ 2024 թվականի նոյեմբերի 18-ին Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Գ․Մուրադյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի նկատմամբ։ 2024 թվականի նոյեմբերի 18-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ Ա․Թովմասյանի որոշմամբ մեղադրյալ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է բացակայելու արգելքը։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է թիվ 60628924 քրեական վարույթի նյութերը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, որը թիվ ԵԴ1/3722/01/24 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Ա․Հովհաննիսյանին։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ին կայացվել է «Վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին» որոշում։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ի դատավճռով վճռվել է. «Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ճանաչել անմեղ և արդարացնել՝ իրեն վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը) ապացուցված չլինելու հիմքով: Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը՝ վերացնել: Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված: (…)»: 1․2․ 2026 թվականի հունվարի 05-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ դատախազ Գ.Մուրադյանի վերաքննիչ բողոքը: Քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2026 թվականի հունվարի 12-ին: Վերաքննիչ դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 21-ի որոշմամբ դատախազ Գ.Մուրադյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել է դատաքննության։ 2․ Առաջին ատյանի դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը․ 2․1․ Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ի դատավճռում, ի թիվս այլնի, նշել է հետևյալը․ «(…)Տվյալ դեպքում քրեական վարույթի ողջ նյութերի (հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներից) մանրամասն հետազոտությունից օբյեկտիվորեն ձևավորվում է այն դիրքորոշումը, որ Ալֆրեդ Միրզոյանին ներկայացված մեղադրանքը չի համապատասխանում անձի արարքում հանցակազմի առկայությունը հաստատված համարելու շուրջ ձևավորված չափանիշներին (Ալֆրեդ Միրզոյանին վերագրվող արարքում բացակայում է հանցակազմը)։ Դատարանը ցանկանում է մեղադրական եզրակացության մեջ նշված և հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներին անդրադառնալ մեղսագրվող հոդվածի քրեաիրավական վերլուծությունից հետո՝ դրանց համադրությամբ հանցակազմի առկայության կամ բացակայության մասին հետևություններ կատարելու համար։ Ուստի հիշյալ եզրահանգումն առավելագույնը պատճառաբանելու համար Դատարանը նպատակահարմար է համարում նախևառաջ անդրադառնալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի քրեաիրավական առանձնահատկություններին: Այսպես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելու կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելու կամ խուսափելու համար։ Նշված հանցակազմի անմիջական օբյեկտն են հանդիսանում երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգն ապահովող հասարակական հարաբերությունները: Հանցագործության սուբյեկտը, որպես այդպիսին, հատուկ է, քանի որ բացի ընդհանուր սուբյեկտի հատկանիշներից, անձը պետք է օժտված լինի նաև լրացուցիչ հատկանիշներով։ Ավելի կոնկրետ՝ քննարկվող հանցագործության սուբյեկտ կարող է լինել՝ • օրենքով սահմանված կարգով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձը, • օրենքով սահմանված կարգով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձը կամ • տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձը։ Հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է վերը նշված անձանց կողմից • հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոցը վարելով կամ • սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելով կամ խուսափելով։ Ստացվում է, որ հանցագործության օբյեկտիվ կողմը կարող է դրսևորվել ինչպես գործողությամբ՝ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոցը վարելով, այնպես էլ անգործությամբ՝ մեքենան վարող անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելով կամ խուսափելով, որոնք տվյալ հանցակազմի շրջանակներում թեկուզ և օբյեկտիվ կողմի առանձին դրսևորումներ են, այնուամենայնիվ՝ դրանք չեն գործում միմյանցից անկախ։ Մասնավորապես՝ հոդվածի դիսպոզիցիայի ձևակերպումից կարելի է նկատել, որ առաջին դեպքում տրանսպորտային միջոց վարող անձն անցնում է սթափության վիճակի զննություն, որից հետո պարզ է դառնում՝ վերջինն արդյոք եղել է հարբած՝ ոչ սթափ վիճակում, թե ոչ։ Իսկ երկրորդ իրավիճակն իր հերթին ենթադրում է տրանսպորտային միջոցը վարած անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը։ Այլ խոսքով՝ երկրորդ իրավիճակը ևս անպայմանորեն ենթադրում է, որ անձը պետք է տրանսպորտային միջոցը վարող լինի և դրանից հետո նոր միայն հրաժարվի կամ խուսափի զննություն անցնելուց։ Հակառակ դեպքում, կստացվի մի իրավիճակ, երբ օրինակ՝ տրանսպորտային միջոցի ուղևորը, որը չի վարում այդ տրանսպորտային միջոցը խուսափի անցնել սթափության վիճակի զննություն, կարող է ենթարկվել քրեական պատասխանատվության, ինչը, սակայն, տրամաբանական չի կարող լինել։ Կամ նույն տրամաբանությամբ մեքենայի սեփականատերը կարող է պարզապես տան բակում նստած լինել իր տրանսպորտային միջոցի ղեկի մոտ և հրաժարվի սթափության վիճակի զննություն անցնել և արդյունքում ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։ Նշվածը նույնպես չի կարող ողջամիտ համարվել, քանի որ հենց տվյալ իրավիճակից ենթադրվում է, որ անձը լինելով ոչ սթափ և գիտակցելով այդ հանգամանքը, չի վարում տրանսպորտային միջոցը։ Ընդ որում, երկու դեպքերում էլ անձը պետք է վարելիս լինի (մեքենայի ընթացքը պետք է տեսանելի լինի պարեկային ծառայողների համար) տրանսպորտային միջոցը, այն է՝ տրանսպորտային միջոցն իր տեխնիկական հատկանիշների գործադրմամբ տեղափոխելուց լինի մեկ վայրից մյուս վայրը, քանի որ քննարկվող հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում ոչ թե նրա համար, որ անձը զուտ հարբած է կամ հրաժարվել է սթափության զննություն անցնելուց, այլ՝ հիշյալ վիճակում գտնվող կամ նմանատիպ անգործություն դրսևորող անձը վարել է տրանսպորտային միջոց։ Հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, այսինքն՝ հանցավորը գիտակցում է, որ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալու պայմաններում վարում է տրանսպորտային միջոց կամ այդ անձը դիտավորությամբ խուսափում է կամ հրաժարվում է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց: Տվյալ դեպքում՝ Ալֆրեդ Միրզոյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02։20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Էրեբունի թանգարանի դիմաց վարել է <<ՄԵՐՍԵԴԵՍ>> մակնիշի □□ □□ □□□ հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, և հրաժարվել է (խուսափել է) սթափության վիճակի զննություն անցնելուց, որպիսի փաստն արձանագրել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կազմված թիվ 8180409962 արձանագրությամբ։ Դատարանը ցանկանում է նկատել, որ սույն քրեական գործի շրջանակներում մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից վիճարկվում է այն հանգամանքը, որ իր նկատմամբ արձանագրություն կազմվել է այն պայմաններում, երբ ինքը մեքենա վարելիս չի եղել։ Մասնավորապես՝ մեղադրյալը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք տալիս նշել է, որ դեպքի օրը՝ գիշերը ժամը 02:00-ի սահմաններում, մեքենայի շարժիչը և լույսերը միացված վիճակում կայանված է եղել Էրեբունու թանգարանի դիմաց: Ղեկին նստած է եղել ինքը, իսկ մեքենայում եղել է 4 անձ, այդ թվում՝ կանայք: Մինչև պարեկային ծառայության աշխատակիցների մոտենալը՝ մեքենան շահագործվել է, սակայն մեքենան չի կանգնեցվել պարեկային ծառայության կողմից: Նրանց մոտենալու ժամանակ մեքենան եղել է կայանված վիճակում: Պարեկների մոտենալուց հետո նրանցից պահանջել է ցույց տալ տեսաձայնագրություն, ըստ որի՝ տրանսպորտային միջոցն ինքն է շահագործել, սակայն նրանց կողմից չի տրամադրվել որևէ տեսաձայնագրություն: Նախկինում զրկվել է վարորդական վկայականից, բայց շարունակել է վարել մեքենա՝ առանց վարորդական վկայականի: Դեպքի օրը նույնպես վարել է ավտոմեքենա, սակայն պարեկային ծառայության աշխատակիցներն իրեն վարելիս չեն տեսել և չեն կանգնեցրել, այլ մոտեցել են այն ժամանակ, երբ ինքը մեքենան կայանած է եղել: Սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվել է, քանի որ մեքենան իր կողմից չի շահագործվել, սակայն, այնուամենայնիվ, նրանց հայտնել է, որ օգտագործել է ալկոհոլ: Մեղադրյալի ցուցմունքից կարելի է ակնհայտորեն նկատել, որ վերջինը չի հերքում, որ առհասարակ ինքը տրանսպորտային միջոց վարել է, սակայն կոնկրետ կազմված արձանագրության բովանդակության հետ համաձայն չէ այնքանով, որ հենց սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02։20-ի սահմաններում, տրանսպորտային միջոց վարելիս չի եղել, այլ՝ մեքենան կայանված է եղել, իսկ ինքը նստած է եղել մեքենայի ղեկին և պարեկային ծառայության աշխատակիցները մոտեցել են միայն այդ ժամանակ, հետևաբար՝ վերջինները չէին կարող տեսնել իրեն՝ տրանսպորտային միջոց վարելիս։ Ընդ որում, մեղադրյալի պատճառաբանություններից պարզ է դառնում, որ վերջինը սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվել է հենց այն պատճառով, որ ինքն իրականում մեքենան վարելիս չի եղել, թեև չի հերքել իրապես ալկոհոլ օգտագործած լինելու փաստը։ Ստացվում է, որ ներկա պայմաններում պետք է քննության առարկա դառնա այն հարցը, թե արդյոք հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներն իրենց համակցությամբ բավարար են հաստատված համարելու՝ Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02։20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Էրեբունի թանգարանի դիմաց մեքենա վարելու հանգամանքը, թե ոչ։ Մինչ նշված հարցի քննարկմանն անդրադառնալը Դատարանը ցանկանում է նկատել, որ օբյեկտիվ կողմի շարունակությունը՝ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը, ըստ էության, մեղադրյալի կողմից չի վիճարկվում։ Բացի այդ, այդ փաստը հստակ արձանագրվել է նաև պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից կազմված արձանագրություններով։ Հետևաբար, Դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ այն հարցին՝ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելուց առաջ մեղադրյալը տրանսպորտային միջոցը փաստացի վարելիս եղել է, թե ոչ։ Հարկ է նկատել, որ քրեական գործում, ըստ էության, այդ հանգամանքի մասին տվյալներ բովանդակում են բացառապես վկաներ Լ.Մ.-ի և Շ.Վ.-ի ցուցմունքները, իսկ ինչ վերաբերում է արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությանը, ապա նշվածն ածանցվում է (մեկը մյուսից է բխում) պարեկային ծառայության աշխատակցի ցուցմունքից (կազմվել է պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից)։ Այլ կերպ ասած՝ հիշյալ փաստաթղթով պարեկային ծառայության աշխատակիցն արձանագրում է այն, ինչն իր ընկալմամբ՝ տեսել և գնահատել է որպես վարչական իրավախախտում։ Արդյունքում՝ Դատարանին այլ բան չի մնում, քան գնահատել պարեկային ծառայության աշխատակիցների դատարանում տված ցուցմունքները և դրանց բավարարության հարցը։ Այսպես՝ վկա Լ.Մ.-ը ցուցմունք է տվել, որ մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանին չի հիշում, սակայն հասկանում է, թե ինչի վերաբերյալ է հրավիրվել հարցաքննության։ Դեպքի օրը՝ ծառայություն իրականացնելու ընթացքում ավտոշուկայի խաչմերուկից դեպի աջ ընթանալիս նկատել է մի մեքենա, որը երթևեկել է անկանոն ձևով: Հասկանալու համար տվյալ մեքենայի վարորդը սթափ է, թե ոչ, հրահանգել են կանգնեցնել մեքենան փողոցի աջակողմյան հատվածում, սակայն վարորդն արդեն իսկ նկատել էր իրենց և այդ իսկ պատճառով ցանկացել է մեքենան կայանել ավելի շուտ: Պարեկային ծառայության ավտոմեքենայի փարոսիկները մշտապես միացված են եղել: Չի հիշում՝ նշված մեքենայում ուղևորներ եղել են, թե ոչ, սակայն հիշում է, որ վարորդը հրաժարվել է սթափության զննություն անցնելուց: Իրեն ամրակապված տեսաձայնագրության սարքը իր հիշելով՝ չի տեսաձայնագրել ընթացքը, քանի որ մարտկոցը եղել է լիցքաթափված: Պրակտիկայում կասկածելի վայրերում և ժամերի կայանված մեքենաների երբևիցե չի մոտեցել և չի մոտենա, եթե ստույգ տվյալ չունենա հանցագործության կամ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ: Եթե մեղադրյալի մեքենան լիներ կանգնած՝ կայանված վիճակում, ապա [չէր] մոտենա և [չէր] արձանագրի իրավախախտումը։ Միևնույն ժամանակ, վկա Շ․Վ․-ը ցուցմունք տալիս հայտնել է, որ դեպքի օրը ծառայությունն իրականացրել է Էրեբունի վարչական շրջանում՝ պարեկ Լ․Մ․-ի հետ: Ալֆրեդ Միրզոյանի մեքենան նկատել են Խաչիկ Դաշտենցի փողոցից դեպի Էրեբունու թանգարան շրջադարձի ժամանակ, երբ նա անհարկի արագություն է զարգացրել, ինչի պատճառով էլ կանգնեցրել են մեքենան: Կանգնեցնելուց հետո վարորդն անմիջապես իջել է մեքենայից և հայտնել, որ նա չի վարել մեքենան, սակայն օգտագործել է ալկոհոլային խմիչք: Նրան առաջարկել են անցնել սթափության զննության, որից վարորդը հրաժարվել է, առաջարկել են գնալ <<Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն>>, որից ևս վարորդը հրաժարվել է, ինչից հետո կազմվել է արձանագրություն: Այդ ժամանակ մեքենայի լուսաձայնային փարոսիկները եղել են միացված վիճակում, իսկ իր վրա ամրակապված տեսաձայնագրող սարքը եղել է անջատված՝ լիցքավորված չլինելու պատճառով, իսկ մեքենայի մեջ առկա սարքերի տեսաձայնագրությունները պահպանվում են ընդամենը 2 ամիս, ամեն դեպքում՝ իրենք հնարավորություն չունեն այդ տեսագրությունները դիտելու: Վարորդի կողքին եղել է մեկ ուղևոր, իսկ հետևում՝ նկատել են նաև 2 կին ուղևորի: Նշված անձանցից ոչ ոք որպես վարորդ չի ներկայացել: Պրակտիկայում եղել են դեպքեր, երբ մոտեցել է կասկածելի վայրում կայանված մեքենաների և նկատել, որ մեքենայում գտնվող անձինք օգտագործում են թմրանյութեր: Պարեկային ծառայության աշխատակիցների ցուցմունքների համադրված ուսումնասիրության արդյունքում կարելի է նկատել, որ դրանք որոշակիորեն հակասում են միմյանց։ Մասնավորապես՝ առաջին դատական նիստում հարցաքննված վկա Լ․Մ․-ը դեպքի հստակ մանրամասներ չէր հիշում և դժվարանում էր ներկայացնել դրանք, ինչպես նաև՝ մեղադրյալին չէր մտաբերում, ինչը կարելի է տրամաբանական համարել, քանի որ պարեկային ծառայության աշխատակիցներն ի պաշտոնե յուրաքանչյուր օր առնչվում են տարբեր դեպքերի և անձանց հետ, ինչի պայմաններում ողջամտորեն բոլորին և նրանց կատարած իրավախախտումները հիշել չեն կարող։ Մինչդեռ, ի տարբերության նրա՝ մյուս պարեկային ծառայության աշխատակից Շ.Վ.-ը, ով հարցաքննվել է հաջորդ դատական նիստին, կարելի է ասել՝ զարմանալիորեն հիշում էր ինչպես մեղադրյալին, այնպես էլ դեպքի փաստական հանգամանքները, ինչը բավարար հիմք է տալիս կարծելու, որ վերջինն իր գործընկերոջից արդեն իսկ տեղեկացված է եղել (ոչ դիտավորյալ կերպով), թե դատաքննության ընթացքում ինչն է հանդիսանում վիճարկման առարկա և ըստ այդմ՝ ինչի վրա պետք է առաջնահերթ ուշադրություն դարձնել։ Սակայն անգամ վերը նշվածի պայմաններում, Դատարանի համար նկատելի է վկաների ցուցմունքներում տեղ գտած հակասությունները։ Մասնավորապես, եթե Լ.Մ.-ը նշում է, որ մեղադրյալի մեքենան կանգնեցրել են այն պատճառով, որ նա անկանոն կերպով է վարել և ցանկացել են համոզվել՝ վարորդը խմած է, թե ոչ, ապա Շ.Վ.-ը հայտնել է, որ մեքենան կանգնեցնելու պատճառ հանդիսացել է վարորդի կողմից արագությունը գերազանցելը։ Բացի այդ, վկա Լ.Մ.-ը նշել է, թե մեքենան կանգնեցրել են, սակայն վարորդը դա կանխազգալով՝ նախապես կանգնեցրել է այն, մինչդեռ Շ․Վ․-ն այդ մասին ոչինչ չի հայտնել։ Հատկանշական է, որ տարբերվում է պարեկային ծառայության աշխատակիցների վարքագիծը նաև սովորական պայմաններում ծառայությունն իրականացնելու ժամանակ, մասնավորապես՝ նրանցից մեկը նշում է, որ կասկածելի վայրերում և ժամերի կայանված մեքենաների երբևիցե չի մոտեցել և չի մոտենա, եթե ստույգ տվյալ չունենա հանցագործության կամ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ, իսկ մյուս ծառայողի պնդմամբ՝ պրակտիկայում եղել են դեպքեր, երբ մոտեցել է կասկածելի վայրում կայանված մեքենաների։ Այնուամենայնիվ, կարելի է արձանագրել, որ պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից ի վերջո շեշտադրվում է (այդ մասով հակասություն չկա) այն հանգամանքը, որ իրենք Ալֆրեդ Միրզոյանին տեսել են տրանսպորտային միջոցը վարելիս, ըստ այդմ կանգնեցրել են և կազմել վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն։ Մինչդեռ մեղադրյալը հստակ նշում է, որ այդ ժամանակ մեքենան իր կողմից վարվելիս չի եղել և հետևաբար՝ պարեկային ծառայության աշխատակիցներն իրեն չեն տեսել մեքենան վարելիս։ Ստացվում է, որ ի հակառակ մեղադրյալի պնդումների՝ պարեկային ծառայության աշխատակից հանդիսացող վկաները նշում են մեղադրյալի կողմից տրանսպորտային միջոցը վարելու մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ են այլ՝ լրացուցիչ տվյալներ ևս, որոնք կարող էին հերքել կամ հաստատել նրանցից յուրաքանչյուրի հայտնածը։ Ընդ որում, Դատարանը բոլորովին չի պնդում, թե պարեկային ծառայության աշխատակիցներն իրականության չհամապատասխանող տվյալներ կարող են հայտնել, պարզապես՝ խնդիրը կայանում է նրանում, որ ծառայություն իրականացնելու բերումով պարեկային ծառայության յուրաքանչյուր աշխատակից հանդիսանում է, ըստ էության, շահագրգիռ անձ իր իսկ կատարած աշխատանքի, կազմած արձանագրության և այլնի մասով, որպիսի պայմաններում բացառապես վերջինի հայտնածը չի կարող յուրաքանչյուր դեպքում բավարար համարվել (անկողմնակալ դիտորդի տեսանկյունից) անձին դատապարտելու համար։ Այլ խոսքով՝ անհրաժեշտ են նշվածը հաստատող այլ, լրացուցիչ օբյեկտիվ ապացույցներ, որոնք պարեկային ծառայության աշխատակցի ցուցմունքի հետ համադրությամբ կարող են հաստատել վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված արձանագրության արժանահավատությունը։ (…) Դատարանը նկատում է, որ թեև վերը նկարագրված որոշման փաստական հանգամանքները (մեղսագրվող արարքը) չի նույնանում սույն քրեական գործով մեղադրյալին առաջադրված մեղադրանի հետ, սակայն կարևոր է նշել, որ Եվրոպական դատարանի դիրքորոշումն առավելապես հանգում է այն դեպքերին և հանցագործություններին, որտեղ ակտիվ և գերակշռող դերակատարությունը պատկանում է ոստիկանության ծառայողներին: Այլ կերպ ասած՝ այն դեպքերում, երբ խոսք է գնում այնպիսի հանցագործության կատարման մասին, որն ուղղված է, օրինակ՝ ոստիկանության ծառայողների դեմ կամ իր բնույթով այնպիսին է, որ կարող է արձանագրվել, բացահայտվել, հայտնաբերվել հիմնականում ոստիկանության ծառայողների միջոցով (օրինակ՝ ճանապարհային երթևեկության ապահովման կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունները), ըստ էության, դատարանների կողմից չի կարող անվերապահորեն և բացարձակ հիմք ընդունվել միայն ոստիկանության ծառայության աշխատակիցների հայտնած տվյալները՝ առանց որևէ այլ, լրացուցիչ փաստերի: Վերը նշվածի համատեքստում, պայմանավորված հանցագործության բնույթով և իրադրությամբ, Դատարանը նկատում է, որ համանման բոլոր իրավիճակներում որպես կարևոր ապացուցողական նշանակություն ունեցող տվյալ կարող է դիտարկվել պարեկային ծառայության աշխատակիցներին ամրակապված, կամ վերջինների ավտոմեքենաներում գտնվող տեսանկարահանող սարքերի տեսաձայնագրությունները, քանի որ դրանք ի վերջո՝ օբյեկտիվ ապացույցն են այն բանի, ինչն արձանագրվում է պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից՝ փաստաթղթային ձևով։ Ընդ որում, տեխնիկական սարքերի նախատեսման նպատակներից մեկը հենց նման իրադրություններում վարչական իրավախախտումների կատարման փաստերն արձանագրելն է։ Նշվածը համադրելով սույն գործի փաստական հանգամանքների հետ՝ կարելի է նկատել, որ պարեկային ծառայության երկու աշխատակիցներն էլ Դատարանում հայտնեցին, որ իրենց ամրակապված տեսանկարահանող սարքը դեպքի պահին եղել է լիցքաթափված վիճակում, այդ իսկ պատճառով էլ գործողություններն այդ սարքով չեն ֆիքսվել։ Սակայն Դատարանը գտնում է, որ այդ փաստարկը չի կարող ի վնաս անձի մեկնաբանվել այն պարզ պատճառով, որ եթե որևէ օբյեկտիվ կամ անգամ սուբյեկտիվ պատճառներով պարեկային ծառայության աշխատակիցներին ամրակապված տեսանկարահանող սարքերը չեն աշխատում, ապա դա չի նշանակում, որ դրա բացասական հետևանքները պետք է կրի մեղադրյալը, քանի որ չի բացառվում, որ այդ տեսագրության առկայությունն ինքնին բավարար կլիներ հաստատելու հենց մեղադրյալի հայտնածը։ Այսինքն՝ Դատարանի մոտեցումը կայանում է նրանում, որ երբ խոսք է գնում պետական մարմնի ներկայացուցչի և քաղաքացու միջև տեղի ունեցող իրավահարաբերությունների մասին, մասնավորապես՝ եթե խնդիրը կայանում է պետական մարմնի կողմից քաղաքացու այս կամ այն գործողությունն արձանագրելու, ֆիքսելու և համապատասխան ընթացք տալու մեջ, ապա պետական մարմինը դա պետք է կատարի շատ ավելի համոզիչ, փաստարկված և հստակ ընթացակարգերի պահպանմամբ, այլ ոչ թե ենթադրյալ իրավախախտումը հաստատվի բացառապես իրավահարաբերության ընթացքով ողջամտորեն շահագրգռված մեկ կամ երկու ոստիկանի հայտնածով, ցուցմունքով և այլն։ Ընդ որում, հենց այդ նպատակով էլ պետությունն իր իսկ ներկայացուցիչներին զինում է տարատեսակ տեխնիկական միջոցներով (հատուկ ավտոմեքենաներ, նկարահանող, ձայնագրող սարքեր և այլն), որպեսզի իրավախախտումները հայտնաբերվի և արձանագրվի ոչ միայն մարդկային գործոնի արդյունքում, այլ նաև համապատասխան տեխնիկական սարքերի կիրառմամբ։ Միևնույն ժամանակ, Դատարանը չի բացառում, որ պրակտիկայում հնարավոր են իրավիճակներ (այդպիսի վտանգներ ևս կլինեն), երբ որևէ պատճառով աշխատելիս չլինեն պարեկային ծառայության աշխատակցին ամրակապված սարքերը և այդ հանգամանքից օգտվելով՝ այլ անձինք (որոնք իրապես կատարել են իրավախախտում) ևս սկսեն վիճարկել իրավախախտում կատարելու փաստը, սակայն հնարավոր այդ վտանգները ոչ թե պետք է չեզոքացնել ոստիկանների հայտնածին անվերապահ հավատալու և այդ մասով հանցագործության ապացուցվածության շեմը նվազեցնելու կանխավարկածով, այլ ընդամենը պետք է տեխնիկական միջոցները պահել սարքին վիճակում և հնարավոր իրավախախտումները (ինչն առաջացնում է հանցագործություն) արձանագրել նաև այդ եղանակով։ Հետևաբար, պետական ապարատի թերի կամ ոչ հետևողական աշխատանքի պատճառով չպետք է տուժեն քաղաքացիները և այն անձինք, ովքեր իրապես իրավախախտում չեն կատարել և ենթարկվեն քրեական պատասխանատվության։ Պարզ ասած՝ պետք է ծառայությունն իրականացնել գոնե այնպես, որ օրինակ՝ երկու պարեկային ծառայության աշխատակիցներից մեկին ամրակապված տեսանկարահանող սարքը լինի սարքին և լիցքավորված վիճակում կամ հետագա հնարավոր կանխատեսումից ելնելով՝ տեսագրությունները նույն կամ հաջորդ օրը պահպանվի՝ հետագայում անհրաժեշտության դեպքում դրանք տրամադրելու համար։ Ընդ որում, մեղադրյալն անգամ իր ցուցմունքում է նշել, որ պարեկային ծառայության աշխատակիցների մոտենալու ժամանակ պահանջել է ցույց տալ իրավախախտման վերաբերյալ տեսագրությունը։ Դատարանը ցանկանում է անդրադառնալ նաև հանրային մեղադրողի այն պատճառաբանությանը, որ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից անհրաժեշտ տեսաձայնագրությունները ձեռք չեն բերվել, քանի որ մեղադրյալը նախաքննություն ընթացքում հրաժարվել է ցուցմունք տալուց, որպիսի պայմաններում բավարար են համարվել գործում առկա ապացույցները։ Այս կապակցությամբ հարկ է նշել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 221-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ հարցաքննությունն սկսելուց առաջ (…) քննիչը մեղադրյալին բացատրում է նաև լռելու նրա իրավունքը, պարզաբանում, որ այդ իրավունքից օգտվելը չի կարող մեկնաբանվել ի վնաս նրա, ինչպես նաև հայտնում է, որ նրա ցուցմունքը քրեական վարույթի ընթացքում կարող է օգտագործվել որպես ապացույց (…): Հիշատակված կարգավորման հաշվառմամբ պետք է արձանագրել, որ մեղադրյալի կողմից նախաքննության ընթացքում ցուցմունք չտալը ոչ մի կերպ չի կարող մեկնաբանվել ի վնաս իրեն կամ առավել ևս դրվել նրա մեղադրանքի ապացուցվածության հիմքում (ցուցմունք տալուց հրաժարվելու փաստը)։ Ընդ որում, առավել խնդրահարույց է այն փաստը, որ եթե մեղադրյալն իրավախախտում կազմելու արձանագրությունը ստորագրելուց հրաժարվում է, իսկ առաջադրված մեղադրանքի կապակցությամբ որևէ դիրքորոշում չի հայտնում, ապա տրամաբանորեն կարելի է գալ այն հետևության, որ վերջինը կարող է հետագայում ինչպես ընդունել իրեն առաջադրված մեղադրանքը, այնպես էլ՝ չհամաձայնվել դրա հետ։ Այսինքն՝ առնվազն երկու իրավիճակները կանխատեսելով՝ վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է ձեռք առնի բոլոր հնարավոր միջոցները՝ մեղադրանքի հիմքում ընկած փաստական հանգամանքները հաստատելու ուղղությամբ բավարար ապացույցներ ձեռք բերելու համար, որոնք մեծապես կամ առավելապես հավանական կդարձնեն մեղադրյալի դատապարտումը։ Ավելին՝ խոսքը վերաբերում է առաջին հերթին այն ապացույցներին, որոնք կարող են ժամանակի ընթացքում ոչնչանալ, ջնջվել և այլևս հնարավոր չլինի դրանց վերականգնելը։ Արդյունքում՝ կարելի է արձանագրել, որ քրեական գործի քննության ընթացքում ձեռք չեն բերվել այնպիսի ապացույցներ, որոնք կարող էին հիմնավորել պարեկային ծառայության աշխատակիցների հայտնած տվյալները և հիմք հանդիսանալ նրանց ցուցմունքն արժանահավատ համարելու և մեղադրյալի դատապարտման համար բավարար դիտարկելու համար։ Հետևաբար, սույն քրեական գործով մեղադրանքի կողմից չեն ներկայացվել այնպիսի ապացույցներ, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ չեն առաջացնի կասկած առ այն, որ տվյալ տրասնպորտային միջոցը վարել է մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանը և այդ փաստը նկատվել և արձանագրվել է պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից։ Այլ խոսքով՝ Դատարանն արժանահավատ է գնահատում մեղադրյալի հայտնած տվյալները, քանի որ հակառակը հիմնավորող բավարար ապացույցներ առկա չեն, իսկ չփարատված բոլոր կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։ Ընդ որում, Դատարանը հիմնվում է մեղադրյալի հայտնած տվյալների արժանահավատության վրա երկու պարզ պատճառով․ նախ՝ մեղադրյալը մինչ ցուցմունք տալը նախազգուշացվել է սուտ ցուցմունք տալու համար քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու մասին և երկրորդ՝ բացակայում են մեղադրյալի ցուցմունքը կասկածի տակ դնող այլ ապացույցները։ Ինչ վերաբերում է նրան, որ Ալֆրեդ Միրզոյանն իր ցուցմունքով հայտնել է, որ իր կողմից մի քանի անգամ վարվել է տվյալ տրանսպորտային միջոցը, ապա դա չի կարող դրվել մեղադրանքի ապացուցված լինելու հիմքում, քանի որ նշվածը վերաբերում է այլ ժամանակահատվածի և իրադրության, բացի այդ՝ դրա վերաբերյալ առկա չեն համապատասխան արձանագրություններ։ Արդյունքում՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված չէ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանին մեղսագրվող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված հանցակազմի առկայությունը (օբյեկտիվ կողմը), ուստի Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պետք է ճանաչել անմեղ և արդարացնել՝ իրեն վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը) ապացուցված չլինելու հիմքով:(…)»։ 3. Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը. 3․1․ 2024 թվականի նոյեմբերի 18-ին Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, հրաժարվել է /խուսափել է/ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց։ Այսպես․ Ալֆրեդ Միրզոյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02։20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Էրեբունի թանգարանի դիմաց վարել է «ՄԵՐՍԵԴԵՍ» □□ □□ □□□ հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, և հրաժարվել է /խուսափել է/ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կազմված թիվ 8180409962 արձանագրությամբ։ 4. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, դրանք հիմնավորող փաստարկները և պահանջը. 4.1. Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Գ.Մուրադյանը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, ի թիվս այլնի, նշել է․ «(...) Գտնում եմ, որ Դատարանի 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ի թիվ ԵԴ1/3722/01/24 քրեական գործով դատավճիռը ենթակա է բեկանման, քանի որ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ այն է՝ Ալֆրեդ Միրզոյանի մեղավորությունը հիմնավորող պատշաճ ապացույցների բավարար համակցության պայմաններում, կայացրել է արդարացման դատավճիռ, որի արդյունքում կայացված դատական ակտը խաթարում է արդարադատության բուն էությունը` հետևյալ պատճառաբանությամբ. Դատավճռի բովանդակային վերլուծությունից կարելի է փաստել, որ Դատարանը հաստատված է համարել հետևյալ հանգամանքերը. -Ալֆրեդ Միրզոյանը զրկված է եղել վարորդական իրավունքի վկայականից, -դեպքի օրը վարել է տրանսպորտային միջոց այդ մասին հաստակ իմանալով, -դեպքի օրը տրանսպորտային միջոց վարելիս եղել է ալկոհոլ օգտագործած վիճակում/ նշված արարքի քրեաիրավական բնույթի մասին նույնպես իմացել է հստակ, քանի որ նույն արարքի համար Դատարանում ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից գործուն զղջալու հիմքով/: Դատարանի կողմից հաստատված չի համարվել միայն այն հանգամանքը, որ արձանագրված իրավախախտման ժամանակ տրանսպորտային միջոցը եղել է երթևեկության մեջ: Դատարանը արժանահավատ չի համարել ոստիկանության ծառայողները ցուցմունքները, նրանց դիտարկելով որպես շահագրգիռ անձ և համապատասխանաբար կազմված փաստաթղթերը, որպես դրանցից բխող ապացույցներ և ի հակառակ դրան արժանահավատ է ճանաչել մեղադրյալի ցուցմունքը և միայն այն պատճառով, որ տեսանկահարանող սարքերի տեսագրությունները բացակայել են: Այսինքն՝ կարող ենք արձանագրել, որ սույ[ն] դատավճիռը ուժի մեջ մտնելու դեպքում, կստեղծվի արատավոր պրակտիկա իրավախախտ վարորդների համար և բոլոր այն դեպքերում երբ իրավախախտ վարորդները վիճարկեն ավտոմեքենան վարելու փաստը և դրա դիմաց բացի ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքներից և գրավոր ապացույցներից, չլինի տեսագրություն, ապա, այդ բոլոր դեպքերով ենթադրվում է արդարացման վերդիկտներ: Սույն դեպքում դաարանն արձանագրել է, ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքներում հակասություններ, որոնք տվյալ հանցակազմ առնչությամբ էական չեն կարող գնահատվել, քանի որ ամենակարևոր հարցում, ցուցմունքները նույնն են եղել, երկու վկան էլ պնդել են, որ մեղադրյալի կողմից ավտոմեքենան գտնվել է ընթացքի մեջ: Մյուս հակասությունները չէին կարող որևէ վճռորոշ նշանակություն ունենալ: Բացի այդ, դատարանն արձանագրել է, որ վկայի կողմից դեպքի հանգամաները լավ հիշելու հանգամնքը, բավարար հիմք է տալիս կարծելու, որ վերջինն իր գործընկերոջից արդեն իսկ տեղեկացված է եղել (ոչ դիտավորյալ կերպով), թե դատաքննության ընթացքում ինչն է հանդիսանում վիճարկման առարկա և ըստ այդմ՝ ինչի վրա պետք է առաջնահերթ ուշադրություն դարձնել։ Մինչդեռ նման հետությունը, պարզապես որևէ ձևով փաստարկված չէ: Նախ՝ տեղեկացված լինելու պայմաններում, մյուս հակասությունները նույնպես չէին լինի, և հետո դատարանը զրկված չի եղել վկային նման հարցադրում կատարելու, քանի որ վկայի կողմից հերքելու դեպքում, պետք է արձանագրվեր որ վկան սուտ ցուցմունք է տվել: Ոստիկանության ծառայողներին շահագրգիռ անձ դիտարկելու համատեքստում, չբացառելով առանձին դեպքեր, դատարանի հետևությունը հիմնավոր չի կարող համարվել, քանի որ վերջիններիս գործողությունները բխում են անմիջականորեն իրենց լիազորություններից և որևէ ոստիկանության ծառայող չունի այնպիսի նշաձող կամ իր առջև դրված պահանջ, որ անպայման պետք է արձանագրի որևէ իրավախախտում: Հանգամաների պատահական զուգորդմամբ չի եղել, որ հենց լֆրեդ Միրզոյանի վերաբերյալ է կազմվել համապատասխան արձանագրություն, ով եղել է վարորդական իրավունքից զրկված, եղել է ալկոհոլ օգագործած վիճակում և մեքենայի ղեկին: Ապացույցներով առնվազն անհերքելի է, որ որևէ իքս կետից Ալֆրեդ Միրզոյանը ավտոմքենան վարելով հասել է հենց դեպքի վայր: Բացի այդ, Դատարանն իրավացիորեն արանագրել է, որ չի բացառում, որ պրակտիկայում հնարավոր են իրավիճակներ (այդպիսի վտանգներ ևս կլինեն), երբ որևէ պատճառով աշխատելիս չլինեն պարեկային ծառայության աշխատակցին ամրակապված սարքերը և այդ հանգամանքից օգտվելով՝ այլ անձինք (որոնք իրապես կատարել են իրավախախտում) ևս սկսեն վիճարկել իրավախախտում կատարելու փաստը: Սույն գործով հենց այդպիսի իրավիճակ է, քանի, որ մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանը տեղում ոստիկանության ծառայողներից ճշտելով, որ տեսագրություն իրեն չեն կարող ցույց տալ, հենց այդ հանգամանքի վրա էլ կառուցել է իր պաշտպանությունը, հստակ գիտակցելով իր կողմից կատարված արարքի հանցավոր բնույթը: Ընդ որում Դատարանը հիմնվելով է մեղադրյալի հայտնած տվյալների արժանահավատության վրա երկու պարզ պատճառով․ նախ՝ մեղադրյալը մինչ ցուցմունք տալը նախազգուշացվել է սուտ ցուցմունք տալու համար քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու մասին և երկրորդ՝ բացակայում են մեղադրյալի ցուցմունքը կասկածի տակ դնող այլ ապացույցները։ Մինչդեռ՝ նման մոտեցմոն դեպքում անհասկանալի է ինչպես է ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքները գնահատել որպես անարժանահավատ, և անտեսել է այն հանգամանքը, որ մեղադրյալի ցուցմունքը կասկածի տակ դնող այլ ապացույցներ առկա են, մասնավորապես մեղադրյալի ցուցմունքից բացի գործում առկա մնացած բոլոր ապացույցները։ Այսպես, գնահատելով սույն քրեական գործում առկա ապացույցները վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության տեսանկյունից, գտնում եմ, որ հետազոտված ապացույցներով Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու հանգամանքը ապացուցված է:(...)»։ Արդյունքում բողոքաբերը խնդրել է. «(...)Բեկանել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ի թիվ ԵԴ1/3722/01/24 քրեական գործով արդարացման դատավճիռը և Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանցանք կատարելու համար ճանաչել մեղավոր ՝ նշանակելով համաչափ պատիժ:»։ 5.Դատական նիստի ընթացքում կողմերի ներկայացրած պարզաբանումները. 5.1. Մեղադրյալ Ա․Ասատրյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ։ Նշեց, որ մեքենան կանգնած է եղել, պարեկային ծառայողները եկել-ասել են, որ վարորդական իրավունքի վկայական ցույց տա։ Վարորդական իրավունքի վկայական արդեն 5 տարի է՝ չունի։ (առավել մանրամասն տե՛ս դատական նիստի ձայնագրառման կրիչում)։ 6․Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. 6.1. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և փաստարկների սահմաններում ստուգելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը. Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն` 1. Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք …: 2. Յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործության մեջ, համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքին համապատասխան: …:։ ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 14-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական պատասխանատվության հիմքն ինչպես ավարտված, այնպես էլ չավարտված հանցանք կատարելն է:»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով: 2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը: 3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը: 4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի:»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ: 2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա: 3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը: 4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները: 5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:(...)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝ 1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն). 2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին. 3)ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները. 4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ. 5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները. 6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները. 7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը. 8) այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից. 9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները. 10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները: (...)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով:»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից: 2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ: 3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:»։ 6.2. Վերոգրյալ իրավանորմերի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ: Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է: Ապացուցման գործընթացի առաջին տարրն ապացույցներ հավաքելն է: Քրեական վարույթի ընթացքում ապացույցները հավաքվում են երկու եղանակով՝ ապացուցողական գործողությունների կատարման միջոցով և Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերում և կարգով՝ օտարերկրյա իրավասու մարմինների կողմից համապատասխան գործողությունների կատարման միջոցով: Օրենսգիրքն ապացույցի ստուգման հասկացության մեջ, ստուգման ավանդական եղանակների (ապացույցների համադրում, նոր ապացույցների հավաքում, ապացույցի ստացման աղբյուրի վերհանում) շարքում ներառել է նաև ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծությունը: Քրեական դատավարության օրենսգրքով ապացույցի ձևին ներկայացվող պահանջներին ապացույցի համապատասխանության ստուգման արդյունքում վարույթն իրականացնող մարմինը հավաստիանում է, որ պահպանված են ապացույցի արժանահավատության ապահովմանն ու ապացուցողական գործողության մասնակցի իրավունքների պաշտպանությանն ուղղված՝ օրենսգրքով առանձին ապացույցների ձևին ներկայացվող պահանջները: Ինչ վերաբերում է ապացույցների գնահատմանը, այն կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) վարույթն իրականացնող մարմինը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով: Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ հանցագործության մեջ անձի մեղավորության հարցը լուծվում է դրա մասին վկայող բավարար ապացույցների ամբողջությամբ: Ապացույցների բավարարություն հասկացությունը գնահատողական է և իրենից ներկայացնում է ապացույցների համակցության գնահատման վերջնական արդյունք: 6.3. ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, անդրադառնալով ապացույցների բավարարության հարցին, Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 գործով կայացված որոշմամբ նշել է հետևյալը. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը՝ վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։ Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից՝ այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։ Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն՝ օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։ Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝ 1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք, 2)դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն, 3) անմեղության կանխավարկած (…)։ Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցություն» հասկացությունը: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե՝ 1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար, 2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ, 3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում»: Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած: (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 33-րդ կետը): 6.4. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը (…)»։ Մեջբերված նորմը ՀՀ քրեական օրենսգրքում ամրագրված է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունների շարքում։ Հանցագործության հիմնական անմիջական օբյեկտը երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգն ապահովող հասարակական հարաբերություններն են: Վերոնշյալ արարքն ամրագրված է ձևական հանցակազմով, իսկ հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալու պայմաններում և միաժամանակ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելով կամ տրանսպորտային միջոցը վարող անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելով կամ խուսափելով։ Ընդ որում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համակարգային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ վարելու իրավունքից զրկելը կամ այդ իրավունքը կասեցնելը պետք է լինի օրենքով սահմանված կարգով, այն է՝ իրավաչափ վարչական ակտի հիման վրա։ Հակառակ պարագայում, եթե վարչական ակտը կայացվել է օրենքով սահմանված կարգի խախտմամբ և վարչական կամ դատական կարգով անվավեր է ճանաչվել, ապա քննարկվող հանցագործության օբյեկտիվ կողմը բացակայում է։ Հանցագործության սուբյեկտը հատուկ է, քանի որ բացի ընդհանուր սուբյեկտի հատկանիշներից, անձը պետք է օժտված լինի նաև լրացուցիչ հատկանիշներով, այն է՝ լինի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից օրենքով սահմանված կարգով զրկված կամ վարելու իրավունքը կասեցված, կամ չունենա տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և հանդիսանա մեղսունակ ֆիզիկական անձ: Սուբյեկտիվ կողմից հանցագործությունը դրսևորվում է միայն ուղղակի դիտավորությամբ, մասնավորապես՝ անձը գիտակցում է, որ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ իրավունքը կասեցված լինելու կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալու պայմաններում՝ գտնվելով հարբած (ոչ սթափ) վիճակում վարում է տրանսպորտային միջոց կամ գիտակցաբար հրաժարվում է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց: 6.5. Սույն որոշման 6.1-6.4-րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ գնահատման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, անդրադառնալով նաև վերաքննիչ բողոքի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը վիճարկվող դատավճռով մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի բացակայության վերաբերյալ հանգել է իրավաչափ հետևության: Մասնավորապես. Առաջին ատյանի դատարանում դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, ինչպես նաև դրանց ստացման աղբյուրի և ձևավորման ընթացքի համատեքստում, այդ ապացույցներից յուրաքանչյուրը համադրելով մյուս աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ, մեղադրյալի մեղավորության մասին չփարատված բոլոր կասկածները հօգուտ վերջինիս մեկնաբանելով՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում առկա չէ վերաբերելի և թույլատրելի ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բավարար կլիներ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հաստատված համարելու մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու հանգամանքը: Տվյալ դեպքում, անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Սույն գործով չի ձևավորվել վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որը կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված կոնկրետ հանցանքը, մասնավորապես՝ այդ հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի գործողությունների ապացուցվածությունը։ Այլ կերպ ասած՝ սույն գործով ապացույցների անհրաժեշտ և բավարար համակցություն ձեռք չի բերվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշները կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք այն աստիճանի և խորությամբ հաստատված համարելու համար, որ կասկած չմնա դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ։ 6.5.1. Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված՝ թույլատրելի և վերաբերելի ապացույցներն իրենց համակցության մեջ գնահատելու արդյունքում հարկ է արձանագրել, որ 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02:20-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Էրեբունի թանգարանի դիմաց «Մերսեդես» մակնիշի, «□□ □□ □□□» հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցն Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից վարելու հանգամանքը հավաստող ապացույցները հետևյալն են. - վկա Լ.Մ.-ի կողմից տրված ցուցմունքը, ըստ որի՝ «դեպքի օրը՝ ծառայություն իրականացնելու ընթացքում ավտոշուկայի խաչմերուկից դեպի աջ ընթանալիս նկատել է մի մեքենա, որը երթևեկել է անկանոն ձևով: Հասկանալու համար տվյալ մեքենայի վարորդը սթափ է, թե ոչ, հրահանգել են կանգնեցնել մեքենան փողոցի աջակողմյան հատվածում, սակայն վարորդն արդեն իսկ նկատել էր իրենց և այդ իսկ պատճառով ցանկացել է մեքենան կայանել ավելի շուտ: Պարեկային ծառայության ավտոմեքենայի փարոսիկները մշտապես միացված են եղել: Չի հիշում՝ նշված մեքենայում ուղևորներ եղել են, թե ոչ, սակայն հիշում է, որ վարորդը հրաժարվել է սթափության զննություն անցնելուց: Իրեն ամրակապված տեսաձայնագրության սարքը իր հիշելով՝ չի տեսաձայնագրել ընթացքը, քանի որ մարտկոցը եղել է լիցքաթափված: Պրակտիկայում կասկածելի վայրերում և ժամերի կայանված մեքենաների երբևիցե չի մոտեցել և չի մոտենա, եթե ստույգ տվյալ չունենա հանցագործության կամ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ: Եթե մեղադրյալի մեքենան լիներ կանգնած՝ կայանված վիճակում, ապա չէր մոտենա և չէր արձանագրի իրավախախտումը», - վկա Շ.Վ.-ի կողմից տրված ցուցմունքը, ըստ որի՝ «դեպքի օրը ծառայությունն իրականացրել է Էրեբունի վարչական շրջանում՝ պարեկ Լ.Մ.-ի հետ: Ալֆրեդ Միրզոյանի մեքենան նկատել են Խաչիկ Դաշտենցի փողոցից դեպի Էրեբունու թանգարան շրջադարձի ժամանակ, երբ նա անհարկի արագություն է զարգացրել, ինչի պատճառով էլ կանգնեցրել են մեքենան: Կանգնեցնելուց հետո վարորդն անմիջապես իջել է մեքենայից և հայտնել, որ նա չի վարել մեքենան, սակայն օգտագործել է ալկոհոլային խմիչք: Նրան առաջարկել են անցնել սթափության զննություն, որից վարորդը հրաժարվել է, առաջարկել են գնալ «Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն», որից ևս վարորդը հրաժարվել է, ինչից հետո կազմվել է արձանագրություն: Այդ ժամանակ մեքենայի լուսաձայնային փարոսիկները եղել են միացված վիճակում, իսկ իր վրա ամրակապված տեսաձայնագրող սարքը եղել է անջատված՝ լիցքավորված չլինելու պատճառով, իսկ մեքենայի մեջ առկա սարքերի տեսաձայնագրությունները պահպանվում են ընդամենը 2 ամիս, ամեն դեպքում՝ իրենք հնարավորություն չունեն այդ տեսագրությունները դիտելու: Վարորդի կողքին եղել է մեկ ուղևոր, իսկ հետևում՝ նկատել են նաև 2 կին ուղևորի: Նշված անձանցից ոչ ոք որպես վարորդ չի ներկայացել: Պրակտիկայում եղել են դեպքեր, երբ մոտեցել է կասկածելի վայրում կայանված մեքենաների և նկատել, որ մեքենայում գտնվող անձինք օգտագործում են թմրանյութեր:»: - Զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, որի համաձայն՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 03:35-ին, Երևան քաղաքի Աճառյան փողոցի 2/2-րդ հասցեում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի կրտսեր պարեկ Լ.Մ.-ի (կրծքանշան թիվ □□□□□□) կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն, համաձայն որի՝ Ալֆրեդ Ասատուրի Միրզոյանը չունենալով տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02:20-ին, Երևան քաղաքի Էրեբունի թանգարանի դիմաց վարել է «Մերսեդես» մակնիշի, «□□ □□ □□□» հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան և հրաժարվել է (խուսափել է) սթափության վիճակի զննություն անցնելուց: Ընդ որում՝ հարկ է նկատել, որ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180409962 արձանագրությունը կազմվել է, ոչ թե Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից ոչ սթափ վիճակում «Մերսեդես» մակնիշի, «□□ □□ □□□» հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարելու, այլ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելու համար: Միևնույն ժամանակ ուշադրության արժանի է նաև այն հանգամանքը, որ դատաքննության ընթացքում տված ցուցմունքով մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանը պնդել է, որ պարեկային ծառայողների մոտենալու ժամանակ մեքենան եղել է կայանված վիճակում, ինքը նստած է եղել մեքենայի ղեկին, սակայն մեքենան չի շահագործվել: Սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվել է, քանի որ մեքենան իր կողմից չի շահագործվել: Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 02:20-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Էրեբունի թանգարանի դիմաց «Մերսեդես» մակնիշի, «□□ □□ □□□» հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից վարվելու հանգամանքը հաստատված համարելիս Առաջին ատյանի դատարանը հիմնվել է առավելապես ոստիկանության ծառայողներ՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկներ Շ․Վ․-ի և Լ․Մ․-ի ցուցմունքների, ինչպես նաև վերջինիս կողմից վարչարարություն իրականացնելու արդյունքում կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180409962 արձանագրության վրա: 6.5.2. Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածով երաշխավորված արդար դատաքննության իրավունքի կապակցությամբ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը Մուշեղ Սաղաթելյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով 2018 թվականի սեպտեմբերի 20-ի վճռում (8) արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. - որոշելու համար, թե արդյոք վարույթն ընդհանուր առմամբ արդար է եղել, թե՝ ոչ, պետք է հաշվի առնել, թե արդյոք պահպանվել են պաշտպանության կողմի իրավունքները, և արդյոք դիմումատուին հնարավորություն է տրվել վիճարկելու ապացույցների իսկությունը և առարկելու դրանց օգտագործման դեմ։ Ի լրումն, ապացույցների որակը պետք է քննարկման առարկա հանդիսանա, ներառյալ` արդյոք այդ ապացույցների ձեռքբերման հանգամանքները կասկած չեն առաջացնում դրանց վստահելիության և ճշգրտության վերաբերյալ (9), - որպես ընդհանուր կանոն՝ դատարաններն են գնահատում իրենց ներկայացված ապացույցները, ինչպես նաև այն ապացույցների վերաբերելիությունը, որոնք վկայակոչում է պաշտպանության կողմը: Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3-րդ կետի «դ» ենթակետով նրանց թույլատրվում է, կրկին որպես ընդհանուր կանոն, որոշել՝ արդյոք անհրաժեշտ է անձանց որպես վկա կանչելը՝ կոնվենցիոն համակարգում այդ բառին տրված «ավտոնոմ» նշանակությամբ: Ապացույցները վերցնելու համատեքստում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը հատուկ ուշադրություն է դարձրել կողմերի հավասարության սկզբունքին համապատասխանությանը, որն արդար դատաքննության հիմնարար հայեցակետերից մեկն է, և որով ենթադրվում է, որ դիմումատուին պետք է «տրվի իր գործն այնպիսի պայմաններում ներկայացնելու ողջամիտ հնարավորություն, որն իր համար ոչ բարենպաստ պայմաններ չի ստեղծի՝ համեմատած իր հակառակորդի հետ» (10), - չնայած սովորաբար ազգային դատարաններն են որոշում կայացնում վկային կանչելու անհրաժեշտության և նպատակահարմարության վերաբերյալ, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը բացառիկ հանգամանքներում կարող է հանգել այն եզրակացության, որ այդպես չվարվելը հակասում է Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածին (11), - եթե վկաներին հարցաքննելու մասին մեղադրյալի միջնորդությունն ավելորդ բարդություններ չի առաջացնում, բավարար հիմնավորված է, առնչվում է մեղադրանքի էությանը և թերևս կարող է ամրապնդել պաշտպանությունը կամ նույնիսկ հանգեցնել արդարացման դատավճռի, ապա ներպետական իշխանություններն այդ միջնորդությունը մերժելու համար պետք է համապատասխան պատճառաբանություններ ներկայացնեն (12), - չնայած դիմումատուին դատապարտելիս ներպետական դատարանները, ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքներից բացի, հղում են կատարել այլ ապացույցների, միակ ապացույցը, որով ուղղակիորեն ենթադրվում էր դիմումատուի մասնակցությունն այդ արարքների կատարմանը, և որով տրամադրվում էր դրանց մանրամասները, տվյալ ցուցմունքներն էին։ Բոլոր մյուս ապացույցները, որոնց դատարանները հղում են կատարել, անուղղակի ապացույցներ են, և չի կարելի ասել, որ դրանք ուղղակիորեն ցույց են տալիս դիմումատուի առնչությունը մեղսագրվող արարքներին (13), - Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը քննել է մի շարք գործեր, որոնց դեպքում հրապարակային միջոցառման ժամանակ անհատին իր պահվածքի պատճառով քրեական հետապնդման են ենթարկել և դատապարտել՝ հիմնվելով բացառապես այն ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքների վրա, որոնք ակտիվորեն ներգրավված են եղել վիճարկվող իրադարձություններում։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը գտել է, որ այդ վարույթներում դատարանները պատրաստակամորեն և անվերապահորեն ընդունել են ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքները և դիմումատուին որևէ հնարավորություն չեն տվել հակառակ ապացույցներ ներկայացնելու։ Այն վճռել է, որ այս մեղադրանքների հիմքում ընկած այն հիմնական փաստերի վերաբերյալ վեճի դեպքում, երբ մեղադրանքի կողմի միակ վկաներն այն ոստիկանության ծառայողներն են եղել, որոնք ակտիվ դեր են ունեցել վիճարկվող իրադարձություններում, դատարանները պետք է պարտադիր օգտագործեին յուրաքանչյուր ողջամիտ հնարավորություն՝ ստուգելու նրանց մեղադրական ցուցմունքները (14): 6.5.3. Սույն որոշման 6.5.1-րդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 6.5.2-րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների, Մուշեղ Սաղաթելյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ պարեկային ծառայողներ Լ․Մ․-ը և Շ․Վ․-ը ակտիվորեն ներգրավված են եղել վիճարկվող իրադարձություններում, մասնավորապես՝ իրականացրել են վարչարարություն և շահագրգռված են եղել իրենց կողմից կատարված վարչարարության պատշաճության հանգամանքն ապացուցելու հարցում, ինչը ողջամտորեն կասկածի տակ է դնում նրանց ցուցմունքների արժանահավատությունը։ Ինչ վերաբերում է հետազոտված մյուս ապացույցներին, ապա դրանք անուղղակի ապացույցներ են և ուղղակիորեն չեն հաստատում Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից մեքենան վարելու հանգամանքը։ Ավելին՝ մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանը ցուցմունքով հայտնել է, որ պարեկային ծառայողների մոտենալու ժամանակ մեքենան եղել է կայանված վիճակում, ինքը նստած է եղել մեքենայի ղեկին, սակայն մեքենան չի շահագործվել, սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվել է, քանի որ մեքենան իր կողմից չի շահագործվել: 6.5.4. Բացի այդ, դատավճիռ կայացնելուց ապացույցների արժանահավատությունը գնահատելիս Առաջին ատյանի դատարանի կողմից իրավացիորեն հաշվի է առնվել նաև անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը: Մասնավորապես՝ դեռևս 21.11.2024թ. Ալֆրեդ Միրզոյանը որպես մեղադրյալ հարցաքննվելիս իրեն մեղավոր չի ճանաչել և հրաժարվել է ցուցմունք տալուց: Նշված հանգամանքի պայմաններում վարույթն իրականացնող մարմինը ողջամտորեն պետք է գիտակցեր, որ մեղադրյալն ամենայն հավանականությամբ վիճարկելու է դատաքննության փուլում իրեն առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը: Այսինքն՝ վարույթն իրականացնող մարմնին մեղադրյալի հարցաքննության պահից սկսած հայտնի է եղել Ալֆրեդ Միրզոյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի գործողությունը կատարելու փաստը վիճարկելու հանգամանքը, սակայն ժամանակին պատշաճ միջոցներ չի ձեռնարկել օբյեկտիվ ապացույց հանդիսացող տեսաձայնագրությունները ստանալու և զննելու ուղղությամբ, որը մեղադրյալի կողմից մեղսագրվող արարքի օբյեկտիվ կողմի գործողությունները կատարելու փաստը վիճարկելու պայմաններում հանդիսացել է անհրաժեշտ ապացույց: 6.5.5. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Ալֆրեդ Միրզոյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցավոր արարք, այն է՝ չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, վարել է տրանսպորտային միջոց, սակայն հրաժարվել և խուսափել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց: Հետազոտված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Ալֆրեդ Միրզոյանին մեղսագրվող հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու այն ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած: Ինչ վերաբերում է պարեկային ծառայողների ցուցմունքներին, ապա դրանք հանդիսանում են վարչարարության ելքով շահագրգռված անձանց ցուցմունքներ, որոնց արժանահավատությունը՝ դրանց վստահելիության և ճշգրտության առումով, կասկած է հարուցում, այլ օբյեկտիվ ապացույցներով ամրապնդված չէ, իսկ յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները: 6.6. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերը նշված հանգամանքների հիման վրա կառուցված Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումը՝ մեղադրյալ Ալֆրեդ Միրզոյանին մեղսագրվող հանցանքի կատարման մեջ վերջինիս արդարացնելու մասին, իրավաչափ է և բխում է գործով ձեռք բերված փաստերից, միաժամանակ, գտնում է, որ դատախազի կողմից վերաքննիչ բողոքում չեն ներկայացվել այնպիսի ծանրակշիռ փաստարկներ, որոնք կարող են վկայել հակառակի մասին: Վերոգրյալի համատեքստում՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտում բացակայում է դատական ակտի բեկանման հիմք հանդիսացող որևէ դատական սխալ, վիճարկվող դատական ակտը հիմնավորված և պատճառաբանված է, ուստի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Գ.Մուրադյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը՝ թողնել անփոփոխ: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 367-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Գ.Մուրադյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել։ 2. Թիվ ԵԴ1/3722/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ի դատավճիռը թողնել անփոփոխ: 3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` դատական ակտը ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ ԴԱՏԱՎՈՐ ԴԱՏԱՎՈՐ Է․ՄԱՆԱՍՅԱՆ Ն․ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ Ա․ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 17-02-2026 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 16-04-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատոր, 1-ին հատորը՝ 53 թերթ, 2-րդ հատորը՝ 86 թերթ, 3-րդ հատորը՝ 61 թերթ: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 16-04-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատոր, 1-ին հատորը՝ 53 թերթ, 2-րդ հատորը՝ 86 թերթ, 3-րդ հատորը՝ 61 թերթ: |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 32964/26 |