ԵԴ1/3670/01/24
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, (այսուհետ՝ Դատարան) հետևյալ կազմով՝

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ՝ Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Վ.ՎԱՐԺԱՊԵՏՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝

ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ Ռ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ

ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ

2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արսեն Գվիդոնի Մանուկյանի՝ ծնվել է 1975 թվականի հունիսի 21-ին՝ Հրազդան քաղաքում, ազգությամբ հայ է, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնալուծված է, չի աշխատում, արարքը կատարելու պահին դատվածություն չի ունեցել, հաշվառված է և բնակվում է Կոտայքի մարզի Հրազդան քաղաքի Կենտրոն 12-րդ շենքի 25-րդ բնակարանում, մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի ապրիլի 26-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-1631-24 քրեական վարույթը:
Հետագա նախաքննությունը կատարելու համար քրեական վարույթը ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնից ուղարկվել է ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժին։
ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ռ.Հարությունյանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 28-ի որոշմամբ Արսեն Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
2024 թվականի նոյեմբերի 29-ին Արսեն Մանուկյանին ներկայացվել է մեղադրանք և նույն օրը նրա նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ին թիվ 60-1631-24 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանում: Գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3670/01/24 համարը, այնուհետև գործը մակագրվել և դեկտեմբերի 11-ին հանձնվել է դատավոր Ա.Կարապետյանին: 2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին դատավոր Ա.Կարապետյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը կայացրել է մեղադրական վերդիկտ, և նույն օրը նշանակվել են լրացուցիչ դատալսումներ:

2. Մեղադրանքի նկարագրությունը.
Արսեն Մանուկյանին մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ նա, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում վարել է ավտոմեքենա:
Այսպես.
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՃՈ կողմից թիվ 2317673663 և 2317673747 վարչական իրավախախտման գործերով 2023 թվականի դեկտեմբերի 27-ին կայացված որոշմամբ Արսեն Գվիդոնի Մանուկյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցվել է 6 (վեց) ամիս ժամկետով՝ սկսած 2024 թվականի հունվարի 29-ից մինչև 2024 թվականի հուլիսի 29-ը։ Ծանուցված լինելով իր՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու մասին՝ Արսեն Գվիդոնի Մանուկյանը 2024 թվականի մարտի 18-ին՝ ժամը 17։30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մոսկովյան և Տերյան փողոցների խաչմերուկում վարել է <<Օպել>> մակնիշի, 36 UM 108 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ նույն օրը՝ ժամը 18։15-ին, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180401678 արձանագրությունը։

3. Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներ.
Արսեն Գվիդոնի Մանուկյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, սակայն հրաժարվել է ցուցմունք տալուց:
(դատական նիստի արձանագրություն)

Հրապարակվել և հետազոտվել են հետևյալ գրավոր ապացույցները՝

Զննում կատարելու մասին արձանագրության համաձայն՝ զննվել են վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180401678, 8400130437, 8100130444, 8180400736, 8400286533, 8180361377, 8400426454 և 8180363081 արձանագրությունները, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության <<Ճանապարհային ոստիկանություն>> ծառայությունից ստացված էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված RJ256084 վարորդական վկայականի քաղվածքը, վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2317673663, 2317673747, 2316383704, 2316383705, 2316508447, 2317228200, 2317331830, 2317331857 և 2317488064 որոշումների պատճենները, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Կոտայքի մարզային վարչությունից ստացված գրությունը և էլեկտրոնային եղանակով ծանուցվելու վերաբերյալ տեղեկանքը։ Հիշյալ փաստաթղթերի զննությամբ պարզվել է, որ 2024 թվականի մարտի 18-ին՝ ժամը 17։30-ի սահմաններում, Արսեն Գվիդոնի Մանուկյանը Երևան քաղաքի Մոսկովյան-Տերյան խաչմերուկում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում վարել է <<Օպել>> մակնիշի, 36 UM 108 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի վերաբերյալ կազմվել է վարչական իրավախախտման մասին թիվ 8180401678 արձանագրությունը, վերջինս էլ ծանոթացել է արձանագրությանը և ստորագրել։
2023 թվականի մայիսի 27-ի թիվ 2317673663 և 2317673747 որոշումների համաձայն՝ Արսեն Գվիդոնի Մանուկյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցվել է 6 /վեց/ ամիս ժամկետով։
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Կոտայքի մարզային վարչությունից ստացված գրության համաձայն՝ 2317673774, 2317665840, 2317673663, 2317673747, 2417737552 և 23676404 որոշումները ստորագրությամբ հանձնվել են հասցեատերերին, 2317673747 և 2317673663 որոշումների ծանուցումները 2024 թվականի մարտի 11-ին ստացել է Արսեն Մանուկյանի եղբայրը՝ Արմեն Մանուկյանը և պարտավորվել է հանձնել Արսեն Մանուկյանին։
Պարզվել է նաև, որ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության <<Ճանապարհային ոստիկանություն>> ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրում առկա տվյալների համաձայն՝ Արսեն Մանուկյանի վարորդական իրավունքի վկայականի կարգավիճակը կասեցված է։
(քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 49-52):

2024 թվականի հոկտեմբերի 9-ին կայացված արտավարույթային փաստաթղթեր ճանաչելու մասին որոշման համաձայն՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180401678, 2317673663 և 2317673747 արձանագրությունները, վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2316383704, 2316383705, 2316508447, 2317228200, 2317331830, 2317331857, 2317488064, 2317673663 և 2317673747 որոշումների պատճենները, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության <<Ճանապարհային ոստիկանություն>> ծառայությունից ստացված էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված քաղվածքը և <<ՀայՓոստ>> ՓԲ առաքանու թերթիկների պատճենները ճանաչվել են արտավարութային փաստաթղթեր։
Հիշյալ փաստաթղթերը դատական նիստի ընթացքում հանրային մեղադրողի կողմից հրապարակվել են, դրանց բովանդակությունը համապատասխանում է զննություն կատարելու մասին վերը նշված արձանագրությամբ փաստված տվյալներին։
(քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 3, 4, 5, 6, 25-42):

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ փաստաթղթերը.

Արսեն Մանուկյանի վերաբերյալ ստացված ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքների համաձայն՝ վերջինս վերագրվող արարքը կատարելու պահին դատվածություն չի ունեցել:
(քրեական գործ հատոր 2-րդ, վ.է 8-9):

Համաձայն Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից Արսեն Մանուկյանի վերաբերյալ թիվ ԿԴ/0503/01/24 գործով 2024 թվականի հունիսի 26-ին կայացված դատավճռի՝ Արսեն Մանուկյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք կատարելու համար, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը։ Տուգանքի վճարման համար սահմանվել է 1 տարի ժամկետ։ Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ է մտել 2024 թվականի դեկտեմբերի 18-ին։
Ըստ դատավճռի՝ Արսեն Մանուկյանը վերագրվող արարքը կատարել է 2024 թվականի ապրիլի 23-ին՝ ժամը 21։25-ին։
(քրեական գործ հատոր 2-րդ, վ.է 10-14):

Համաձայն դատական նիստերի քարտուղար Վ․Վարժապետյանի կողմից կազմված հեռախոսազրույց ունենալու վերաբերյալ արձանագրության՝ դատական նիստերի քարտուղարը 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին հեռախոսազրույց է ունեցել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնի ներկայացուցիչ Մ․Չիթչյանի հետ, ով հայտնել է, որ դատապարտյալ Արսեն Գվիդոնի Մանուկյանի վերաբերյալ կայացված թիվ ԿԴ/0503/01/24 դատավճռի կատարման վերաբերյալ համակարգում տվյալներ առկա չեն:
(քրեական գործ հատոր 2-րդ, վ.է 15):

4. Փաստական հանգամանքները հաստատված լինելու վերաբերյալ Դատարանի եզրահանգումը.
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանը հաստատված է համարում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Արսեն Մանուկյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում վարել է ավտոմեքենա: 2024 թվականի մարտի 18-ին՝ ժամը 17։30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մոսկովյան և Տերյան փողոցների խաչմերուկում վարել է <<Օպել>> մակնիշի, 36 UM 108 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ նույն օրը՝ ժամը 18։15-ին, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180401678 արձանագրությունը։
Այսպիսով, Դատարանը գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը հիմնավոր համարելով եզրափակիչ դատական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, հիմնվելով ներքին համոզման վրա՝ գտնում է, որ մեղադրյալ Արսեն Մանուկյանին վերագրվող արարքն ապացուցված է:
Ապացույցները, որոնց գնահատման արդյունքում Դատարանը մեղադրյալ Արսեն Մանուկյանին վերագրվող արարքը համարում է ապացուցված, շարադրված են վերևում:

5. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 86-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Քրեական վարույթում ապացույց են`
1) ձերբակալվածի ցուցմունքը.
2) մեղադրյալի ցուցմունքը.
3) տուժողի ցուցմունքը.
4) վկայի ցուցմունքը.
5) փորձագետի եզրակացությունը.
6) փորձագետի կարծիքը.
7) փորձագետի ցուցմունքը.
8) իրեղեն ապացույցները.
9) ապացուցողական և վարութային այլ գործողությունների արձանագրությունները.
10) արտավարութային փաստաթղթերը:
(…)>>:
Օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Վարույթի ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները, ներառյալ վարույթի մասնավոր մասնակիցների ներկայացրած ապացույցները համարվում են թույլատրելի, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգով հակառակը չի հաստատվել:
2. Օրենքի էական խախտմամբ ստացված տվյալները, ինչպես նաև դրանց հիման վրա կատարված վարութային գործողությունների արդյունքով ձեռք բերված տվյալները ճանաչվում են անթույլատրելի և չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց:
3. Օրենքի էական խախտմամբ ստացված են համարվում այն տվյալները, որոնք ձեռք են բերվել`
1) տվյալ քրեական վարույթն իրականացնելու, համապատասխան ապացուցողական կամ վարութային այլ գործողություն կատարելու իրավասություն չունեցող անձի կողմից.
2) բացարկման ենթակա անձի էական մասնակցությամբ, եթե նա իմացել է կամ ողջամտորեն պետք է իմանար վարույթին իր մասնակցությունը բացառող հանգամանքների առկայության մասին.
3) սույն օրենսգրքով նախատեսված ընթացակարգի խախտմամբ, եթե հնարավոր չէ դրա հետևանքը վերացնել այլ ապացուցողական գործողության պատշաճ կատարմամբ.
4) քննչական գործողության կատարման ընթացքում մեղադրյալի կարգավիճակ չունեցող անձից, որի նկատմամբ փաստացի իրականացվել է քրեական հետապնդում` առանց այդ մասին նրան պատշաճ ծանուցելու.
5) անհայտ աղբյուրից.
6) արդի գիտությանը հակասող մեթոդների կիրառմամբ:
4. Ապացույցներ ձեռք բերելիս էական են նաև այն խախտումները, որոնք դրսևորվել են մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների ոտնահարմամբ կամ քրեական վարույթի սկզբունքների խախտմամբ:
(…)
6. Պաշտպանի բացակայությամբ մեղադրյալի տված ցուցմունքները չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց, եթե մեղադրյալը դատարանում հրաժարվել է դրանցից:
(…)
9. Այն տվյալները, որոնք ստացվել են վարույթի հանրային մասնակցի թույլ տված` օրենքի պահանջների խախտմամբ, կարող են մեղադրյալի, նրա պաշտպանի կամ օրինական ներկայացուցչի միջնորդությամբ օգտագործվել որպես ապացույց, եթե այդ խախտմամբ չեն ոտնահարվել այլ անձի իրավաչափ շահերը: Այդպիսի ապացույցը կարող է օգտագործվել միայն ի շահ տվյալ մեղադրյալի:
(…)
11. Ապացույցների անթույլատրելիությունը, ինչպես նաև սույն հոդվածի 9-րդ մասով նախատեսված դեպքում օրենքի խախտմամբ ձեռք բերված տվյալների օգտագործման հնարավորությունը որոշմամբ հաստատում է վարույթն իրականացնող մարմինը՝ վարույթի շահագրգիռ մասնակցի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ:
12. Անթույլատրելի ճանաչված ապացույցները պահվում են վարույթի նյութերում>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Սարիբեկ Վարազդատի Հարությունյանի գործով 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԱՔԴ/0189/01/12 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ (...) ապացույցների ձեռքբերման գործընթացում էական չեն կարող համարվել քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի այն խախտումները, որոնցով չեն սահմանափակվել դատավարության մասնակիցների` օրենքով երաշխավորված իրավունքները կամ այդ իրավունքներից նրանք չեն զրկվել, ինչպես նաև այն խախտումները, որոնք ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա չեն ազդել կամ չէին կարող ազդել: Այլ խոսքով` քննչական կամ այլ դատավարական գործողությունների կատարման ժամանակ թույլ տրված քրեադատավարական օրենսդրության խախտումները պետք է գնահատվեն` ելնելով դրանց բնույթից, ծանրությունից և վերոնշյալ գործողությունների արդյունքում ստացված ապացուցողական նյութի որակի և հավաստիության վրա դրանց ազդեցության աստիճանից: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելը` որպես իրավական հետևանք, պետք է տեղի ունենա միայն քրեադատավարական օրենսդրության էական խախտման առկայության պարագայում: Հակառակ դեպքում ապացույցների թույլատրելիության հարցին կցուցաբերվի ձևական մոտեցում, ինչն էլ կհանգեցնի ապացուցողական նյութի անտեղի կորստի (...)։
Թեև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը հիշյալ նախադեպային դիրքորոշումն արտահայտել է 1998 թվականի հուլիսի 1-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված իրավանորմերի մեկնաբանման շրջանակում, սակայն նկատի ունենալով, որ ապացույցներն անթույլատրելի ճանաչելու սկզբունքը գործող քրեական դատավարության օրենսգրքի ընդունմամբ ըստ էության մնացել է նույնը, այն է՝ ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքում պետք է դրվի քրեադատավարական օրենսդրության պահանջների էական խախտումը, Դատարանը գտնում է, որ մեջբերված որոշմամբ արտահայտված նախադեպային դիրքորոշումը վերաբերելի է նաև սույն դեպքին:
Վերը մեջբերված քրեադատավարական նորմերի և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո թույլատրելիության տեսանկյունից գնահատելով հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված և դատական ակտում շարադրված վերոգրյալ ապացույցները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել որևէ օբյեկտիվ տվյալ, որը հիմք կտար փաստելու, թե նշված ապացույցների ձեռքբերման գործընթացում տեղ են գտել այնպիսի էական խախտումները, որոնք դրսևորվել են մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների ոտնահարմամբ կամ քրեական վարույթի սկզբունքների խախտմամբ, ինչպես նաև՝ դրանք ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա։
Այլ խոսքով՝ վկայակոչված ապացույցները թույլատրելիության առումով կասկածի տակ առնելու հիմքերը բացակայում են, քանի որ դրանք ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, իսկ հակառակի մասին վկայող որևէ օբյեկտիվ տվյալ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
(…)>>:
Օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել>>:
Արսեն Մանուկյանին վերագրվող արարքի ապացուցվածության վերաբերյալ իրավական վերլուծությունների համատեքստում Դատարանը հարկ է համարում մեջբերել ապացույցների գնահատման վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ մի շարք նախադեպային որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումներ, որոնք, Դատարանի գնահատմամբ, տեղի ունեցած օրենսդրական փոփոխությունների պայմաներում ևս վերաբերելի են քննարկվող հարցին:
Այսպես.
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարությունը որոշելու հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ: Մասնավորապես` իրացնելով օրենքի միատեսակ կիրառությունն ապահովելու իր սահմանադրական գործառույթը` Վճռաբեկ դատարանը հիշատակված դատական ակտում նախադեպային նշանակության իրավական դիրքորոշումներ է արտահայտել առ այն, որ գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում: Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքն անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում (...):
Արդյունքում՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում` <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշ ասելով՝ պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած (...):
Սույն դեպքում գործով ձեռք բերված ապացույցները գնահատելով մեջբերված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Դատարանը գալիս է հետևյալ եզրահանգման.
1․ ապացուցված են մեղադրյալ Արսեն Մանուկյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը),
2․ ապացուցված է Արսեն Մանուկյանին վերագրվող արարքի քրեական հակաիրավականությունը, այն նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,
3․ ապացուցված է մեղադրյալ Արսեն Մանուկյանի կողմից այդ արարքը կատարելը,
4․ ապացուցված է մեղադրյալ Արսեն Մանուկյանի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ:
Նշված եզրահանգման համար հիմք է հանդիսանում հետևյալ վերլուծությունը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
<< 1.Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:
2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով
3. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձը համարվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված, եթե նա օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը չի լրացել:
4. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձի՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը համարվում է կասեցված, եթե նրա` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքն օրենքով սահմանված կարգով կասեցվել է, և կասեցման ժամկետը չի լրացել:
5. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձը համարվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող, եթե նա սահմանված կարգով չի ստացել տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական կամ սահմանված կարգով ստացել է վարորդական վկայական, սակայն օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով չի վերականգնել տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը, բացառությամբ ուսումնական վարման դեպքերի>>:
Քննարկվող հանցագործության հիմնական անմիջական օբյեկտը ճանապարհային երթևեկության և տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնների խախտման կապակցությամբ մարդու, հասարակության և պետության անվտանգության պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են։
Սույն դեպքում գնահատականի արժանացնելով մեղադրյալ Արսեն Մանուկյանին վերագրվող արարքի ապացուցված լինելու հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալը տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը եղել է կասեցված, ինչը փաստվում է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության <<Ճանապարհային ոստիկանություն>> ծառայությունից ստացված էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված քաղվածքով, մինչդեռ մեղադրյալը վարել է տրանսպորտային միջոց, ինչը փաստվում է 2024 թվականի մարտի 18-ին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180401678 արձանագրությամբ։ Ի վերջո մեղադրյալն իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել։
Այսինքն՝ մեղադրյալին վերագրվող արարքն ապացուցված է։
Մեղադրյալ Արսեն Մանուկյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է:
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
(…)>>:
Նույն օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ>>:
Օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(…)
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
(…)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք>>:
Համաձայն ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացրած որոշումներում ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար` կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Չնայած տեղի ունեցած օրենսդրական փոփոխություններին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ հիշատակված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումները չեն կորցրել իրենց արդիականությունը և կիրառելի են նաև սույն դեպքում:
Այսպիսով, Դատարանն արձանագրում է, որ պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, օրենսդիրը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը:
Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն։
Միաժամանակ օրենսդիրը սահմանել է հստակ չափորոշիչներ, որոնցով դատարանը պետք է ղեկավարվի պատժատեսակ և պատժաչափ որոշելիս։ Պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, ի թիվս այլնի՝ պետք է հաշվի առնել հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթը, հանցագործության եղանակը, մեղքի ձևը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության աստիճանը: Ազատությունից զրկելու հետ պատիժ նշանակելու դեպքում Դատարանը պետք է հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար՝ պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
Պատժատեսակը և պատժաչափը որոշելիս պետք է քննարկման առարկա դարձնել նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։
Վերոշարադրյալ իրավանորմերն ու իրավական դիրքորոշումները համադրելով սույն գործի փաստական հանգամանքների հետ՝ Դատարանը մեղադրյալ Արսեն Մանուկյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում․
- առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, նախաքննության ընթացքում խոստովանական ցուցմունքներ տալը և հանցանքի կատարման համար զղջալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը):
Դատարանն արձանագրում է, որ Արսեն Մանուկյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Արսեն Մանուկյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտարկում այն, որ վերջինս վերագրվող արարքը կատարելու պահին դատվածություն չի ունեցել:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Արսեն Մանուկյանին վերագրվող արարքի հանրային վտանգավորությանը՝ Դատարանը նախ հարկ է համարում արձանագրել, որ արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ, համաձայն որի՝ (…) արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…):
Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ Արսեն Մանուկյանին վերագրվում է դիտավորությամբ կատարված ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն:
Հաշվի առնելով վերոգրյալ բոլոր հանգամանքները և հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 55-րդ հոդվածների պահանջները, ինչպես նաև 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջը, որի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ, Դատարանը գտնում է, որ գործի փաստական հանգամանքները Դատարանին հնարավորություն են տալիս գալու հետևության, որ տվյալ դեպքում պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել մեղադրյալ Արսեն Մանուկյանի նկատմամբ հանցանքը կատարելու պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով տուգանք նշանակելով, որը կազմում է 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ:
Միևնույն ժամանակ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ անհրաժեշտ է նշանակված պատժին լրիվ գումարել Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի հունիսի 26-ի թիվ ԿԴ/0503/01/24 դատավճռով նշանակված տուգանք պատիժը՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը, և Արսեն Մանուկյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանքը՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Անդրադառնալով տուգանքի վճարման վերաբերյալ հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևայալը․
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<(...)
8․ Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (…)
(…)>>:
Թեև մեղադրյալը սույն գործի քննության ընթացքում չի միջնորդել իր նկատմամբ տուգանք պատիժը նշանակելու դեպքում տարաժամկետել դրա վճարումը, այնումանայնիվ, Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը, դեռևս 2024 թվականի հունիսի 26-ի թիվ ԿԴ/0503/01/24 գործով դատավճիռ կայացնելիս Արսեն Մանուկյանի գույքային վիճակը հաշվի առնելով, նշանակված 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ տուգանքի վճարման համար սահմանել է 1 (մեկ) տարի վճարման ժամկետ: Ավելին՝ պարզվել է, որ մեղադրյալը սույն պահին ևս չի աշխատում։ Այսինքն՝ մեղադրյալի գույքային վիճակն այնպիսինն է, որ նա չի կարող միանգամից և ամբողջությամբ վճարել նշանակվող տուգանքի գումարը։
Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ անկախ Արսեն Մանուկյանի կողմից համապատասխան միջնորդությամբ հանդես գալու հանգամանքից՝ վերջինիս նկատմամբ նշանակված պատժի՝ տուգանքի վճարման համար պետք է սահմանել 1 (մեկ) տարի վճարման ժամկետ:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Արսեն Մանուկյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Արսեն Մանուկյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180401678, 2317673663 և 2317673747 արձանագրությունները, վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2316383704, 2316383705, 2316508447, 2317228200, 2317331830, 2317331857, 2317488064, 2317673663 և 2317673747 որոշումների պատճենները, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության <<Ճանապարհային ոստիկանություն>> ծառայությունից ստացված էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված քաղվածքը և <<ՀայՓոստ>> ՓԲ առաքանու թերթիկների պատճենները պետք է պահել քրեական գործում:
Անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված մյուս հարցերի քննարկմանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այդպիսիք սույն գործով առկա չեն։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 345-350-րդ և 364-րդ հոդվածներով` Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Արսեն Գվիդոնի Մանուկյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանքը՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ տուգանք պատժին լրիվ գումարել Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ թիվ ԿԴ/0503/01/24 դատավճռով Արսեն Մանուկյանի նկատմամբ նշանակված տուգանք պատիժը՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը, և Արսեն Մանուկյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանքը՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Նշանակված 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ տուգանքի վճարման համար սահմաներ 1 (մեկ) տարի ժամկետ:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Արսեն Գվիդոնի Մանուկյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, վերացնել:
Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180401678, 2317673663 և 2317673747 արձանագրությունները, վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2316383704, 2316383705, 2316508447, 2317228200, 2317331830, 2317331857, 2317488064, 2317673663 և 2317673747 որոշումների պատճենները, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության <<Ճանապարհային ոստիկանություն>> ծառայությունից ստացված էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված քաղվածքը և <<ՀայՓոստ>> ՓԲ առաքանու թերթիկների պատճենները պահել քրեական գործում:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ