ԵԴ1/3602/01/24
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

25 դեկտեմբերի 2024թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (դատավոր Գ․Պողոսյան), գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Սմբատ Վարդանի Ազատյանի (ծնված 1987թ. ապրիլի 18-ին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, չդատված, բը-նակվում է՝ Երևան քաղաքի Արտաշիսյան փողոցի հմ. 50/7 տուն) վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական գործը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Ա.Գևորգյանը 2023թ. հունվարի 23-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնել է թիվ 60143723 քրեական վարույթը։
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի պետի տեղակալ Ա.Ադամյանը 2023թ. մարտի 24-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնել է թիվ 60862823 քրեական վարույթը։
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի պետի տեղակալ Ա.Ադամյանը 2023թ. մայիսի 24-ի որոշմամբ թիվ 60862823 քրեական վա-րույթը միացվել է թիվ 60143723 քրեական վարույթին։
Թիվ 60143723 քրեական վարույթը 2023թ. օգոստոսի 14-ին մակագրվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Հ.Գրիգորյանին։
Թիվ 60143723 քրեական վարույթը 2024թ. փետրվարի 5-ին մակագրվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Մ. Կոս-տանդյանին։
Թիվ 60143723 քրեական վարույթը 2024թ. օգոստոսի 14-ին մակագրվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Գ.Բաղ-դասարյանին (այսուհետ նաև՝ Քննիչ)։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Դ.Մարգարյանը 2024թ. նոյեմբերի 18-ի որոշմամբ Սմբատ Վարդանի Ազատյանի (այսուհետ՝ նաև Մեղադրյալ) նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցել է հանրային քրեական հետապնդում։
2024թ. նոյեմբերի 18-ին Մեղադրյալին ներկայացվել է մեղադրանքը։
Քննիչը 2024թ. նոյեմբերի 18--ի որոշմամբ Մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառել բացակայելու արգելքը։
Քննիչը «Քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին» 2024թ. նոյեմբերի 20-ի միջնոր-դությամբ թիվ 60143724 քրեական վարույթով հսկող դատախազին միջնորդել է Մեղադրյալի նկատմամբ (2022 թվականի հոկտեմբերի 27-ին տրանսպորտային միջոց վարելու դրվագով) քրեական հետապնդում չհարուցել՝ նրա կողմից իրեն մեղսագրվող արարքը կատարած չլինելու հիմքով։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Դ.Մարգարյանը 2024թ. նոյեմբերի 22-ի որոշմամբ Մեղադրյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չի հարուցվել՝ իրեն մեղսագրված արարքն անձի կողմից կատարված չլինելու հիմքով։
Հսկող դատախազը 2024թ. նոյեմբերի 25-ին տվել է իր համաձայնությունը՝ Մեղադրյալի նկատմամբ համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու համար:
Քննիչը 2024թ. նոյեմբերի 25-ին կազմել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․6-րդ հոդվածով նախատեսված՝ համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրա-ռելու վերաբերյալ համապատասխան արձանագրություն, որն ստորագրվել է Քննիչի, Մեղա-դրյալի և վերջինիս պաշտպանի կողմից։
Դատախազը, ուսումնասիրելով մեղադրական եզրակացությամբ ստացված թիվ 60143723 քրեական վարույթի նյութերը, 2024թ. դեկտեմբերի 6-ին հաստատել է մեղադրական եզրակացությունը՝ չառարկելով համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կիրառման դեմ, և հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ վարույթն ուղարկել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան:
2024թ. դեկտեմբերի 11-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրա-վասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան) որոշել է թիվ ԵԴ1/3602/01/24 (60143723) քրեական գործն ստանձնել վարույթ և հարուցել համաձայնությամբ տուգանք նշա-նակելու վարույթ՝ այն իրականացնելով գրավոր ընթացակարգով: Դատավճռի կայացման օր է նշանակվել 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ը։
Մեղադրյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հան-րային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա. «2023 թվականի հունվարի 14-ին՝ ժամը 01:35-ի սահմաններում, վարել է «Մերսեդես» մակնիշի 01 EF 777 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված է վիճակում, մասնավորապես՝ ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառա-յության կողմից 2022 թվականի սեպտեմբերի 7-ին կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215156818 որոշմամբ Սմբատ Վարդանի Ազատյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցվել է 6 (վեց) ամիս ժամանակով՝ սկսած 2022 թվականի հոկտեմբե-րի 24-ից մինչև 2023 թվականի ապրիլի 24-ը, որի մասին վերջինս ծանուցվել է 2022 թվականի հոկտեմբերի 27-ին՝ իր նկատմամբ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180164784 արձանագրության միջոցով: Տեղյակ լինելով, որ իր տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված է, Սմբատ Վարդանի Ազատյանը, կասեցման ժամկետը դեռ չլրացած, 2023 թվականի հունվարի 14-ին՝ ժամը 01:35-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Գայի պողոտայում վարել է «Մերսեդես» մակնիշի 01 EF 777 հաշվառման համարանիշի տրանսպոր-տային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության կրտսեր պա-րեկ Սահակ Միրզոյանի կողմից նույն օրը՝ ժամը 01:49-ին, կազմվել է վարչական իրավա-խախտման վերաբերյալ թիվ 8180167052 արձանագրությունը»:

Դատարանի վերլուծությունն ու եզրահանգումը.

ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է։
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատ-ժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին։»։
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվ-րոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝
«Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտա-կանությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկե-տում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք (...)։»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ֆիզիկական անձ ենթակա է քրեական պատասխանատվության մի-այն իր կատարած հանցանքի համար։»։
Նույն օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրե-աիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվու-թյունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հան-ցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը։
(...)։»։
Նույն օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տուգանքը դրամական տուժանք է, որը նշանակվում է սույն օրենսգրքով նախատես-ված դեպքերում և չափերով:
2. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում:
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատի-կից հիսնապատիկի չափով։
(...)։
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակ-ված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելա-գույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տու-գանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը`
1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով,
2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշ-վարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով:
(...)։»։
Նույն օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝
«Ավարտված կամ չավարտված հանցագործություններով համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի դեպքում նշանակվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատաս-խան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված տուգանքի նվազագույն չափը՝ առանց լրացուցիչ պատիժ և անվտանգության միջոց նշանակելու։
«Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝
«Հայաստանի Հանրապետությունում նվազագույն ամսական աշխատավարձը սահմա-նել 75000 դրամ։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատա-զրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:
(...)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.6-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Սույն օրենսգրքի 199-րդ հոդվածով սահմանված կարգով նախաքննությունն ավար-տելու դեպքում քննիչը, ստանալով հսկող դատախազի գրավոր համաձայնությունը, Հայաս-տանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի իմաս-տով՝ առաջին անգամ հանցանք կատարած և ոչ մեծ ծանրության հանցագործության համար մեղադրվող մեղադրյալին գրավոր ծանուցում է նաև համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու հնարավորության և իրավական հետևանքների մասին։
2. Վարույթի նյութերը մեղադրյալի ծանոթացմանը ներկայացնելիս քննիչը ճշտում է հա-մաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու վերաբերյալ վերջինիս դիրքորոշու-մը:
3. Եթե մեղադրյալը չի վիճարկում իրեն ներկայացված մեղադրանքի փաստական հիմքն ու իրավական գնահատականը և պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո կամավոր ցան-կություն է հայտնում, որ դատարանում գործի քննությունն իրականացվի համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կարգով, ապա քննիչը մեղադրյալի բանավոր միջնորդության հիման վրա կազմում է համապատասխան արձանագրություն, որը ստորագրում են նաև մե-ղադրյալը և նրա պաշտպանը: Արձանագրությունը կցվում է մեղադրական եզրակացությանը:
4. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու արձանագրություն կազմելուց առաջ քննիչն իրավասու է մեղադրյալին հարցեր տալու միջոցով հավաստիանալու, թե արդյոք մեղադրյալը գիտակցում է իր միջնորդության բնույթն ու հետևանքները:»։
Նույն օրենսգրքի 464.7-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթն իրականացվում է, եթե առկա է սույն օրենսգրքի 464.6-րդ հոդվածով սահմանված կարգով կազմված և ստորագրված արձա-նագրություն:
2. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ չի կարող իրականացվել, եթե՝
1) մեղադրյալն անչափահաս է.
2) մեղադրյալը մեղադրվում է մեկից ավելի հանցանքներ կատարելու համար.
3) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքի համար Հայաստանի Հանրապետության քրեա-կան օրենսգրքով տուգանք պատժատեսակ սահմանված չէ.
4) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքով վնաս է պատճառվել մասնավոր անձի շահե-րին.
5) գույքային հայց է հարուցվել մեղադրյալի կամ այն անձի դեմ, որի վրա կարող է գույ-քային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար.
6) սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով մեղադրական եզրակացությունը հաստա-տելիս հսկող դատախազն իրավական կամ փաստական հիմնավորմամբ առարկել է դրա դեմ՝ այդ մասին նշում կատարելով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու որոշման մեջ․
7) մեղադրյալը գրավոր հրաժարվել է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելուց․
8) խախտվել է սույն օրենսգրքի 464.6-րդ հոդվածով սահմանված կարգը:»։
Նույն օրենսգրքի 464.8-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«4. Դատարանը որոշում է կայացնում համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույ-թը դադարեցնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին, եթե, ծանոթանալով քրե-ական գործին, հանգում է հետևության, որ՝
1) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքն ակնհայտորեն կատարվել է մեղադրյալ չհանդի-սացող այլ անձի կողմից կամ նրա մասնակցությամբ.
2) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքին տրված իրավական գնահատականն ակնհայ-տորեն չի համապատասխանում մեղադրանքի փաստական հանգամանքներին.
3) առկա է սույն օրենսգրքի 464.7-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանգա-մանքներից որևէ մեկը:»։
Նույն օրենսգրքի 464.9-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի արդյունքով դատարանը գրավոր ընթացակարգով կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդված-ներով սահմանված կարգով` հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատ-կությունները:
2. Դատավճիռը կայացվում է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրա-ռելու մասին որոշումը կայացնելուց հետո՝ հնարավորին չափ սեղմ ժամկետում, սակայն ոչ ուշ, քան 15 օրվա ընթացքում։
3. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի արդյունքով մեղադրական դա-տավճիռ կայացնելիս դատարանը նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրա-պետության քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի վերաբերելի դրույթները:
4. Սույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
5. Դատավճիռը պետք է պարունակի պարզաբանում այն բողոքարկելու՝ սույն օրենս-գրքով նախատեսված սահմանափակումների վերաբերյալ։
6. Դատավճիռը կայացնելուց հետո՝ ոչ ուշ, քան հինգ օրվա ընթացքում, ուղարկվում է դատապարտված մեղադրյալին, նրա պաշտպանին, հանրային մեղադրողին»:
Նույն օրենսգրքի 464.10-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Սույն օրենսգրքի 464.9-րդ հոդվածին համապատասխան կայացված դատավճիռը կարող է բողոքարկվել սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով, սակայն այն չի կարող բո-ղոքարկվել սույն օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով և 377-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերով:»։
Դատարանը, արձանագրելով, որ առաջին անգամ հանցանք կատարած Մեղադրյալին մեղսագրվել է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն, այդ արարքը կատարվել է նրա կողմից, նրան մեղսագրված արարքին տրված իրավական գնահատականը համապատասխանում է մե-ղադրանքի փաստական հանգամանքներին և առկա չէ ՀՀ քրեական դատավարության օրենս-գրքի 464.7-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանգամանքներից որևէ մեկը, գտնում է, որ համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի արդյունքով պետք է գրավոր ընթացա-կարգով կայացվի մեղադրական դատավճիռ։
Ինչ վերաբերվում է տուգանք նշանակելու դեպքում այն 12 ամսվա ընթացքում մաս առ մաս վճարելու մասին Մեղադրյալի խնդրանքին, ապա Դատարանն արձանագրում է, որ այն չի կարող քննարկվել ու լուծվել, նկատի ունենալով, որ նա չի հիմնավորել տուգանքն անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու անհնարինության հանգամանքը, ու քրեական գործում առկա չեն նրա գույքային դրության վերաբերյալ նրա կողմից ներկայացված պարզաբանումներ և համապատասխան փաստաթղթեր։
Անդրադառնալով քրեական գործում առկա գրավոր փաստաթղթերի պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ գործի գրավոր փաստաթղթերը պետք է պահվեն քրեական գործի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում։
Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին՝ դատարանը գտնում է, որ Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքը, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը պետք է թողնվի անփոփոխ:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9-րդ, 99-րդ, 100-րդ, 270-րդ, 347-350-րդ, 464.9-464.10-րդ հոդվածներով` Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Սմբատ Վարդանի Ազատյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ տուգանքի:
Սմբատ Վարդանի Ազատյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` Հայաստա-նի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինա-կան ուժի մեջ մտնելը:
Քրեական գործի գրավոր ապացույցները պահել քրեական գործի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում։
Դատավճիռը, բացառությամբ Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարու-թյան օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով և 377-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել է Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ