ԵԴ1/3642/01/24




Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության
քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան)՝

Նախագահող դատավոր Հ.Ավագյան
Քարտուղարությամբ` Մ.Թովմասյանի
Մասնակցությամբ՝
Հանրային մեղադրող Լ.Քոչարյանի
Պաշտպան Կ.Գաբոյանի
Մեղադրյալ Է.Մուրադյանի

2025 թվականի փետրվարի 19-ին, դռնբաց դատական նիստում, Երևան քաղաքում, արագացված վարույթի կիրառմամբ քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Էդգար Սեյրանի Մուրադյանի` (ծնված` 1990 թվականի հունվարի 11-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, աշխատում է «Բարդիներ» ռեստորանային համալիրում՝ որպես տնօրեն-մենեջեր, նախկինում դատապարտված՝
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և պատիժ է նշանակվել տուգանքը՝ 1.125․000 ՀՀ դրամի չափով, տուգանքն ամբողջությամբ վճարվել է 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին,
հաշվառված և բնակվում է Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայի 44/24 տանը) հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը,



ՊԱՐԶԵՑ

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի օգոստոսի 31-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 12160024 քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով:
Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Լ.Քոչարյանի 2024 թվականի նոյեմբերի 28-ի որոշմամբ Էդգար Սեյրանի Մուրադյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2024 թվականի նոյեմբերի 29-ին մեղադրանքը ներկայացվել է Էդգար Մուրադյանին և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 9-ին վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել են Դատարան, որտեղ գործին շնորհվել է ԵԴ1/3642/01/24 համարը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Դատարանի դատավոր Հ․Ավագյանը որոշում է կայացրել վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։

2. Մեղադրանքի փաստական և իրավական հիմնավորումները.
Էդգար Սեյրանի Մուրադյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ «(․․․) 2024 թվականի օգոստոսի 31-ին՝ ժամը 17:00-ի սահմաններում, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկներ Դ.Եսայանի և Ս.Սարգսյանի կողմից իրականացված ծառայության ընթացքում Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայով երթևեկող, Էդգար Սեյրանի Մուրադյանին պատկանող «Nissan» մակնիշի 37 OP 678 h/հ ավտեմեքենան կանգնեցնելու և վերջինիս վարորդական իրավունքի վկայականը ստուգման ենթարկելու արդյունքում պարզվել է, որ հիշյալ տրանսպորտային միջոցի սեփականատերը չունի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, որից հետո Էդգար Սեյրանի Մուրադյանը պարեկային ծառայության աշխատակիցներին է ներկայացրել անհայտ անձի կողմից քննությամբ չպարզված հանգամանքներում պատրաստված, իրավունք վերապահող 98 24 437446 համարի Ռուսաստանի Դաշնության վարորդական իրավունքի կեղծ վկայականը՝ այդ կերպ դիտավորությամբ օգտագործելով պետական մարմնի կողմից տրվող, իրավունք վերապահող կեղծ փաստաթուղթ:
Այսպիսով՝ Էդգար Սեյրանի Մուրադյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարում»։

3. Արագացված վարույթի կիրառություն.
Նախնական դատական լսումների ընթացքում մեղադրյալ Էդգար Մուրադյանը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ և հայտարարել է, որ մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Պաշտպան Կ.Գաբոյանը հայտարարել է, որ իր կողմից մեղադրյալին պարզաբանվել են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և միանում է միջնորդությանը։
Հանրային մեղադրող Լ.Քոչարյանն արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդության դեմ առարկություն չի ներկայացրել:
Համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև՝ մեղադրյալը համաձայն է իրեն մեղսագրվող արարքին, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր և գիտակցում է իր միջնորդության բնույթն ու հետևանքները՝ Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Էդգար Մուրադյանի միջնորդությունը բավարարելու մասին։

4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմնի կամ դրանց կազմակերպության, առևտրային կամ այլ կազմակերպության, անհատ ձեռնարկատիրոջ, նոտարի, աուդիտորի կամ փաստաթուղթ կազմելու, տալու կամ դրա իսկությունը հավաստելու համար լիազորված այլ անձի կողմից տրվող իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող կամ իրավունք վերապահող կամ պարտականությունից կամ պատասխանատվությունից ազատող փաստաթուղթ կեղծելը՝ կեղծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից այն օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով, կամ այդպիսի փաստաթուղթ իրացնելը կամ նույն նպատակով կեղծ դրոշմ, կնիք կամ ձևաթուղթ պատրաստելը կամ իրացնելը, ինչպես նաև կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»:
Դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան, հաստատված է համարում Էդգար Սեյրանի Մուրադյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքը կատարելը և գտնում է, որ վերջինն իր կատարած արարքի համար ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
Անդրադառնալով նշանակվելիք պատժի հարցին՝ Դատարանը փաստում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(․․․)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4․1-ին մասի համաձայն` «Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (ի թիվս այլնի տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումները)։
Մեղադրյալ Էդգար Մուրադյանի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս Դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։
Անդրադառնալով հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանին և բնույթին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ
ա) արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը որոշվում է այնպիսի փաստական տվյալների ամբողջությամբ, որոնք բնութագրում են մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը,
բ) արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը որոշվում է այնպիսի փաստական տվյալների ամբողջությամբ, որոնք բնութագրում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը և բնույթը (հանրորեն վտանգավոր հետևանքներ), հանցագործության կատարման եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Վերոգրյալի լույսի ներքո քննարկելով մեղադրյալի արարքը, հաշվի առնելով քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերությունների` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը՝ Դատարանը փաստում է, որ Էդգար Մուրադյանի կատարած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունն օժտված չէ հանրության համար վտանգավորության բարձր աստիճանով։
Որպես Էդգար Մուրադյանի անձը բնութագրող տվյալներ Դատարանը հաշվի է առնում այն, որ կատարած արարքի համար զղջացել է:
Դատարանը մեղադրյալ Էդգար Մուրադյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է գնահատում այն, որ փաստացի ընդունել է իր մեղքը և միջնորդել վարույթը քննել արագացված կարգով, պատիժ նշանակելու պահին նրա խնամքին է գտնվում անչափահաս զավակը:
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ Էդգար Մուրադյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հանգամանք է հանդիսանում հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը։
Այսպիսով, մեղադրյալ Էդգար Մուրադյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս՝ Դատարանը ղեկավարվում է պատժի նպատակներով, որպիսիք են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ Էդգար Մուրադյանի կատարած արարքի համար նրա նկատմամբ պետք է նշանակվի պատիժ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված տուգանքի ձևով՝ արարքի կատարման պահին գործող նվազագույն աշխատավարձի յոթապատիկի՝ 525.000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով, ինչն անհրաժեշտ և բավարար է պատժի նպատակներն իրագործելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն՝ «Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում: (․․․)»:
Հաշվի առնելով, որ Էդգար Մուրադյանը հայտարարել է, որ հնարավորություն չունի անհապաղ և ամբողջությամբ վճարել տուգանքը՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է վերջինի համար տուգանքի վճարման ժամկետ սահմանել 12 ամիսը:
Քննության առնելով Էդգար Մուրադյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքի հարցը՝ Դատարանը հանգում է հետևության, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, որից հետո վերացնել:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ հոդվածով նախատեսված կարգավորումների համաձայն՝ Դատարանը գտնում է, որ մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ Էդգար Սեյրանի Մուրադյանի անվամբ լրացված 9824 437446 համարի ՌԴ կեղծ վարորդական իրավունքի վկայականն անհրաժեշտ է պահել քրեական վարույթի նյութերում:
Անդրադառնալով վարութային ծախսերի հարցին և հաշվի առնելով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ արագացված վարույթի կարգով գործը քննելիս նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման՝ Դատարանը հանգում է հետևության, որ այդ հարցը պետք է համարել լուծված։
Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով առկա չեն վնասի հատուցման ապահովման կամ քրեադատավարական հարկադրանքի այլ միջոցներ, հետևաբար այդ հարցերը ևս պետք է համարվեն լուծված:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-34-րդ, 99-100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 364-րդ, 464․1-464․5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

ՎՃՌԵՑ

Էդգար Սեյրանի Մուրադյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանքը՝ նվազագույն աշխատավարձի յոթապատիկի՝ 525.000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգով՝ Էդգար Սեյրանի Մուրադյանի համար տուգանքի վճարման ժամկետ սահմանել 12 (տասներկու) ամիսը:
Էդգար Սեյրանի Մուրադյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, որից հետո վերացնել:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ Էդգար Սեյրանի Մուրադյանի անվամբ լրացված 9824 437446 սերիական համարով ՌԴ կեղծ վարորդական իրավունքի վկայականը պահել քրեական վարույթի նյութերում:
Վարույթային ծախսերի և մյուս վերաբերելի հարցերը համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում (դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով):


ԴԱՏԱՎՈՐ` Հ.ԱՎԱԳՅԱՆ