ԵԴ1/3656/01/24






ՈՐՈՇՈՒՄ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԱԼԱՆՔ ԸՆՏՐԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

23 ապրիլի 2025թ. ք.Երևան
Հայաստանի Հանրապետության Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան),

Նախագահող դատավոր Ս.ԳԶՈԳՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Լ․ՉՈԲԱՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ
հանրային մեղադրող Ռ․ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
մեղադրյալ Ա․ՓԻԼՈՅԱՆԻ




դռնբաց դատական նիստում նախնական դատալսումների ընթացքում քննարկման առարկա դարձնելով մեղադրյալ Անդրանիկ Լևոնի Փիլոյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

2024 թվականի օգոստոսի 22-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60572824 քրեական վարույթը:
2024 թվականի օգոստոսի 23-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60310424 քրեական վարույթը:
Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի հոկտեմբերի 17-ի որոշմամբ Անդրանիկ Լևոնի Փիլոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ի որոշմամբ Անդրանիկ Լևոնի Փիլոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը։
Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ի որոշմամբ թիվ 60310424 քրեական վարույթը միացվել թիվ 60572824 քրեական վարույթին, վարույթը շարունակվել թիվ 60572824 համարի նեքո։
Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ի որոշմամբ Անդրանիկ Լևոնի Փիլոյանի նկատմամբ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում այն արարքների համար, որ «նա, 2024 թվականի օգոստոսի 09-ին և 2024 թվականի օգոստոսի 10-ին վարել է ավտոմեքենա՝ զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից:
Այսպես.
ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ 8400503191 վարչական իրավախախտման գործով 2024 թվականի հուլիսի 26-ին կայացված որոշմամբ Անդրանիկ Լևոնի Փիլոյանը 1 (մեկ) տարի ժամանակով զրկվել է տրանսպոտրային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ սկսած 2024 թվականի հուլիսի 26-ից մինչև 2025 թվականի հուլիսի 26-ը, որի մասին տեղում ծանուցվել է և ստորագրել որոշումը: Ծանուցված լինելով, որ զրկված է տրանսպոտրային միջոցներ վարելու իրավունքից, Անդրանիկ Լևոնի Փիլոյանը 2024 թվականի օգոստոսի 09-ին` ժամը 01:25-ին, Երևան քաղաքի Սեբաստիա փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 35 ZD 219 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկ Նվեր Մուրադյանի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180409652 արձանագրությունը։
Այսինքն՝ Անդրանիկ Լևոնի Փիլոյանին մեղսագրվում է պատժի սպառնալիքով արգելված, մեղավորությամբ կատարված արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ 8400503191 վարչական իրավախախտման գործով 2024 թվականի հուլիսի 26-ին կայացված որոշմամբ Անդրանիկ Լևոնի Փիլոյանը 1 (մեկ) տարի ժամանակով զրկվել է տրանսպորային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ սկսած 2024 թվականի հուլիսի 26-ից մինչև 2025 թվականի հուլիսի 26-ը, որի մասին տեղում ծանուցվել է և ստորագրել որոշումը: Ծանուցված լինելով, որ զրկված է տրանսպոտրային միջոցներ վարելու իրավունքից, Անդրանիկ Լևոնի Փիլոյանը 2024 թվականի օգոստոսի 10-ին ՝ ժամը 00:27- ին, Երևան քաղաքի Սարյան փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 35 ZD 219 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկ Արմեն Հայրոյանի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180404485 արձանագրությունը:
Այսինքն՝ Անդրանիկ Լևոնի Փիլոյանին մեղսագրվում է պատժի սպառնալիքով արգելված, մեղավորությամբ կատարված արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Այսպիսով՝ Անդրանիկ Լևոնի Փիլոյանին մեղսագրվում են պատժի սպառնալիքով արգելված, մեղավորությամբ կատարված արարքներ՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով»:
2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ին քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3656/01/24 համարը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Դատարանի դատավոր Ս.Գզոգյանը որոշում է կայացրել վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2025 թվականի մարտի 6-ին նշանակված դատականի նիստին մեղադրյալը չի ներկայացել, պատշաճ ծանուցված մեղադրյալ Անդրանիկ Փիլոյանը չի ներկայացել նաև Դատարանի կողմից նշանակված մյուս դատական նիստերին, դատարանին ներկայացվել է արձանագրություն առ այն, որ ոստիկանության աշխատակիցներն այցելել են նրա բնակության հասցե դատարան ներկայացնելու նպատակով, սակայն վերջինս բացակայել է իր բնակության հասցեից։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մարտի 6-ի որոշմամբ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը։
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով`
(...)
3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով.
4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…)
բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով,
գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։
3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի:
4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: (…)
3. Եթե մեղադրյալը խախտում է իր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն անհրաժեշտության դեպքում իր իրավասության սահմաններում միջոցներ է ձեռնարկում այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կիրառելու համար: (…)
5. Եթե խափանման միջոցի կիրառման վերաբերյալ բողոքի քննարկման արդյունքով կիրառված խափանման միջոցը վերացվել է, ապա այդ կամ այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կարող է կիրառվել նույն վարույթով միայն նոր հանգամանքի առկայության դեպքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում:
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։
5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը:
6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…)
4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով:
5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 272-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն՝ «1. Մեղադրյալի մաuնակցությունը դատական նիստին պարտադիր է, բացառությամբ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերի: Եթե այլ դեպքերում մեղադրյալը դատական նիստին չի ներկայանում, ապա դատալսումները հետաձգվում են:
2. Դատական նիստին առանց հարգելի պատճառի չներկայացած մեղադրյալի նկատմամբ դատարանի որոշմամբ կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքով նախատեսված հարկադրանքի միջոցներ հետագա դատական նիստերին նրա ներկայությունն ապահովելու նպատակով»:
Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․
- մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
- մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
- մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Անդրանիկ Փիլոյանի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են:
Վերոհիշյալ իրավադրույթները համադրելով մեղադրյալի ներկայությունը դատական նիստին ապահովելու նպատակով Դատարանի կողմից ողջամտորեն ձեռնարկված բոլոր հնարավոր միջոցառումների հետ և հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Անդրանիկ Փիլոյանը հայտնաբերվել է, ներկայացվել է դատարան և պարտավորվել է ներկայանալ բոլոր դատական նիստերին՝ Դատարան, գտնում է, որ նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը պետք է փոփոխել և որպես խափանման միջոց ընտրել բացակայելու արգելքը։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 116-120-րդ, 270-րդ, 316-րդ հոդվածներով` Դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Թիվ ԵԴ1/3656/01/24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Անդրանիկ Լևոնի Փիլոյանի (ծնված 1988 թվականի սեպտեմբերի 5-ին, ք․Երևան, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չի աշխատում, չամուսնացած, հաշվառված է և բնակվում է Շիրակի մարզ, ք․Գյումրի, 213/205 տնակ հասցեում) նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, փոփոխել և որպես խափանման միջոց ընտրել բացակայելու արգելքը:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան այն ստանալու պահից տասնօրյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս․ԳԶՈԳՅԱՆ