Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

2024 թվականի դեկտեմբերի 26-ին Երևան քաղաքում

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական
դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)` հետևյալ կազմով

Նախագահությամբ դատավոր՝ Տիգրան Ոսկանյանի
Քարտուղարությամբ՝ Սյուզաննա Բադալյանի

Մասնակցությամբ
Մեղադրող՝ Ռիտա Հարությունյանի
Մեղադրյալ` Արթուր Գյոդակյանի

Դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արթուր Գևորգի Գյոդակյանի (ծնված՝ 16.07.1998 թվականին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, չամուսնացած, չդատված, միջնակարգ կրթությամբ, չի աշխատում, հաշվառված և փաստացի բնակվող՝ քաղաք Գյումրի, Արցախ թաղամաս, Լևոն Մադոյան փողոց, 217Ա տուն հասցեում) 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով,
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի հունիսի 14-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60535324 քրեական վարույթը:
2024 թվականի հոկտեմբերի 07-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ռ.Հարությունյանի որոշմամբ՝ թիվ 60535324 քրեական վարույթով Արթուր Գևորգի Գյոդակյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2024 թվականի հոկտեմբերի 07-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Ն.Սիմոնյանի որոշմամբ՝ թիվ 60535324 քրեական վարույթով Արթուր Գևորգի Գյոդակյանի նկատմամբ կիրառվել է այլընտրանքային խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքը:
2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60631524 քրեական վարույթը:
2024 թվականի նոյեմբերի 18-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Ն.Սիմոնյանի որոշմամբ՝ թիվ 60535324 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 60631524 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 60535324 քրեական վարույթի համարի ներքո։
2024 թվականի նոյեմբերի 20-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ռ.Հարությունյանի որոշմամբ՝ թիվ 60631524 քրեական վարույթով Արթուր Գևորգի Գյոդակյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Թիվ 60535324 քրեական վարույթի նյութերն ըստ մեղադրանքի Արթուր Գևորգի Գյոդակյանի՝ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 2024 թվականի դեկտեմբերի 04-ի գրությամբ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունից ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, մուտքագրվել է 06.12.2024 թվականին և նույն օրն էլ համակարգչային ծրագրի միջոցով իրականացվող գործերի բաշխմամբ, գործը մակագրվել է դատավոր Տիգրան Ոսկանյանին: Քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3631/01/24 համարը:
Քրեական գործը դատավորին հանձնվել է 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին որոշում է կայացվել Արթուր Գևորգի Գյոդակյանի վերաբերյալ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ ԵԴ1/3631/01/24 քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումների նշանակելու մասին:
Նախնական դատալսումների ընթացքում Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածով նախատեսված հարցին, որոշում է կայացրել մեղադրյալի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ընթացքում ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ:
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Արթուր Գևորգի Գյոդակյանի նկատմամբ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված վարել է տրանսպորտային միջոց։
Այսպես․
ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ 8400216633 վարչական իրավախախտման գործով 2024 թվականի մարտի 25-ին կայացված որոշմամբ Արթուր Գևորգի Գյոդակյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցվել է 6 (վեց) ամիս ժամանակով՝ սկսած 2024 թվականի մարտի 25-ից մինչև 2024 թվականի սեպտեմբերի 25-ը, որի մասին Արթուր Գևորգի Գյոդակյանը տեղում ծանուցվել է և ստորագրել որոշումը։ Ծանուցված լինելով իր տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու մասին՝ Արթուր Գևորգի Գյոդակյանը 2024 թվականի մայիսի 21-ին՝ ժամը 09:13-ին, Երևան քաղաքի Ագաթանգեղոսի փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 37 BC 319 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ նույն օրը՝ ժամը 09:25-ին, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկ Հովսեփ Հովսեփյանի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180405530 արձանագրությունը:
Բացի այդ, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ 8400216633 վարչական իրավախախտման գործով 2024 թվականի մարտի 25-ին կայացված որոշմամբ Արթուր Գևորգի Գյոդակյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցվել է 6 (վեց) ամիս ժամանակով՝ սկսած 2024 թվականի մարտի 25-ից մինչև 2024 թվականի սեպտեմբերի 25-ը, որի մասին Արթուր Գևորգի Գյոդակյանը տեղում ծանուցվել է և ստորագրել որոշումը։ Ծանուցված լինելով իր տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու մասին՝ Արթուր Գևորգի Գյոդակյանը 2024 թվականի սեպտեմբերի 25-ին՝ ժամը 12:40-ին, Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցում վարել է «Հյունդաի» մակնիշի 37 NX 774 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ նույն օրը՝ ժամը 13:40-ին, ՀՀ ոստիկանության պարեկային՝ ծառայության պարեկ Ապետ Արշակյանի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180417535 արձանագրությունը։
3.Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Մեղադրյալ Արթուր Գևորգի Գյոդակյանը հիմնական դատալսումների ժամանակ օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից՝ ցուցմունք չտվեց։ Հայտնեց, որ ընդունում է իր ներկայացված մեղադրանքը, զղջում է կատարածի համար:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
Հետազոտվել են.
Զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի մարտի 25-ին՝ ժամը 17:07-ին, Գեղարքունիքի մարզ, Սևան, Շահումյան փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկ Սարգիս Սարգսյանի /կրծքանշան թիվ 12667/ կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8400216633 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Արթուր Գևորգի Գյոդակյանը (ծնված՝ 16.07.1998թ.) ժամը 17:00-ի սահմաններում Գեղարքունիքի մարզ, Սևան, Շահումյան փողոցում վարել է Օպել մակնիշի 37 BC 319 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը՝ անվտանգության գոտիով չամրակապված:
Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա չէ ստորագրություն:
Արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն:
Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված՝ 07․1 թիվը։
Թիվ 8400216633 վարչական գործով 2024 թվականի մարտի 25-ին որոշում է կայացվել և Արթուր Գևորգի Գյոդակյանի վարորդական իրավունքը կասեցվել է 6/վեց ամիս ժամկետով։ Հիշյալ որոշման «որոշման պատճենը և կատարման կարգի մասին քաղվածքը ստացա» հատվածում առկա է ստորագրություն։
2024 թվականի մայիսի 21-ին՝ ժամը 09:25-ին, Երևան քաղաքի Ագաթանգեղոսի փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ Հովսեփ Հովսեփյանի /կրծքանշան թիվ 06556/ կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180405530 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Արթուր Գևորգի Գյոդակյանը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում՝ ժամը 09:15-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Ագաթանգեղոսի փողոցում վարել է Օպել մակնիշի 37 BC 319 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։
Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն:
Արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն:
Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված՝ 201․2 թիվը։
2024 թվականի սեպտեմբերի 25-ին՝ ժամը 13:40-ին, Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ Ապետ Արշակյանի /կրծքանշան թիվ 07686/ կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180417535 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Արթուր Գևորգի Գյոդակյանը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում՝ ժամը 12:40-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցում վարել է Հյունդայի մակնիշի 37 NX 774 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։
Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն:
Արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն:
Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված՝ 201․2 թիվը։
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Ճանապարհային ոստիկանություն ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրում Արթուր Գևորգի Գյոդակյանի տվյալների (ՀԾ համարանիշ 2807980228) մուտքագրման արդյունքում պարզվել է, որ վերջինիս տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը (RG926346 սերիա համարի վարորդական վկայական) սույն քրեական վարույթը նախաձեռնելուց առաջ ունեցել է կասեցված կարգավիճակ՝ սկիզբը 25.03.2024 թվականից, ավարտը՝ 02.11.2024 թվականը:
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության անձնագրային և վիզաների վարչության բնակչության պետական ռեգիստրի համակարգից ստացված քաղաքացու անձնագրի վերաբերյալ տեղեկանքի զննությամբ՝ պարզվեց, որ Արթուր Գևորգի Գյոդակյանը՝ ծնված՝ 16.07.1998թ., անձնագիր՝ AS0486810, ՀԾ համարանիշն է՝ 2807980228, հաշվառված է Շիրակի մարզ, Գյումրի, Լ․ Մադոյան փողոց, 217Ա տուն հասցեում:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 12-13, 50-51)
Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ Արթուր Գևորգի Գյոդակյանի նկատմամբ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8400216633, 8180405530 և 8180417535 արձանագրությունները, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության անձնագրային և վիզաների վարչության բնակչության պետական ռեգիստրի համակարգից ստացված քաղաքացու անձնագրի վերաբերյալ տեղեկատվության և ՀՀ ոստիկանության Ճանապարհային ոստիկանություն ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվության պատճենները:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 3-5, 10-11, 43-45, 14-15, 52-53)
4.Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները:
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա դատարանի կողմից հաստատված են համարվում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Արթուր Գևորգի Գյոդակյանը ծանուցված լինելով ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ 8400216633 վարչական իրավախախտման գործով 2024 թվականի մարտի 25-ին կայացված որոշման մասին, այն է՝ 6 (վեց) ամիս ժամանակով՝ սկսած 2024 թվականի մարտի 25-ից մինչև 2024 թվականի սեպտեմբերի 25-ը տրասնպորտային միջոցներ վարելու իր իրավունքը կասեցված լինելու մասին, 2024 թվականի մայիսի 21-ին՝ ժամը 09:13-ին, Երևան քաղաքի Ագաթանգեղոսի փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 37 BC 319 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ նույն օրը՝ ժամը 09:25-ին, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկ Հովսեփ Հովսեփյանի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180405530 արձանագրությունը:
Արթուր Գևորգի Գյոդակյանը ծանուցված լինելով ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ 8400216633 վարչական իրավախախտման գործով 2024 թվականի մարտի 25-ին կայացված որոշման մասին, այն է՝ 6 (վեց) ամիս ժամանակով՝ սկսած 2024 թվականի մարտի 25-ից մինչև 2024 թվականի սեպտեմբերի 25-ը տրասնպորտային միջոցներ վարելու իր իրավունքը կասեցված լինելու մասին, Արթուր 2024 թվականի սեպտեմբերի 25-ին՝ ժամը 12:40-ին, Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցում վարել է «Հյունդաի» մակնիշի 37 NX 774 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ նույն օրը՝ ժամը 13:40-ին, ՀՀ ոստիկանության պարեկային՝ ծառայության պարեկ Ապետ Արշակյանի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180417535 արձանագրությունը։
5.Դատարանի իրավական վերլուծությունը.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանը հանգում է հետևության, որ ապացուցված է Արթուր Գևորգի Գյոդակյանին վերագրվող արարքները, այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, այդ արարքները մեղադրյալի կողմից կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքների կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Է Արթուր Գևորգի Գյոդակյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքները, որոնց նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասը։
Դատարանը հաստատված համարելով հանցագործության և դրա կատարման մեջ Արթուր Գևորգի Գյոդակյանի մեղքի ապացուցված լինելը, գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքի համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ ի թիվս այլի դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
-ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
-ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
-դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
Պատժի նշանակման հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմերը (2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրք) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում:
Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Այսպիսով, պատիժ նշանակելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը: Հանցագործության այս հատկանիշներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով այն մասին, որ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Արմեն Սուրիկի Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) դատարանի կողմից արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի բացահայտումը սերտորեն կապված է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների հետ՝ թե՛ արդարացի պատիժ նշանակելու և թե՛ պատժի անհատականացման համատեքստում: Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (տե՛ս mutatis mutandis Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-17-րդ կետերը): Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա: (…)»:
Օրենսդրի կողմից կոնկրետ հոդվածով սահմանված պատիժների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…)այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է, որ. «(…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով: (…)»:
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…)այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է, որ. «(…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա»։
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը, որպես մեղադրյալ Արթուր Գևորգի Գյոդակյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է արձանագրում՝ մեղքն ամբողջությամբ ընդունելը, զղջալը, նախկինում դատապարտված չլինելը, մարտական հերթապահությանը մասնակցելը։
Միաժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արթուր Գևորգի Գյոդակյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Վերոգրյալ իրավական նորմերի լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Արթուր Գևորգի Գյոդակյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի հարցերին, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արթուր Գևորգի Գյոդակյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ տուգանքի ձևով՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ տուգանքի ձևով՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Սահմանված պատիժը տվյալ դեպքում համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Դատարանը գտնում է, որ Արթուր Գևորգի Գյոդակյանի նկատմամբ սույն դրվագներով վերջնական պատիժ պետք է նշանակվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:
Միաժամանակ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Արթուր Գևորգի Գյոդակյանը հայտարարեց, որ ինքն անհապաղ ի վիճակի չէ ամբողջությամբ վճարել տուգանքը, այլ կարող է այն վճարել մաս-մաս, ապա Դատարանը հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի գտնում է, որ մեղադրյալին պետք է հնարավորություն տալ նշանակվելիք տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 1 (մեկ) տարվա ընթացքում՝ ըստ դատապարտյալի և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան մարմնի կողմից համատեղ սահմանած վճարման ժամանակացույցի։
ՀՀ քրեական դատավարության 348-րդ հոդվածի համաձայն դատավճռում պետք է շարադրվեն նաև հետևյալ հարցերի պատասխանները․
-գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
-որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
-վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
-ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
-դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
-ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։
Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք, վարութային ծախսեր, ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցեր առկա չեն, դատարանը այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Արթուր Գևորգի Գյոդակյանին մեղավոր ճանաչել 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ:
Արթուր Գևորգի Գյոդակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Արթուր Գևորգի Գյոդակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Արթուր Գևորգի Գյոդակյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգով՝ թույլատրել Արթուր Գևորգի Գյոդակյանին դատավճռով նշանակված նվազագույն ամսական աշխատավարձի տասնապատիկի՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի գումարի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 1 (մեկ) տարվա ընթացքում՝ ըստ մեղադրյալի և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան մարմնի կողմից համատեղ սահմանած վճարման ժամանակացույցի:
Արթուր Գևորգի Գյոդակյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ ՏԻԳՐԱՆ ՈՍԿԱՆՅԱՆ