Գործ ԵԴ1/3637/01/24
Ո Ր Ո Շ Ու Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Հ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Ա. ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Ս. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆԻ

Քարտուղարությամբ՝ Լ. Կարապետյանի, Ա. Կարապետյանի,
Հ. Հակոբյանի, Ա. Հակոբյանի

Մասնակցությամբ.
Մեղադրյալ՝ Թաթուլ Հարությունյանի

<<09>> սեպտեմբերի 2025թ. ք. Երևան

դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Հակոբ Մելքոնյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով մեղադրյալ Թաթուլ Արմենի Հարությունյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Դատարան) 22.01.2025թ. թիվ ԵԴ1/3637/01/24 դատավճիռը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի սեպտեմբերի 14-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 12167124 քրեական վարույթը:
2024 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Թաթուլ Արմենի Հարությունյանը ձերբակալվել է և նույն օրը ազատ արձակվել։
Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ի որոշմամբ Թաթուլ Արմենի Հարությունյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ի որոշմամբ Թաթուլ Արմենի Հարությունյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը:
Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի նոյեմբերի 30-ի որոշմամբ թիվ 12167124 քրեական վարույթից անջատվել է նոր վարույթ, նոր վարույթին շնորհվել է 12176524 համարը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 9-ին քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3637/01/24 համարը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ի որոշմամբ Դատարանը քրեական գործն ստանձնել է վարույթ և նշանակել նախնական դատալսումներ։
Դատարանը նախնական դատալսումների ընթացքում, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1 հոդվածով և 464.2 հոդվածով՝ բավարարել է մեղադրյալի և վերջինիս պաշտպանի միջնորդությունը արագացված վարույթ կիրառելու մասին և նշանակել է լրացուցիչ դատալսումներ:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2025 թվականի հունվարի 22-ին կայացրել է դատավճիռ.
<<Մեղադրյալ Թաթուլ Արմենի Հարությունյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի հիման վրա՝ հաշվակցել Թաթուլ Արմենի Հարությունյանի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 14-ը և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել ազատազրկում՝ 11 (տասնմեկ) ամիս 29 (քսանինը) օր ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա` նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
Մեղադրյալ Թաթուլ Արմենի Հարությունյանի վրա դնել պարտականություն առանց վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության՝ չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետներում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։
Մեղադրյալ Թաթուլ Արմենի Հարությունյանի փորձաշրջանի կրման ժամկետի սկիզբը հաշվարկել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության տարածքային մարմնում հաշվառման վերցվելու պահից։
Մեղադրյալ Թաթուլ Արմենի Հարությունյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնել։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործին կցված 0.35 գրամ քաշով <<Մեթանֆետամին>> տեսակի թմրամիջոցը հանձնել թիվ 12176524 քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին՝ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո: (…) >>։
Առաջին ատյանի դատարանի 22.01.2025թ. դատավճռի դեմ 20․02․2025թ․ վերաքննիչ բողոք է ստացվել Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Հակոբ Մելքոնյանից:
Թիվ ԵԴ1/3637/01/24 քրեական գործը վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 25.02.2025թ., իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին հանձնվել է 26.02.2025թ.:
Վերաքննիչ քրեական դատարանի 10․03.2025թ. որոշմամբ ավագ դատախազ Հակոբ Մելքոնյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել է քննության:
Վերաքննիչ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:

2. Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.

Թաթուլ Արմենի Հարությունյանին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ նա <<խախտելով <<Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին>> ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի, ՀՀ Կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց ձեռք բերելու և պահելու թույլտվություն, 2024 թվականի սեպտեմբեր ամսին՝ քննությամբ չպարզված օրը և ժամին, <<Տելեգրամ>> բջջային հավելվածի <<Cryistian>> լատինատառ անվանումով, քննությամբ դեռևս չպարզված օգտատիրոջից 27.000 ՀՀ դրամ գումարով առանց իրացնելու նպատակի՝ իր անձնական օգտագործման համար, ապօրինի ձեռք է բերել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707–Ն որոշման 1-ին հավելվածով սահմանված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 5-րդ մասի հաշվարկման հիմքով մանր չափերի նվազագույն շեմի երեսունհինգապատիկի չափերով՝ 0.35 գրամ քաշով, խոշոր չափերի <<Մեթամֆետամին>> տեսակի թմրամիջոց և 2024 թվականի սեպտեմբերի 14-ին այն ապօրինի պահել իր մոտ, որը հայտնաբերվել է նույն օրը Թաթուլ Հարությունյանին թմրամիջոց ապօրինի պահելու հիմնավոր կասկածով ձերբակալելուց հետո ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից իրականացված վերջինիս անձնական խուզարկությամբ:>>։

3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.

<< (…) Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Թաթուլ Արմենի Հարությունյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Թ․Հարությունյանի կողմից առանց իրացնելու նպատակի խոշոր չափերով թմրամիջոց ձեռք բերելը և պահելն ապացուցված է, այդ արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝ << (․․․) 4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։ (․․․) >>։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանն աձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ <<2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները>>։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ։ (․․․) >>։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումները)։
Այսպես` Դատարանը մեղադրյալ Թ․Հարությունյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նրան մեղսագրված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ հանցանքի կատարման հանգամանքները և եղանակը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը:
Դատարանը մեղադրյալ Թ․Հարությունյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Մասնավորապես, Դատարանը, որպես Թ․Հարությունյանի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես մեղադրյալ Թ․Հարությունյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ նա իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար, խնամքին են ծնողները։
Դատարանը, արձանագրում է, որ մեղադրյալ Թ․Հարությունյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Թ․Հարությունյանը ենթակա է պատժի:
Դատարանը, հաշվի առնելով մեղադրյալ Թ․Հարությունյանի կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալ Թ․Հարությունյանն իր կատարած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ ազատազրկման ձևով՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
Միաժամանակ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ <<Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց>>:
Սույն գործով մեղադրյալ Թ․Հարությունյանն անազատության մեջ է գտնվել 2024 թվականի սեպտեմբերի 14-ին, որպիսի ժամկետը պետք է հաշվակցել նրա նկատմամբ նշանակվելիք պատժի ժամկետից։
Անդրադառնալով նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարությունը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն` <<1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(․․․)։
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
(․․․)։
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:(․․․)>>:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մի շարք որոշումներում անդրադառնալով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (ի թիվս այլնի, տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԳԴ/0014/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15 որոշումները)։
Հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշումներում ձևավորված իրավական դիրքորոշումը և միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով Թ․Հարությունյանի կատարած արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, առանձնահատկությունները, նրա անձը, վերը թվարկված մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ելնելով սոցիալական արդարության վերականգնման, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացման և նոր հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Թ․Հարությունյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան (համապատասխան վերահսկողություն) սահմանելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ Թաթուլ Հարությունյանի նկատմամբ փորձաշրջանի ընթացքում պետք է սահմանել պարտականություն, այն է՝ առանց վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքել և բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետներում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործին կցված 0,35 գրամ քաշով <<Մեթանֆետամին>> տեսակի թմրամիջոցը պետք է հանձնել թիվ 12176524 քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին՝ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Քննարկելով մեղադրյալ Թ․Հարությունյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, որից հետո վերացնել: (…) >>:

3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը.

Բողոքաբեր՝ Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Հակոբ Մելքոնյանն իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքում նշել է. << (...) Սույն քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 22-ի դատավճիռը՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով, օրինական և հիմնավոր չէ և ենթակա է բեկանման՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ.
(...)
Վկայակոչված գործերով որոշումներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը կայուն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ նշանակված մեղմ պատիժը ամբաստանյալի կողմից կրելու պայմաններում պատժի նպատակների իրացվելիության վերաբերյալ հետևությունը չի կարող լինել հայեցողական ու կամայական, այլ պետք է հիմնված լինի գործի կոնկրետ հանգամանքների, մասնավորապես՝ տվյալ հանցատեսակի կրիմինոլոգիական նկարագրի, դրա դեմ իրականացվող պայքարի քաղաքականության ուղղությունների, կոնկրետ դեպքում՝ դրա կատարման առանձնահատկությունների, հանցավորի անձի, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող իրական հանգամանքների ամբողջական գնահատականի վրա։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածն ամրագրում է առանց իրացման նպատակի հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց պատրաստուկների կամ դրանց համարժեք նյութերի (անալոգի) կամ դրանց ածանցյալների կամ պրեկուրսորների ապօրինի շրջանառության հանցակազմը։ Այդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում արարքը խոշոր չափերով կատարելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածը ներառված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի <<Բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործություններ>> վերտառությունը կրող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ բաժնում և կոչված է ապահովելու ՀՀ Սահմանադրության 85-րդ հոդվածով երաշխավորված իրավունքի իրացումը, որի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ոք, օրենքին համապատասխան, ունի առողջության ապահովման իրավունք։ Ավելին՝ Սահմանադրության 86-րդ հոդվածի 1-ին մասի 7-րդ կետի համաձայն՝ սոցիալական ոլորտում պետության քաղաքականության հիմնական նպատակներից է․ <<(…) բնակչության առողջության պահպանման և բարելավման ծրագրերի իրականացումը (…)>>։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Մարտիկ Բոլյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ արձանագրել է, որ << (…) Թմրամիջոցները և հոգեմետ նյութերը պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու, առաքելու, իրացնելու, ինչպես նաև հաշվառելու, բաց թողնելու և գործածելու ապօրինությունը որոշվում է 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ին ընդունված <<Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին>> ՀՀ օրենքի դրույթներին համապատասխան։
Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարը ոչ միայն ներպետական, այլև միջազգային խնդիր է, որով էլ պայմանավորված էր թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարին ուղղված Կոնվենցիաների ընդունումը. ՄԱԿ-ի 1961 թվականի <<Թմրամիջոցների մասին>> միասնական կոնվենցիան, ՄԱԿ-ի 1971 թվականի <<Հոգեմետ նյութերի մասին>> կոնվենցիան, ՄԱԿ-ի 1988 թվականի <<Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարի մասին>> կոնվենցիան>> (տե՛ս Մարտիկ Բոլյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-135/07 որոշումը)։
Քրեական գործով ապացուցված փաստական հանգամանքները համադրելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումների հետ, հարկ է արձանագրել, որ Դատարանի կողմից Թաթուլ Հարությունյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս չեն գնահատվել վերջինիս արարքի բնույթը և դրա՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունը թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված վտանգավոր հանցագործություններից մեկն է։ Դրա առավել բարձր հանրային վտանգավորությունն արտահայտվում է նրանում, որ թմրամիջոցի գործածումը վտանգավոր է ոչ միայն կոնկրետ անձի, այլև բնակչության առողջության և որ հատկապես կարևոր է՝ վերարտադրողական առողջության, առողջ գենի փոխանցման և առողջ սերունդների ձևավորման համար։ Ընդ որում, օրենսդիրը հաշվի առնելով թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված հանցագործությունների հանրային բարձր վտանգավորությունը, դրանք որպես կանոն նախատեսել է ձևական հանցակազմերով, այսինքն` նյութական հետևանքները չեն հանդիսանում այդ հանցակազմերի պարտադիր հատկանիշ։
Առաջին ատյանի դատարանը Թաթուլ Հարությունյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ հաշվի է առել ներկայացված մեղադրանքում մեղավոր ճանաչելու, կատարած արարքի համար անկեղծորեն զղջալու, խնամքին ծնողների առկայության վերաբերյալ տվյալները: Որպես նրա անձը բնութագրող հանգամանք Դատարանը հաշվի է առել նախկինում դատապարտված չլինելու հանգամանքը, իսկ ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրել։
Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադառնալով թմրամիջոցների, հոգեմետ նյութերի և դրանց պրեկուրսորների ապօրինի շրջանառության վերաբերյալ հանցանքների և այդ գործերով պատժի անհատականացման հիմնահարցերին՝ դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի.
- թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը),
- դրա չափը (<<Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը>> սահմանող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը),
- արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը):
Վկայակոչված հանգամանքներն, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս>>:
Այս համատեքստում հարկ է փաստել, որ Թաթուլ Հարությունյանն ապօրինի ձեռք է բերել և պահել է խոշոր չափերով՝ 0.35 գրամ քաշով <<մեթամֆետամին>> տեսակի թմրամիջոց, որն, ըստ էության, քիմիական ծագումով թմրամիջոց է և հանդիսանում է կախվածության առաջացման չափազանց բարձր ներուժով հոգեխթանիչ ։
Բարձր չափաբաժինների գործածման դեպքում այն կարող է առաջացնել փսիխոզ (հոգեգարություն), ռաբդոմիոլիս (կմախքի մկանների սուր նեկրոզ) և գլխուղեղային արյունազեղում։ Հաճույքի նպատակով մեթամֆետամինի գործածումը կարող է առաջացնել փսիխոզ կամ հանգեցնել զրկանքի համախտանիշի առաջացման, որը կարող է պահպանվել ամիսներ շարունակ։ Այն նաև ուղղակի բացասաբար ազդում է վերարտադրողական կենսական գործառույթի վրա:
Հանցագործության այս տեսակի հանրային վտանգավորությանը համապատասխան պատժողական քաղաքականության հետևողական իրականացման անհրաժեշտությունը պայմանավորված է նաև վերջին շրջանում հանցավորության ընդհանուր մակարդակում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների թվի կտրուկ աճով:
Անդրադառնալով Դատարանի դատական ակտի հիմքում դրված՝ ամբաստանյալի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքներին, հարկ է նշել, որ դրանց տրվել է ոչ համաչափ քրեաիրավական նշանակություն և դրանք դատական ակտում ձևակերպվել են քանակական առավելությունն ընդգծելու հատուկ նպատակով միայն: Դատարանը մեղմացնող նշանակություն է վերագրել այնպիսի հանգամանքների, որոնք իրենց բնույթով այդպիսին չեն կամ կրկնում են արդեն իսկ վկայակոչածը: Դատարանը, ընդգծելով ամբաստանյալի զղջալու <<անկեղծությունը>>, լրացուցիչ <<երանգ է>> տվել դրան, այն դեպքում, երբ զղջալը կեղծավոր լինել չի կարող:
Թաթուլ Հարությունյանի կողմից նախկինում դատապարտված չլինելը գնահատելով որպես նրա անձը դրական բնութագրող և պատժի և պատասխանատվության վրա ազդող հանգամանք՝ Դատարանն անտեսել է Արամայիս Հովհաննեսյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումներն առ այն, որ. <<որպես անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը ողջամտորեն նվազեցնող չի կարող գնահատվել այնպիսի հանգամանք, որը բնութագրական է անձանց լայն շրջանակին և բխում է անձի կողմից քաղաքացիական հասարակությունում հաստատված կարգը պահպանելու պարտականությունից: Մասնավորապես, իրավահպատակ վարքագիծը բնորոշ է հասարակության լայն շրջանակներին և յուրաքանչյուր քաղաքացու հասարակական պարտքն է: Հետևապես անձի կողմից նախկինում հանցանք կատարած կամ դատապարտված չլինելը, ինչպես նաև նոր հանցանք չկատարելը չեն կարող դիտարկվել որպես անձի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ>>: (տես՝ Արամայիս Հովհաննեսյանի վերաբերյալ ԳԴ/0014/01/14 գործով Վճռաբեկ դատարանի 2015թ. փետրվարի 27-ի որոշման 20-րդ կետը)
Այսպիսով, Թաթուլ Հարությունյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով Դատարանը պատշաճ չի գնահատել վերջինիս կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը բնութագրող հանգամանքները և դրանց չի տվել անհրաժեշտ քրեաիրավական նշանակություն։
Դատարանը, սահմանափակվելով միայն ամբաստանյալին վերագրվող պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ անձը բնութագրող հանգամանքների պարզ թվարկմամբ, համապատասխան վերլուծության չի ենթարկել այդ հանգամանքների հարաբերակցությունը արարքների արդյունքում առաջացած հանրորեն վտանգավոր հետևանքների հետ։
Դատարանն այդպիսով խախտել է վերը թվարկված քրեադատավարական և քրեաիրավական նորմերի պահանջները, չի հետևել ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներին՝ այդ կերպ թույլ տալով դատական սխալ՝ նյութական օրենքի խախտում, ինչը հանգեցրել է ապօրինի և չհիմնավորված դատական ակտի կայացմանը։>>:
Վերոգրյալ հիմնավորումներով դատախազի տեղակալ Հակոբ Մելքոնյանը խնդրել է.
<<1. Սույն բողոքն ընդունել վարույթ:
2. Մասնակի՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով, բեկանել ԵԴ1/3637/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հուբվարի 22-ի դատավճիռը, բեկանված մասով կայացնել նոր դատական ակտ, կամ փոփոխել առաջին ատյանի դատական ակտը՝ Թաթուլ Հարությունյանի նկատմամբ նշանակելով 1 տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժ, որը նա պետք է կրի:>>:

4. Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները․

ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Հակոբ Մելքոնյանի կողմից ստացվել է գրություն այն մասին, որ արձակուրդում գտնվելու պատճառով չի կարող ներկայանալ դատական նիստին, չի առարկում, որ դատական նիստը բացվի և կայացվի իր բացակայությամբ:
Միաժամանակ տեղեկացրել է, որ ամբողջ ծավալով պնդում է իր բողոքը:
Մեղադրյալի պաշտպան Ակսել Մանուկյանը դիմումով խնդրել է դատաքննությունն իրականացնել իր բացակայությամբ, առարկում է դատախազի բողոքի դեմ: Խնդրել է դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Մեղադրյալ Թաթուլ Հարությունյանն առարկեց բողոքի դեմ և խնդրեց այն մերժել:

5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.

ՀՀ քրեական դատավարության 352-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Դատական վերանայումը կարող է իրականացվել միայն սույն հոդվածով նախատեսված կառուցակարգերի շրջանակներում:
2. Վերաքննությունը կիրառվում է այն դեպքում, երբ բողոքարկվում է առաջին ատյանի դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ չմտած`
1) դատավճիռը.
(…) >>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: (…) >>:
Այսպիսով՝ մեղադրողի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերանայելով վիճարկվող դատավճիռը, ուսումնասիրելով և վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, լսելով պաշտպանական կողմի առարկությունները բերված բողոքի առնչությամբ, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության այն մասին, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ վիճարկվող դատավճիռը թողնել անփոփոխ` հետևյալ պատճառաբանությամբ
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն. 1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
(…)
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
(…):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն. 1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը: (…):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն. 1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: (…):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո:
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:
(…)>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի համաձայն՝ << 1. Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ կամ պրեկուրսոր ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը կամ առաքելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է խոշոր չափերով՝
պատժվում է տուգանքով՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով:․․․ >>։
Թեև 01․07․2022թ․ ուժի մեջ է մտել ՀՀ քրեական նոր օրենսգիրքը, սակայն Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մինչ այդ գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի շրջանակներում մի շարք գործերով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած դիրքորոշումները՝ արդարացի պատիժ նշանակելու մասին, կիրառելի են նաև սույն քրեական գործով:
Մասնավորապես՝ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Թամարա Տեր-Գրիգորյանի և Հովհաննես Սահակյանի վերաբերյալ գործերով արձանագրել է, որ պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62 և 63 հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով, դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն:
Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս (տես՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի` Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով ՎԲ-192/07 և 2009թ. հունիսի 2-ի` Հովհաննես Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2009թ. հունիսի 2-ի ԵՔՐԴ/0571/01/08 որոշումները):
<<Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրային վտանգավորության վրա` հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը>> (տես Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2009թ. փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
<<Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր տարրերից մեկն է, որի շրջանակներում կարևորվում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանումը։ Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը։
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: Նշված սկզբունքներից յուրաքանչյուրը՝ որպես առանձին բաղադրամաս, ունի ինքնուրույն նշանակություն և պարտադիր հաշվի է առնվում քրեական պատիժ նշանակելիս: Սկզբունքների ինքնուրույնությունը, սակայն, չի նշանակում, որ դրանք մեկուսացված են մեկը մյուսից, քանի որ միայն համակցության մեջ այդ սկզբունքները կարող են ապահովել օրինական, արդար, անհատականացված և մարդասիրական պատժի նշանակումը:
(…)
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ արդարության՝ որպես պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, առավել ևս, որ դրանք ձևավորվում են այն նույն հանգամանքների հիման վրա, որոնք դատարանը հաշվի է առնում պատիժ նշանակելիս (հանցագործության հանրորեն վտանգավորությունը, հանցավորի անձը և այլն): Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատժի նշանակման արդարության սկզբունքը դատարանը պետք է կիրառի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում>>։ (տես Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011թ. դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը):
Վերը շարադրված իրավադրույթների բովանդակային վերլուծությունից, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներից և սույն գործի կոնկրետ հանգամանքներից ելնելով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության այն մասին, որ մեղադրյալ Թ․ Հարությունյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս, Դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածով ամրագրված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով ու մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքի ծանրությանը, հանցավորի անձին, անհրաժեշտ ու բավարար է նրա ուղղվելու և նոր հանցագործություն կանխելու համար, այսինքն՝ կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրագործումը, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Դատարանը հաշվի առնելով հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ կատարման հանգամանքները, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները՝ նախկինում դատապարտված չլինելը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները՝ ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, կատարածի համար զղջալը, խոստովանական ցուցմունքներ տալը, թմրամիջոցի տեսակը և չափը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նաև իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, հաշվի առնելով գործով հաստատված փաստական հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, իրավացիորեն եկել է այն եզրահանգման, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց Թ․ Հարությունյանի կողմից իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու, հետևաբար՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ այդ պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել, որի արդյունքում հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը, այն բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
Դատարանի վերլուծություններն ու եզրահանգումն ընդունելի են Վերաքննիչ դատարանի համար: Դրանց հետ չհամաձայնելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան:
Վերաքննիչ դատարանը վերոգրյալ հետևությանը հանգելիս հաշվի է առնում մասնավորապես հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ կատարման հանգամանքները, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերը նշված հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել՝ դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:
Այսպիսով՝ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ, 369-րդ, 370-371-րդ, 379-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Հակոբ Մելքոնյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 22-ի թիվ ԵԴ1/3637/01/24 դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ


Իսկականի հետ ճիշտ է:



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ