ԵԴ1/3665/01/24




ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան)
նախագահությամբ՝ դատավոր Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆԻ

«26» փետրվարի 2026թ. ք.Երևան

մեղադրյալ Անուշավան Արթուրի Մկրտչյանի պաշտպան Ա.Աֆանդյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարանի)՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 17-ի թիվ ԵԴ1/3665/01/24 որոշումը,

ՊԱՐԶԵՑ

Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը.
2024 թվականի դեկտեմբերի 02-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնի քննիչ Գ.Մազմանյանի կողմից կազմվել է թիվ 15-0594-24 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Եղիշե Արայի Հակոբյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով (2 դրվագ), Անուշավան Արթուրի Մկրտչյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 171-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, Վարանցով Արտյոմի Գևորգյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով (2 դրվագ) և 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, Անդրուշ Կամոյի Սարգսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով (2 դրվագ) և 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով։
2025 թվականի հունիսի 02-ին Առաջին ատյանի դատարանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2025 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Առաջին ատյանի դատարանի կողմից որոշում է կայացվել մեղադրյալ Անուշավան Արթուրի Մկրտչյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 3 /երեք/ ամսով երկարաձգելու մասին։
2025 թվականի դեկտեմբերի 29-ին Վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված որոշման դեմ մեղադրյալ Անուշավան Մկրտչյանի պաշտպան Ա.Աֆանդյանի հատուկ վերանայման բողոքը։
2026 թվականի փետրվարի 12-ին Վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել, իսկ փետրվար 13-ին դատավոր Լ.Ալավերդյանի աշխատակազմին են փոխանցվել թիվ ԵԴ1/3665/01/24 վարույթի նյութերը։
Վերաքննիչ դատարանի 2026 թվականի փետրվարի 16-ի որոշմամբ հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ։

Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Մեղադրյալ Անուշավան Արթուրի Մկրտչյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 171-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով այն բանի համար, որ նա «(…) 2024 թվականի հունիսի 10-ին՝ ժամը 01:10-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտա 40 հասցեի մոտ Աշոտ Համլետի Քոչարյանին ապօրինաբար կյանքից զրկելու, իսկ Անդրուշ Սարգսյանին մարմնական վնասվածք պատճառելու դիտավորությամբ իր մոտ պահվող սուր կտրող-ծակող առարկայով հարվածներ է հասցրել Աշոտ Քոչարյանի մարմնի տարբեր մասերին՝ ապօրինաբար կյանքից զրկելով վերջինիս, իսկ Անդրուշ Սարգսյանին պատճառելով թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածք: Այսպես.
Վարանցով Արտյոմի Գևորգյանը, իր ընկերների՝ Աշոտ Համլետի Քոչարյանի և Անդրուշ Կամոյի Սարգսյանի հետ 2024 թվականի հումիսի 10-ին՝ ժամը 00:50-ի սահմաններում, գտնվել են Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտայի 42Ա հասցեում գործող «Սնապ Մոբայլ» խանութ-սրահի դիմաց, որտեղ Եղիշե Արայի Հակոբյանը Վարանցով Գևորգյանի կողմից հեռախոսով խոսելու ընթացքում հնչեցրած անհասցե հայհոյանքի հետ կապված դիտողություն է արել վերջինիս և ընկերներին, որից հետո դիտողություն կատարելու հարցի շուրջ վիճաբանություն է սկսվել նրանց միջև: Վիճաբանության ժամանակ Վարանցով Գևորգյանը, Աշոտ Քոչարյանը և Անդրուշ Սարգսյանը խմբի կազմում, հասարակության նկատմամբ անհարգալից, իրավական և բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով, հարձակվել և միմյանց գործողությունները' փոխլրացնելով հարվածներ են հասցրել Եղիշե Հակոբյանին ու Ալեն Արզումանյանին, Եղիշե Հակոբյանը իր հերթին փոխադարձ հարվածներ է հասցրել Անդրուշ Սարգսյանին, այդ կերպ Վարանցով Գևորգյանը, Անդրուշ Սարգսյանը և Աշոտ Քոչարյանը տևական ժամանակ' շուրջ 5 րոպե կատարել են խուլիգանություն, Երևան քաղաքի բանուկ հատվածում, անտեսելով հիշյալ հատվածով անցնող քաղաքացիների առկայությունը հնչեցրել են անպարկեշտ արտահայտություններ' խախտելով քաղաքացիների անդորրը, ազատ տեղաշարժվելու հնարավորությունը:
Դրանից հետո, Եղիշե Հակոբյանը վիճաբանության մասին տեղեկացրել է իր հորաքրոջ որդուն' Անուշավան Մկրտչյանին, ովքեր Վարանցով Արտյոմի Գևորգյանին, Աշոտ Համլետի Քոչարյանին և Անդրուշ Կամոյի Սարգսյանին տեսնելու նպատակով քայլել են Մաշտոցի պողոտայով և հասնելով Մաշտոցի պողոտայի 40-րդ հասցեի մոտ' հանդիպել են դեպի իրենց քայլող Վարանցով Արտյոմի Գևորգյանին, Աշոտ Համլետի Քոչարյանին և Անդրուշ Կամոյի Սարգսյանին ու հարձակվել և սկսել են հարվածներ հասցնել վերջիններիս, որի ընթացքում Անուշավան Մկրտչյանն Աշոտ Քոչարյանին ապօրինաբար կյանքից զրկելու դիտավորությամբ իր մոտ պահվող սուր կտրող-ծակող առարկայով հարվածներ է հասցրել վերջինիս կենսական նշանակության օրգանների ուղղությամբ, մասնավորապես' կրծքավանդակի և նախաբազկի հատվածներին' պատճառելով ձախ նախաբազկի ներսային մակերեսի' ծակած-կտրած վերք, ուղեկցված դաստակը ծալող ծղիկային մկանի վնասումով, կրծքավանդակի ձախ կեսի հետին մակերեսի, կրծքավանդակի խոռոչը թափանցող, իր ընթացքով հետևից առաջ և թեթևակի ներքևից-վերև ուղղությամբ' ձախից կրծքավանդակի լայնական, երկայնական, 7-րդ միջկողային մկանների, 8-րդ կողոսկրի վերին եզրի, ձախ թոքի միջանցիկ և ձախ թոքային զարկերակի ստորին ճյուղի վնասումով, ներքին և արտաքին արյունահոսությամբ ուղեկցված ծակած-կտրած վերք, որի հետևանքով վերջինս մահացել է:
Բացի այդ, նույն ժամանակահատվածում Եղիշե Հակոբյանը Անդրուշ Սարգսյանին գցել է գետնին և սկսել են փոխադարձ հարվածներ հասցնել միմյանց, որի ժամանակ Անուշավան Մկրտչյանը մոտեցել է միմյանց փոխադարձ հարվածներ հասցնող Անդրուշ Սարգսյանին ու Եղիշե Հակոբյանին և Անդրուշ Սարգսյանին մարմնական վնասվածք հասցնելու դիտավորությամբ, իր մոտ գտնվող սուր կտրող-ծակող առարկայով հարվածել է Անդրուշ Սարգսյանի պոչուկային հատվածին և նույն առարկայի հետնամասով հարվածել է վերջինիս գլխի հատվածին' Անդրուշ Սարգսյանին պատճառելով պոչուկային հատվածի ծակած-կտրած չթափանցող վերքի, գլխի հետին ծոծրակային հատվածի քերծվածքի ձևով թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող' առողջության կարճատև քայքայումով մարմնական վնասվածքներ: (...)»:

Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 17-ի որոշման համաձայն՝(...) Վերոգրյալի հաշվառմամբ դատարանը, մեղադրյալ Անուշավան Մկրտչյանին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքների կատարման եղանակի եւ դրանց դրսեւորման ձեւի համատեքստում, փաստում է, որ քրեական գործը բավարար հնարավորություն եւ հիմքեր է տալիս ենթադրելու եւ գալու եզրահանգման, որ քրեական վարույթի տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել նրա նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի իրավաչափության պայմանները։ Մասնավորապես՝ վարույթի տվյալ փուլում դեռեւս առկա է Անուշավան Մկրտչյանի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելուց, այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելուց զերծ պահելու անհրաժեշտություն եւ նշված ռիսկն ընդհանրապես չի վերացել եւ չի նվազել՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ վարույթը դեռեւս գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում (սահմանված կարգով եւ ժամկետներում, առանց անհարկի ձգձգումների նշանակվել են դատական նիստեր, սակայն օբյեկտիվ պատճառներով նախնական դատալսումների փուլը հնարավոր չի եղել ավարտել մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու եռամսյա ժամկետում): Այսինքն՝ քրեական գործում այդ մասով առկա են բավարար փաստական տվյալներ:
Անդրադառնալով պաշտպանի կողմից նշված՝ որպես մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքներին, դատարանը կրկին անգամ ընդգծում է, որ սույն որոշմամբ արձանագրված փաստական տվյալների պայմաններում դրանք չեն կարող բացառել այլընտրանքային խափանման միջոցների պայմաններում վերջինիս կողմից ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսեւորելու հավանականությունը: Այլ կերպ՝ դատարանը գտնում է, որ դատավարության ներկայիս փուլում մեղադրյալ Անուշավան Մկրտչյանի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելուց, այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելուց զերծ պահելու ռիսկը դեռեւս շարունակում է մեծ լինել, իսկ խափանման միջոց կալանքը մինչ այս պահն ապահովել է վերջինիս պատշաճ վարքագիծը։
Ինչ վերաբերում է պաշտպան Ա.Աֆանդյանի այն դիտարկմանը, որ այս ընթացքում դատական նիստերն ըստ էության չեն կայացել, դատարանն արձանագրում է, որ վերջինիցս եւ մեղադրողից բացի, վարույթին ներգրավված են նաեւ 3 հանրային պաշտպաններ եւ թարգմանիչ, հետեւաբար՝ ինչպես դատարանի, այնպես էլ դատավարության մասնակցիների գերծանրաբեռնվածությունը դատարանին հնարավորություն չի տվել ավելի հաճախակի հրավիրել դատական նիստեր, իսկ միայն նշված հանգամանքն ինքնին՝ մեղադրյալ Ա.Մկրտչյանի կողմից քրեական վարույթին խոչընդոտելու, այդ թվում ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելուց զերծ պահելու ռիսկի մեծ լինելու պայմաններում, բավարար չէ նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը վերացնելու կամ փոխելու համար:
Հետեւաբար՝ դատարանը եզրահանգում է, որ մեղադրյալ Անուշավան Մկրտչյանի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու նպատակով խափանման միջոց կալանքին՝ նախապատվություն տալուց հետո դեռեւս ի հայտ չի(են) եկել այնպիսի նոր հանգամանք(ներ), որն/որոնք իր(ենց) որակական հատկանիշներով ինքնին կամ քրեական գործից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն կտար/կտային հիմնավորված ենթադրություն անել քրեադատավարական ներգործության ավելի մեղմ միջոցով վերջինիս պատշաճ վարքագիծն ապահովելու հնարավորության մասին: Այսինքն՝ խոսքն այն հանգամանքների մասին է, որոնք կարող են մեղադրյալ Ա.Մկրտչյանի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսեւորման ռիսկերը հակակշռող բավարար գործոններ համարվել՝ հնարավորություն տալով ապահովելու նրա անձնական ազատության իրավունքի եւ վերջինիս մասնակցությամբ վարույթի պատշաճ քննության հանրային շահի միջեւ արդարացի հավասարակշռությունը, եւ հիմք ծառայել խափանման միջոց կալանքն ավելի մեղմ՝ այլընտրանքային խափանման միջոցներով փոխարինելու համար։
Դատարանը գտնում է նաեւ, որ մեղադրյալին կալանքի տակ պահելով հաստատվում հասարակության ընդհանուր շահի եւ անհատի հիմնարար իրավունքների միջեւ արդարացի հավասարակշռություն, ինչը բխում է մեղադրյալի՝ ազատությունից զրկելու հետ կապված կիրառվող միջոցի եւ հետապնդվող նպատակների միջեւ համամասնության ողջամիտ հարաբերակցության անհրաժեշտությունից: Միաժամանակ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում առկա է հասարակական շահ, համապատասխան եւ բավարար պատճառ, որը, հաշվի առնելով անմեղության կանխավարկածը, արդարացնում է նահանջն անձի ազատության իրավունքի հարգանքից։
Այսպիսով, մեղադրյալ Անդրանիկ Մկրտչյանի հնարավոր ոչ պատշաճ վարքագծի հակակշռման եւ հավասարակշռման կոնտեքստում գնահատելով վերջինիս դրական եւ բացասական գործոնները՝ դատարանը գտնում է, որ խափանման միջոցի գործողության ընթացքում չեն փոխվել կամ վերացել դրա իրավաչափության պայմանները, այսինքն՝ դեռեւս առկա է մեղադրյալ Անդրանիկ Մկրտչյանին կալանքի տակ պահելու հիմքը, մեղադրյալ Ա.Մկրտչյանի հավանական գործողությունների մասին հետեւությունները հիմնված են քրեական գործից բխող ողջամիտ ենթադրությունների վրա, հետեւաբար՝ կիրառված խափանման միջոց կալանքը քրեական վարույթի տվյալ փուլում ենթակա չէ վերացման կամ փոփոխման, քանի որ առկա է այն երկարաձգելու անհրաժեշտության վերաբերյալ բավարար ապացույցների համակցություն: Այլ կերպ՝ առկա են շարունակական կալանքն արդարացնող «համարժեք եւ բավարար» հիմնավորումներ, ուստի՝ դատարանը գալիս է եզրահանգման, որ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու անհրաժեշտությունից ելնելով՝ մեղադրյալ Անուշավան Արթուրի Մկրտչյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել, քանի որ քրեադատավարական ներգործության ավելի մեղմ միջոց(ներ)ով դեռեւս հնարավոր չէ ապահովել մեղադրյալ՝ Ա.Մկրտչյանի պատշաճ վարքագիծը։
Միեւնույն ժամանակ հաշվի առնելով ինչպես դատարանի, այնպես դատավարության հանրային (մեղադրող) եւ մասնավոր պաշտպաններ) մասնակցիների գերծանրաբեռնվածությունն ու գործով պատշաճ եւ համակողմանի քննություն ապահովելու անհրաժեշտությունը, վարույթը դեռեւս նախնական դատալսումների փուլում գտնվելը, ինչպես նաեւ Անուշավան Մկրտչյանին ներկայացված մեղադրանքի բնույթից ելնելով՝ կատարվելիք գործողությունների ծավալը` դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Անուշավան Արթուրի Մկրտչյանի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետն անհրաժեշտ է երկարաձգել եւս 3 ամիս ժամկետով: (…)»։
Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Պաշտպան Ա.Աֆանդյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը կայացվել է նյութական և դատավարական իրավունքի կոպիտ խախտումներով, թույլ է տրվել դատական սխալ, որն ազդել է գործի ելքի վրա: Նշված որոշումը կայացվել է կալանավորման հիմքերի բացակայության պայմաններում, այն ենթակա է վերացման։
Բողոքաբերն ընդգծել է, որ չի վիճարկում հիմնավոր կասկածի հարցը, այնուամենայնիվ արձանագրում է այն, որ մեղադրյալ Ա․Մկրտչյանը, ընդունելով մեղադրանքի փաստական կողմը, իրեն մեղավոր չի ճանաչում բացառապես այն պատճառով, որ Ա․Քոչարյանին սպանելու դիտավորություն չի ունեցել և նրան հասցրել է դանակի ընդամենը մեկ հարված, այլ ոչ թե մի քանի հարված, ինչպես նշվել է Ա․Մկրտչյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու որոշմամբ։
Ըստ Բողոքաբերի՝ անհրաժեշտ ջանասիրության պահանջը տվյալ դեպքով պահպանված չէ այնքանով, որքանով սույն քրեական վարույթը Առաջին ատյանի դատարանի կողմից վարույթ ընդունելուց հետո, գործը դեռևս գտնվում է նախնական դատալսումնների փուլում և դատարանը անգամ չի ստուգել սույն գործով մեղադրյալների ինքնությունը և ընդամենը երեք ամիսը մեկ՝ մեղադրյալ Ա․Մկրտչյանի կալանքի տակ պահելու ժամկետը լրանալու նախաշեմին հրավիրվում է դատական նիստ և քննարկվում բացառապես մեղադրյալ Ա․Մկրտչյանին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացնելու հարցը։ Հատկանշական է, որ որպես կանոն դատական նիստերի հետաձգման պատճառ է հանդիսացել մյուս մեղադրյալների և/կամ նրանց պաշտպանների դատական նիստին չներկայանալը և ոչ մի դեպքում դատական նիստ չի հետաձգվել մեղադրյալ Ա․Մկրտչյանի կամ վերջինիս պաշտպանի վարքագծով պայմանավորված։
Բողոքաբերը կարևորել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դեռևս 06․09․2025թ․ որոշման դեմ բերված հատուկ վերանայման բողոքի կապակցությամբ անգամ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանն է արձանագրել, որ հաշվի առնելով նաև դատական նիստերի նախորդ հետաձգումների քանակն ու ժամանակահատվածը, նշանակված դատական նիստերի պարբերականությունը, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից քննության ողջամիտ ժամկետները պահպանելու և պատշաճ ջանասիրություն դրսևորելու նպատակով դատական նիստերի պատշաճ կայացման համար լրացուցիչ ջանքերի գործադրումն անխուսափելի է։ Անգամ ՀՀ վերաքննիչ դատարանի կողմից անհրաժեշտ ջանասիրության բացակայության փաստը արձանագրելուց հետո, միևնույնն է, Առաջին ատյանի դատարանը որևէ միջոց չի ձեռնարկել ողջամիտ ժամկետները պահպանելու և պատշաճ ջանասիրություն դրսևորելու նպատակով դատական նիստերի պատշաճ կայացման համար ու դարձյալ երեք ամիս անց միայն, այն էլ մեղադրյալ Ա․Մկրտչյանի կալանքի ժամկետը լրանալու շեմին կայացվել է դատական նիստ ու դարձյալ քննարկվել մեկ հարց՝ մեղադրյալ Ա․Մկրտչյանին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացնելու հարցը։
Անդրադառնալով կալանավորման հիմքերին՝ Բողոքաբերն ընդգծել է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառած դատարանի՝ դեռևս 13․06․2024թ․ որոշմամբ արած օբյեկտիվ վերլուծության համաձայն՝ փախուստի դիմելու հավանականությունը չեզոքացված է այնքանով, որքանով անձը, գիտակցելով արարքի վտանգավորությունը և պատժի խստությունը, այնուամենայնիվ կամովին ներկայացել է վարույթն իրականացնող մարմնին, ինչը վկայում է մեղադրյալի հետհանցավոր դրական վարքագծի մասին։
Բողոքաբերի կարծիքով՝ թեև Առաջին ատյանի դատարանը իր որոշմամբ վկայակոչել է մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացնելուն վերաբերելի ինչպես ՀՀ քրեական դատավարությամբ նախատեսված կարգավորումները, այնպես էլ ՄԻԵԴ-ի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի, այդ թվում՝ երկարատև կալանքի անհիմն երկարացման անթույլատրելիության մասին վերաբերելի որոշումները, սակայն զարմանալիորեն հանգել է սխալ հետևության, քանի որ դրանց վկայակոչումը կրել է ձևակաան բնույթ և դրանք որևէ կերպ չեն համադրվել սույն քրեական վարույթով հաստաված փաստական հանգամանքների հետ, քանզի որոշմամբ որևէ վերլուծություն առկա չէ այդ կապակցությամբ։
Բողոքաբերի համոզմամբ՝ Անուշավան Մկրտչյանի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը երկարացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը ոչ միայն չի հետևել վկայակոչված նախադեպերով սահմանված պահանջներին և չի վկայակոչել որևէ փաստարկ առ այն, թե հատկապես ինչպիսի հանգամանքներն են դատարանի մոտ կարծիք ձևավորել, որ գործի ընթացքին միջամտելու հավանականությունը բարձր է, այլ նաև անտեսել է այնպիսի հաստատված հանգամանքներ, որոնք վկայում են ճիշտ հակառակի մասին, որ Ա․Մկրտչյանը ոչ թե կարող է խոչընդոտել քննությանը, այլ իր վարքագծով արդեն իսկ աջակցել և ապագայում ևս մտադրված է աջակցել քննության ընթացքին, այդ թվում՝ հարցաքննությունների մասնակցելու պատրաստակամությամբ։ Մասնավորապես, Անուշավան Մկրտչյանը վարույթն իրականացնող մարմնին ներկայացել է կամովին և իր ցուցմունքով հայտնել է դեպքի ժամանակ իր հետ եղած անձի, առանցքային անձի՝ Եղիշե Հակոբյանի տվյալները, ում տվյալները մինչ իր ներկայանալը և հայտնելը, վարույթն իրականացնող մարմնին հայտնի չեն եղել, ավելին, վարույթն իրականացնող մարմինը օբյեկտիվ հնարավորություն անգամ չի ունեցել նրա ինքնությունը պարզելու համար։ Ի դեպ, Ե․Հակոբյանը ևս 14․06․2024թ․ կամովին ներկայացել է վարույթն իրականացնող մարմնին։ Բացի այդ, սույն քրեական վարույթով քննիչի տրամադրության տակ արդեն իսկ առկա են 2 դեպքերի տեսաձայնագրությունները, որտեղ հստակ տեսանելի են դեպքի մասնակիցներից յուրաքանչյուրի գործողությունը, տեսաձայնագրություններից մեկը ունի անգամ ձայնային տվյալներ, որով լսելի են վիճաբանության մասնակիցների արտահայտությունները և հատկապես այս ապացույցն է վարույթն իրականացնող մարմին օբյեկտիվ հիմք տվել Ա․Մկրտչյանի սկզբնական՝ առավել ծանր մեղադրանքը փոփոխելու համար, հետևաբար առհասարակ առարկայազուրկ է գործի ընթացքին միջամտելու պնդումն այն հաշվառմամբ, որ անիրատեսական է տեսաձայնագրության պարագայում ինչ-որ բան թաքցնել կամ փոխել։
Բողոքաբերի պնդմամբ՝ առարկայազուրկ է նաև Առաջին ատյանի դատարանի այն պնդումը, որ մեղադրյալը հնարավոր է խոչընդոտի վարույթի բնականոն ընթացքին, մասնավորապես՝ փորձի ազդել անձանց վրա և իր օգտին ցուցմունքներ տալու փորձ կատարի։ Անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու հավանականությունը գնահատելիս վարույթում առկա հաստատված փաստերը դատարանն առարկայական վերլուծություն չի ենթարկել, հակառակ դեպքում կպարզեր, որ Ա․Մկրտչյանն ի սկզբանե տվել է ճշմարտացի ցուցմունքներ, որոնք հաստատվել են անաչառ ապացույցներով՝ տեսաձայնագրություններով, փոխարենը մյուս կողմը՝ մասնավորապես ամբաստանյալ Ա․Սարգսյանը, ի սկզբանե տվել է սուտ ցուցմունք՝ թաքցրել դեպքի իրական պատճառը և ներկայացրել մտացածին իրադարձություններ, որոնք, ի պատիվ վարույթն իրականացնող մարմնի, ոչ միայն հերքվել են, այլ հաստատվել են Ա․Մկրտչյանի ցուցմունքների իսկությունը։
Ըստ Բողոքաբերի՝ Առաջին ատյանի դատարանի ձևակերպումն այն մասին, որ «հաշվի առնելով ինչպես դատարանի, այնպես էլ դատավարության հանրային/մեղադրող/ և մասնավոր/պաշտպանների/ մասնակիցների գերծանրաբեռնվածությունը ու գործով պատշաճ և համակողմանի քննություն ապահովելու անհրաժեշտությունը, վարույթը դեռևս նախնական դատալսումների փուլում գտնվելը, ինչպես նաև Անուշավան Մկրտչյանին ներկայացված մեղադրանքի բնույթից ելնելով՝ կատարվելիք գործողությունների ծավալը՝ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ա․Մկրտչյանի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետն անհրաժեշտ է երկարաձգել ևս 3 ամիս ժամկետով» որևէ քննադատության չի դիմանում այնքանով, որքանով այն ուղղակի հակասության մեջ է գտնվում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մեկ այլ հանրահայտ նախադեպային որոշման հետ, որով արձանագրվել է, որ կալանքի երկարացման համար, անհրաժեշտ է երկու վավերապայմանների միաժամանակյա առկայությունը, այն է՝ չեն վերացել անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը և քրեական վարույթով ցուցաբերվել է պատշաճ ջանասիություն։
Բողոքաբերի համոզմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանը չի հիմնավորել, թե ինչու՞ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլ խափանման միջոցների կիրառմամբ և դատարանի կողմից անտեսվել են այն հանգամանքները, որոնք հաշվի են առնվում մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու հարցը լուծելիս։
Բողոքաբերն ընդգծել է, որ մեղադրյալ Անուշավան Մկրտչյանը նախկինում դատապարտված և որևէ կերպ արատավորված չի եղել, երիտասարդ է, ունի բարձրագույն կրթություն, Գորիս համայնքի ղեկավարի և հարևանների կողմից բնութագրվում է դրական, 44-օրյա պատերազմի կամավոր մասնակից է, զինվորական ծառայության ժամանակ, դպրոցում, ԲՈՒՀ-ում ուսանելու, ինչպես նաև «Սահակյանշին» և «Սոգլասիե» կազմակերպություններում որպես ճարտարապետ աշխատելու ժամանակահատվածում աչքի է ընկել բացառապես դրական հատկանիշներով, որպիսզի հանգամանքները մինչ այս պահը ներկայացված հիմնավորումների հետ միաժամանակ, վկայում են այն մասին, որ վերջինս չի կատարի նոր արարք և կդրսևորի պատշաճ վարքագիծ։ Նշված ապացույցները գտնվում են քրեական վարույթում։
Ելնելով վերոգրյալից՝ Բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը և մերժել մեղադրողի միջնորդությունը և/կամ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը համարել թույլատրելի:

Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները.
Վարույթի մասնակիցները բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ներկայացրել։

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի լույսի ներքո վերլուծելով հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերն ու փաստարկները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել հետևյալ հարցին. հիմնավոր են արդյո՞ք Անուշավան Արթուրի Մկրտչյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարաձգելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով.
Գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…)»:
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով՝ (…)
4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով: Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը:
(...) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝
«2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…)
3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
(…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները:
5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1.Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 286-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատարանում խափանման միջոց կիրառելու և կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու վարույթի առարկան են կազմում մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը և իրավաչափությունը, ավելի մեղմ խափանման միջոցներ կիրառելու հնարավորությունը (…)»։
ՀՀ վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Նարեկ Հարությունյանի գործով 2016 թվականի մարտի 30-ի թիվ ԵԱՆԴ/0081/01/14 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ առաջին ատյանի դատարանի կողմից անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումների կայացումը և վերջիններիս` վերաքննության կարգով վերանայումը իրականացվում են տարբեր դատավարական գործառույթների շրջանակներում։ Անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշումը կայացվում է գործի ըստ էության քննության շրջանակներում, իսկ վերաքննիչ դատարանի կողմից նշված ակտերի վերանայումը` ստորադաս դատարանի որոշումների ստուգման և վերանայման վերադաս դատական ատյանի գործառույթի շրջանակներում։ Վերոնշյալի հիման վրա ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից։ Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը։ Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարել ընդգծել, որ քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանների լայն մեկնաբանումը կհանգեցնի կոնկրետ գործով արդարադատություն իրականացնող առաջին ատյանի դատարանի գործունեությանն անհարկի միջամտության և կվտանգի դատավորի ներքին անկախությունը։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ԱՐԴ/0181/01/23 քրեական գործով 2025 թվականի փետրվարի 28-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ դատաքննության փուլում խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է։
Հիմք ընդունելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումները և նկատի ունենալով, որ մեղադրյալ Անուշավան Մկրտչյանի վերաբերյալ քրեական գործն ըստ էության քննելու համար ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ բացակայում է հիմնավոր կասկածի առկայությանը կամ բացակայությանն անդրադառնալու անհրաժեշտությունը:
Վահագն Պողոսյանի գործով 2013 թվականի փետրվարի 15-ի թիվ ԿԴ1/0062/06/12 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«Մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս, ինչպես նաև գրավի թույլատրելիության հարցը լուծելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին»:
Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի գործով 2020 թվականի մայիսի 26-ի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«[Ո]րպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը (…) կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Ալեքսեյ Գոմցյանի վերաբերյալ թիվ ՀԿԴ/0015/01/22 գործով 2022 թվականի դեկտեմբերի 9-ի որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ ընդհուպ մինչև մինչդատական վարույթի ավարտը և գործը դատաքննության փուլում գտնվելն ինքնին բավարար չեն հետևության հանգելու առ այն, որ նվազել կամ վերացել է քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը։
Անդրադառնալով կալանավորման շարունակական կիրառման հիմքերի բացակայության վերաբերյալ Բողոքաբերի հատուկ վերանայման բողոքում բերված փաստարկներին և գնահատման ենթարկելով գործի նյութերը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քրեական գործի նյութերում առկա են համապատասխան տեղեկություններ և փաստեր, որոնք թույլ են տալիս հիմնավորված ենթադրություն կատարել այն մասին, որ դեռևս պահպանվում է ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման հավանականությունը և այն կանխել հնարավոր է միայն վերջինիս ազատության իրավունքի սահմանափակմամբ։ Մասնավորապես՝ վարույթի մասնակիցների նկատմամբ անօրինական ազդեցություն գործադրելու եղանակով գործի քննությանը խոչընդոտելու ռիսկը դեռևս շարունակում է առկա լինել։
Նշյալ եզրահանգման համար Վերաքննիչ դատարանը կարևորում է մեղադրյալին մեղսագրվող արարքների բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, կատարման եղանակն ու հանգամանքերը, նպատակը, սպասվող պատժի խստությունը, որպիսի տվյալները, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի կողմից ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման հավանականությունը։
Վերաքննիչ դատարանն ընդգծում է հետևյալ հանգամանքները՝
- մեղադրյալ Անուշավան Մկրտչյանին վերագրվող հանցագործությունների բնույթը, վտանգավորության աստիճանը և ակնկալվող պատժի խստությունը, մասնավորապես, նրան մեղսագրվում է նաև առանձնապես ծանր հանցագործության կատարում, որի համար նախատեսված պատժի խստությունը ևս էական նշանակություն ունի մեղադրյալի հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում։ Այսինքն՝ ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկն ինքնին թաքնված է նաև մեղսագրվող արարքների հանրային վտանգավորության բնորոշման գաղափարում,
- դեռևս չեն հետազոտվել քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները։
Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալ հանգամանքները, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և իրավական դիրքորոշումների համակցությամբ հաշվի առնելով քրեական գործի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև Անուշավան Մկրտչյանի ենթադրյալ վարքագծի դրսևորումները, նրան վերագրվող արարքների բնույթն ու կալանքի համար հիմք հանդիսացած հանգամանքները՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ գործի քննության տվյալ փուլում կալանքից զատ որևէ այլ խափանման միջոցով ողջամտորեն հնարավոր չէ ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը:
Անդրադառնալով Բողոքաբերի՝ պատշաճ ջանասիրության վերաբերյալ փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում փաստել, որ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը կայացվել է գործի ըստ էության քննության շրջանակներում, իսկ Վերաքննիչ դատարանի կողմից նշված ակտերի վերանայումը՝ ստորադաս դատարանի որոշումների ստուգման և վերանայման վերադաս դատական ատյանի հատուկ վերանայման գործառույթի շրջանակներում: Տվյալ դեպքում մրցակցող արժեքների՝ մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով՝ քննարկվող որոշումների հատուկ վերանայման սահմանները նեղ են: Մասնավորապես՝ քննարկվող որոշման վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք ենթադրում են Առաջին ատյանի դատարանի վարույթում գտնվող գործով համապատասխան փաստական տվյալների առավել մանրամասն ստուգում և գնահատում, այդ թվում՝ դատական վարույթում դրսևորված ջանասիրության հարցի առավել խորը վերլուծություն: Հակառակ մոտեցումը՝ քննարկվող որոշման վերանայման սահմանների լայն մեկնաբանումը, կհանգեցնի կոնկրետ գործով արդարադատություն իրականացնող առաջին ատյանի դատարանի գործունեությանն անհարկի միջամտության և կվտանգի դատավորի ներքին անկախությունը: Սույն դեպքում Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ վարույթով ներգրավված են մի քանի մեղադրյալներ, վարույթը դեռևս գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում, դատարանի կողմից վարույթը ստանձնելու պահին հաջորդող 6 ամիսների ընթացքում նշանակված դատական նիստերը հետաձգվել են վարույթի մասնավոր մասնակիցների նախաձեռնությամբ՝ ոչ դատարանի պատճառով, որպիսի պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանի դրսևորած ջանասիրությունը Վերաքննիչ դատարանը սույն փուլում չի կարող պատշաճ չգնահատել։ Միևնույն ժամանակ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դատաքննության հետագա փուլերում, հաշվի առնելով նաև դատական նիստերի նախորդ հետաձգումների քանակն ու ժամանակահատվածը, նշանակված դատական նիստերի պարբերականությունը, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից գործի քննության ողջամիտ ժամկետները պահպանելու և պատշաճ ջանասիրություն դրսևորելու նպատակով դատական նիստերի պատշաճ կայացման համար լրացուցիչ ջանքերի գործադրումն անխուսափելի է:
Միևնույն ժամանակ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար անհրաժեշտ է ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների առկայություն։ Հակառակ մոտեցումը, Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել Առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով վերջինիս ներքին անկախությունը։ Մինչդեռ, տվյալ դեպքում ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում այդպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ չեն մատնանշվել։
Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, գործով ըստ էության կայացրել է ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Հետևաբար, վիճարկվող որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ մեղադրյալ Անուշավան Մկրտչյանի պաշտպան Ա.Աֆանդյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ, 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Մեղադրյալ Անուշավան Արթուրի Մկրտչյանի պաշտպան Ա.Աֆանդյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել՝ թիվ ԵԴ1/3665/01/24 վարույթով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի դեկտեմբերի 17-ի որոշումը թողնելով անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ