ԵԴ1/3573/01/24







Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«12» փետրվարի 2025 թվական քաղաք Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ՝ ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ ԳՈՀԱՐ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ ԵՍԱՅԻ ԱԲՈՎՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ ԱՐՇԱԿ ԱՐՇԱԿՅԱՆԻ

«Աջափնյակ 1» նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արշակ Արտյոմի Արշակյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով (ծնված՝ 06․07․2002 թվականին՝ Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, չդատված, աշխատում է Արշակ Արշակյան ԱՁ-ում՝ իրականացնելով բեռնափոխադրումներ, հաշվառված՝ քաղաք Երևան, Ներքին Շենգավիթ, Հովհաննես Գրիգորյան փողոց, 22/2-րդ տուն հասցեում, բնակվող՝ Արմավիրի մարզ, գյուղ Հայկավան, 21-րդ փողոց, 4-րդ տուն հասցեում, որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը)։

1. Նկարագրական մաս.
2024 թվականի հոկտեմբերի 22-ին՝ ժամը 21։50-ին, Արշակ Արտյոմի Արշակյանը ձերբակալվել է կեղծ փաստաթուղթ պատրաստելու և օգտագործելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում։
2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 09122724 քրեական վարույթը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ ժամը 00։55-ին, Արշակ Արշակյանն ազատ է արձակվել։
2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին Արշակ Արտյոմի Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
2024 թվականի նոյեմբերի 28-ին Արշակ Արտյոմի Արշակյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 05-ին մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան են մուտքագրվել քրեական վարույթի նյութերը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 06-ին քրեական գործը թիվ ԵԴ1/3573/01/24 համարի ներքո հանձնվել է դատավոր Վ․Ջիվանյանին, որով 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ին ստանձնվել է վարույթ և նշանակվել նախնական դատալսումներ։
2025 թվականի հունվարի 30-ին ավարտվել են հիմնական դատալսումները և Արշակ Արտյոմի Արշակյանի նկատմամբ կայացվել է մեղադրական վերդիկտ` Արշակ Արտյոմի Արշակյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նույն օրն իրականացվել են լրացուցիչ դատալսումներ։

1.1. Մեղադրանքի փաստական նկարագրություն.
Արշակ Արտյոմի Արշակյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն արարքի համար, որ նա օգտագործել է իրավունք վերապահող կեղծ փաստաթուղթ հանդիսացող ՌԴ վարորդական իրավունքի վկայականը։ Այսպես․ Արշակ Արշակյանը 2024 թվականի հոկտեմբերի 22-ին՝ ժամը 20։00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Դավիթ Անհաղթ 6 հասցեի մոտակայքում վարել է «ԳԱԶ» մակնիշի 37 EV 015 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի ընթացքում ճանապարհատրանսպորտային պատահար է տեղի ունեցել։ Այնուհետև, նույն օրը ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակիցները մոտեցել են դեպքի վայր՝ Դավիթ Անհաղթի 6 հասցե, որտեղ վթարի վերաբերյալ նյութեր նախապատրաստելիս Արշակ Արշակյանը, օգտագործելով իր մոտ առկա իրավունք վերապահող, դատափաստաթղթաբանական փորձաքննության Հմ․ 24-2964 եզրակացությամբ հաստատված կեղծ փաստաթուղթ հանդիսացող 9912110014 համարի ՌԴ վարորդական իրավունքի վկայականը՝ ներկայացրել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակիցների, որի արդյունքում ձերբակալվել և տեղափոխվել է ոստիկանության բաժին։

1.2. Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցներ.
Դատաքննությամբ հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները՝
1.2.1. Մեղադրյալ Արշակ Արտյոմի Արշակյանը, դատաքննության փուլում հայտնեց, որ ինքը գումար է վճարել, որ ունենար ռուսական վարորդական վկայական, ոչ թե կեղծ, այն որոշ ժամանակ օգտագործել է, հետագայում իմացել է, որ այն կեղծ է, սակայն կարիքից դրդված շարունակել է օգտագործել նշված վարորդական վկայականը։
Պատասխանելով հանրային մեղադրողի հարցերին՝ հայտնեց, որ ընդունում է, որ 2024 թվականի հոկտեմբերի 22-ին՝ ժամը 20։00-ի սահմաններում պարեկային ծառայության աշխատակիցներին ներկայացրել է կեղծ վարորդական վկայականը, այն ձեռք է բերել Ռուսաստանի Դաշնությունից, ներկայումս վարորդական վկայական չունի։
Դատարանի հարցերին պատասխանելով` մեղադրյալը հայտնեց, որ վարորդական վկայականի կեղծ լինելու մասին իմացել է վթարից մոտ 2 ամիս առաջ, ձերբակալվելու պահին տեղյակ է եղել, որ այն կեղծ է։ Այդ վկայականը ստանալու համար քննություն չի հանձնել։ Քանի որ նախկինում իր նկատմամբ քրեական գործ է հարուցվել առանց վարորդական վկայականի տրանսպորտային միջոց վարելու համար, այս անգամ կրկին քրեական գործ հարուցվելուց խուսափելու համար պարեկներին ներկայացրել է նշված կեղծ վկայականը։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

1.2.2. Անձին ձերբակալելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Արշակ Արտյոմի Արշակյանը 22․10․2024թ․ ժամը 21։50-ին ք․Երևան, Դավիթ Անհաղթ 6 հասցեից ձերբակալվել է կեղծ փաստաթուղթ պատրաստելու և օգտագործելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածանքով, անձին ազատությունից փաստացի զրկելու հիմք է նշվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 109-րդ հոդվածի 1-ին մասը։ Ձերբակալվածը հայտարարել է, որ իր կողմից վթարը ձևակերպելու ընթացքում պարեկային ծառայողներին ներկայացրել է ռուսական վարորդական վկայական, որը գնել է ՌԴ-ից 5000 ռուբլիով։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ.թ. 7-8/

1.2.3. Դատափաստաթղթաբանական փորձագետի թիվ 24-2964 եզրակացությունը, համաձայն որի՝ փորձաքննությանը ներկայացված «АРШАКЯН АРШАК АРТЕМОВИЧ» անվամբ լրացված «99 12 110014» համարի վարորդական իրավունքի վկայականն ամբողջությամբ /ձևաթուղթը, լուսանկարը և մնացած բոլոր գրառումները և պատկերները/ կատարված է շիթային գունավոր տպագրման եղանակով /համակարգչային գունավոր շիթային տպիչ սարք/ և իր կատարման եղանակով (տպագրության), միկրոտպագրությունների, ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների տակ լյումինիսցենտող պաշտպանական էլեմենտների, օպտիկա-փոփոխական ներկանյութով կատարված էլեմենտի և հոլոգրաֆիկ պատկերների բացակայություններով չի համապատասխանում որպես համեմատական նմուշ օգտագործված ՌԴ ստանդարտ թողարկման վարորդական իրավունքի վկայականի կատարման եղանակին և համապատասխան պաշտպանական հատկանիշներին։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1, գ/թ 31-34/

1.2.4. Իրեղեն ապացույց ճանաչված թիվ 24-2964 եզրակացությամբ ստացված ՌԴ ստանդարտ թողարկման վարորդական իրավունքի վկայականին չհամապատասխանող վկայականը և այն իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին որոշումը։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 35-36/

Լրացուցիչ դատալսումներում Դատարանը հետազոտել է նաև հետևյալ ապացույցները.

1.2.5. ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված ձև 8 տեղեկանքը, դատվածության և հետախուզման առկայության հարցումների ձև 8 և ձև 9 պատասխանները, ինչպես նաև ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայությունից ստացված գրությունը, համաձայն որոնց՝ Արշակ Արտյոմի Արշակյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 17․01․2023թ․ թիվ ԵԴ/1780/01/22 դատավճռով 2003թ․ խմբագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243․1 հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով դատապարտվել է 300․000 ՀՀ դրամ տուգանքի՝ 10 ամիս ժամկետում մաս առ մաս վճարելու պայմանով, տուգանքն ամբողջությամբ վճարվել է 12․12․2024 թվականին։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 5/

1․2․6․ Ծննդի, հայրության որոշման մասին պետական վկայականները և քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որոնց՝ Արշակ Արտյոմի Արշակյանն ամուսնացած է, ունի 2021 և 2022 թվականներին ծնված երկու երեխա։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

1․2․7․ Պետական եկամուտների կոմիտեի տվյալների շտեմարանի քաղվածքը․ համաձայն որի՝ Արշակ Արշակյանի եկամուտների վերաբերյալ տեղեկատվություն առկա չէ։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

1.3. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները.
Դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելով սույն գործով ձեռքբերված ապացույցները և դրանք գնահատելով վերաբերելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, եզրահանգում է․ հաստատված է, որ մեղադրյալ Արշակ Արտյոմի Արշակյանը, 2024 թվականի հոկտեմբերի 22-ին՝ ժամը 20։00-ի սահմաններում, օգտագործել է իր մոտ առկա իրավունք վերապահող կեղծ փաստաթուղթ հանդիսացող 9912110014 համարի ՌԴ վարորդական իրավունքի վկայականը։ Մասնավորապես՝ մեղադրյալն իր ցուցմունքով նշել է, որ դեպքի պահին տեղյակ է եղել նշված վարորդական վկայականի կեղծ լինելու մասին և օգտագործել է այն՝ ներկայացնելով պարեկային ծառայության աշխատակիցներին, 9912110014 համարի ՌԴ վարորդական իրավունքի վկայականի կեղծ լինելու հանգամանքը հաստատվել է նաև դատափաստաթղթաբանական փորձագետի Հմ․ 24-2964 եզրակացությամբ։
Դատարանը հաստատված է համարում նաև, որ Արշակ Արտյոմի Արշակյանը, տալով խոստովանական ցուցմունքներ, համագործակցել է վարույթն իրականացնող մարմնի հետ, չի վիճարկել առաջադրված մեղադրանքը։

2. Պատճառաբանական մաս.
2.1. Քննարկելով մեղադրյալ Արշակ Արշակյանին առաջադրված մեղադրանքի փաստակազմը հաստատված լինելու հանգամանքը և դրա իրավաբանական որակումը՝ Դատարանը պետք է պատասխանի հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
բ) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
գ) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
դ) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ.
ե) դատապարտված մեղադրյալի արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման։
2.1.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Դատարանը գտնում է, որ հետազոտված ապացույցներով հաստատվել է, որ մեղադրյալ Արշակ Արշակյանն օգտագործել է իրավունք վերապահող կեղծ փաստաթուղթ հանդիսացող 9912110014 համարի ՌԴ վարորդական իրավունքի վկայականը։
2.1.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմնի կամ դրանց կազմակերպության, առևտրային կամ այլ կազմակերպության, անհատ ձեռնարկատիրոջ, նոտարի, աուդիտորի կամ փաստաթուղթ կազմելու, տալու կամ դրա իսկությունը հավաստելու համար լիազորված այլ անձի կողմից տրվող իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող կամ իրավունք վերապահող կամ պարտականությունից կամ պատասխանատվությունից ազատող փաստաթուղթ կեղծելը՝ կեղծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից այն օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով, կամ այդպիսի փաստաթուղթ իրացնելը կամ նույն նպատակով կեղծ դրոշմ, կնիք կամ ձևաթուղթ պատրաստելը կամ իրացնելը, ինչպես նաև կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելը՝
(…)»:
Նշված հանցակազմի օբյեկտը կառավարման կարգն ապահովող հասարակական հարաբերություններն են, օբյեկտիվ կողմը՝ իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող կամ իրավունք վերապահող կամ պարտականությունից կամ պատասխանատվությունից ազատող փաստաթուղթ կեղծելը, կամ այդպիսի փաստաթուղթ իրացնելը կամ նույն նպատակով կեղծ դրոշմ, կնիք կամ ձևաթուղթ պատրաստելը կամ իրացնելը, ինչպես նաև կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելը: Սուբյեկտիվ կողմից դրսևորվում է ուղղակի դիտավորությամբ, իսկ սուբյեկտը 16 տարին լրացած անձն է։
Հաստատված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են բերված հանցակազմի հատկանիշներին, հետևաբար ապացուցված է արարքի քրեական հակաիրավականությունը։
2.1.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Հետազոտված ապացույցներով՝ ձերբակալման արձանագրությամբ և մեղադրյալի ցուցմունքով հաստատվել է, որ մեղադրյալ Արշակ Արշակյանին վերագրված արարքը կատարվել է նրա կողմից։
2.1.3. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Քննարկվող հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է ուղղակի դիտավորությամբ։ Այսինքն՝ հանցավորը գիտակցում է, որ օգտագործում է իրավունք վերապահող կեղծ փաստաթուղթ։ Տվյալ դեպքում՝ ձերբակալման արձանագրությամբ մեղադրյալի ցուցմունքով, դատափաստաթղթաբանական փորձագետի եզրակացությամբ և իրեղեն ապացույցով հաստատվել է, որ նա գիտակցել է, որ օգտագործում է իրավունք վերապահող կեղծ փաստաթուղթ, հետևապես հաստատվել է դատապարտված մեղադրյալ Արշակ Արշակյանի մեղքը նրան վերագրված արարքի կատարման մեջ։
2.1.4. Անդրադառնալով «ե» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Սույն գործի դատաքննությամբ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ապացուցված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասում նկարագրված դիսպոզիցիային։
2.2. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով պատիժ է նախատեսվում տուգանք՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներ՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ դատապարտված մեղադրյալ Արշակ Արտյոմի Արշակյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյո՞ք Արշակ Արտյոմի Արշակյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) Արշակ Արտյոմի Արշակյանը ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքների համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Արշակ Արտյոմի Արշակյանի նկատմամբ.
դ) Արշակ Արտյոմի Արշակյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
2.2.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(․․․)
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
(․․․)
10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը,
(․․․)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք:»:
Տվյալ դեպքում Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետը՝ որպես Արշակ Արտյոմի Արշակյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում խնամքին երկու անչափահասի առկայությունը, իսկ նույն հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետի հիմքով՝ խոստովանական ցուցմունքներ տալը։ Բացի այդ, Դատարանը հաշվի է առնում նաև առաջադրված մեղադրանքում իրեն ամբողջությամբ մեղավոր ճանաչելը և զղջալը (տե՛ս Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշում):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը,
(․․․)։
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը որպես ծանրացնող հանգամանք չի կարող հաշվի առնել սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք:
4. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով պատիժ նշանակելիս սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք:»։
Դատարանը մեղադրյալ Արշակ Արշակյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտում հանցանքը դատվածություն ունենալու պայմաններում կատարելը։ Միաժամանակ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ տվյալ դեպքում առկա չէ հանցագործությունների ռեցիդիվ, քանի որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 17․01․2023թ․ թիվ ԵԴ/1780/01/22 քրեական գործի դատավճռով Արշակ Արշակյանի նկատմամբ նշանակվել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ՝ տուգանք (տե՛ս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետը)։
2.2.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Արշակ Արտյոմի Արշակյանին պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար նա ենթակա է պատժի՝ իր կողմից կատարած հանցանքների համար։
2.2.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(…):»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ քրեական գործով արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…): Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»: (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39-րդ կետը)։
Անդրադառնալով արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ քրեական գործով որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-15-րդ կետերը):
Վերը մեջբերված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում անդրադառնալով Արշակ Արտյոմի Արշակյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելուն՝ Դատարանը հիմք է ընդունում հետևյալ հանգամանքները.
- մեղադրյալ Արշակ Արտյոմի Արշակյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված է կառավարման կարգի դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն,
- հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը՝ խոստովանել է իր կողմից կատարած իրավախախտումը,
- նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող սույն դատավճռի 2.2.1 կետում նշված հանգամանքները:
Այսպիսով՝ Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, ինչպես նաև մեղադրյալի՝ մի քանի ժամ ձերբակալվածի կարգավիճակով արգելանքի տակ գտնվելը, գտնում է, որ մեղադրյալ Արշակ Արշակյանի նկատմամբ պետք է նշանակել նրան վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ամենամեղմ պատժատեսակը՝ տուգանք` հանցանքի պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի ութապատիկի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տուգանքը դրամական տուժանք է, որը նշանակվում է սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում և չափերով:
(...)
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։
(...)
5. Հանցանք կատարած անձի եկամտի բացակայության կամ դրա չափը պարզելու անհնարինության դեպքում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով, եթե հանցանք կատարած անձի եկամուտն առաջացել է հանցանքն ավարտվելուց հետո։ Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից:
7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել։
(․․․)»։
«Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝
«Հայաստանի Հանրապետությունում նվազագույն ամսական աշխատավարձը սահմանել 75000 դրամ»:
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Արշակ Արտյոմի Արշակյանին մեղսագրվող հանցանքը ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի վերաբերյալ տեղեկություն առկա չէ, ուստի Դատարանը գտնում է, որ Արշակ Արտյոմի Արշակյանի նկատմամբ տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելիս որպես ելակետ պետք է ընդունել նրա կողմից հանցանք կատարելու պահին գործող Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափը, այսինքն՝ 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը, ինչպիսի պայմաններում նրա նկատմամբ տուգանքի ձևով նշանակվելիք պատժաչափը կազմում է 600․000 (վեց հարյուր հազար) ՀՀ դրամ:
2.2.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Արշակ Արտյոմի Արշակյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
Միաժամանակ հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Արշակ Արտյոմի Արշակյանը չի առարկել տուգանք պատժատեսակին, սակայն նշել է, որ ի վիճակի չէ նշանակված տուգանքն անհապաղ և ամբողջությամբ վճարել, միջնորդել է թույլատրել այն վճարել մեկ տարվա ընթացքում, ուստի Դատարանը, հաշվի առնելով մեղադրյալի խնամքին երկու անչափահասի առկայությունը և կայուն եկամուտ չունենալը, թույլատրելի է համարում նրա կողմից տուգանքը մաս առ մաս վճարելը՝ 1 տարի ժամկետում:
2.3. Անդրադառնալով վարութային ծախսերի հարցին, Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարութային ծախսեր են՝
1) (․․․)
6) փորձաքննություն և փորձարարություն կատարելիս փչացած կամ ոչնչացած իրերի արժեքի և վարույթի ընթացքում կատարված նման այլ ծախսերի հատուցման համար ծախսված գումարները.
7) վարույթի պատշաճ իրականացման համար անհրաժեշտ միջոցառումների համար ծախսված գումարները:
(․․․)
3․ Եթե դատապարտված մեղադրյալը վճարունակ է, ապա սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին, 2-րդ և 4-7-րդ կետերում թվարկված վարութային ծախսերի հատուցման պարտականությունը դատարանը դնում է նրա վրա:
(․․․)»։
Համաձայն դատափաստաթղթաբանական փորձագետի հմ 24-2964 եզրակացությանը կից ներկայացված հանձնման ընդունման արձանագրության՝ փորձաքննության ընթացքում կատարված աշխատանքների (մատուցված ծառայության) 1 միավորի արժեքը և վճարման ենթակա գումարը 72000 ՀՀ դրամ է։
Հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Արշակ Արշակյանը չի ներկայացրել անվճարունակության վերաբերյալ տեղեկություններ, ուստի Դատարանը գտնում է, որ վարութային ծախսերի հատուցման պարտականությունը պետք է դնել մեղադրյալի վրա։
2.4. Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 98-99-րդ հոդվածների կարգավորումները և հանրային մեղադրողի միջնորդությունը (իրեղեն ապացույց կեղծ փաստաթուղթ հանդիսացող վարորդական վկայականը պահել քրեական գործի հետ)՝ Դատարանը գտնում է, որ գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված թիվ 24-2964 եզրակացությամբ ստացված ՌԴ ստանդարտ թողարկման վարորդական իրավունքի վկայականին չհամապատասխանող վկայականը պետք է պահել քրեական գործի հետ միասին:
2.5. Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի, գույքի արգելադրման վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում։
2.6. Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 99-րդ հոդվածի կարգավորումներով, գտնում է, որ քրեական գործով ապացույցները պետք է թողնել քրեական գործի նյութերում։
2.7. Անդրադառնալով մեղադրյալ Արշակ Արտյոմի Արշակյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցին՝ բացակայելու արգելքին, Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելն այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում մեղադրյալի դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար:
2.8. Սույն դատական ակտը կայացնելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 98-99-րդ, 276-րդ, 347-350-րդ հոդվածներով։

3. Եզրափակիչ մաս.
Ելնելով վերոգրյալից` Դատարանը

ՎՃՌԵՑ

Մեղադրյալ Արշակ Արտյոմի Արշակյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ տուգանք՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի ութապատիկի չափով՝ 600․000 վեց հարյուր հազար ՀՀ դրամ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կանոններով Արշակ Արտյոմի Արշակյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի վճարման համար սահմանել 1 (մեկ) տարի ժամկետ և թույլատրել տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ յուրաքանչյուր ամիս հավասարաչափ վճարելու կարգով:
Արշակ Արտյոմի Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Արշակ Արտյոմի Արշակյանի վրա դնել վարութային ծախսերի հատուցման պարտականություն՝ 72․000 (յոթանասուներկու հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Դատական ակտն ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված ՌԴ ստանդարտ թողարկման վարորդական իրավունքի վկայականին չհամապատասխանող վկայականը պահել քրեական գործի հետ միասին։
Դատական ակտն ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով մյուս ապացույցները թողնել քրեական գործի նյութերում։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆ