ԵԴ1/3679/01/24







Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«04» հուլիսի 2025 թվական քաղաք Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ` ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` ԳՈՀԱՐ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
ԱԳՆԵՏԱ ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ ՀՐԱՆՈՒՇ ՄԻՔԱԵԼՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ ԱԼԲԵՐՏ ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆԻ

«Աջափնյակ 1» նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանի (Անդրեասյան)՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (ծնված՝ 1995 թվականի նոյեմբերի 25-ին՝ Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ՀԾՀ 3510950135, ութամյա կրթությամբ, չամուսնացած, չդատված, աշխատում է որպես բանվոր, հաշվառված քաղաք Երևան, Շերամի 115-րդ շենք, 45-րդ բնակարան հասցեում, բնակվում է՝ քաղաք Երևան, Հաղթանակ թաղամաս, 4-րդ փողոց, 49-րդ տուն հասցեում, որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը)։

1. Նկարագրական մաս.

2024 թվականի փետրվարի 19-ին Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանը ձերբակալվել է, և նույն օրն ազատ արձակվել։
2024 թվականի փետրվարի 19-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60070624 քրեական վարույթը, որը 2024 թվականի օգոստոսի 08-ին ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժին։
2024 թվականի նոյեմբերի 18-ին Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
2024 թվականի նոյեմբերի 20-ին Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ին մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան են մուտքագրվել քրեական վարույթի նյութերը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Վ․Ջիվանյանին, որով 2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ին ստանձնվել է վարույթ և նշանակվել նախնական դատալսումներ։
2025 թվականի ապրիլի 21-ին ավարտվել են հիմնական դատալսումները և Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանի նկատմամբ կայացվել է մեղադրական վերդիկտ` Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, նույն օրն իրականացվել են լրացուցիչ դատալսումներ։

1.1. Մեղադրանքի փաստական նկարագրություն.
Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն արարքի համար, որ նա, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ գործով 2023 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ 8180265439 որոշմամբ, հանդիսանալով մեկ տարի ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 18-ը ներառյալ, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձ և 2023 թվականի դեկտեմբերի 18-ից հաստատապես իմանալով այդ մասին, 2024 թվականի փետրվարի 19-ին՝ ժամը 01:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Լենինգրադյան փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 43 WW 003 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ Նարեկ Նշանի Մուրադյանի կողմից: Միաժամանակ, ստուգման նպատակով հիշյալ տրանսպորտային միջոցը կանգնեցնելուց հետո ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակիցը Jupiter X/RP մակնիշի, 91100941 համարի ալկոտեստեր սարքով ստուգաչափել և պարզել է, որ վարորդ Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանի արտաշնչած օդում ալկոհոլի մաքուր քանակությունը կազմում է 0,257 մգ/լ, որը վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ մասի համաձայն՝ համարվում է ոչ սթափ վիճակ:

1.2. Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցներ.
Դատաքննությամբ հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները՝
1.2.1. Մեղադրյալ Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ տեղյակ է եղել վարորդական վկայականից զրկված լինելու մասին։ Մեղադրանքում նշված հանգամանքները ճիշտ են։ Զրկվելուց հետո ոչ սթափ վիճակում վարել է ավտոմեքենա, ընդունում է մեղադրանքում նկարագրված հանգամանքները, զղջում է կատարած արարքի համար։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

1.2.2. Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180265439 արձանագրությունը և որոշումը, որի համաձայն՝ 09․12․2023թ. ժամը 01։55-ին, Երևան քաղաքի Թամանցիների փողոցում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձը՝ Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանը, տրանսպորտային միջոցը վարել է ոչ սթափ վիճակում։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 29/

1․2․3․ Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8400123375 արձանագրությունը և որոշումը, որի համաձայն՝ 19․02․2024թ. ժամը 01։00-ին, Երևան քաղաքի Լենինգրադյան փողոցում Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանը վարել է տրանսպորտային միջոց, որի արտաքին լուսային սարքերը սահմանված ռեժիմով չեն աշխատում, և տուգանվել 5000 ՀՀ դրամ։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 26/

1.2.4. Սթափության վիճակի զննության արձանագրությունը, համաձայն որի Ալբերտ Հայրապետյանի արտաշնչած օդում ալկոհոլի պարունակությունը եղել է 0,257 մգ/լ։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 3/

1.2.5. Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված՝ Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանի վարորդական վկայականի տվյալները, որի համաձայն՝ վարորդական վկայականի կարգավիճակը նշված է «Զրկված», սկիզբը՝ 18․12․2023թ․, ավարտը՝ 18․12․2024թ․։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 11/

1․2․6․ «Roadpolice.am» կայքից արտատպված տեղեկանքը, համաձայն որի Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանը տեղեկացված է եղել վարորդական վկայականից զրկված լինելու մասին։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 35-37/

1․2․7․ Փաստաթղթի զննում կատարելու մասին արձանագրությունը և արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշումը, համաձայն որոնց զննվել և արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել թիվ 8180265439 վարչական վարույթի ողջ նյութերը և վարչական իրավախախտման վերաբերյալ 19.02.2024 թվականի թիվ 8400123375 արձանագորությունը, 2024 թվականի փետրվարի 19-ին Ալբերտ Անդրեասյանի սթափության վիճակի ստուգման ստուգաչափման սարքի կտրոնը, և Ալբերտ Անդրեասյանի կողմից «ROADPOLICE.AM» հարթակից օգտվելու և էլեկտրոնային եղանակով ծանուցումների վերաբերյալ տեղեկանքի թվայնացված տարբերակներից արտատպված օրինակը:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 45-47/

1․2․8․ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ, ոստիկանության լեյտենանտ Նվեր Մուրադյանի զեկուցագիրը։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 2/

1.2.9. Ձերբակալման վերաբերյալ արձանագրությունը, որի համաձայն Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանը 19․02․2024թ․ ձերբակալվել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկված հարբած վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելու հիմնավոր կասկածանքով։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 5-7/

1.2.10. Թիվ 113406 ստուգաչափման վկայականը, համաձայն որի Jupiter X/RP տեսակի 91100941 գործարանային համարի ալկոտեստերն ուժի մեջ է 2023 թվականի դեկտեմբերի 07-ից մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 07-ը, չափման տիրույթը 0,000÷2,000 մգ/լ է։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

Լրացուցիչ դատալսումներում Դատարանը հետազոտել է նաև հետևյալ ապացույցները.

1.2.11. ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված ձև 8 տեղեկանքը, դատվածության և հետախուզման առկայության հարցման ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, Արագածոտնի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 30.10.2024թ. թիվ ԱՐԱԴ/0306/01/24 դատավճիռը և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կողմից տրված տեղեկատվությունը, որոնց համաձայն՝ Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանը Արագածոտնի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 30.10.2024թ. թիվ ԱՐԱԴ/0306/01/24 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ նշանակվել է պատիժ տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով: Թույլատրվել է Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանին դատավճռով նշանակված տուգանքի գումարը վճարել մաս առ մաս՝ 1 (մեկ) տարվա ընթացքում, յուրաքանչյուր ամիս՝ 31.250 (երեսունմեկ հազար երկու հարյուր հիսուն) ՀՀ դրամի չափով: 04.03.2025թ. դրությամբ Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանը թիվ ԱՐԱԴ/0336/01/24 դատավճռով նշանակված տուգանքից որևէ վճարում չի կատարել: 04.03.2025թ․ միջնորդություն է ներկայացվել Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանի նկատմամբ Արագածոտնի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 30.10.2024թ. թիվ ԱՐԱԴ/0336/01/24 դատավճռով նշանակված՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ տուգանքի չափին համարժեք գույք բռնագանձելու վերաբերյալ:
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 51/

1.2.12. Պետական եկամուտների կոմիտեի շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի հարցվող ժամանակահատվածում Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանի եկամուտը բացակայում է։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

1.3. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները.

Դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելով սույն գործով ձեռք բերված ապացույցները և դրանք գնահատելով վերաբերելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, եզրահանգում է․ հաստատված է, որ մեղադրյալ Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանը, զրկված լինելով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից, գտնվելով ոչ սթափ (հարբած) վիճակում, 2024 թվականի փետրվարի 19-ին՝ ժամը 01:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Լենինգրադյան փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 43 WW 003 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան։ Մասնավորապես՝ մեղադրյալն իր ցուցմունքով նշել է, որ զրկված է եղել տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից և ալկոհոլ օգտագործած վիճակում մեղադրանքում նշված օրը վարել է ավտոմեքենա, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությամբ արձանագրվել է մեղադրանքում նշված ժամանակահատվածում մեղադրյալի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը, սթափության զննության կտրոնով արձանագրվել է մեղադրյալի՝ տվյալ ժամանակ ոչ սթափ լինելու հանգամանքը, ՀՀ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրի հաշվառման շտեմարանից արտատպված քաղվածքով արձանագրվել է մեղադրյալի՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկված լինելը։
Դատարանը հաստատված է համարում նաև, որ Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանը, տվել է խոստովանական ցուցմունք և չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը։

2. Պատճառաբանական մաս.

2.1. Քննարկելով մեղադրյալ Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանին առաջադրված մեղադրանքի փաստակազմը հաստատված լինելու հանգամանքը և դրա իրավաբանական որակումը՝ Դատարանը պետք է պատասխանի հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
բ) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
գ) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
դ) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ.
ե) դատապարտված մեղադրյալի արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման։
2.1.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Դատարանը գտնում է, որ հետազոտված ապացույցներով հաստատվել է, որ մեղադրյալ Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանը, զրկված լինելով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից, գտնվելով ոչ սթափ (հարբած) վիճակում, 2024 թվականի փետրվարի 19-ին՝ ժամը 01:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Լենինգրադյան փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 43 WW 003 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան։
2.1.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
(…)»:
Նշված հանցակազմի օբյեկտը երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործումն ապահովող հասարակական հարաբերություններն են, օբյեկտիվ կողմը՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը: Սուբյեկտիվ կողմից դրսևորվում է ուղղակի դիտավորությամբ, իսկ սուբյեկտը 16 տարին լրացած անձն է։
Հաստատված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են բերված հանցակազմի հատկանիշներին, հետևաբար ապացուցված է արարքի քրեական հակաիրավականությունը։
2.1.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Հետազոտված ապացույցներով՝ մեղադրյալի ցուցմունքով, անձի սթափության վիճակի զննության, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունով հաստատվել է, որ մեղադրյալ Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանին վերագրված արարքը կատարվել է նրա կողմից։
2.1.3. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Քննարկվող հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է ուղղակի դիտավորությամբ։ Այսինքն՝ հանցավորը գիտակցում է, որ տրանսպորտային միջոցը վարում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ կասեցված լինելու կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալու պայմաններում՝ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում, կամ հրաժարվում կամ խուսափում է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց։ Տվյալ դեպքում՝ մեղադրյալի ցուցմունքով, ՀՀ էլեկտրոնային կառավարման համակարգից արտատպված քաղվածքով հաստատվել է, որ նա գիտակցել է, որ զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց, հետևապես հաստատվել է դատապարտված մեղադրյալ Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանի մեղքը նրան վերագրված արարքի կատարման մեջ։
2.1.4. Անդրադառնալով «ե» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Սույն գործի դատաքննությամբ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ապացուցված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նկարագրված դիսպոզիցիային։
2.2. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով պատիժ է նախատեսվում տուգանք` առավելագույնը քսանապատիկի չափով, հանրային աշխատանքներ` ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կարճաժամկետ ազատազրկում` մեկից երկու ամիս ժամկետով, ազատազրկում` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ դատապարտված մեղադրյալ Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյո՞ք Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանը ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանի նկատմամբ.
դ) Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
2.2.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(․․․)
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
(․․․)
10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը,
(․․․)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք:»:
Տվյալ դեպքում Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետը՝ որպես Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում խոստովանական ցուցմունքներ տալը։
2.2.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանին պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար նա ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար։
2.2.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(…):»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ քրեական գործով արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…): Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»: (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39-րդ կետը)։
Անդրադառնալով արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ քրեական գործով որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-15-րդ կետերը):
Վերը մեջբերված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում անդրադառնալով Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելուն՝ Դատարանը հիմք է ընդունում հետևյալ հանգամանքները.
- մեղադրյալ Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն,
- հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը՝ խոստովանել է իր կողմից կատարած իրավախախտումը,
- նրա անձը բնութագրող հանգամանքները՝ հանցանքը կատարելու պահին դատված չի եղել, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող սույն դատավճռի 2.2.1 կետում նշված հանգամանքները և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը,
- կայուն եկամուտ չունենալը:
Այսպիսով՝ Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալ Ալբերտ Հայրապետյանի նկատմամբ պետք է նշանակել նրան վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված հանրային աշխատանքներ պատժատեսակը՝ 100 (հարյուր) ժամ տևողությամբ։
Անդրադառնալով Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանի նկատմամբ Արագածոտնի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 30.10.2024թ. թիվ ԱՐԱԴ/0336/01/24 դատավճռով նշանակված՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը վճարված չլինելու հանգամանքին, Դատարանը հաշվի է առնում, որ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան մարմնի կողմից միջնորդություն է ներկայացվել դատարան՝ տուգանքի չափին համարժեք գույք բռնագանձելու վերաբերյալ, այսինքն՝ պատժի կատարումն ապահովելու համար իրականացվում է լրացուցիչ գործիքակազմ, և պատիժների համակցություն կիրառելու դեպքում այն կարող է հանգեցնել դրա ընդհատմանը, հետևաբար գտնում է, որ նման պայմաններում դատավճիռների համակցությամբ պատիժ նշանակելը նպատակահարմար չէ և դրանք պետք է ի կատար ածվեն առանձին:
2.2.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն:
2.3. Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի, գույքի արգելադրման, վարութային ծախսերի, իրեղեն ապացույցների վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում։
2.4. Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 99-րդ հոդվածի կարգավորումներով, գտնում է, որ քրեական գործով ապացույցները պետք է թողնել քրեական գործի նյութերում։
2.5. Անդրադառնալով մեղադրյալ Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցին՝ բացակայելու արգելքին, Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելն այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում մեղադրյալի դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար:
2.6. Սույն դատական ակտը կայացնելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 99-րդ, 276-րդ, 347-350-րդ հոդվածներով։

3. Եզրափակիչ մաս.
Ելնելով վերոգրյալից` Դատարանը

ՎՃՌԵՑ

Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ հանրային աշխատանքներ՝ 100 (հարյուր) ժամ տևողությամբ։
Ալբերտ Բագրատի Հայրապետյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատական ակտն ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով ապացույցները թողնել քրեական գործի նյութերում։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆ