ԵԴ1/3681/01/24

Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

09 հունվարի 2025թ․ ք.Երևանում

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)

նախագահությամբ
դատավոր՝ Մ․Արամյանի
քարտուղարությամբ՝ Ա․Համբարձումյանի
մասնակցությամբ`
հանրային մեղադրող՝ Ա․Ալեքյանի
մեղադրյալ՝ Մ․Խաչատրյանի
պաշտպան՝ Պ․Սաֆարյանի

դռնբաց դատական նիստում դատաքննության հատուկ կարգով արագացված վարույթի շրջանակներում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Մարիամ Ռուբիկի Խաչատրյանի (ծնված 1994 թվականի սեպտեմբերի 23-ին, Արարատի մարզի Վեդի քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, դատվածություն չունեցող, չի աշխատում, չամուսնացած, հաշվառված է ՀՀ ԱՆ «Աբովյան» ՔԿՀ, բնակվում է Արարատի մարզ, քաղաք Վեդի Գալստյան փողոց 24 տուն հասցեում, ՀՀ քաղաքացու անձնագրի համար՝ AV0395594):
Մարիամ Ռուբիկի Խաչատրյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով /2 դրվագով/:

Դատավճռի նկարագրական մաս.
Թիվ 08138324 քրեական վարույթը նախաձեռնվել է 26.10.2024թ.-ին, իսկ 08142624 քրեական վարույթը՝ 31.10.2024թ.-ին:
2024 թվականի նոյեմբերի 1-ին որոշում է կայացվել թիվ 08138324 քրեական վարույթը 08142624 քրեական վարույթին միացնելու և հետագա նախաքննությունը 08142624 համարի ներքո շարունակելու մասին:
01.11.2024թ. քրեական վարույթով հսկող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել Մարիամ Ռուբիկի Խաչատրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ Մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը երկու ամիս ժամկետով։ Կալանքի ժամկետը լրանում է 2024 թվականի դեկտեմբերի 31-ին։
2024 թվականի նոյեմբերի 28-ին որոշում է կայացվել Մարիամ Խաչատրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 456-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին:
Նախնական դատալսումների ժամանակ տուժող Լուսինե Նազարյանը ներկայացրել է գույքային հայց խնդրելով մեղադրյալից հոգուտ իրեն բռնագանձել 170․000 ՀՀ դրամ գումար՝ որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում:
Մարիամ Ռուբիկի Խաչատրյանին մեղադրանք է ներկայացվել հանրորեն վտանգավոր այն հանցանքների համար, որ նա խախտելով «ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու ուղղակի դիտավորությամբ, 2024 թվականի հոկտեմբերի 26-ին՝ ժամը 14:35-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մ.Խորենացի փողոցի 26 հասցեում գործող «Մարինկա» գեղեցկության սրահում առկա բազմոցի վրա դրված, հաճախորդներից Հասմիկ Ռաֆիկի Ուզունյանին պատկանող պայուսակից գողացել է 14.179 ՀՀ դրամին համարժեք 100 ՎՀ լարի, 80.200 ՀՀ դրամին համարժեք 20.000 ՌԴ ռուբլի և 20.000 ՀՀ դրամ՝ Հ.Ուզունյանին պատճառելով ընդհանուր 114.379 ՀՀ դրամի վնաս:
Այսպես.
Մարիամ Ռուբիկի Խաչատրյանը, ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու ուղղակի դիտավորությամբ, 2024 թվականի հոկտեմբերի 26-ին հաճախորդներից մեկին սպասելու մտացածին պատրվակով մուտք է գործել Երևան քաղաքի Մ.Խորենացու փողոց 26 հասցեում գործող «Մարինկա» գեղեցկության սրահ, որտեղ, օգտվելով տեղում եղած աշխատակիցների և հաճախորդների անուշադրությունից, նստելով գեղեցկության սրահում առկա բազմոցին, ժամը 14:35-ի սահմաններում, այնտեղ դրված և հաճախորդներից Հասմիկ Ռաֆիկի Ուզունյանի պայուսակից գողացել է վերջինիս պատկանող 14.179 ՀՀ դրամին համարժեք 100 ՎՀ լարի, 80.200 ՀՀ դրամին համարժեք 20.000 ՌԴ ռուբլի և 20.000 ՀՀ դրամ՝ Հ.Ուզունյանին պատճառելով ընդհանուր 114.379 ՀՀ դրամի վնաս:
Այսինքն՝ Մարիամ Ռուբիկի Խաչատրյանին մեղսագրվում է մեղավորությամբ կատարված հանցավոր արարքի կատարում՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Բացի այդ,
Մարիամ Ռուբիկի Խաչատրյանը ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու ուղղակի դիտավորությամբ, 2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ին՝ ժամը 15:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի 23 հասցեում գործող «Ռոբերտո Պիրալոֆֆ» խանութ-սրահում գողացել է հաճախորդներից Լուսինե Հակոբի Նազարյանի պայուսակում եղած «GUESS» ապրանքանիշի դրամապանակն իր պարունակությամբ՝ վերջինիս պատճառելով 170.000 ՀՀ դրամի վնաս:
Այսպես,
Մարիամ Ռուբիկի Խաչատրյանը, ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու ուղղակի դիտավորությամբ, 2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ին իբրև հաճախորդ մուտք է գործել Երևան քաղաքի Աբովյան փողոց 23 հասցեում գործող «Ռոբերտո Պիրալոֆֆ» խանութ-սրահ, որտեղ, օգտվելով հաճախորդներից Լուսինե Հակոբի Նազարյանի անուշադրությունից, ժամը 14:35-ի սահմաններում խանութ-սրահում առկա նստարաններից մեկի վրա դրված և Լ.Նազարյանին պատկանող պայուսակից գողացել է «GUESS» ապրանքանիշի դրամապանակը, որում եղել է ընդհանուր 170.000 ՀՀ դրամ, Լ.Նազարյանի անվամբ թողարկված նույնականացման և սոցիալական քարտեր, վարորդական իրավունքի վկայական, «Ամերիաբանկի» թվով երեք բանկային քարտեր, «Քուլ Քլաբ», «Թոփ Սեյլ», «Ուրարտուի», «Ռուժ», «Մաքուր տուն» խանութ-սրահի և «Գեդեոն Ռիխտեր» դեղատան կուտակային քարտեր, «Հիլլս» սպորտային համալիրի քարտ, «Մուլտի Գոլդ» ոսկյա զարդերի առք ու վաճառքի տաղավարի այցեքարտ, ինչպես նաև վճարման անդորրագիր՝ ինչի արդյունքում Լ.Նազարյանին պատճառվել է 170.000 ՀՀ դրամի վնաս: Վերը նշված դրամապանակն իր տարողությամբ, բացառությամբ գումարի, 2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ին հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում ձերբակալված Մարիամ Խաչատրյանի անձնական խուզարկության ընթացքում:
Այսինքն՝ Մարիամ Ռուբիկի Խաչատրյանին մեղսագրվում է մեղավորությամբ կատարված հանցավոր արարքի կատարում՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Այսպիսով, Մարիամ Ռուբիկի Խաչատրյանին մեղսագրվում է մեղավորությամբ կատարված հանցավոր արարքների կատարում՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով»:

Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը.
Նախնական դատալսումների ընթացքում արագացված վարույթով դատաքննության հատուկ կարգ կիրառելու հարցի քննարկման ժամանակ մեղադրյալ Մարիամ Խաչատրյանը և վերջինիս պաշտպան Պարույր Սաֆարյանը ներկայացրեցին արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդություն։
Հանրային մեղադրողի կողմից ներկայացվեց մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը, որից հետո մեղադրյալ Մարիամ Խաչատրյանը հայտնեց, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչում, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և պնդում է ներկայացված միջնորդությունը:
Հանրային մեղադրող՝ Ա․Ալեքյանը դատական նիստում հայտնեց, որ արագացված վարույթ կիրառելու դեմ չի առարկում, առարկություն չներկայացվեց նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցների կողմից։
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, արձանագրային որոշմամբ բավարարել արագացված վարույթ կիրառելու մասին մեղադրյալի միջնորդությունը և նշանակել լրացուցիչ դատալսումներ:

Արագացված վարույթով լրացուցիչ դատալսումները․
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ փաստաթղթերը․
ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանից ստացված տեղեկանքի ձև 8-ը, համաձայն որի՝ հանցանքներ կատարելու դրությամբ Մարիամ Խաչատրյանը չի ունեցել դատվածություն։

Դատավճռի պատճառաբանական մաս․
Դատարանի իրավական վերլուծությունը, դատարանի հետևությունները և իրավական հիմնավորումները.
Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Մարիամ Խաչատրյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, արձանագրում է, որ Մարիամ Խաչատրյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը, վերջինս ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասին /.../1. Գողությունը՝ գաղտնի հափշտակությունը` պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:/․․․/:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Մարիամ Խաչատրյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
1) դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին
2) պատժի, մասնավորապես՝ արդյոք մեղադրյալը ենթակա է պատժի և ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի նրա նկատմամբ, մեղադրյալը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, թե ոչ։
Անդրադառնալով մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող, ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: (…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1.Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝(…)
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ, (…)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ: (…)»։
Դատարանը, որպես մեղադրյալ Մարիամ Խաչատրյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում այն, որ՝
-առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է իր կատարած արարքի համար:
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Մարիամ Խաչատրյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
Դատարանը մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանք է գնահատում այն, որ վերջինս՝
-երիտասարդ է (հիմք՝ Մարիամ Խաչատրյանի անձնագիրը, անձնական տվյալների մասին տեղեկանքը),
-նախկինում դատված չի եղել (հիմք՝ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի տեղեկանքը)
Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Մարիամ Խաչատրյանի քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար վերջինս ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքի համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի համաձայն՝«(․․․)2)առաջին անգամ հանցանք կատարած` անձ, որը նախկինում հանցանք չի կատարել կամ կատարել է, սակայն ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից, կամ որի դատվածությունը սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով մարվել կամ վերացվել է(․․․)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ «(․․․)Առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած անձը չի կարող դատապարտվել ազատազրկման:(․․․)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ։»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(․․․)1. Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը: (․․․)9. Հանցագործությունների համակցության դեպքում մյուս պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու դեպքում նշանակվող վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակի համար սահմանված առավելագույն ժամկետը կամ չափը: (․․․):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(․․․)4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «(․․․)3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց(․․․)»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են
ա)օրինականությունը,
բ)արդարությունը,
գ)պատժի անհատականացումը,
դ)մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Մարիամ Խաչատրյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, այն, որ մեղադրյալը նախկինում դատապարտված չի եղել, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, անձը բնութագրող հանգամանքները, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պետք է նշանակվի այնպիսի պատիժ, որը կապահովի պատժի նպատակների իրականացումը և, մասնավորապես կնպաստի մեղադրյալի վերասոցիալականացմանը։Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ կատարված հանցանքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը բնութագրող հանգամանքների առկայությունը՝ նրան վերագրվող հանցանքի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատիժները՝ տուգանքը, հանրային աշխատանքները չեն կարող ապահովել պատժի նպատակների իրագործումը և գործուն միջոց լինել մեղադրյալի վերասոցիալականացման համար, քանի որ դրանց կիրառման և դատապարտված-մեղադրյալի կողմից դրանք կրելու հնարավորության վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն, մասնավորապես տուգանքի գումարը վճարելու համար մեղադրյալը չունի կայուն եկամուտ և չի հայտնել պատրաստակամություն տուգանքի գումարը վճարելու հնարավորություն ունենալու վերաբերյալ, իսկ հանրային աշխատանքներ կրելու առումով չի ստացվել վերջինիս պատրաստակամությունը և համաձայնությունը, ուստի Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ, սույն դեպքում, երբ մյուս առավել նվազ խիստ պատիժների նշանակումը կդիտարկվի ինքնանպատակ և չի հանդիսանա պատժի նպատակներին հասնելու գործուն միջոց, պետք է նշանակվի այն պատիժը, որը սույն իրավիճակում գործուն կհամարվի և կբխի պատժի նպատակներին հասնելու կանոնից:Դատարանի դիտարկմամբ այդպիսի պատիժ է հանդիսանում նշանակման ենթակա միակ պատիժը՝ կարճաժամկետ ազատազրկումը:Դատարանը Մարիամ Խաչատրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված երկու դրվագ հանցանքների կատարման համար յուրաքանչյուր դրվագով նշանակում է պատիժ կարճաժամկետ ազատազրկում 1 ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կանոններով նշանակված պատիժները ամբողջությամբ գումարելու միջոցով վերջնական պատիժ է նշանակում կարճաժամկետ ազատազրկում 2 ամիս ժամկետով, որի մեջ հաշվակցում է մեղադրյալի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը՝ 2 (երկու) ամիս 9 (ինը) օրը ու նրան ազատում է պատիժը կրելուց։
Նկատի ունենալով, որ Մարիամ Խաչատրյանը ազատվել է պատիժը կրելուց, հետևաբար նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի անհրաժեշտությունը արդեն իսկ բացակայում է, ուստի Մարիամ Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը պետք է վերացնել, նրան ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճից։
Դատավճիռն ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ «Guess» ապրանքանիշի դրամապանակը, սոցիալական քարտը, «Ամերիաբանկ» ՓԲԸ-ի թվով 3 բանկային քարտերը, «Ռուժ» խանութ-սրահի թվով երկու քարտերը, «Ուրարտու», «Մաքուր Տուն», «Թոփ Սել», «Քուլ Քլաբ», խանութների ցանցերի քարտերը, «Հիլլս» սպորտ կոմպլեքսի քարտը, «Գեդեոն Ռիխտեր» դեղատների ցանցի քարտը և վճարման անդորրագիրը վերադարձնել ըստ պատկանելիության։
Ներկայացված գույքային հայցը բավարարել և մեղադրյալ Մարիամ Խաչատրյանից որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնաս հօգուտ տուժող՝ Լուսինե Նազարյանի բռնագանձել 170․000 ՀՀ դրամ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ ի թիվս այլնի նաև վարույթային ծախսերի, գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելադրման, գույքային հայցի հարցերին, սակայն Դատարանը, պարզելով, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալի գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել, գույքային հայց չի ներկայացվել, սահմանափակվում է այդ փաստերի արձանագրմամբ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 346-350-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը՝

Վ Ճ Ռ Ե Ց

1) Մարիամ Խաչատրյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ և պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 ամիս ժամկետով։
2) Մարիամ Խաչատրյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ և պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ՝ նշանակված պատիժները լրիվ գումարել և վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում 2 ամիս ժամկետով, որի մեջ հաշվակցել մեղադրյալի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը՝ 2 (երկու) ամիս 9 (ինը) օրը և նրան ազատել պատիժը կրելուց։
Մարիամ Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց` կալանքը վերացնել։
Դատավճիռն ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ «Guess» ապրանքանիշի դրամապանակը, սոցիալական քարտը, «Ամերիաբանկ» ՓԲԸ-ի թվով 3 բանկային քարտերը, «Ռուժ» խանութ-սրահի թվով երկու քարտերը, «Ուրարտու», «Մաքուր Տուն», «Թոփ Սել», «Քուլ Քլաբ», խանութների ցանցերի քարտերը, «Հիլլս» սպորտ կոմպլեքսի քարտը, «Գեդեոն Ռիխտեր» դեղատների ցանցի քարտը և վճարման անդորրագիրը վերադարձնել ըստ պատկանելիության։
Ներկայացված գույքային հայցը բավարարել և մեղադրյալ Մարիամ Խաչատրյանից որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնաս հօգուտ տուժող՝ Լուսինե Նազարյանի բռնագանձել 170․000 ՀՀ դրամ։
3)Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում (բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով և 377-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերով):

ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ՄՈՒՇԵՂ ԱՐԱՄՅԱՆ