ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
քրեական գործ թիվ ԵԴ1/3561/01/24
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության
քրեական դատարանը,

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ`
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ,

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Լ.ՄԱԿԱՐՅԱՆԻ,


ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ,
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԿԵՆՏՐՈՆ ԵՎ ՆՈՐՔ-ՄԱՐԱՇ
ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅԱՆ
ԱՎԱԳ ԴԱՏԱԽԱԶ Դ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆԻ,

ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Ա.ԵՍԱՅԱՆԻ,

2024 թվականի դեկտեմբերի 18-ին Երևան քաղաքում
դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Արմեն Արթուրի Եսայանի՝
(ծնված 1993 թվականի օգոստոսի 10-ին Արմավիրի մարզում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին ոչ ոք, ըստ իր հայտարարության՝ մասնավոր կարգով աշխատում է որպես ավտովերանորոգող, հաշվառված է և բնակվում է Արմավիրի մարզի Փարաքար համայնքի Մերձավան բնակավայրի Սևանի փողոցի թիվ 49 տանը)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական ընթացքը.
1. 2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում (այսուհետ՝ նաև Նախաքննության մարմին) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60631224 քրեական վարույթը։
2. Հսկող դատախազի 2024 թվականի նոյեմբերի 18-ի որոշմամբ քննիչի միջնորդության հիման վրա Արմեն Արթուրի Եսայանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
3. Նախաքննության մարմնի կողմից 2024 թվականի նոյեմբերի 19-ին Արմեն Արթուրի Եսայանին ներկայացվել է մեղադրանք:
4. Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի նոյեմբերի 19-ի որոշմամբ Արմեն Արթուրի Եսայանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է բացակայելու արգելք:
5․ 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ին թիվ 60631224 քրեական վարույթի նյութերը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (այսուհետ՝ նաև Դատարան):
6․ 2024 թվականի դեկտեմբերի 9-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Նախնական դատալսումներով դատական նիստը նշանակվել է նույն թվականի դեկտեմբերի 18-ին:

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
7. Մեղադրյալ Արմեն Արթուրի Եսայանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է ներկայացվել հետևյալ արարքի համար. «(...) նա 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 01:30-ի սահմաններում, վարել է «ՎԱԶ» մակնիշի 07 OB 077 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան՝ զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից և միաժամանակ գտնվելով ոչ սթափ վիճակում:
Այսպես.
ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ 8180289894 վարչական իրավախախտման գործով 2024 թվականի հունվարի 23-ին կայացված որոշմամբ Արմեն Արթուրի Եսայանը 1 (մեկ) տարի ժամանակով՝ զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ սկսած 2024 թվականի հունվարի 23-ից մինչև 2025 թվականի հունվարի 23-ը, որի մասին տեղում ծանուցվել է, սակայն հրաժարվել է որոշումը ստորագրելուց և պատճենը ստանալուց։ Տեղյակ լինելով, որ զրկված է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ Արմեն Արթուրի Եսայանը, զրկման ժամկետը դեռ չլրացած, 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 01:30-ի սահմաններում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում (սթափության վիճակի զննման կտրոնի համարը՝ 02220)՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.630 մգ/լ (առնվազն՝ 0.567 մգ/լ՝ նկատի ունենալով՝ ստուգաչափող թիվ 91101178 ալկուտեստեր սարքի չափման ճշտության հնարավոր 10% սխալանքը), Երևան քաղաքի Կորյունի փողոցում վարել է «ՎԱԶ» մակնիշի 07 OB 077 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկ Արշալույս Ղուկասյանի կողմից նույն օրը՝ ժամը 01:50-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180409834 արձանագրությունը։»։

Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
8. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից Արմեն Արթուրի Եսայանի վերաբերյալ 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին կազմված վարչական իրավախախտման գործով թիվ 8180409834 արձանագրության պատճենը, որի համաձայն՝ Արմեն Արթուրի Եսայանը 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին ժամը 01:30-ին` Երևան քաղաքի Կորյունի փողոցում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված և ոչ սթափ վիճակում վարել է «ՎԱԶ» մակնիշի 07 OB 077 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։
«Վարչական րավախախտում կատարած անձի բացատրությունը, դիտողությունը և ստորագրությունը» հատվածում առկա է ստորագրություն:
«Արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումն ստացա» հատվածում առկա է ստորագրություն:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 4)
9․ Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 02220 կտրոնի պատճենը, որի համաձայն՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 01։44։09-ին, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայողի կողմից «Alcovisor-Jupiter X/RP» տեսակի, 91101178 համարի սարքով կատարված ստուգման արդյունքում Արմեն Արթուրի Եսայանի մոտ ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0. 630 մգ/լ:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 5)
10․ Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲ ընկերության կողմից տրված ստուգաչափման թիվ 120884 վկայականի պատճենը, որի համաձայն՝ Ալկոմետր «Jupiter X/RP» տեսակի, 91101178 համարի սարքը ստուգաչափվել է 2024 թվականի ապրիլի 4-ին, ուժի մեջ է մինչև 2025 թվականի ապրիլի 4-ը, սխալանքը >1,15 մգ/լ դեպքում կազմում է +10%:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 6)
11. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված տեղեկատվությունը, որի համաձայն՝ Արմեն Արթուրի Եսայանի անվամբ վարորդական իրավունքի վկայականը գտնվում է զրկված վիճակում, զրկման սկիզբ՝ 2024 թվականի հունվարի 23-ն է, ավարտ՝ 2025 թվականի հունվարի 23-ը:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 7)
12․ Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից Արմեն Արթուրի Եսայանի վերաբերյալ 2024 թվականի հունվարի 23-ին կազմված վարչական իրավախախտման գործով թիվ 8180289894 արձանագրության պատճենը, որի համաձայն՝ Արմեն Արթուրի Եսայանը 2024 թվականի հունվարի 23-ին ժամը 00:10-ին` Երևան-Սևան-Իջևան ավտոճանապարհի 47 կմ հատվածում ոչ սթափ վիճակում վարել է «ԲՄՎ» մակնիշի 06 DD 338 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։
Վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը, դիտողությունը և ստորագրությունը» հատվածում առկա գրառում «հրաժարվեց ստորագրելուց և բացատրություններ տալուց»:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 8)
13. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից Արմեն Արթուրի Եսայանի վերաբերյալ 2024 թվականի հունվարի 23-ին կազմված վարչական իրավախախտման գործով թիվ 8180289894 որոշման պատճենը, որի համաձայն ՀՀ վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ ոչ սթափ վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելու համար Արմեն Արթուրի Եսայանը մեկ տարի ժամկետով զրկվել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից:
«Որոշման պատճենը և կատարման կարգի մասին քաղվածքը ստացա» հատվածում առկա է գրառում «հրաժարվեց օրինակից»։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 8)
14․ Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 00634 կտրոնի պատճենը, որի համաձայն՝ 2024 թվականի հունվարի 23-ին՝ ժամը 00։22։35-ին, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայողի կողմից «Alcovisor-Jupiter X/RP» տեսակի, 91101170 համարի սարքով կատարված ստուգման արդյունքում Արմեն Արթուրի Եսայանի մոտ ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0.769 մգ/լ:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 9)
15․ Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲ ընկերության կողմից տրված ստուգաչափման թիվ 112044 վկայականի պատճենը, որի համաձայն՝ Ալկոմետր «Jupiter X/RP» տեսակի, 91101170 համարի սարքը ստուգաչափվել է 2023 թվականի նոյեմբերի 22-ին, ուժի մեջ է մինչև 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ը, սխալանքը >1,15 մգ/լ դեպքում կազմում է +10%:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 10)
16. Զննություն կատարելու մասին 2024 թվականի նոյեմբերի 13-ի արձանագրությունը, որի համաձայն՝ զննության են ենթարկվել սույն դատավճռի 8-15-րդ կետերում նշված որպես ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերը:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 15-17)

Լրացուցիչ դատալսումներում հետազոտված ապացույցները և նյութերը․
17. «ԷԿԵՆԳ» ՓԲ ընկերության փոխգործելիության հարթակի միջոցով 2024 թվականի դեկտեմբերի 18-ին արտատպված Դատվածության և հետախուզման առկայության ձև 8 տեղեկանքը, որի համաձայն՝ սույն գործով իրեն վերագրված արարքը կատարելու պահին Արմեն Արթուրի Եսայանի՝ դատվածություն ունենալու վերաբերյալ տեղեկատվություն առկա չէ։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
18․ «ԴատաԼեքս» պաշտոնական տեղեկատվական համակարգից արտատպված թիվ ԵԴ1/2775/01/24 քրեական գործի վերաբերյալ տեղեկատվությունը, որի համաձայն՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 24-ի դատավճռով Արմեն Արթուրի Եսայանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և դատապարտվել է տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով: Նույն դատավճռով նրա նկատմամբ նշանակված տուգանքի վճարումը տարաժամկետվել է 12 (տասներկու) ամիս ժամկետով և նրան թույլատրվել է տուգանքը վճարելը մաս առ մաս՝ ամսական 31.250 (երեսունմեկ հազար երկու հարյուր հիսուն) ՀՀ դրամ գումարի չափով:
Դատավճիռը կատարման է ուղարկվել 2024 թվականի դեկտեմբերի 6-ին։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
19. «ԷԿԵՆԳ» ՓԲ ընկերության փոխգործելիության հարթակի միջոցով 2024 թվականի դեկտեմբերի 18-ին ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի էլեկտրոնային շտեմարանից արտատպված տեղեկատվությունը, որի համաձայն՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Արմեն Արթուրի Եսայանի կողմից եկամուտ ունենալու վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)

Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատած փաստական հանգամանքները․
20. Հետազոտելով սույն դատավճռի 8-16-րդ կետերում շարադրված ապացույցները՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք վերաբերելի են սույն քրեական գործին: Հիշյալ ապացույցներն իրենց համակցության մեջ գնահատելով՝ Դատարանը գտնում է նաև, որ դրանք բովանդակային տեսանկյունից էական հակասություններ չեն պարունակում: Հաշվի առնելով դրանցից յուրաքանչյուրի աղբյուրի հատկանիշները, ձևավորման հանգամանքները, ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք նաև հավաստի են:
21. Դատարանը, պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ գտնում է, որ ապացուցված է, որ մեղադրյալ Արմեն Արթուրի Եսայանը՝
- մեկ տարի ժամկետով՝ 2024 թվականի հունվարի 23-ից մինչև 2025 թվականի հունվարի 23-ը զրկված է եղել տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից, որի մասին տեղում ծանուցվել է, սակայն հրաժարվել է որոշումը ստորագրելուց և պատճենը ստանալուց (տե՛ս սույն դատավճռի 11-15-րդ կետերը),
- զրկված լինելով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից և գտնվելով ալկոհոլ օգտագործած վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.567 մգ/լ (սարքի սխալանքի հաշվառմամբ), 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ ժամը 01:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Կորյունի փողոցում վարել է «ՎԱԶ» մակնիշի 07 OB 077 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը (տե՛ս սույն դատավճռի 8-10-րդ կետերը):

Պատճառաբանական մաս.
I. Մեղադրյալին վերագրված արարքի իրավական գնահատականը.
22. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(...)
2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
(...)
5. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձը համարվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող, եթե նա սահմանված կարգով չի ստացել տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական կամ սահմանված կարգով ստացել է վարորդական վկայական, սակայն օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով չի վերականգնել տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը, բացառությամբ ուսումնական վարման դեպքերի:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 27-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝
«Ոչ սթափ (հարբած) վիճակ է համարվում Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքով սահմանված ոչ սթափ վիճակը:»:
Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ կետի համաձայն՝
«Սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքում անձը համարվում է ոչ սթափ վիճակում գտնվող, եթե ստուգմամբ պարզվում է, որ նրա մեկ լիտր արյան մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.2 գրամից կամ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ 0.1 միլիգրամից ավելի է, կամ եթե անձի արյան կամ մեզի մեջ առկա է թմրամիջոցի կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի պարունակություն: Անձը համարվում է ոչ սթափ վիճակում գտնվող նաև այն դեպքում, երբ նրա արյան կամ արտաշնչած օդի մեջ սույն մասում նշված չափով մաքուր ալկոհոլի կամ արյան կամ մեզի մեջ թմրամիջոցի կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի պարունակությունը ոստիկանության ծառայողի կողմից տրանսպորտային միջոցը կանգնեցնելուց կամ այդ անձին առնչվող ճանապարհատրանսպորտային պատահարից հետո, բայց մինչև նրա սթափության վիճակի զննություն անցկացնելը կամ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց նրան ազատելը, այդ անձի կողմից ալկոհոլային խմիչք, թմրամիջոց կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ օգտագործելու հետևանք է:»:
23. Վերոգրյալի հիման վրա և հաշվի առնելով Դատարանի կողմից՝ սույն դատավճռի 21-րդ կետում հաստատված փաստական հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է, որ մեղադրյալ Արմեն Արթուրի Եսայանը, զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, ոչ սթափ վիճակում ուղղակի դիտավորությամբ վարել է տրանսպորտային միջոց: Հետևաբար՝ ապացուցված է մեղադրյալ Արմեն Արթուրի Եսայանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքում, իսկ նրա արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։

II. Մեղադրյալի քրեական պատասխանատվության հարցը.
24. Հաստատված համարելով մեղադրյալ Արմեն Արթուրի Եսայանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) արդյո՞ք ապացուցված են մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) մեղադրյալն արդյո՞ք ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի մեղադրյալի նկատմամբ.
դ) մեղադրյալն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
25. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ»:
25.1. Դատարանը որպես մեղադրյալ Արմեն Արթուրի Եսայանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում այն, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և զղջացել է իր կատարած արարքի համար (տե՛ս, mutatis mutandis, Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 26-րդ կետը):
25.2. Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արմեն Արթուրի Եսայանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
26․Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Արմեն Արթուրի Եսայանին պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար՝ նա ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար։
27․Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ (…):»:
27.1․ Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն։
Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջներից է այն, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում կարևորվում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
27․2․Վերը մեջբերված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում մեղադրյալ Արմեն Արթուրի Եսայանի նկատմամբ պատժի տեսակը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
- նրա կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված արարքը երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված, դիտավորյալ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն է, դրևսորվել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկված անձի կողմից կատարվելու տեսակով, մեղադրյալի արտաշնչած օդում ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է է 0.567 միլիգրամ լիտր (անձը համարվում է ոչ սթափ վիճակում գտնվող, եթե ստուգմամբ պարզվում է, որ նրա մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ ալկոհոլի պարունակությունը 0.1 միլիգրամից ավելի է),
- խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը,
- այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող, սույն դատավճռի 25.1-րդ կետում նշված հանգամանքը, ինչպես նաև պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը,
- անձը բնութագրող հանգամանքները, այդ թվում՝ ընտանեկան դրությունը, զբաղմունքի տեսակը, այն, որ սույն գործով իրեն վերագրված արարքը կատարել է նույնաբնույթ արարքի համար քրեական վարույթի իրականացման պայմաններում:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում սանկցիայով նախատեսված ամենամեղմ պատժատեսակի՝ տուգանքի միջոցով հնարավոր է ապահովել պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
27․3․ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Սույն օրենսգրքում օգտագործվում են հետևյալ հասկացությունները.
(...)
6) ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները, անձի կողմից իր ակտիվների ներդրմամբ (տրամադրմամբ) այլ անձանց գործունեությունից ստացված եկամուտը (շահաբաժինը, տոկոսը, ռոյալթին, վարձակալական վճարը): Ամսական եկամուտը հաշվարկելիս հաշվի չեն առնվում դրանց համար վճարվող հարկերը, տուրքերը կամ այլ վճարներ.
7) նվազագույն աշխատավարձ՝ «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքով սահմանված նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափը. (...)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։
(…)
5. Հանցանք կատարած անձի եկամտի բացակայության կամ դրա չափը պարզելու անհնարինության դեպքում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով, եթե հանցանք կատարած անձի եկամուտն առաջացել է հանցանքն ավարտվելուց հետո։ Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից:
(…)
7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել:
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (…)»:
«Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝
«Հայաստանի Հանրապետությունում նվազագույն ամսական աշխատավարձը սահմանել 75000 դրամ:»։
Վերոգրյալի հիման վրա, նկատի ունենալով սույն դատավճռի 27.1-րդ կետում նշված հանգամանքները, այդ թվում՝ անձը բնութագրող տվյալները՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պետք է նշանակել տուգանք՝ այն սահմանելով նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի չափով:
Նկատի ունենալով, որ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Արմեն Արթուրի Եսայանի կողմից եկամուտ ունենալու վերաբերյալ տվյալները բացակայում են (տե՛ս սույն դատավճռի 19-րդ կետը)` մեղադրյալ Արմեն Արթուրի Եսայանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի` 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի հաշվարկով, որի դեպքում այն կկազմի 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ:
27.4. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը:
(...)
9. Հանցագործությունների համակցության դեպքում մյուս պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու դեպքում նշանակվող վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակի համար սահմանված առավելագույն ժամկետը կամ չափը:
(...)
11. Պատիժը նշանակվում է սույն հոդվածի կանոններով, եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո պարզվի, որ դատապարտյալը մեղավոր է նաև մեկ այլ հանցանքի համար, որը նա կատարել է նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը: Այս դեպքում վերջնական պատժի ժամկետին հաշվակցվում է առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը և պատժի կրման սկիզբ է համարվում առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրման սկիզբը:»:
Մեջբերված նորմի հաշվառմամբ, նկատի ունենալով, որ սույն գործով Արմեն Արթուրի Եսայանն իրեն մեղսագրված արարքը կատարել է 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին, այսինքն՝ նախքան թիվ ԵԴ1/2775/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից դատավճիռ կայացնելը՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 24-ը, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի կիրառմամբ Արմեն Եսայանի նկատմամբ սույն դատավճռով նշանակված պատժից նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով տուգանքին (մասնակի գումարման կանոն) անհրաժեշտ է գումարել թիվ ԵԴ1/2775/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 24-ի դատավճռով նրա նկատմամբ նշանակված 375.000 (երեք հարյուր յոթանասուն հինգ հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով տուգանքը և վերջնական պատիժ սահմանել տուգանք՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կիրառմամբ՝ անհրաժեշտ է մեղադրյալ Արմեն Արթուրի Եսայանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի գումարի վճարման ժամկետ սահմանել մեկ տարի։
29. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արմեն Արթուրի Եսայանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
30. Անդրադառնալով արտավարութային փաստաթղթեր ճանաչված ապացույցներին՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք անհրաժեշտ է պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
31. Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի, գույքի վրա արգելանք դնելու, վարույթային ծախսերի, իրեղեն ապացույցների վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերը համարում է լուծված։
32․ Անդրադառնալով մեղադրյալ Արմեն Եսայանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցին՝ բացակայելու արգելքին, Դատարանը գտնում է, այն մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը պետք է թողնել անփոփոխ՝ դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում վերջինիս դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ, 347-350-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց
1. Մեղադրյալ Արմեն Արթուրի Եսայանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով:
2. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի կիրառմամբ` նշանակված պատժից նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով տուգանքին գումարել թիվ ԵԴ1/2775/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 24-ի դատավճռով Արմեն Արթուրի Եսայանի նկատմամբ որպես պատիժ նշանակված 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը, և Արմեն Արթուրի Եսայանի նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով՝ դրա վճարման համար սահմանելով մեկ տարի ժամկետ։
3. Մեղադրյալ Արմեն Արթուրի Եսայանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
4. Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ ԱՆԻ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ