Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/3560/01/24
Վիճակագրական տողի համար :
5.8
Պատասխանող
Ռուբիկ Հայրապետյան Վաչագանի
Ռուբիկ Հայրապետյան
Ռուբիկ Հայրապետյան
Ռուբիկ Հայրապետյան
Ռուբիկ Հայրապետյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Ռազմիկ Մարիկյան
Քրեական վերաքննիչ
Աննա Մաթևոսյան
Վաչե Մարգարյան
Կարեն Հովհաննիսյան
Հոդվածներ
Երևանի քրեական դատարան
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված 195 Մաս 1
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Ռազմիկ Մարիկյան
Քրեական վերաքննիչ
Աննա Մաթևոսյան
Վաչե Մարգարյան
Կարեն Հովհաննիսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2026-03-11 | 17:00 | 4 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-11-27 | 13:00 | 8 | Կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-10-15 | 12:30 | 8 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-09-12 | 10:30 | 8 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-08-15 | 13:00 | 8 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-07-09 | 13:30 | 8 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-07-02 | 12:30 | 3 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-04-21 | 14:15 | 3 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-02-21 | 16:30 | 3 | Չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-12-19 | 15:30 | 3 | Նիստը կայացել է |
ԵԴ1/3560/01/24
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ
«27» նոյեմբերի 2025թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)
նախագահող դատավոր՝ Ռազմիկ Մարիկյան
դատական նիստերի քարտուղար՝ Գոռ Բադալյան
մասնակցությամբ`
հանրային մեղադրող Գուրգեն Գուրգենյանի
տուժող Կարեն Խաչատրյանի
պաշտպան Արմեն Մելքոնյանի
մեղադրյալ Ռուբիկ Հայրապետյանի
դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանի (ծնված՝ 20.07.1949թ., ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, թոշակառու, չդատված, հաշվառված և փաստացի բնակվում է Արագածոտնի մարզի Ապարան քաղաքի Գայի 28 տուն հասցեում)՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով,
ՊԱՐԶԵՑ
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի մայիսի 14-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախատեսված հանցագործության դեպքով ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 13-0596-24 քրեական վարույթը (այսուհետև՝ քրեական վարույթ)։
2024 թվականի մայիսի 14-ի որոշմամբ Կարեն Վարոսի Խաչատրյանը քրեական վարույթով ճանաչվել է որպես տուժող:
2024 թվականի նոյեմբերի 29-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշում է կայացվել:
2024 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշմամբ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունից մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 13-0596-24 նախաքննական համարով քրեական գործը, որին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3560/01/24 համարը և մակագրվել դատավոր Գագիկ Պողոսյանին:
Դատավոր Գագիկ Պողոսյանի լիազորությունների դադարեցման կապակցությամբ 2025 թվականի հունիսի 23-ին քրեական գործը մակագրվել և 2024 թվականի հունիսի 24-ին հանձնվել է դատավոր Ռազմիկ Մարիկյանին:
2025 թվականի հունիսի 27-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ռազմիկ Մարիկյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/3560/01/24 քրեական գործով վարույթը ստանձնելու մասին:
2025 թվականի նոյեմբերի 27-ին Դատարանը թիվ ԵԴ1/3560/01/24 քրեական գործով կայացրել է մեղադրական վերդիկտ՝ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին մեղավոր ճանաչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ:
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով` այն բանի համար, որ «նա 2024 թվականի մայիսի 14-ին՝ ժամը 19:15-ի սահմաններում իր կողմից շահագործվող «ԲՄՎ» մակնիշի 15 DS 555 hաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան կայանելու հարցի շուրջ Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 15 հասցեի մոտ՝ ճանապարհի երթևեկելի հատվածում, վիճաբանել է Կարեն Վարոսի Խաչատրյանի հոտ, որի ընթացքում մոտեցել է վերջինիս կողմից շահագործվող «Ռենո» մակնիշի 945 AR 61 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենային, բացել ավտոմեքենայի դուռը և մեքենայի սրահում ձեռքերով դիտավորությամբ հարվածներ հասցել Կարեն Խաչատրյանի դեմքի և պարանոցի հատվածներին՝ պատճառելով մարմնական վնասվածքներ՝ արտահայտված դեմքի և պարանոցի շրջանների արյունազեղումների ձևով:
Այսպիսով՝ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարքի կատարում՝ ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարում:»։
3. Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- Դատաքննության ընթացքում մեղադրյալ Ռուբիկ Հայրապետյանը ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ այդ օրը եկել է նշված վայր՝ եկեղեցի գնալու նպատակով։ Մեքենայով մոտեցել է աղբարկղներին, և քանի որ այդտեղ չի թույլատրվում կանգառ կատարել, ցանկացել է հետընթաց կատարել։ Այդ ժամանակ մեքենայի հետևի մասում իր մեքենան կայանել է տուժողը և քանի որ բավական տեղ է ունեցել, ինքը կարծել է, որ տուժողը ևս հետընթաց կկատարի, որպեսզի հնարավոր լինի կանգառ կատարել։ Սակայն հասկանալով, որ տուժողը չի կատարում հետընթաց՝ ձեռքով փորձել է հասկացնել իր մտադրությունը, և տեսնելով, որ դա չի իրականանում՝ իջել է իր մեքենայից, մոտեցել տուժողի մեքենային և խնդրել, որպեսզի նա հետընթաց կատարի, որից հետո հեռացել է՝ մտածելով, որ իր խնդրանքը չի մերժվի։ Տեսնելով, որ տուժողը հետընթաց չի կատարում, կրկին մոտեցել է մեքենային, տեսել որ նա ինչ-որ բան է խոսում, և քանի որ ունի լսողության խնդիր, որի համար ստացել է հաշմանդամության խումբ, բացել է մեքենայի դուռը, որպեսզի հաղորդակցությունը ստացվի նրանց մեջ և ասել «ախպեր ջան, ինչ կլինի մի քիչ հետ տուր»։ Սա է կազմել նրանց խոսակցության ողջ բովանդակությունը, և ինքը չի խփել տուժողին։ Իր հետ ունեցած միջադեպի արդյունքում նա չէր կարող մարմնական որևէ վնասվածք ստացած լինել, իսկ դրանց առկայությունը գուցե պայմանավորված է այլ անձի հետ կապված այլ միջադեպով, կամ տուժողն ինքն է իրեն վնասել։ Մեղադրյալը հայտնել է, որ տուժողին որպես թշնամի չի դիտարկում, նույնիսկ նրան խղճում է։ Տուժողը սուտ ցուցմունք է տվել և զարմանալի է, թե այդ պարագայում նման մարդիկ ինչու չեն ենթարկվում քրեական պատասխանատվության։ Նշել է, որ որևէ դրդապատճառ չի ունեցել նրան հարվածելու, իր ողջ կյանքում չի ունեցել դատավարության որևէ մասնակցի կարգավիճակ և չի հասկանում, թե տրամաբանությունը որն է հետընթաց կատարելու համար մարդուն հարվածելու։ Հայտնել է, որ մեքենայի դուռը բացել է, որ խոսի տուժողի հետ, քանի որ լսողական խնդրով պայմանավորված՝ չի հասկացել, թե տուժողը ինչ է ասել։ Երբ մոտեցել է, առանց դուռը բացելու խնդրել է իրեն էլ տեղ հատկացնի կանգնելու համար, իսկ հետո վերադարձել է, որպեսզի ևս մեկ անգամ խնդրի հետընթաց կատարել, քանի որ տուժողը չէր կատարել խնդրանքը և կարծել է, որ ձեռքի շարժումից հնարավոր է վիրավորած լինի տուժողին։ Խոսակցությունից հետո գնացել է այլ վայր, իսկ երբ վերադարձել է, նստել է իր մեքենան ու հեռացել։ Մտքով չի անցել, որ կարող է տուժողը հաղորդում ներկայացրած լինի, քանի որ այդպես կարծելու որևէ հիմք չի ունեցել։ Առաջին անգամը ոչ անմիջականորեն է հաղորդակցվել է տուժողի հետ, իսկ հետո ասել «ախպեր ջան, դժվա՞ր ա քո համար կես մետր հետ տաս», իսկ երբ տուժողը փորձել է պատասխանել, նա մարմնով մոտեցել է նրան, որպեսզի իր համար լսելի լինի, հակառակ պարագայում իր առողջական վիճակով պայմանավորված՝ չէր կարող ընկալել։ Հետո, երբ մերժում է ստացել՝ թողել հեռացել է։ Սկզբում կայանել է աղբամանների կողքին, հետո հիշել է, որ այդ վայրում չի թույլատրվում կանգառ կատարել, փոքր ինչ հետ է գնացել, սակայն աղբամանները ազատելու համար անհրաժեշտ էր հետընթացը շարունակել։ Դեպքի վայրի հատվածում նախկինում երբևէ չի կայանել, վերջին անգամ այնտեղ եղել է մոտավորապես 5 տարի առաջ, և չի իմացել, որ առջևում բակ կա, հակառակ պարագայում մուտք կգործեր այնտեղ։ Հայտնել է նաև, որ տուժողը ստում է, սակայն դրդապատճառը չգիտի։ Նշել է, որ տուժողին չի ասել՝ «քեզ հլը չեմ խփում, որ խփեմ կսատկես», և եթե նույնիսկ ասած էլ լիներ, դա ապացուցում է այն հանգամանքը, որ նա չի հարվածել տուժողին։ Նշել է, որ տուժողը իրեն չի հայհոյել, որը միգուցե հանդիսանար նրան հարվածելու շարժառիթ։ Եթե նպատակ ունենար տուժողին հարվածել, ապա մարմնով մուտք չէր գործի մեքենայի մեջ, որովհետև այդպես անհարմար կլիներ։ Տուժողը շատ մարդկանց է վատություն արել, և նրա պատճառով շատերն են նստել մեղադրյալի աթոռին։
- Դատաքննության ընթացքում տուժող Կարեն Խաչատրյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2024 թվականի մայիսի 24-ին նա ցանկացել է մեքենան կայանել եկեղեցու մոտակայքում, և այդ ժամանակ մեղադրյալի մեքենան գտնվել է այդ բակի ուղեփակոցի մոտ, և վարորդը ցանկացել է մուտք գործել բակ։ Երբ ինքը իր վարած մեքենան կայանել է աղբամանների մոտակայքում, մեղադրյալը մտափոխվել է, որից հետո մեքենայով հետընթաց է կատարել և կոպիտ ձևով ասել, որ ինքը հետ քաշի մեքենան։ Ինքը համաձայն չէ մեղադրական եզրակացության մեջ առկա այն ձևակերպմանը, որ մատ է ցույց տվել, քանի որ նման բնավորության գիծ չունի։ Երբ մեղադրյալն իրեն ասել է, որ մեքենան հետ քաշի, նրան պատասխանել է, որ չի կարող, քանի որ հետևում տեղ չկա, որից հետո մեղադրյալը պտտվել և հանգիստ հեռացել է։ Դրանից հետո մեղադրյալը հետ է վերադարձել, և քանի որ իր ավտոմեքենայի ապակին եղել է իջեցրած, բռունցքով հարվածել է իր դեմքին։ Չի հիշում, թե կոնկրետ ինչ է ասել այդ պահին, ըստ իրեն՝ հարցրել է հարվածելու պատճառը, որից հետո մեղադրյալը հեռացել է։ Տուժողը պատուհանը բարձրացրել է, որ նման վարքագիծ այլևս չկրկնվի մեղադրյալի կողմից, սակայն նա, հետ վերադառնալով, բացել է մեքենայի դուռը, հարվածներ է հասցրել, շորերից քաշքշել, և այս վարքագիծը շարունակվել է մոտ 3-4 անգամ։ Հայտնել է նաև, որ խոսելու նպատակով մեղադրյալն իրեն այլ տեղ է հրավիրել։ Հարվածների հետևանքով վնասվել է պարանոցը և դեմքի ձախ կողմը։ Այնուհետև մեղադրյալը նստել է իր մեքենան, որի հետ կապված հստակ չի հիշում, հետո անցել մայթի հատված, այնտեղից հնչեցրել հայհոյանքներ և գնացել մասնակցելու հանրահավաքին։ Դրանից հետո մոտավորապես 10-15 րոպեների ընթացքում մեղադրյալը վերադարձել է, նստել մեքենան ու հեռացել։ Ինքը մի քանի հարված է ստացել մեղադրյալի կողմից, առաջին հարվածը եղել է առանց մեքենայի դուռը բացելու։ Նախկինում պարբերաբար նկատել է, թե ինչպես է մեղադրյալի կողմից վարվող մեքենան մուտք գործում այդ բակ։ Առաջին հարվածը երբ ստացել է, մեղադրյալը մարմնով չի մտել իր մեքենան։ Հայտարարել է, որ ինքն անցնում է այլ վարույթներով և ունի տուժողի դատավարական կարգավիճակ, քանի որ ինքն իրեն հարգում է։
- «Փարկինգ Սիթի» ՓԲ ընկերությունից ստացված արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ դեպքին վերաբերելի տեսագրությունով բեռնված լազերային սկավառակի զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը, որի համաձայն՝ առկա է թվով չորս տեսանկարահանող սարքերի տեսագրություններ, որոնց դիտմամբ պարզվել է, որ քրեական վարույթի համար նշանակություն ունի CAM 2/4/5 տեսանկարահանող սարքերի տեսագրությունները։ Տեսագրության վերևի ձախ հատվածում գրված է 14․05․2024 թվական ժամը 18։49։40 րոպեն։ Տեսաօբյեկտիվը ուղղված է Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 13 հասցեի դիմաց, որտեղ երևում է փողոցի բանուկ հատվածը, մեքենաների անցուդարձը և մայթեզրին ամբողջությամբ կայանված են ավտոմեքենաներ։ Մայթեզրին երևում է դեղին, կապույտ և կանաչ աղբամանները։ Ժամը 19։15։42 րոպեին տեսաօբվյեկտիվում երևում է, թե ինչպես է զուգահեռ դանդաղ փորձում կայանել սև գույնի ավտոմեքենան, որը կայանում է աղբամանի արկղերին զուգահեռ և դանդաղ սկսում է հետ ընթանալ։ Տեսաօբյեկտիվում երևում է սպիտակ գույնի ավտոմեքենա, որի դիմացի թափարգելը սև գույնի է: «Ռենո» մակնիշի 945 AR 61 հաշվառման համարանիշի մեքենան կայանում է աղբամանների մոտ, իսկ սև գույնի ավտոմեքենան, հետընթաց կատարելով, հասնելով «Ռենո» մակնիշի ավտոմեքենայի մոտ, ժամը 19։16։30 րոպեին կայանում է: Կայանման պահին պարզ է դառնում, որ սև ավտոմեքենան «ԲՄՎ» մակնիշի է, սակայն հաշվառման համարանիշները չեն երևում։ Ժամը 19։16։52 րոպեին «ԲՄՎ» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը իջնելով մոտենում է «Ռենո» մակնիշի ավտոմեքենային, հենվելով մեքենային՝ ինչ-որ բան զրուցում «Ռենոյի» վարորդի հետ՝ ձեռքերը շարժելով, այնուհետև հետ քայլում, դրանից հետո՝ ժամը 19։17։20 րոպեին, հետ շարժում կատարում դեպի «Ռենո» մեքենան, այնուհետև մեքենայի դուռը բացելով՝ «ԲՄՎ» մակնիշի մեքենայի վարորդը ամբողջ իրանով հայտնվում է «Ռենո» մեքենայում, այնուհետև ժամը 19։17։46 րոպեին դուռը փակում է, դուրս գալով մեքենայից՝ մի քանի քայլ կատարում և կրկին ժամը 19։18։05 րոպեին նորից բացում է «Ռենո» մակնիշի ավտոմեքենայի դուռը ու կիսով չափով մտնում է մեքենայի ներսը։ Ժամը 19։18։45 րոպեին դուրս է գալիս մեքենայից, փակում դուռը և դրանից հետո մոտենում է դռանը, պատուհանից ինչ-որ բան է ասում և նստում իր մեքենան և մեքենայից դուրս գալով՝ հեռանում տեսանկարահանող սարքի տեսաօբյեկտիվից։ Բացի արձանագրության հրապարակումից, դատական քննության ընթացքում նաև դիտվել է վերը նշված տեսագրությունը, որի բովանդակությունն ամբողջությամբ համընկնում է կազմված արձանագրությանը:
- ՀՀ ԱՆ ԴԲԳԳԿ-ից ստացված՝ փորձագետի թիվ 0705 եզրակացությունը, համաձայն որի՝ Կարեն Խաչատրյանի մարմնական վնասվածքները՝ դեմքի, պարանոցի շրջանների քերծվածների, արյունազեղումների ձևով, հասցվել են՝ բութ, կոշտ առարկաներով, հնարավոր է՝ որոշման մեջ նշված ժամկետին, չի բացառվում նաև նշվող հանգամանքներում, որոնք առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում։
- Տուժող Կարեն Խաչատրյանի մասնակցությամբ կատարված դեպքի վայրի զննության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննության ընթացքում մասնակից Կարեն Խաչատրյանը մատնացույց է արել այն վայրը, որտեղ տեղի է ունեցել միջադեպը։
- Տուժող Կարեն Վարոսի Խաչատրյանի հաղորդում ներկայացնելու մասին արձանագրությունը, որի համաձայն՝ Կարեն Վարոսյանը 2024 թվականի մայիսի 14-ին՝ ժամը 20:00-ին ներկայացրել է իր նկատմամբ բռնություն կատարված լինելու վերաբերյալ հաղորդում:
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանից ստացված տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Ռուբիկ Հայրապետյանը դատվածություն չունի:
ՊԵԿ տվյալների շտեմարանից արտատպված տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Ռուբիկ Հայրապետյանի եկամուտը դեպքին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում բացակայում է:
4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցների հիման վրա Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների և 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ին կայացված մեղադրական վերդիկտի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (նա 2024 թվականի մայիսի 14-ին՝ ժամը 19:15-ի սահմաններում իր կողմից շահագործվող «ԲՄՎ» մակնիշի 15 DS 555 hաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան կայանելու հարցի շուրջ Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 15 հասցեի մոտ՝ ճանապարհի երթևեկելի հատվածում, վիճաբանել է Կարեն Վարոսի Խաչատրյանի հոտ, որի ընթացքում մոտեցել է վերջինիս կողմից շահագործվող «Ռենո» մակնիշի 945 AR 61 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենային, բացել ավտոմեքենայի դուռը և մեքենայի սրահում ձեռքերով դիտավորությամբ հարվածներ հասցել Կարեն Խաչատրյանի դեմքի և պարանոցի հատվածներին՝ պատճառելով մարմնական վնասվածքներ՝ արտահայտված դեմքի և պարանոցի շրջանների արյունազեղումների ձևով) այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալ Ռուբիկ Հայրապետյանի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասը։
Դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է, ի թիվս այլնի, հատկապես նրանով, որ տուժողը իր ցուցմունքով հայտնել է Ռուբիկ Հայրապետյանի կողմից իրեն մեկից ավելի անգամ հարվածելու մասին, դեպքի վայրի տեսագրությամբ հստակ երևում է, որ մեղադրյալն ամբողջ իրանով հայտնվում է տուժողի ավտոմեքենայում, տուժողը դեպքից անմիջապես հետո հաղորդում է ներկայացրել, իսկ դատաբժշկական եզրակացության համաձայն՝ Կարեն Խաչատրյանի մարմնական վնասվածքները՝ դեմքի, պարանոցի շրջանների քերծվածների, արյունազեղումների ձևով, հասցվել են՝ բութ, կոշտ առարկաներով, հնարավոր է՝ որոշման մեջ նշված ժամկետին, չի բացառվում նաև նշվող հանգամանքներում, որոնք առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում:
Այս առումով, Դատարանն արժանահավատ չի համարում մեղադրյալի տված ցուցմունքը, որ ինքը տուժողին չի հարվածել, և գտնում է, որ նշված ցուցմունքով մեղադրյալը փորձում է խուսափել քրեական պատասխանատվությունից:
Ինչ վերաբերում է պաշտպանական կողմի այն դիտարկմանը, որ տուժողի ցուցմունքն արժանահավատ չէ, քանի որ նա այլ բազմաթիվ քրեական վարույթներով ունի տուժողի դատավարական կարգավիճակ՝ Դատարանը գտնում է, որ տարբեր վարույթներով տուժողի դատավարական կարգավիճակ ունենալու հանգամանքն, ինքնին, տուժողի ցուցմունքն անարժանահավատ չի դարձնում: Հակառակ մեկնաբանման դեպքում կարող է ստացվել անթույլատրելի մի իրավիճակ, որ նման հանգամանքը օգտագործելով՝ անձի նկատմամբ բռնություն գործադրվի՝ ակնկալելով, որ դատարանները նրա ցուցմունքն արժանավատ չեն գնահատի:
Ընդ որում, այս առումով Դատարանը փաստում է, որ Դատարանի ներքին համոզմունքը, որ անձը հանցանք է կատարել, պետք է լինի ոչ թե կամայական, այլ բխի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը: Ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, հետևաբար անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։
Դատարանի այս դիրքորոշումը բխում է նաև Վճռաբեկ դատարանի՝ Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի՝ թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման շրջանակներում արտահայտած իրավական դիրքորոշումից առ այն, որ. «Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա։ Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։»:
Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ դատավճռի հիմքում դրված՝ փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությունը բացառում է Ռուբիկ Հայրապետյանին ներկայացված մեղադրանքի (ֆիզիկական ներգործության ենթարկելը) ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։
Դատարանը որպես մեղադրյալ Ռուբիկ Հայրապետյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը:
Դատարանն արձանագրում է, որ Ռուբիկ Հայրապետյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքները բացակայում են:
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ Ռուբիկ Հայրապետյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դատվածություն չունենալու հանգամանքը:
Դատարանը, դրական պատասխանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերին, գտնում է, որ կատարած արարքի համար Ռուբիկ Հայրապետյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
(…)
2. Ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ են համարվում սույն օրենսգրքով նախատեսված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում 2 տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ:
(…)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե Դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Հարվածներ հասցնելը կամ բռնի այլ գործողություններ կատարելը, եթե չեն առաջացել սույն օրենսգրքի 171-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքները`
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:
(…):
Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրյալի կողմից կատարած հանցագործության եղանակը, տեղը, ժամանակը, հանցագործության շարժառիթը և նպատակները, դիտավորության տեսակը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ և 69-րդ հոդվածներով, գտնում է, որ Ռուբիկ Հայրապետյանին հոդվածի սանկցիայով նախատեսված տուգանքի ձևով պատիժ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
(…)
3.Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։
(…)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն.
(…)
Ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները, (…):
Քրեաիրավական նշված նորմերի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ տուգանքի հաշվարկման հիմքում դրվում է ոչ թե նվազագույն աշխատավարձը, այսինքն՝ պետությունում սահմանված ֆիքսված որևէ գումար, այլ հանցանք կատարած անձի եկամուտը:
Հաշվի առնելով այն, որ քրեական նոր օրենսգրքում տուգանքի հաշվարկման հիմքում դրվում է հանցանք կատարած անձի եկամուտը, օրենսդիրը կարգավորել է նաև այն իրավիճակները, երբ անձը եկամուտ չունի կամ դրա չափը անհնարին է պարզել: Այդ դեպքերում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափով:
Հաշվի առնելով, այն հանգամանքը, որ «Էկենգ» ՓԲԸ փոխգործելիության հարթակի միջոցով ստացված տեղեկանքի համաձայն՝ դեպքին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում մեղադրյալ Ռուբիկ Հայրապետյանի եկամուտը բացակայել է, ուստի նրա նկատմամբ որպես պատիժ նշանակվող տուգանքի չափը պետք է որոշվի ՀՀ-ում սահմանված նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափով:
2022 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ընդունված՝ «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ին ՀՀ-ում որպես նվազագույն ամսական աշխատավարձ է սահմանվել 75.000 ՀՀ դրամը:
Նման պայմաններում, հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Ռուբիկ Հայրապետյանն իրեն մեղսագրվող հանցանքը կատարել է 2024 մայիսի 14-ին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ վերջինիս նկատմամբ կիրառելի է ներկայում գործող նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափը:
Հիմք ընդունելով մեղադրյալ Ռուբիկ Հայրապետյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը և պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև վերջինիս կողմից կատարված հանցանքի բնույթն ու նշանակությունը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես պատիժ պետք Է նշանակվի տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Դատարանը, հաշվի առնելով մեղադրյալի գույքային դրությունը գտնում է, որ վերջինս ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարել տուգանքը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն.
(…)
7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել։
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը`
1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով,
2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով:
(…)
Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալին պետք է թույլատրել որպես պատիժ նշանակված 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս 12 (տասներկու) ամսվա ընթացքում՝ նվազագույնը 31.250 (երեսունմեկ հազար երկու հարյուր հիսուն) ՀՀ դրամի չափով՝ ըստ նրա և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի:
Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Ռուբիկ Հայրապետյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ գրավը, պետք է վերացնել և Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դեպոզիտ հաշվին մուծված 500.000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով գրավը պետք է վերադարձնել գրավը վճարած անձին:
Անդրադառնալով արտավարութային փաստաթղթերի տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ վարույթն իրականացնող մարմնի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 28-ի որոշմամբ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված փաստաթղթերը պետք է պահել գործի հետ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում:
Անդրադառնալով վարութային ծախսերի հարցին՝ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-6-րդ կետերով նախատեսված վարութային ծախսեր չկան, իսկ 7-րդ կետով նախատեսված ծախսերի վերաբերյալ տվյալները բացակայում են: Ավելին` այդ վարութային ծախսերի հատուցման պահանջ Դատարանին չի ներկայացվել։ Հետևաբար՝ Դատարանը գտնում է, որ վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ, 276-րդ և 347-349-րդ հոդվածներով` Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասով սահմանված կարգով՝ թույլատրել Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին դատավճռով նշանակված 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 1 (մեկ) տարվա ընթացքում՝ ամսական նվազագույնը 31.250 (երեսունմեկ հազար երկու հարյուր հիսուն) ՀՀ դրամի չափով՝ ըստ նրա և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանի նկատմամբ կիրառված գրավ խափանման միջոցը վերացնել և Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դեպոզիտ հաշվին մուծված 500.000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով գրավը վերադարձնել գրավը վճարած անձին:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վարույթն իրականացնող մարմնի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 28-ի որոշմամբ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված փաստաթղթերը պետք է պահել գործի հետ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով և 377-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ ՌԱԶՄԻԿ ՄԱՐԻԿՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ
«27» նոյեմբերի 2025թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)
նախագահող դատավոր՝ Ռազմիկ Մարիկյան
դատական նիստերի քարտուղար՝ Գոռ Բադալյան
մասնակցությամբ`
հանրային մեղադրող Գուրգեն Գուրգենյանի
տուժող Կարեն Խաչատրյանի
պաշտպան Արմեն Մելքոնյանի
մեղադրյալ Ռուբիկ Հայրապետյանի
դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանի (ծնված՝ 20.07.1949թ., ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, թոշակառու, չդատված, հաշվառված և փաստացի բնակվում է Արագածոտնի մարզի Ապարան քաղաքի Գայի 28 տուն հասցեում)՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով,
ՊԱՐԶԵՑ
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի մայիսի 14-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախատեսված հանցագործության դեպքով ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 13-0596-24 քրեական վարույթը (այսուհետև՝ քրեական վարույթ)։
2024 թվականի մայիսի 14-ի որոշմամբ Կարեն Վարոսի Խաչատրյանը քրեական վարույթով ճանաչվել է որպես տուժող:
2024 թվականի նոյեմբերի 29-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշում է կայացվել:
2024 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշմամբ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունից մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 13-0596-24 նախաքննական համարով քրեական գործը, որին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3560/01/24 համարը և մակագրվել դատավոր Գագիկ Պողոսյանին:
Դատավոր Գագիկ Պողոսյանի լիազորությունների դադարեցման կապակցությամբ 2025 թվականի հունիսի 23-ին քրեական գործը մակագրվել և 2024 թվականի հունիսի 24-ին հանձնվել է դատավոր Ռազմիկ Մարիկյանին:
2025 թվականի հունիսի 27-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ռազմիկ Մարիկյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/3560/01/24 քրեական գործով վարույթը ստանձնելու մասին:
2025 թվականի նոյեմբերի 27-ին Դատարանը թիվ ԵԴ1/3560/01/24 քրեական գործով կայացրել է մեղադրական վերդիկտ՝ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին մեղավոր ճանաչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ:
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով` այն բանի համար, որ «նա 2024 թվականի մայիսի 14-ին՝ ժամը 19:15-ի սահմաններում իր կողմից շահագործվող «ԲՄՎ» մակնիշի 15 DS 555 hաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան կայանելու հարցի շուրջ Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 15 հասցեի մոտ՝ ճանապարհի երթևեկելի հատվածում, վիճաբանել է Կարեն Վարոսի Խաչատրյանի հոտ, որի ընթացքում մոտեցել է վերջինիս կողմից շահագործվող «Ռենո» մակնիշի 945 AR 61 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենային, բացել ավտոմեքենայի դուռը և մեքենայի սրահում ձեռքերով դիտավորությամբ հարվածներ հասցել Կարեն Խաչատրյանի դեմքի և պարանոցի հատվածներին՝ պատճառելով մարմնական վնասվածքներ՝ արտահայտված դեմքի և պարանոցի շրջանների արյունազեղումների ձևով:
Այսպիսով՝ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարքի կատարում՝ ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարում:»։
3. Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- Դատաքննության ընթացքում մեղադրյալ Ռուբիկ Հայրապետյանը ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ այդ օրը եկել է նշված վայր՝ եկեղեցի գնալու նպատակով։ Մեքենայով մոտեցել է աղբարկղներին, և քանի որ այդտեղ չի թույլատրվում կանգառ կատարել, ցանկացել է հետընթաց կատարել։ Այդ ժամանակ մեքենայի հետևի մասում իր մեքենան կայանել է տուժողը և քանի որ բավական տեղ է ունեցել, ինքը կարծել է, որ տուժողը ևս հետընթաց կկատարի, որպեսզի հնարավոր լինի կանգառ կատարել։ Սակայն հասկանալով, որ տուժողը չի կատարում հետընթաց՝ ձեռքով փորձել է հասկացնել իր մտադրությունը, և տեսնելով, որ դա չի իրականանում՝ իջել է իր մեքենայից, մոտեցել տուժողի մեքենային և խնդրել, որպեսզի նա հետընթաց կատարի, որից հետո հեռացել է՝ մտածելով, որ իր խնդրանքը չի մերժվի։ Տեսնելով, որ տուժողը հետընթաց չի կատարում, կրկին մոտեցել է մեքենային, տեսել որ նա ինչ-որ բան է խոսում, և քանի որ ունի լսողության խնդիր, որի համար ստացել է հաշմանդամության խումբ, բացել է մեքենայի դուռը, որպեսզի հաղորդակցությունը ստացվի նրանց մեջ և ասել «ախպեր ջան, ինչ կլինի մի քիչ հետ տուր»։ Սա է կազմել նրանց խոսակցության ողջ բովանդակությունը, և ինքը չի խփել տուժողին։ Իր հետ ունեցած միջադեպի արդյունքում նա չէր կարող մարմնական որևէ վնասվածք ստացած լինել, իսկ դրանց առկայությունը գուցե պայմանավորված է այլ անձի հետ կապված այլ միջադեպով, կամ տուժողն ինքն է իրեն վնասել։ Մեղադրյալը հայտնել է, որ տուժողին որպես թշնամի չի դիտարկում, նույնիսկ նրան խղճում է։ Տուժողը սուտ ցուցմունք է տվել և զարմանալի է, թե այդ պարագայում նման մարդիկ ինչու չեն ենթարկվում քրեական պատասխանատվության։ Նշել է, որ որևէ դրդապատճառ չի ունեցել նրան հարվածելու, իր ողջ կյանքում չի ունեցել դատավարության որևէ մասնակցի կարգավիճակ և չի հասկանում, թե տրամաբանությունը որն է հետընթաց կատարելու համար մարդուն հարվածելու։ Հայտնել է, որ մեքենայի դուռը բացել է, որ խոսի տուժողի հետ, քանի որ լսողական խնդրով պայմանավորված՝ չի հասկացել, թե տուժողը ինչ է ասել։ Երբ մոտեցել է, առանց դուռը բացելու խնդրել է իրեն էլ տեղ հատկացնի կանգնելու համար, իսկ հետո վերադարձել է, որպեսզի ևս մեկ անգամ խնդրի հետընթաց կատարել, քանի որ տուժողը չէր կատարել խնդրանքը և կարծել է, որ ձեռքի շարժումից հնարավոր է վիրավորած լինի տուժողին։ Խոսակցությունից հետո գնացել է այլ վայր, իսկ երբ վերադարձել է, նստել է իր մեքենան ու հեռացել։ Մտքով չի անցել, որ կարող է տուժողը հաղորդում ներկայացրած լինի, քանի որ այդպես կարծելու որևէ հիմք չի ունեցել։ Առաջին անգամը ոչ անմիջականորեն է հաղորդակցվել է տուժողի հետ, իսկ հետո ասել «ախպեր ջան, դժվա՞ր ա քո համար կես մետր հետ տաս», իսկ երբ տուժողը փորձել է պատասխանել, նա մարմնով մոտեցել է նրան, որպեսզի իր համար լսելի լինի, հակառակ պարագայում իր առողջական վիճակով պայմանավորված՝ չէր կարող ընկալել։ Հետո, երբ մերժում է ստացել՝ թողել հեռացել է։ Սկզբում կայանել է աղբամանների կողքին, հետո հիշել է, որ այդ վայրում չի թույլատրվում կանգառ կատարել, փոքր ինչ հետ է գնացել, սակայն աղբամանները ազատելու համար անհրաժեշտ էր հետընթացը շարունակել։ Դեպքի վայրի հատվածում նախկինում երբևէ չի կայանել, վերջին անգամ այնտեղ եղել է մոտավորապես 5 տարի առաջ, և չի իմացել, որ առջևում բակ կա, հակառակ պարագայում մուտք կգործեր այնտեղ։ Հայտնել է նաև, որ տուժողը ստում է, սակայն դրդապատճառը չգիտի։ Նշել է, որ տուժողին չի ասել՝ «քեզ հլը չեմ խփում, որ խփեմ կսատկես», և եթե նույնիսկ ասած էլ լիներ, դա ապացուցում է այն հանգամանքը, որ նա չի հարվածել տուժողին։ Նշել է, որ տուժողը իրեն չի հայհոյել, որը միգուցե հանդիսանար նրան հարվածելու շարժառիթ։ Եթե նպատակ ունենար տուժողին հարվածել, ապա մարմնով մուտք չէր գործի մեքենայի մեջ, որովհետև այդպես անհարմար կլիներ։ Տուժողը շատ մարդկանց է վատություն արել, և նրա պատճառով շատերն են նստել մեղադրյալի աթոռին։
- Դատաքննության ընթացքում տուժող Կարեն Խաչատրյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2024 թվականի մայիսի 24-ին նա ցանկացել է մեքենան կայանել եկեղեցու մոտակայքում, և այդ ժամանակ մեղադրյալի մեքենան գտնվել է այդ բակի ուղեփակոցի մոտ, և վարորդը ցանկացել է մուտք գործել բակ։ Երբ ինքը իր վարած մեքենան կայանել է աղբամանների մոտակայքում, մեղադրյալը մտափոխվել է, որից հետո մեքենայով հետընթաց է կատարել և կոպիտ ձևով ասել, որ ինքը հետ քաշի մեքենան։ Ինքը համաձայն չէ մեղադրական եզրակացության մեջ առկա այն ձևակերպմանը, որ մատ է ցույց տվել, քանի որ նման բնավորության գիծ չունի։ Երբ մեղադրյալն իրեն ասել է, որ մեքենան հետ քաշի, նրան պատասխանել է, որ չի կարող, քանի որ հետևում տեղ չկա, որից հետո մեղադրյալը պտտվել և հանգիստ հեռացել է։ Դրանից հետո մեղադրյալը հետ է վերադարձել, և քանի որ իր ավտոմեքենայի ապակին եղել է իջեցրած, բռունցքով հարվածել է իր դեմքին։ Չի հիշում, թե կոնկրետ ինչ է ասել այդ պահին, ըստ իրեն՝ հարցրել է հարվածելու պատճառը, որից հետո մեղադրյալը հեռացել է։ Տուժողը պատուհանը բարձրացրել է, որ նման վարքագիծ այլևս չկրկնվի մեղադրյալի կողմից, սակայն նա, հետ վերադառնալով, բացել է մեքենայի դուռը, հարվածներ է հասցրել, շորերից քաշքշել, և այս վարքագիծը շարունակվել է մոտ 3-4 անգամ։ Հայտնել է նաև, որ խոսելու նպատակով մեղադրյալն իրեն այլ տեղ է հրավիրել։ Հարվածների հետևանքով վնասվել է պարանոցը և դեմքի ձախ կողմը։ Այնուհետև մեղադրյալը նստել է իր մեքենան, որի հետ կապված հստակ չի հիշում, հետո անցել մայթի հատված, այնտեղից հնչեցրել հայհոյանքներ և գնացել մասնակցելու հանրահավաքին։ Դրանից հետո մոտավորապես 10-15 րոպեների ընթացքում մեղադրյալը վերադարձել է, նստել մեքենան ու հեռացել։ Ինքը մի քանի հարված է ստացել մեղադրյալի կողմից, առաջին հարվածը եղել է առանց մեքենայի դուռը բացելու։ Նախկինում պարբերաբար նկատել է, թե ինչպես է մեղադրյալի կողմից վարվող մեքենան մուտք գործում այդ բակ։ Առաջին հարվածը երբ ստացել է, մեղադրյալը մարմնով չի մտել իր մեքենան։ Հայտարարել է, որ ինքն անցնում է այլ վարույթներով և ունի տուժողի դատավարական կարգավիճակ, քանի որ ինքն իրեն հարգում է։
- «Փարկինգ Սիթի» ՓԲ ընկերությունից ստացված արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ դեպքին վերաբերելի տեսագրությունով բեռնված լազերային սկավառակի զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը, որի համաձայն՝ առկա է թվով չորս տեսանկարահանող սարքերի տեսագրություններ, որոնց դիտմամբ պարզվել է, որ քրեական վարույթի համար նշանակություն ունի CAM 2/4/5 տեսանկարահանող սարքերի տեսագրությունները։ Տեսագրության վերևի ձախ հատվածում գրված է 14․05․2024 թվական ժամը 18։49։40 րոպեն։ Տեսաօբյեկտիվը ուղղված է Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 13 հասցեի դիմաց, որտեղ երևում է փողոցի բանուկ հատվածը, մեքենաների անցուդարձը և մայթեզրին ամբողջությամբ կայանված են ավտոմեքենաներ։ Մայթեզրին երևում է դեղին, կապույտ և կանաչ աղբամանները։ Ժամը 19։15։42 րոպեին տեսաօբվյեկտիվում երևում է, թե ինչպես է զուգահեռ դանդաղ փորձում կայանել սև գույնի ավտոմեքենան, որը կայանում է աղբամանի արկղերին զուգահեռ և դանդաղ սկսում է հետ ընթանալ։ Տեսաօբյեկտիվում երևում է սպիտակ գույնի ավտոմեքենա, որի դիմացի թափարգելը սև գույնի է: «Ռենո» մակնիշի 945 AR 61 հաշվառման համարանիշի մեքենան կայանում է աղբամանների մոտ, իսկ սև գույնի ավտոմեքենան, հետընթաց կատարելով, հասնելով «Ռենո» մակնիշի ավտոմեքենայի մոտ, ժամը 19։16։30 րոպեին կայանում է: Կայանման պահին պարզ է դառնում, որ սև ավտոմեքենան «ԲՄՎ» մակնիշի է, սակայն հաշվառման համարանիշները չեն երևում։ Ժամը 19։16։52 րոպեին «ԲՄՎ» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը իջնելով մոտենում է «Ռենո» մակնիշի ավտոմեքենային, հենվելով մեքենային՝ ինչ-որ բան զրուցում «Ռենոյի» վարորդի հետ՝ ձեռքերը շարժելով, այնուհետև հետ քայլում, դրանից հետո՝ ժամը 19։17։20 րոպեին, հետ շարժում կատարում դեպի «Ռենո» մեքենան, այնուհետև մեքենայի դուռը բացելով՝ «ԲՄՎ» մակնիշի մեքենայի վարորդը ամբողջ իրանով հայտնվում է «Ռենո» մեքենայում, այնուհետև ժամը 19։17։46 րոպեին դուռը փակում է, դուրս գալով մեքենայից՝ մի քանի քայլ կատարում և կրկին ժամը 19։18։05 րոպեին նորից բացում է «Ռենո» մակնիշի ավտոմեքենայի դուռը ու կիսով չափով մտնում է մեքենայի ներսը։ Ժամը 19։18։45 րոպեին դուրս է գալիս մեքենայից, փակում դուռը և դրանից հետո մոտենում է դռանը, պատուհանից ինչ-որ բան է ասում և նստում իր մեքենան և մեքենայից դուրս գալով՝ հեռանում տեսանկարահանող սարքի տեսաօբյեկտիվից։ Բացի արձանագրության հրապարակումից, դատական քննության ընթացքում նաև դիտվել է վերը նշված տեսագրությունը, որի բովանդակությունն ամբողջությամբ համընկնում է կազմված արձանագրությանը:
- ՀՀ ԱՆ ԴԲԳԳԿ-ից ստացված՝ փորձագետի թիվ 0705 եզրակացությունը, համաձայն որի՝ Կարեն Խաչատրյանի մարմնական վնասվածքները՝ դեմքի, պարանոցի շրջանների քերծվածների, արյունազեղումների ձևով, հասցվել են՝ բութ, կոշտ առարկաներով, հնարավոր է՝ որոշման մեջ նշված ժամկետին, չի բացառվում նաև նշվող հանգամանքներում, որոնք առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում։
- Տուժող Կարեն Խաչատրյանի մասնակցությամբ կատարված դեպքի վայրի զննության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննության ընթացքում մասնակից Կարեն Խաչատրյանը մատնացույց է արել այն վայրը, որտեղ տեղի է ունեցել միջադեպը։
- Տուժող Կարեն Վարոսի Խաչատրյանի հաղորդում ներկայացնելու մասին արձանագրությունը, որի համաձայն՝ Կարեն Վարոսյանը 2024 թվականի մայիսի 14-ին՝ ժամը 20:00-ին ներկայացրել է իր նկատմամբ բռնություն կատարված լինելու վերաբերյալ հաղորդում:
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանից ստացված տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Ռուբիկ Հայրապետյանը դատվածություն չունի:
ՊԵԿ տվյալների շտեմարանից արտատպված տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Ռուբիկ Հայրապետյանի եկամուտը դեպքին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում բացակայում է:
4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցների հիման վրա Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների և 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ին կայացված մեղադրական վերդիկտի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (նա 2024 թվականի մայիսի 14-ին՝ ժամը 19:15-ի սահմաններում իր կողմից շահագործվող «ԲՄՎ» մակնիշի 15 DS 555 hաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան կայանելու հարցի շուրջ Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 15 հասցեի մոտ՝ ճանապարհի երթևեկելի հատվածում, վիճաբանել է Կարեն Վարոսի Խաչատրյանի հոտ, որի ընթացքում մոտեցել է վերջինիս կողմից շահագործվող «Ռենո» մակնիշի 945 AR 61 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենային, բացել ավտոմեքենայի դուռը և մեքենայի սրահում ձեռքերով դիտավորությամբ հարվածներ հասցել Կարեն Խաչատրյանի դեմքի և պարանոցի հատվածներին՝ պատճառելով մարմնական վնասվածքներ՝ արտահայտված դեմքի և պարանոցի շրջանների արյունազեղումների ձևով) այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալ Ռուբիկ Հայրապետյանի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասը։
Դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է, ի թիվս այլնի, հատկապես նրանով, որ տուժողը իր ցուցմունքով հայտնել է Ռուբիկ Հայրապետյանի կողմից իրեն մեկից ավելի անգամ հարվածելու մասին, դեպքի վայրի տեսագրությամբ հստակ երևում է, որ մեղադրյալն ամբողջ իրանով հայտնվում է տուժողի ավտոմեքենայում, տուժողը դեպքից անմիջապես հետո հաղորդում է ներկայացրել, իսկ դատաբժշկական եզրակացության համաձայն՝ Կարեն Խաչատրյանի մարմնական վնասվածքները՝ դեմքի, պարանոցի շրջանների քերծվածների, արյունազեղումների ձևով, հասցվել են՝ բութ, կոշտ առարկաներով, հնարավոր է՝ որոշման մեջ նշված ժամկետին, չի բացառվում նաև նշվող հանգամանքներում, որոնք առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում:
Այս առումով, Դատարանն արժանահավատ չի համարում մեղադրյալի տված ցուցմունքը, որ ինքը տուժողին չի հարվածել, և գտնում է, որ նշված ցուցմունքով մեղադրյալը փորձում է խուսափել քրեական պատասխանատվությունից:
Ինչ վերաբերում է պաշտպանական կողմի այն դիտարկմանը, որ տուժողի ցուցմունքն արժանահավատ չէ, քանի որ նա այլ բազմաթիվ քրեական վարույթներով ունի տուժողի դատավարական կարգավիճակ՝ Դատարանը գտնում է, որ տարբեր վարույթներով տուժողի դատավարական կարգավիճակ ունենալու հանգամանքն, ինքնին, տուժողի ցուցմունքն անարժանահավատ չի դարձնում: Հակառակ մեկնաբանման դեպքում կարող է ստացվել անթույլատրելի մի իրավիճակ, որ նման հանգամանքը օգտագործելով՝ անձի նկատմամբ բռնություն գործադրվի՝ ակնկալելով, որ դատարանները նրա ցուցմունքն արժանավատ չեն գնահատի:
Ընդ որում, այս առումով Դատարանը փաստում է, որ Դատարանի ներքին համոզմունքը, որ անձը հանցանք է կատարել, պետք է լինի ոչ թե կամայական, այլ բխի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը: Ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, հետևաբար անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։
Դատարանի այս դիրքորոշումը բխում է նաև Վճռաբեկ դատարանի՝ Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի՝ թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման շրջանակներում արտահայտած իրավական դիրքորոշումից առ այն, որ. «Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա։ Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։»:
Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ դատավճռի հիմքում դրված՝ փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությունը բացառում է Ռուբիկ Հայրապետյանին ներկայացված մեղադրանքի (ֆիզիկական ներգործության ենթարկելը) ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։
Դատարանը որպես մեղադրյալ Ռուբիկ Հայրապետյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը:
Դատարանն արձանագրում է, որ Ռուբիկ Հայրապետյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքները բացակայում են:
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ Ռուբիկ Հայրապետյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դատվածություն չունենալու հանգամանքը:
Դատարանը, դրական պատասխանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերին, գտնում է, որ կատարած արարքի համար Ռուբիկ Հայրապետյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
(…)
2. Ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ են համարվում սույն օրենսգրքով նախատեսված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում 2 տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ:
(…)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե Դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Հարվածներ հասցնելը կամ բռնի այլ գործողություններ կատարելը, եթե չեն առաջացել սույն օրենսգրքի 171-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքները`
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:
(…):
Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրյալի կողմից կատարած հանցագործության եղանակը, տեղը, ժամանակը, հանցագործության շարժառիթը և նպատակները, դիտավորության տեսակը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ և 69-րդ հոդվածներով, գտնում է, որ Ռուբիկ Հայրապետյանին հոդվածի սանկցիայով նախատեսված տուգանքի ձևով պատիժ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
(…)
3.Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։
(…)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն.
(…)
Ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները, (…):
Քրեաիրավական նշված նորմերի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ տուգանքի հաշվարկման հիմքում դրվում է ոչ թե նվազագույն աշխատավարձը, այսինքն՝ պետությունում սահմանված ֆիքսված որևէ գումար, այլ հանցանք կատարած անձի եկամուտը:
Հաշվի առնելով այն, որ քրեական նոր օրենսգրքում տուգանքի հաշվարկման հիմքում դրվում է հանցանք կատարած անձի եկամուտը, օրենսդիրը կարգավորել է նաև այն իրավիճակները, երբ անձը եկամուտ չունի կամ դրա չափը անհնարին է պարզել: Այդ դեպքերում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափով:
Հաշվի առնելով, այն հանգամանքը, որ «Էկենգ» ՓԲԸ փոխգործելիության հարթակի միջոցով ստացված տեղեկանքի համաձայն՝ դեպքին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում մեղադրյալ Ռուբիկ Հայրապետյանի եկամուտը բացակայել է, ուստի նրա նկատմամբ որպես պատիժ նշանակվող տուգանքի չափը պետք է որոշվի ՀՀ-ում սահմանված նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափով:
2022 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ընդունված՝ «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ին ՀՀ-ում որպես նվազագույն ամսական աշխատավարձ է սահմանվել 75.000 ՀՀ դրամը:
Նման պայմաններում, հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Ռուբիկ Հայրապետյանն իրեն մեղսագրվող հանցանքը կատարել է 2024 մայիսի 14-ին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ վերջինիս նկատմամբ կիրառելի է ներկայում գործող նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափը:
Հիմք ընդունելով մեղադրյալ Ռուբիկ Հայրապետյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը և պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև վերջինիս կողմից կատարված հանցանքի բնույթն ու նշանակությունը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես պատիժ պետք Է նշանակվի տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Դատարանը, հաշվի առնելով մեղադրյալի գույքային դրությունը գտնում է, որ վերջինս ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարել տուգանքը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն.
(…)
7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել։
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը`
1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով,
2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով:
(…)
Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալին պետք է թույլատրել որպես պատիժ նշանակված 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս 12 (տասներկու) ամսվա ընթացքում՝ նվազագույնը 31.250 (երեսունմեկ հազար երկու հարյուր հիսուն) ՀՀ դրամի չափով՝ ըստ նրա և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի:
Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Ռուբիկ Հայրապետյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ գրավը, պետք է վերացնել և Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դեպոզիտ հաշվին մուծված 500.000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով գրավը պետք է վերադարձնել գրավը վճարած անձին:
Անդրադառնալով արտավարութային փաստաթղթերի տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ վարույթն իրականացնող մարմնի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 28-ի որոշմամբ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված փաստաթղթերը պետք է պահել գործի հետ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում:
Անդրադառնալով վարութային ծախսերի հարցին՝ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-6-րդ կետերով նախատեսված վարութային ծախսեր չկան, իսկ 7-րդ կետով նախատեսված ծախսերի վերաբերյալ տվյալները բացակայում են: Ավելին` այդ վարութային ծախսերի հատուցման պահանջ Դատարանին չի ներկայացվել։ Հետևաբար՝ Դատարանը գտնում է, որ վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ, 276-րդ և 347-349-րդ հոդվածներով` Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասով սահմանված կարգով՝ թույլատրել Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին դատավճռով նշանակված 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 1 (մեկ) տարվա ընթացքում՝ ամսական նվազագույնը 31.250 (երեսունմեկ հազար երկու հարյուր հիսուն) ՀՀ դրամի չափով՝ ըստ նրա և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանի նկատմամբ կիրառված գրավ խափանման միջոցը վերացնել և Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դեպոզիտ հաշվին մուծված 500.000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով գրավը վերադարձնել գրավը վճարած անձին:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վարույթն իրականացնող մարմնի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 28-ի որոշմամբ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված փաստաթղթերը պետք է պահել գործի հետ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով և 377-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ ՌԱԶՄԻԿ ՄԱՐԻԿՅԱՆ
ԵԴ1/3560/01/24
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ
Կ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ք.ԲԱԴԱԼՅԱՆԻ
«11» մարտի 2026թ. ք.Երևան
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ի ԵԴ1/3560/01/24 դատավճռի դեմ մեղադրյալ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանի պաշտպաններ Էդգար Արամյանի և Արմեն Մելքոնյանի (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբերներ) վերաքննիչ բողոքը.
ՊԱՐԶԵՑ՝
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի մայիսի 14-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախատեսված հանցագործության դեպքով ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 13-0596-24 քրեական վարույթը։
2024 թվականի մայիսի 14-ի որոշմամբ ****ը քրեական վարույթով ճանաչվել է որպես տուժող:
2024 թվականի նոյեմբերի 29-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանի նկատմամբ որոշում է կայացվել հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2024 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշմամբ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունից՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է 13-0596-24 նախաքննական համարով քրեական գործը, որը ԵԴ1/3560/01/24 համարի ներքո մակագրվել դատավոր Գագիկ Պողոսյանին:
Դատավոր Գագիկ Պողոսյանի լիազորությունների դադարեցման կապակցությամբ 2025 թվականի հունիսի 23-ին քրեական գործը մակագրվել և 2024 թվականի հունիսի 24-ին հանձնվել է դատավոր Ռազմիկ Մարիկյանին:
2025 թվականի հունիսի 27-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ռազմիկ Մարիկյանի կողմից որոշում է կայացվել ԵԴ1/3560/01/24 քրեական գործով վարույթն ստանձնելու մասին:
2025 թվականի նոյեմբերի 27-ին ԵԴ1/3560/01/24 քրեական գործով կայացրել է մեղադրական վերդիկտ՝ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին մեղավոր ճանաչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ:
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ի դատավճռով Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասով սահմանված կարգով՝ թույլատրվել է Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին դատավճռով նշանակված 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 1 (մեկ) տարվա ընթացքում՝ ամսական նվազագույնը 31.250 (երեսունմեկ հազար երկու հարյուր հիսուն) ՀՀ դրամի չափով՝ ըստ նրա և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի:
Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ 2026 թվականի փետրվարի 04-ին վերաքննիչ բողոք են ներկայացրել պաշտպաններ Էդգար Արամյանը և Արմեն Մելքոնյանը, որը 2026 թվականի փետրվարի 05-ին մուտքագրվել է Վերաքննիչ դատարանում։
Վերաքննիչ դատարանի 2026 թվականի փետրվարի 27-ի որոշմամբ պաշտպաններ Էդգար Արամյանի և Արմեն Մելքոնյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատական քննություն։
Գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքներ.
Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա 2024 թվականի մայիսի 14-ին՝ ժամը 19:15-ի սահմաններում իր կողմից շահագործվող «****» մակնիշի **** hաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան կայանելու հարցի շուրջ Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 15 հասցեի մոտ՝ ճանապարհի երթևեկելի հատվածում, վիճաբանել է ****ի հոտ, որի ընթացքում մոտեցել է վերջինիս կողմից շահագործվող «****» մակնիշի **** հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենային, բացել ավտոմեքենայի դուռը և մեքենայի սրահում ձեռքերով դիտավորությամբ հարվածներ հասցել ****ի դեմքի և պարանոցի հատվածներին՝ պատճառելով մարմնական վնասվածքներ՝ արտահայտված դեմքի և պարանոցի շրջանների արյունազեղումների ձևով:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի՝ «Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները» վերտառությամբ բաժնի համաձայն՝ «Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- Դատաքննության ընթացքում մեղադրյալ Ռուբիկ Հայրապետյանը ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ այդ օրը եկել է նշված վայր՝ եկեղեցի գնալու նպատակով։ Մեքենայով մոտեցել է աղբարկղներին, և քանի որ այդտեղ չի թույլատրվում կանգառ կատարել, ցանկացել է հետընթաց կատարել։ Այդ ժամանակ մեքենայի հետևի մասում իր մեքենան կայանել է տուժողը և քանի որ բավական տեղ է ունեցել, ինքը կարծել է, որ տուժողը ևս հետընթաց կկատարի, որպեսզի հնարավոր լինի կանգառ կատարել։ Սակայն հասկանալով, որ տուժողը չի կատարում հետընթաց՝ ձեռքով փորձել է հասկացնել իր մտադրությունը, և տեսնելով, որ դա չի իրականանում՝ իջել է իր մեքենայից, մոտեցել տուժողի մեքենային և խնդրել, որպեսզի նա հետընթաց կատարի, որից հետո հեռացել է՝ մտածելով, որ իր խնդրանքը չի մերժվի։ Տեսնելով, որ տուժողը հետընթաց չի կատարում, կրկին մոտեցել է մեքենային, տեսել որ նա ինչ-որ բան է խոսում, և քանի որ ունի լսողության խնդիր, որի համար ստացել է հաշմանդամության խումբ, բացել է մեքենայի դուռը, որպեսզի հաղորդակցությունը ստացվի նրանց մեջ և ասել «ախպեր ջան, ինչ կլինի մի քիչ հետ տուր»։ Սա է կազմել նրանց խոսակցության ողջ բովանդակությունը, և ինքը չի խփել տուժողին։ Իր հետ ունեցած միջադեպի արդյունքում նա չէր կարող մարմնական որևէ վնասվածք ստացած լինել, իսկ դրանց առկայությունը գուցե պայմանավորված է այլ անձի հետ կապված այլ միջադեպով, կամ տուժողն ինքն է իրեն վնասել։ Մեղադրյալը հայտնել է, որ տուժողին որպես թշնամի չի դիտարկում, նույնիսկ նրան խղճում է։ Տուժողը սուտ ցուցմունք է տվել և զարմանալի է, թե այդ պարագայում նման մարդիկ ինչու չեն ենթարկվում քրեական պատասխանատվության։ Նշել է, որ որևէ դրդապատճառ չի ունեցել նրան հարվածելու, իր ողջ կյանքում չի ունեցել դատավարության որևէ մասնակցի կարգավիճակ և չի հասկանում, թե տրամաբանությունը որն է հետընթաց կատարելու համար մարդուն հարվածելու։ Հայտնել է, որ մեքենայի դուռը բացել է, որ խոսի տուժողի հետ, քանի որ լսողական խնդրով պայմանավորված՝ չի հասկացել, թե տուժողը ինչ է ասել։ Երբ մոտեցել է, առանց դուռը բացելու խնդրել է իրեն էլ տեղ հատկացնի կանգնելու համար, իսկ հետո վերադարձել է, որպեսզի ևս մեկ անգամ խնդրի հետընթաց կատարել, քանի որ տուժողը չէր կատարել խնդրանքը և կարծել է, որ ձեռքի շարժումից հնարավոր է վիրավորած լինի տուժողին։ Խոսակցությունից հետո գնացել է այլ վայր, իսկ երբ վերադարձել է, նստել է իր մեքենան ու հեռացել։ Մտքով չի անցել, որ կարող է տուժողը հաղորդում ներկայացրած լինի, քանի որ այդպես կարծելու որևէ հիմք չի ունեցել։ Առաջին անգամը ոչ անմիջականորեն է հաղորդակցվել է տուժողի հետ, իսկ հետո ասել «ախպեր ջան, դժվա՞ր ա քո համար կես մետր հետ տաս», իսկ երբ տուժողը փորձել է պատասխանել, նա մարմնով մոտեցել է նրան, որպեսզի իր համար լսելի լինի, հակառակ պարագայում իր առողջական վիճակով պայմանավորված՝ չէր կարող ընկալել։ Հետո, երբ մերժում է ստացել՝ թողել հեռացել է։ Սկզբում կայանել է աղբամանների կողքին, հետո հիշել է, որ այդ վայրում չի թույլատրվում կանգառ կատարել, փոքր ինչ հետ է գնացել, սակայն աղբամանները ազատելու համար անհրաժեշտ էր հետընթացը շարունակել։ Դեպքի վայրի հատվածում նախկինում երբևէ չի կայանել, վերջին անգամ այնտեղ եղել է մոտավորապես 5 տարի առաջ, և չի իմացել, որ առջևում բակ կա, հակառակ պարագայում մուտք կգործեր այնտեղ։ Հայտնել է նաև, որ տուժողը ստում է, սակայն դրդապատճառը չգիտի։ Նշել է, որ տուժողին չի ասել՝ «քեզ հլը չեմ խփում, որ խփեմ կսատկես», և եթե նույնիսկ ասած էլ լիներ, դա ապացուցում է այն հանգամանքը, որ նա չի հարվածել տուժողին։ Նշել է, որ տուժողը իրեն չի հայհոյել, որը միգուցե հանդիսանար նրան հարվածելու շարժառիթ։ Եթե նպատակ ունենար տուժողին հարվածել, ապա մարմնով մուտք չէր գործի մեքենայի մեջ, որովհետև այդպես անհարմար կլիներ։ Տուժողը շատ մարդկանց է վատություն արել, և նրա պատճառով շատերն են նստել մեղադրյալի աթոռին։
- Դատաքննության ընթացքում տուժող ****ը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2024 թվականի մայիսի 24-ին նա ցանկացել է մեքենան կայանել եկեղեցու մոտակայքում, և այդ ժամանակ մեղադրյալի մեքենան գտնվել է այդ բակի ուղեփակոցի մոտ, և վարորդը ցանկացել է մուտք գործել բակ։ Երբ ինքը իր վարած մեքենան կայանել է աղբամանների մոտակայքում, մեղադրյալը մտափոխվել է, որից հետո մեքենայով հետընթաց է կատարել և կոպիտ ձևով ասել, որ ինքը հետ քաշի մեքենան։ Ինքը համաձայն չէ մեղադրական եզրակացության մեջ առկա այն ձևակերպմանը, որ մատ է ցույց տվել, քանի որ նման բնավորության գիծ չունի։ Երբ մեղադրյալն իրեն ասել է, որ մեքենան հետ քաշի, նրան պատասխանել է, որ չի կարող, քանի որ հետևում տեղ չկա, որից հետո մեղադրյալը պտտվել և հանգիստ հեռացել է։ Դրանից հետո մեղադրյալը հետ է վերադարձել, և քանի որ իր ավտոմեքենայի ապակին եղել է իջեցրած, բռունցքով հարվածել է իր դեմքին։ Չի հիշում, թե կոնկրետ ինչ է ասել այդ պահին, ըստ իրեն՝ հարցրել է հարվածելու պատճառը, որից հետո մեղադրյալը հեռացել է։ Տուժողը պատուհանը բարձրացրել է, որ նման վարքագիծ այլևս չկրկնվի մեղադրյալի կողմից, սակայն նա, հետ վերադառնալով, բացել է մեքենայի դուռը, հարվածներ է հասցրել, շորերից քաշքշել, և այս վարքագիծը շարունակվել է մոտ 3-4 անգամ։ Հայտնել է նաև, որ խոսելու նպատակով մեղադրյալն իրեն այլ տեղ է հրավիրել։ Հարվածների հետևանքով վնասվել է պարանոցը և դեմքի ձախ կողմը։ Այնուհետև մեղադրյալը նստել է իր մեքենան, որի հետ կապված հստակ չի հիշում, հետո անցել մայթի հատված, այնտեղից հնչեցրել հայհոյանքներ և գնացել մասնակցելու հանրահավաքին։ Դրանից հետո մոտավորապես 10-15 րոպեների ընթացքում մեղադրյալը վերադարձել է, նստել մեքենան ու հեռացել։ Ինքը մի քանի հարված է ստացել մեղադրյալի կողմից, առաջին հարվածը եղել է առանց մեքենայի դուռը բացելու։ Նախկինում պարբերաբար նկատել է, թե ինչպես է մեղադրյալի կողմից վարվող մեքենան մուտք գործում այդ բակ։ Առաջին հարվածը երբ ստացել է, մեղադրյալը մարմնով չի մտել իր մեքենան։ Հայտարարել է, որ ինքն անցնում է այլ վարույթներով և ունի տուժողի դատավարական կարգավիճակ, քանի որ ինքն իրեն հարգում է։
- «Փարկինգ Սիթի» ՓԲ ընկերությունից ստացված արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ դեպքին վերաբերելի տեսագրությունով բեռնված լազերային սկավառակի զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը, որի համաձայն՝ առկա է թվով չորս տեսանկարահանող սարքերի տեսագրություններ, որոնց դիտմամբ պարզվել է, որ քրեական վարույթի համար նշանակություն ունի CAM 2/4/5 տեսանկարահանող սարքերի տեսագրությունները։ Տեսագրության վերևի ձախ հատվածում գրված է 14․05․2024 թվական ժամը 18։49։40 րոպեն։ Տեսաօբյեկտիվը ուղղված է Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 13 հասցեի դիմաց, որտեղ երևում է փողոցի բանուկ հատվածը, մեքենաների անցուդարձը և մայթեզրին ամբողջությամբ կայանված են ավտոմեքենաներ։ Մայթեզրին երևում է դեղին, կապույտ և կանաչ աղբամանները։ Ժամը 19։15։42 րոպեին տեսաօբվյեկտիվում երևում է, թե ինչպես է զուգահեռ դանդաղ փորձում կայանել սև գույնի ավտոմեքենան, որը կայանում է աղբամանի արկղերին զուգահեռ և դանդաղ սկսում է հետ ընթանալ։ Տեսաօբյեկտիվում երևում է սպիտակ գույնի ավտոմեքենա, որի դիմացի թափարգելը սև գույնի է: «****» մակնիշի **** հաշվառման համարանիշի մեքենան կայանում է աղբամանների մոտ, իսկ սև գույնի ավտոմեքենան, հետընթաց կատարելով, հասնելով «****» մակնիշի ավտոմեքենայի մոտ, ժամը 19։16։30 րոպեին կայանում է: Կայանման պահին պարզ է դառնում, որ սև ավտոմեքենան «****» մակնիշի է, սակայն հաշվառման համարանիշները չեն երևում։ Ժամը 19։16։52 րոպեին «****» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը իջնելով մոտենում է «****» մակնիշի ավտոմեքենային, հենվելով մեքենային՝ ինչ-որ բան զրուցում «****յի» վարորդի հետ՝ ձեռքերը շարժելով, այնուհետև հետ քայլում, դրանից հետո՝ ժամը 19։17։20 րոպեին, հետ շարժում կատարում դեպի «****» մեքենան, այնուհետև մեքենայի դուռը բացելով՝ «****» մակնիշի մեքենայի վարորդը ամբողջ իրանով հայտնվում է «****» մեքենայում, այնուհետև ժամը 19։17։46 րոպեին դուռը փակում է, դուրս գալով մեքենայից՝ մի քանի քայլ կատարում և կրկին ժամը 19։18։05 րոպեին նորից բացում է «****» մակնիշի ավտոմեքենայի դուռը ու կիսով չափով մտնում է մեքենայի ներսը։ Ժամը 19։18։45 րոպեին դուրս է գալիս մեքենայից, փակում դուռը և դրանից հետո մոտենում է դռանը, պատուհանից ինչ-որ բան է ասում և նստում իր մեքենան և մեքենայից դուրս գալով՝ հեռանում տեսանկարահանող սարքի տեսաօբյեկտիվից։ Բացի արձանագրության հրապարակումից, դատական քննության ընթացքում նաև դիտվել է վերը նշված տեսագրությունը, որի բովանդակությունն ամբողջությամբ համընկնում է կազմված արձանագրությանը:
- ՀՀ ԱՆ ԴԲԳԳԿ-ից ստացված՝ փորձագետի թիվ 0705 եզրակացությունը, համաձայն որի՝ ****ի մարմնական վնասվածքները՝ դեմքի, պարանոցի շրջանների քերծվածների, արյունազեղումների ձևով, հասցվել են՝ բութ, կոշտ առարկաներով, հնարավոր է՝ որոշման մեջ նշված ժամկետին, չի բացառվում նաև նշվող հանգամանքներում, որոնք առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում։
- Տուժող ****ի մասնակցությամբ կատարված դեպքի վայրի զննության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննության ընթացքում մասնակից ****ը մատնացույց է արել այն վայրը, որտեղ տեղի է ունեցել միջադեպը։
- Տուժող ****ի հաղորդում ներկայացնելու մասին արձանագրությունը, որի համաձայն՝ Կարեն Վարոսյանը 2024 թվականի մայիսի 14-ին՝ ժամը 20:00-ին ներկայացրել է իր նկատմամբ բռնություն կատարված լինելու վերաբերյալ հաղորդում: »:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի՝ «Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.» վերտառությամբ բաժնի համաձայն՝ «(…) Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցների հիման վրա Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների և 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ին կայացված մեղադրական վերդիկտի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (նա 2024 թվականի մայիսի 14-ին՝ ժամը 19:15-ի սահմաններում իր կողմից շահագործվող «****» մակնիշի **** hաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան կայանելու հարցի շուրջ Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 15 հասցեի մոտ՝ ճանապարհի երթևեկելի հատվածում, վիճաբանել է ****ի հոտ, որի ընթացքում մոտեցել է վերջինիս կողմից շահագործվող «****» մակնիշի **** հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենային, բացել ավտոմեքենայի դուռը և մեքենայի սրահում ձեռքերով դիտավորությամբ հարվածներ հասցել ****ի դեմքի և պարանոցի հատվածներին՝ պատճառելով մարմնական վնասվածքներ՝ արտահայտված դեմքի և պարանոցի շրջանների արյունազեղումների ձևով) այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալ Ռուբիկ Հայրապետյանի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասը։
Դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է, ի թիվս այլնի, հատկապես նրանով, որ տուժողը իր ցուցմունքով հայտնել է Ռուբիկ Հայրապետյանի կողմից իրեն մեկից ավելի անգամ հարվածելու մասին, դեպքի վայրի տեսագրությամբ հստակ երևում է, որ մեղադրյալն ամբողջ իրանով հայտնվում է տուժողի ավտոմեքենայում, տուժողը դեպքից անմիջապես հետո հաղորդում է ներկայացրել, իսկ դատաբժշկական եզրակացության համաձայն՝ ****ի մարմնական վնասվածքները՝ դեմքի, պարանոցի շրջանների քերծվածների, արյունազեղումների ձևով, հասցվել են՝ բութ, կոշտ առարկաներով, հնարավոր է՝ որոշման մեջ նշված ժամկետին, չի բացառվում նաև նշվող հանգամանքներում, որոնք առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում:
Այս առումով, Դատարանն արժանահավատ չի համարում մեղադրյալի տված ցուցմունքը, որ ինքը տուժողին չի հարվածել, և գտնում է, որ նշված ցուցմունքով մեղադրյալը փորձում է խուսափել քրեական պատասխանատվությունից:
Ինչ վերաբերում է պաշտպանական կողմի այն դիտարկմանը, որ տուժողի ցուցմունքն արժանահավատ չէ, քանի որ նա այլ բազմաթիվ քրեական վարույթներով ունի տուժողի դատավարական կարգավիճակ՝ Դատարանը գտնում է, որ տարբեր վարույթներով տուժողի դատավարական կարգավիճակ ունենալու հանգամանքն, ինքնին, տուժողի ցուցմունքն անարժանահավատ չի դարձնում: Հակառակ մեկնաբանման դեպքում կարող է ստացվել անթույլատրելի մի իրավիճակ, որ նման հանգամանքը օգտագործելով՝ անձի նկատմամբ բռնություն գործադրվի՝ ակնկալելով, որ դատարանները նրա ցուցմունքն արժանահավատ չեն գնահատի:
Ընդ որում, այս առումով Դատարանը փաստում է, որ Դատարանի ներքին համոզմունքը, որ անձը հանցանք է կատարել, պետք է լինի ոչ թե կամայական, այլ բխի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը: Ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, հետևաբար անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։
(…) Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ դատավճռի հիմքում դրված՝ փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությունը բացառում է Ռուբիկ Հայրապետյանին ներկայացված մեղադրանքի (ֆիզիկական ներգործության ենթարկելը) ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։
(…)»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Մեղադրյալ Ռ.Հայրապետյանի պաշտպաններ Էդգար Արամյանը և Արմեն Մելքոնյանը խնդրել են բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ի ԵԴ1/3560/01/24 դատավճիռը, կայացնել փոխարինող դատական ակտ, այն է՝ արդարացնել մեղադրյալ Ռ.Հայրապետյաին, քանի որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն ակնհայտ անհիմն է, դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները բավարար չեն մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար:
Վերաքննիչ բողոքում Բողոքաբերները վկայակոչել են մեղադրյալի և տուժողի ցուցմունքները և գտել են, որ տուժողի ցուցմունքը չի համապատասխանում հետազոտված տեսաձայնագրությանը, մասնավորապես՝ տուժողը ցուցմունք է տվել, որ սկզբից մինչև վերջ ավտոմեքենայի պատուհանը իջեցված է եղել, սակայն տեսանյութի հետազոտմամբ պարզ է դառնում, որ ավտոմեքենայի վարորդի պատուհանը փակ է եղել: Ըստ Բողոքաբերների՝ մյուս հանգամանքը հերքվում է տեսանյութի զննության արձանագրությամբ, համաձայն որի՝ մեղադրյալը մարմնով մտնում է կիսով չափ ներս: Բողոքաբերների կարծիքով՝ տուժողի տված ցուցմունքի արժանահավատությունը Առաջին ատյանի դատարանի կողմից չի գնահատվել, հակառակը՝ հիմնավորվել է մեղադրյալի ցուցմունքը այն մասին, որ ինքը մտել է մեքենայի պատուհանից ներս կիսով չափ, քանի որ լսողության խնդիր ունի:
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում արձանագրված դիրքորոշումները.
Դատական նիստի օրվա և ժամանակի մասին պատշաճ ծանուցված վարույթի մասնակիցները չեն ներկայացել դատական նիստին։
Վերաքննիչ դատարանը, հիմք ընդունելով այն հանգամանքը, վերաքննությունը իրականացվում է վերաքննիչ բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում, նրանց մասնակցությունը պարտադիր չի համարել:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատական ակտ, որը՝
1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը.
2) ամբողջությամբ կամ մասամբ փոխարինում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտին.
3) ամբողջությամբ կամ մասամբ վերացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը:
2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շարադրված պահանջները:
3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը.
1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը).
2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք.
3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը.
4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի.
5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով.
6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանցվի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան.
7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատարան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը. (...)»:
Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումներն ու պահանջը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե հիմնավո՞ր է արդյոք մեղադրյալ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքում մեղավոր ճանաչելու և արդարացման դատական ակտ չկայացնելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը:
Այսպես.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…) 2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ: (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(...) 2. Դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավոր:
3. Դատավճիռն օրինական է, եթե այն կայացվել է Սահմանադրության, սույն օրենսգրքի և այն միջազգային պայմանագրի կամ օրենքի պահանջների պահպանմամբ, որոնց նորմերը կիրառելի են տվյալ վարույթն իրականացնելիս:
4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝
1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա.
2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են:
(...)
7. Մեղադրական դատավճիռը կայացվում է մեղադրական վերդիկտի հիման վրա և բովանդակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալին մեղավոր ճանաչելու և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելու, պատժից ազատելու, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ պատիժ չնշանակելու մասին դատարանի որոշումը: (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ի մասի համաձայն՝ «1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ.
(...)
6) դատապարտված մեղադրյալի արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման.
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները. (...)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից նախկինում արտահայտված և վերը նշված իրավակարգավորումների շրջանակներում համընկնող իրավական դիրքորոշումների համադրմամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը․
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Ընդ որում, թեև ապացույցները գնահատվում են ներքին համոզմունքի հիման վրա, այնուամենայնիվ, այն չի կարող կամայական լինել և պետք է բխի գործի հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունից։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) դատարանը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով (տե՛ս, mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի գործով 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 և Հմայակ Դավթյանի գործով 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ՇԴ/0126/01/12 որոշումները)։
«Ապացույցների բավարարություն» եզրույթի էությանը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշներին և բնութագրին վերաբերող հարցերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից քննարկվել և վերլուծվել են, ի թիվս այլնի, Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում:
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ. «(…) [Ե]թե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ինչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ինչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից՝ այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև երբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե երբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած:
(…) Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցություն» հասկացությունը: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե՝
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշումը):
Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ անդրադառնալով անձի մեղավորության հաստատման համար հաղթահարման ենթակա անհրաժեշտ չափանիշներից անմեղության կանխավարկածին, ՀՀ վճռաբեկ դատարանը շեշտել է, որ. «[Ա]պացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված` ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում` կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշումը):
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշների վերաբերյալ ձևավորած իրավական դիրքորոշումները ՀՀ վճռաբեկ դատարանն ամբողջացրել և զարգացրել է Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի գործով որոշման շրջանակներում՝ ընդգծելով, որ անձի դատապարտման համար անհրաժեշտ է ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բավարար կլինի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու, անձի մեղավորության առնչությամբ ցանկացած ողջամիտ կասկած բացառելու և ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի մոտ համապատասխան ներքին համոզմունք ձևավորելու համար։ Ներքին համոզմունքը՝ որպես սուբյեկտիվ կատեգորիա, պետք է օբյեկտիվ հիմքեր ունենա, այն է՝ բխի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստական տվյալների ամբողջությունից, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ կձևավորեն անձի մեղավորության վերաբերյալ համոզվածություն։ Ընդ որում, ներքին համոզմունքն օբյեկտիվանում և իրավական նշանակություն է ձեռք բերում դատական ակտերի հիմնավորման և պատճառաբանման միջոցով:
Նշված որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ. «[Ք]րեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած» (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը)։
Ընդհանրացնելով վերը շարադրվածը՝ պետք է փաստել, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից։ Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել. այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում:
Դատական ակտի պատճառաբանված լինելու հատկանիշի առնչությամբ Վճռաբեկ դատարանն իր նախադեպային իրավունքում մշտապես ընդգծել է, որ դատական ակտերի պատճառաբանման պահանջը ոչ միայն արդարացիության կարևոր բաղադրատարր է, այլև անձի արդար դատաքննության իրավունքի արդյունավետ իրացման կարևոր երաշխիք, ինչը դատավարության մասնակիցներին պաշտպանում է կամայականություններից:
Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս, և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար: Քրեական դատավարության ցանկացած փուլում դատարանի կողմից չհիմնավորված, չպատճառաբանված (կամ ոչ պատշաճ պատճառաբանված) որոշումների կայացումն անընդունելի է: Ընդ որում, դատական ակտի պատճառաբանությունների հիմքում չեն կարող դրվել վերացական, ընդհանուր բնույթի դատողություններ: Պատճառաբանությունը պետք է կառուցվի տրամաբանորեն կապված և գործի փաստական հանգամանքներից բխող հստակ, որոշակի և համոզիչ հետևությունների վրա, ուստիև դատական ակտի պատճառաբանությունների հիմքում վերացական, ընդհանրական դատողությունների առկայությունն անմիջականորեն վկայում է այդպիսի պատճառաբանության ոչ պատշաճ լինելու մասին:
Անդրադառնալով դատական ակտի պատճառաբանվածության խնդրին՝ Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատել է իր նախադեպային իրավունքում ձևավորած մոտեցումներն առ այն, որ. «(…) [Դ]ատարանը պարտավոր է դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները։ Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ և կհանգեցնեն կամայականության: Դատական ակտի պատճառաբանությունների հիմքում չեն կարող դրվել վերացական, ընդհանուր բնույթի դատողություններ: Պատճառաբանությունը պետք է կառուցվի տրամաբանորեն կապված և գործի փաստական հանգամանքներից բխող հստակ, որոշակի և համոզիչ հետևությունների վրա, ուստիև դատական ակտի պատճառաբանությունների հիմքում վերացական, ընդհանրական դատողությունների առկայությունն անմիջականորեն վկայում է այդպիսի պատճառաբանության ոչ պատշաճ լինելու մասին (…)»: (Տե՛ս, mutatis mutandis, Վճռաբեկ դատարանի՝ Ֆրունզիկ Գալստյանի վերաբերյալ գործով 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09, Գևորգ Խնուսյանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԷԴ/0030/01/12, Արսեն Մակարյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0016/11/15, Արամայիս Հակոբյանի վերաբերյալ գործով 2016 թվականի հունիսի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0224/01/14, Մարտուն Հակոբյանի վերաբերյալ գործով 2017 թվականի ապրիլի 12-ի թիվ ԱՐԴ1/0005/11/16 որոշումները):
Վերոգրյալ իրավակարգավորումների, իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով սույն քրեական գործի փաստական տվյալներին, վերլուծելով մեղադրյալ Ռ.Հայրապետյանին ներկայացված մեղադրանքի փաստական նկարագիրը և Առաջին ատյանի դատարանի դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, դրանցից յուրաքանչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, ինչպես նաև դրանց ստացման աղբյուրի և ձևավորման ընթացքի համատեքստում, այդ ապացույցներից յուրաքանչյուրը համադրելով մյուս աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ, մեղադրյալի մեղավորության մասին չփարատված կասկածները մեկնաբանելով նրա օգտին՝ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնություն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին և փաստում, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները բխում են դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներից, վերաբերելի իրավակարգավորումներից և իրավական դիրքորոշումներից:
Մասնավորապես, Ռ.Հայրապետյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում և վերջինիս մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ նա ֆիզիկական ներգործություն է կատարել տուժող ****ի նկատմամբ: Մասնավորապես՝ Ռ.Հայրապետյանը 2024 թվականի մայիսի 14-ին՝ ժամը 19:15-ի սահմաններում, իր կողմից շահագործվող «****» մակնիշի **** hաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան կայանելու հարցի շուրջ Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 15 հասցեի մոտ՝ ճանապարհի երթևեկելի հատվածում, վիճաբանել է ****ի հոտ, որի ընթացքում մոտեցել է վերջինիս կողմից շահագործվող «****» մակնիշի **** հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենային, բացել ավտոմեքենայի դուռը և մեքենայի սրահում ձեռքերով դիտավորությամբ հարվածներ հասցել ****ի դեմքի և պարանոցի հատվածներին՝ պատճառելով մարմնական վնասվածքներ՝ արտահայտված դեմքի և պարանոցի շրջանների արյունազեղումների ձևով: Այսինքն՝ մեղադրյալ Ռ.Հայրապետյանին մեղասգրված վերը նկարագրված արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին: Հետևաբար, Բողոքաբերների վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկները տվյալ պարագայում անհիմն են և չեն բխում դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներից:
Ամբողջացնելով վերոգրյալը, Առաջին ատյանի դատարանում դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներն ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցության մեջ գնահատելու արդյունքում, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում առկա են վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի ապացույցների այնպիսի համակցություն, որոնք բավարար են հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հաստատված համարելու մեղադրյալ Ռ.Հայրապետյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու հանգամանքը: Տվյալ դեպքում, անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված է, իսկ հակառակի հավանականությունը ողջամիտ չէ: Այսուհանդերձ, հարկ է նշել, որ եթե նույնիսկ դիտարկենք, որ մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ հետևությունները, կարող են առաջացնել որոշակի կասկած, ապա դրանց աստիճանն աննշան է, խիստ ցածր և էության մեջ փարատվել է դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով:
Անդրադառնալով Բողոքաբերների կողմից վկայակոչած այն հանգամանքին, որ առկա են հակասություններ տուժող Կ.Խաչատրյանի ցուցմունքների և «Փարկինգ Սիթի» ՓԲ ընկերությունից ստացված դեպքին վերաբերելի տեսագրության զննության միջև՝ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ այդ հակասությունն այն աստիճան էական չէ, որպեսզի կասկածի տակ դնի մեղադրյալ Ռ.Հայրապետյանի մեղավորության մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները և թույլ տա համաձայնվելու Բողոքաբերների՝ ապացույցների բացակայության և դրանով պայմանավորված մեղադրյալի կողմից հանցանքի կատարման փաստի ապացուցված չլինելու վերաբերյալ վերաքննիչ բողոքում բերված փաստարկների հետ։
Այսպիսով՝ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և փաստարկների շրջանակներում Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով տրված ինչպես դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատականին, այնպես էլ հետևություններին: Այլ կերպ՝ մեղադրյալ Ռ.Հայրապետյանի մեղավորության վերաբերյալ տրված լուծումները հիմնավորված են ու բավարար չափով պատճառաբանված, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել նյութական կամ դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտում, որը կարող է հիմք հանդիսանալ վերաքննիչ բողոքը բավարարելու համար: Ուստի, հիմք ընդունելով վերը նշված պատճառաբանությունները, վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ բողոքարկված դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 361-363-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝
Մեղադրյալ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանի պաշտպաններ Էդգար Արամյանի և Արմեն Մելքոնյանի վերաքննիչ բողոքը, մերժել։
Մեղադրյալ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ի ԵԴ1/3560/01/24 դատավճիռը թողնել անփոփոխ։
Պարզաբանում՝ սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստացման օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություն Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ
ստորագրություն Կ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ
Կ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ք.ԲԱԴԱԼՅԱՆԻ
«11» մարտի 2026թ. ք.Երևան
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ի ԵԴ1/3560/01/24 դատավճռի դեմ մեղադրյալ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանի պաշտպաններ Էդգար Արամյանի և Արմեն Մելքոնյանի (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբերներ) վերաքննիչ բողոքը.
ՊԱՐԶԵՑ՝
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի մայիսի 14-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախատեսված հանցագործության դեպքով ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 13-0596-24 քրեական վարույթը։
2024 թվականի մայիսի 14-ի որոշմամբ ****ը քրեական վարույթով ճանաչվել է որպես տուժող:
2024 թվականի նոյեմբերի 29-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանի նկատմամբ որոշում է կայացվել հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2024 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշմամբ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունից՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է 13-0596-24 նախաքննական համարով քրեական գործը, որը ԵԴ1/3560/01/24 համարի ներքո մակագրվել դատավոր Գագիկ Պողոսյանին:
Դատավոր Գագիկ Պողոսյանի լիազորությունների դադարեցման կապակցությամբ 2025 թվականի հունիսի 23-ին քրեական գործը մակագրվել և 2024 թվականի հունիսի 24-ին հանձնվել է դատավոր Ռազմիկ Մարիկյանին:
2025 թվականի հունիսի 27-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ռազմիկ Մարիկյանի կողմից որոշում է կայացվել ԵԴ1/3560/01/24 քրեական գործով վարույթն ստանձնելու մասին:
2025 թվականի նոյեմբերի 27-ին ԵԴ1/3560/01/24 քրեական գործով կայացրել է մեղադրական վերդիկտ՝ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին մեղավոր ճանաչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ:
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ի դատավճռով Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասով սահմանված կարգով՝ թույլատրվել է Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին դատավճռով նշանակված 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 1 (մեկ) տարվա ընթացքում՝ ամսական նվազագույնը 31.250 (երեսունմեկ հազար երկու հարյուր հիսուն) ՀՀ դրամի չափով՝ ըստ նրա և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի:
Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ 2026 թվականի փետրվարի 04-ին վերաքննիչ բողոք են ներկայացրել պաշտպաններ Էդգար Արամյանը և Արմեն Մելքոնյանը, որը 2026 թվականի փետրվարի 05-ին մուտքագրվել է Վերաքննիչ դատարանում։
Վերաքննիչ դատարանի 2026 թվականի փետրվարի 27-ի որոշմամբ պաշտպաններ Էդգար Արամյանի և Արմեն Մելքոնյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատական քննություն։
Գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքներ.
Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա 2024 թվականի մայիսի 14-ին՝ ժամը 19:15-ի սահմաններում իր կողմից շահագործվող «****» մակնիշի **** hաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան կայանելու հարցի շուրջ Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 15 հասցեի մոտ՝ ճանապարհի երթևեկելի հատվածում, վիճաբանել է ****ի հոտ, որի ընթացքում մոտեցել է վերջինիս կողմից շահագործվող «****» մակնիշի **** հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենային, բացել ավտոմեքենայի դուռը և մեքենայի սրահում ձեռքերով դիտավորությամբ հարվածներ հասցել ****ի դեմքի և պարանոցի հատվածներին՝ պատճառելով մարմնական վնասվածքներ՝ արտահայտված դեմքի և պարանոցի շրջանների արյունազեղումների ձևով:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի՝ «Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները» վերտառությամբ բաժնի համաձայն՝ «Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- Դատաքննության ընթացքում մեղադրյալ Ռուբիկ Հայրապետյանը ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ այդ օրը եկել է նշված վայր՝ եկեղեցի գնալու նպատակով։ Մեքենայով մոտեցել է աղբարկղներին, և քանի որ այդտեղ չի թույլատրվում կանգառ կատարել, ցանկացել է հետընթաց կատարել։ Այդ ժամանակ մեքենայի հետևի մասում իր մեքենան կայանել է տուժողը և քանի որ բավական տեղ է ունեցել, ինքը կարծել է, որ տուժողը ևս հետընթաց կկատարի, որպեսզի հնարավոր լինի կանգառ կատարել։ Սակայն հասկանալով, որ տուժողը չի կատարում հետընթաց՝ ձեռքով փորձել է հասկացնել իր մտադրությունը, և տեսնելով, որ դա չի իրականանում՝ իջել է իր մեքենայից, մոտեցել տուժողի մեքենային և խնդրել, որպեսզի նա հետընթաց կատարի, որից հետո հեռացել է՝ մտածելով, որ իր խնդրանքը չի մերժվի։ Տեսնելով, որ տուժողը հետընթաց չի կատարում, կրկին մոտեցել է մեքենային, տեսել որ նա ինչ-որ բան է խոսում, և քանի որ ունի լսողության խնդիր, որի համար ստացել է հաշմանդամության խումբ, բացել է մեքենայի դուռը, որպեսզի հաղորդակցությունը ստացվի նրանց մեջ և ասել «ախպեր ջան, ինչ կլինի մի քիչ հետ տուր»։ Սա է կազմել նրանց խոսակցության ողջ բովանդակությունը, և ինքը չի խփել տուժողին։ Իր հետ ունեցած միջադեպի արդյունքում նա չէր կարող մարմնական որևէ վնասվածք ստացած լինել, իսկ դրանց առկայությունը գուցե պայմանավորված է այլ անձի հետ կապված այլ միջադեպով, կամ տուժողն ինքն է իրեն վնասել։ Մեղադրյալը հայտնել է, որ տուժողին որպես թշնամի չի դիտարկում, նույնիսկ նրան խղճում է։ Տուժողը սուտ ցուցմունք է տվել և զարմանալի է, թե այդ պարագայում նման մարդիկ ինչու չեն ենթարկվում քրեական պատասխանատվության։ Նշել է, որ որևէ դրդապատճառ չի ունեցել նրան հարվածելու, իր ողջ կյանքում չի ունեցել դատավարության որևէ մասնակցի կարգավիճակ և չի հասկանում, թե տրամաբանությունը որն է հետընթաց կատարելու համար մարդուն հարվածելու։ Հայտնել է, որ մեքենայի դուռը բացել է, որ խոսի տուժողի հետ, քանի որ լսողական խնդրով պայմանավորված՝ չի հասկացել, թե տուժողը ինչ է ասել։ Երբ մոտեցել է, առանց դուռը բացելու խնդրել է իրեն էլ տեղ հատկացնի կանգնելու համար, իսկ հետո վերադարձել է, որպեսզի ևս մեկ անգամ խնդրի հետընթաց կատարել, քանի որ տուժողը չէր կատարել խնդրանքը և կարծել է, որ ձեռքի շարժումից հնարավոր է վիրավորած լինի տուժողին։ Խոսակցությունից հետո գնացել է այլ վայր, իսկ երբ վերադարձել է, նստել է իր մեքենան ու հեռացել։ Մտքով չի անցել, որ կարող է տուժողը հաղորդում ներկայացրած լինի, քանի որ այդպես կարծելու որևէ հիմք չի ունեցել։ Առաջին անգամը ոչ անմիջականորեն է հաղորդակցվել է տուժողի հետ, իսկ հետո ասել «ախպեր ջան, դժվա՞ր ա քո համար կես մետր հետ տաս», իսկ երբ տուժողը փորձել է պատասխանել, նա մարմնով մոտեցել է նրան, որպեսզի իր համար լսելի լինի, հակառակ պարագայում իր առողջական վիճակով պայմանավորված՝ չէր կարող ընկալել։ Հետո, երբ մերժում է ստացել՝ թողել հեռացել է։ Սկզբում կայանել է աղբամանների կողքին, հետո հիշել է, որ այդ վայրում չի թույլատրվում կանգառ կատարել, փոքր ինչ հետ է գնացել, սակայն աղբամանները ազատելու համար անհրաժեշտ էր հետընթացը շարունակել։ Դեպքի վայրի հատվածում նախկինում երբևէ չի կայանել, վերջին անգամ այնտեղ եղել է մոտավորապես 5 տարի առաջ, և չի իմացել, որ առջևում բակ կա, հակառակ պարագայում մուտք կգործեր այնտեղ։ Հայտնել է նաև, որ տուժողը ստում է, սակայն դրդապատճառը չգիտի։ Նշել է, որ տուժողին չի ասել՝ «քեզ հլը չեմ խփում, որ խփեմ կսատկես», և եթե նույնիսկ ասած էլ լիներ, դա ապացուցում է այն հանգամանքը, որ նա չի հարվածել տուժողին։ Նշել է, որ տուժողը իրեն չի հայհոյել, որը միգուցե հանդիսանար նրան հարվածելու շարժառիթ։ Եթե նպատակ ունենար տուժողին հարվածել, ապա մարմնով մուտք չէր գործի մեքենայի մեջ, որովհետև այդպես անհարմար կլիներ։ Տուժողը շատ մարդկանց է վատություն արել, և նրա պատճառով շատերն են նստել մեղադրյալի աթոռին։
- Դատաքննության ընթացքում տուժող ****ը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2024 թվականի մայիսի 24-ին նա ցանկացել է մեքենան կայանել եկեղեցու մոտակայքում, և այդ ժամանակ մեղադրյալի մեքենան գտնվել է այդ բակի ուղեփակոցի մոտ, և վարորդը ցանկացել է մուտք գործել բակ։ Երբ ինքը իր վարած մեքենան կայանել է աղբամանների մոտակայքում, մեղադրյալը մտափոխվել է, որից հետո մեքենայով հետընթաց է կատարել և կոպիտ ձևով ասել, որ ինքը հետ քաշի մեքենան։ Ինքը համաձայն չէ մեղադրական եզրակացության մեջ առկա այն ձևակերպմանը, որ մատ է ցույց տվել, քանի որ նման բնավորության գիծ չունի։ Երբ մեղադրյալն իրեն ասել է, որ մեքենան հետ քաշի, նրան պատասխանել է, որ չի կարող, քանի որ հետևում տեղ չկա, որից հետո մեղադրյալը պտտվել և հանգիստ հեռացել է։ Դրանից հետո մեղադրյալը հետ է վերադարձել, և քանի որ իր ավտոմեքենայի ապակին եղել է իջեցրած, բռունցքով հարվածել է իր դեմքին։ Չի հիշում, թե կոնկրետ ինչ է ասել այդ պահին, ըստ իրեն՝ հարցրել է հարվածելու պատճառը, որից հետո մեղադրյալը հեռացել է։ Տուժողը պատուհանը բարձրացրել է, որ նման վարքագիծ այլևս չկրկնվի մեղադրյալի կողմից, սակայն նա, հետ վերադառնալով, բացել է մեքենայի դուռը, հարվածներ է հասցրել, շորերից քաշքշել, և այս վարքագիծը շարունակվել է մոտ 3-4 անգամ։ Հայտնել է նաև, որ խոսելու նպատակով մեղադրյալն իրեն այլ տեղ է հրավիրել։ Հարվածների հետևանքով վնասվել է պարանոցը և դեմքի ձախ կողմը։ Այնուհետև մեղադրյալը նստել է իր մեքենան, որի հետ կապված հստակ չի հիշում, հետո անցել մայթի հատված, այնտեղից հնչեցրել հայհոյանքներ և գնացել մասնակցելու հանրահավաքին։ Դրանից հետո մոտավորապես 10-15 րոպեների ընթացքում մեղադրյալը վերադարձել է, նստել մեքենան ու հեռացել։ Ինքը մի քանի հարված է ստացել մեղադրյալի կողմից, առաջին հարվածը եղել է առանց մեքենայի դուռը բացելու։ Նախկինում պարբերաբար նկատել է, թե ինչպես է մեղադրյալի կողմից վարվող մեքենան մուտք գործում այդ բակ։ Առաջին հարվածը երբ ստացել է, մեղադրյալը մարմնով չի մտել իր մեքենան։ Հայտարարել է, որ ինքն անցնում է այլ վարույթներով և ունի տուժողի դատավարական կարգավիճակ, քանի որ ինքն իրեն հարգում է։
- «Փարկինգ Սիթի» ՓԲ ընկերությունից ստացված արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ դեպքին վերաբերելի տեսագրությունով բեռնված լազերային սկավառակի զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը, որի համաձայն՝ առկա է թվով չորս տեսանկարահանող սարքերի տեսագրություններ, որոնց դիտմամբ պարզվել է, որ քրեական վարույթի համար նշանակություն ունի CAM 2/4/5 տեսանկարահանող սարքերի տեսագրությունները։ Տեսագրության վերևի ձախ հատվածում գրված է 14․05․2024 թվական ժամը 18։49։40 րոպեն։ Տեսաօբյեկտիվը ուղղված է Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 13 հասցեի դիմաց, որտեղ երևում է փողոցի բանուկ հատվածը, մեքենաների անցուդարձը և մայթեզրին ամբողջությամբ կայանված են ավտոմեքենաներ։ Մայթեզրին երևում է դեղին, կապույտ և կանաչ աղբամանները։ Ժամը 19։15։42 րոպեին տեսաօբվյեկտիվում երևում է, թե ինչպես է զուգահեռ դանդաղ փորձում կայանել սև գույնի ավտոմեքենան, որը կայանում է աղբամանի արկղերին զուգահեռ և դանդաղ սկսում է հետ ընթանալ։ Տեսաօբյեկտիվում երևում է սպիտակ գույնի ավտոմեքենա, որի դիմացի թափարգելը սև գույնի է: «****» մակնիշի **** հաշվառման համարանիշի մեքենան կայանում է աղբամանների մոտ, իսկ սև գույնի ավտոմեքենան, հետընթաց կատարելով, հասնելով «****» մակնիշի ավտոմեքենայի մոտ, ժամը 19։16։30 րոպեին կայանում է: Կայանման պահին պարզ է դառնում, որ սև ավտոմեքենան «****» մակնիշի է, սակայն հաշվառման համարանիշները չեն երևում։ Ժամը 19։16։52 րոպեին «****» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը իջնելով մոտենում է «****» մակնիշի ավտոմեքենային, հենվելով մեքենային՝ ինչ-որ բան զրուցում «****յի» վարորդի հետ՝ ձեռքերը շարժելով, այնուհետև հետ քայլում, դրանից հետո՝ ժամը 19։17։20 րոպեին, հետ շարժում կատարում դեպի «****» մեքենան, այնուհետև մեքենայի դուռը բացելով՝ «****» մակնիշի մեքենայի վարորդը ամբողջ իրանով հայտնվում է «****» մեքենայում, այնուհետև ժամը 19։17։46 րոպեին դուռը փակում է, դուրս գալով մեքենայից՝ մի քանի քայլ կատարում և կրկին ժամը 19։18։05 րոպեին նորից բացում է «****» մակնիշի ավտոմեքենայի դուռը ու կիսով չափով մտնում է մեքենայի ներսը։ Ժամը 19։18։45 րոպեին դուրս է գալիս մեքենայից, փակում դուռը և դրանից հետո մոտենում է դռանը, պատուհանից ինչ-որ բան է ասում և նստում իր մեքենան և մեքենայից դուրս գալով՝ հեռանում տեսանկարահանող սարքի տեսաօբյեկտիվից։ Բացի արձանագրության հրապարակումից, դատական քննության ընթացքում նաև դիտվել է վերը նշված տեսագրությունը, որի բովանդակությունն ամբողջությամբ համընկնում է կազմված արձանագրությանը:
- ՀՀ ԱՆ ԴԲԳԳԿ-ից ստացված՝ փորձագետի թիվ 0705 եզրակացությունը, համաձայն որի՝ ****ի մարմնական վնասվածքները՝ դեմքի, պարանոցի շրջանների քերծվածների, արյունազեղումների ձևով, հասցվել են՝ բութ, կոշտ առարկաներով, հնարավոր է՝ որոշման մեջ նշված ժամկետին, չի բացառվում նաև նշվող հանգամանքներում, որոնք առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում։
- Տուժող ****ի մասնակցությամբ կատարված դեպքի վայրի զննության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննության ընթացքում մասնակից ****ը մատնացույց է արել այն վայրը, որտեղ տեղի է ունեցել միջադեպը։
- Տուժող ****ի հաղորդում ներկայացնելու մասին արձանագրությունը, որի համաձայն՝ Կարեն Վարոսյանը 2024 թվականի մայիսի 14-ին՝ ժամը 20:00-ին ներկայացրել է իր նկատմամբ բռնություն կատարված լինելու վերաբերյալ հաղորդում: »:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի՝ «Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.» վերտառությամբ բաժնի համաձայն՝ «(…) Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցների հիման վրա Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների և 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ին կայացված մեղադրական վերդիկտի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (նա 2024 թվականի մայիսի 14-ին՝ ժամը 19:15-ի սահմաններում իր կողմից շահագործվող «****» մակնիշի **** hաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան կայանելու հարցի շուրջ Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 15 հասցեի մոտ՝ ճանապարհի երթևեկելի հատվածում, վիճաբանել է ****ի հոտ, որի ընթացքում մոտեցել է վերջինիս կողմից շահագործվող «****» մակնիշի **** հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենային, բացել ավտոմեքենայի դուռը և մեքենայի սրահում ձեռքերով դիտավորությամբ հարվածներ հասցել ****ի դեմքի և պարանոցի հատվածներին՝ պատճառելով մարմնական վնասվածքներ՝ արտահայտված դեմքի և պարանոցի շրջանների արյունազեղումների ձևով) այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալ Ռուբիկ Հայրապետյանի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասը։
Դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է, ի թիվս այլնի, հատկապես նրանով, որ տուժողը իր ցուցմունքով հայտնել է Ռուբիկ Հայրապետյանի կողմից իրեն մեկից ավելի անգամ հարվածելու մասին, դեպքի վայրի տեսագրությամբ հստակ երևում է, որ մեղադրյալն ամբողջ իրանով հայտնվում է տուժողի ավտոմեքենայում, տուժողը դեպքից անմիջապես հետո հաղորդում է ներկայացրել, իսկ դատաբժշկական եզրակացության համաձայն՝ ****ի մարմնական վնասվածքները՝ դեմքի, պարանոցի շրջանների քերծվածների, արյունազեղումների ձևով, հասցվել են՝ բութ, կոշտ առարկաներով, հնարավոր է՝ որոշման մեջ նշված ժամկետին, չի բացառվում նաև նշվող հանգամանքներում, որոնք առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում:
Այս առումով, Դատարանն արժանահավատ չի համարում մեղադրյալի տված ցուցմունքը, որ ինքը տուժողին չի հարվածել, և գտնում է, որ նշված ցուցմունքով մեղադրյալը փորձում է խուսափել քրեական պատասխանատվությունից:
Ինչ վերաբերում է պաշտպանական կողմի այն դիտարկմանը, որ տուժողի ցուցմունքն արժանահավատ չէ, քանի որ նա այլ բազմաթիվ քրեական վարույթներով ունի տուժողի դատավարական կարգավիճակ՝ Դատարանը գտնում է, որ տարբեր վարույթներով տուժողի դատավարական կարգավիճակ ունենալու հանգամանքն, ինքնին, տուժողի ցուցմունքն անարժանահավատ չի դարձնում: Հակառակ մեկնաբանման դեպքում կարող է ստացվել անթույլատրելի մի իրավիճակ, որ նման հանգամանքը օգտագործելով՝ անձի նկատմամբ բռնություն գործադրվի՝ ակնկալելով, որ դատարանները նրա ցուցմունքն արժանահավատ չեն գնահատի:
Ընդ որում, այս առումով Դատարանը փաստում է, որ Դատարանի ներքին համոզմունքը, որ անձը հանցանք է կատարել, պետք է լինի ոչ թե կամայական, այլ բխի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը: Ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, հետևաբար անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։
(…) Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ դատավճռի հիմքում դրված՝ փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությունը բացառում է Ռուբիկ Հայրապետյանին ներկայացված մեղադրանքի (ֆիզիկական ներգործության ենթարկելը) ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։
(…)»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Մեղադրյալ Ռ.Հայրապետյանի պաշտպաններ Էդգար Արամյանը և Արմեն Մելքոնյանը խնդրել են բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ի ԵԴ1/3560/01/24 դատավճիռը, կայացնել փոխարինող դատական ակտ, այն է՝ արդարացնել մեղադրյալ Ռ.Հայրապետյաին, քանի որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն ակնհայտ անհիմն է, դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները բավարար չեն մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար:
Վերաքննիչ բողոքում Բողոքաբերները վկայակոչել են մեղադրյալի և տուժողի ցուցմունքները և գտել են, որ տուժողի ցուցմունքը չի համապատասխանում հետազոտված տեսաձայնագրությանը, մասնավորապես՝ տուժողը ցուցմունք է տվել, որ սկզբից մինչև վերջ ավտոմեքենայի պատուհանը իջեցված է եղել, սակայն տեսանյութի հետազոտմամբ պարզ է դառնում, որ ավտոմեքենայի վարորդի պատուհանը փակ է եղել: Ըստ Բողոքաբերների՝ մյուս հանգամանքը հերքվում է տեսանյութի զննության արձանագրությամբ, համաձայն որի՝ մեղադրյալը մարմնով մտնում է կիսով չափ ներս: Բողոքաբերների կարծիքով՝ տուժողի տված ցուցմունքի արժանահավատությունը Առաջին ատյանի դատարանի կողմից չի գնահատվել, հակառակը՝ հիմնավորվել է մեղադրյալի ցուցմունքը այն մասին, որ ինքը մտել է մեքենայի պատուհանից ներս կիսով չափ, քանի որ լսողության խնդիր ունի:
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում արձանագրված դիրքորոշումները.
Դատական նիստի օրվա և ժամանակի մասին պատշաճ ծանուցված վարույթի մասնակիցները չեն ներկայացել դատական նիստին։
Վերաքննիչ դատարանը, հիմք ընդունելով այն հանգամանքը, վերաքննությունը իրականացվում է վերաքննիչ բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում, նրանց մասնակցությունը պարտադիր չի համարել:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատական ակտ, որը՝
1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը.
2) ամբողջությամբ կամ մասամբ փոխարինում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտին.
3) ամբողջությամբ կամ մասամբ վերացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը:
2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շարադրված պահանջները:
3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը.
1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը).
2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք.
3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը.
4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի.
5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով.
6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանցվի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան.
7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատարան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը. (...)»:
Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումներն ու պահանջը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե հիմնավո՞ր է արդյոք մեղադրյալ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքում մեղավոր ճանաչելու և արդարացման դատական ակտ չկայացնելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը:
Այսպես.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…) 2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ: (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(...) 2. Դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավոր:
3. Դատավճիռն օրինական է, եթե այն կայացվել է Սահմանադրության, սույն օրենսգրքի և այն միջազգային պայմանագրի կամ օրենքի պահանջների պահպանմամբ, որոնց նորմերը կիրառելի են տվյալ վարույթն իրականացնելիս:
4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝
1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա.
2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են:
(...)
7. Մեղադրական դատավճիռը կայացվում է մեղադրական վերդիկտի հիման վրա և բովանդակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալին մեղավոր ճանաչելու և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելու, պատժից ազատելու, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ պատիժ չնշանակելու մասին դատարանի որոշումը: (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ի մասի համաձայն՝ «1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ.
(...)
6) դատապարտված մեղադրյալի արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման.
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները. (...)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից նախկինում արտահայտված և վերը նշված իրավակարգավորումների շրջանակներում համընկնող իրավական դիրքորոշումների համադրմամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը․
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Ընդ որում, թեև ապացույցները գնահատվում են ներքին համոզմունքի հիման վրա, այնուամենայնիվ, այն չի կարող կամայական լինել և պետք է բխի գործի հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունից։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) դատարանը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով (տե՛ս, mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի գործով 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 և Հմայակ Դավթյանի գործով 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ՇԴ/0126/01/12 որոշումները)։
«Ապացույցների բավարարություն» եզրույթի էությանը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշներին և բնութագրին վերաբերող հարցերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից քննարկվել և վերլուծվել են, ի թիվս այլնի, Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում:
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ. «(…) [Ե]թե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ինչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ինչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից՝ այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև երբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե երբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած:
(…) Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցություն» հասկացությունը: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե՝
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշումը):
Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ անդրադառնալով անձի մեղավորության հաստատման համար հաղթահարման ենթակա անհրաժեշտ չափանիշներից անմեղության կանխավարկածին, ՀՀ վճռաբեկ դատարանը շեշտել է, որ. «[Ա]պացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված` ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում` կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշումը):
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշների վերաբերյալ ձևավորած իրավական դիրքորոշումները ՀՀ վճռաբեկ դատարանն ամբողջացրել և զարգացրել է Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի գործով որոշման շրջանակներում՝ ընդգծելով, որ անձի դատապարտման համար անհրաժեշտ է ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բավարար կլինի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու, անձի մեղավորության առնչությամբ ցանկացած ողջամիտ կասկած բացառելու և ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի մոտ համապատասխան ներքին համոզմունք ձևավորելու համար։ Ներքին համոզմունքը՝ որպես սուբյեկտիվ կատեգորիա, պետք է օբյեկտիվ հիմքեր ունենա, այն է՝ բխի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստական տվյալների ամբողջությունից, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ կձևավորեն անձի մեղավորության վերաբերյալ համոզվածություն։ Ընդ որում, ներքին համոզմունքն օբյեկտիվանում և իրավական նշանակություն է ձեռք բերում դատական ակտերի հիմնավորման և պատճառաբանման միջոցով:
Նշված որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ. «[Ք]րեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած» (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը)։
Ընդհանրացնելով վերը շարադրվածը՝ պետք է փաստել, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից։ Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել. այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում:
Դատական ակտի պատճառաբանված լինելու հատկանիշի առնչությամբ Վճռաբեկ դատարանն իր նախադեպային իրավունքում մշտապես ընդգծել է, որ դատական ակտերի պատճառաբանման պահանջը ոչ միայն արդարացիության կարևոր բաղադրատարր է, այլև անձի արդար դատաքննության իրավունքի արդյունավետ իրացման կարևոր երաշխիք, ինչը դատավարության մասնակիցներին պաշտպանում է կամայականություններից:
Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս, և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար: Քրեական դատավարության ցանկացած փուլում դատարանի կողմից չհիմնավորված, չպատճառաբանված (կամ ոչ պատշաճ պատճառաբանված) որոշումների կայացումն անընդունելի է: Ընդ որում, դատական ակտի պատճառաբանությունների հիմքում չեն կարող դրվել վերացական, ընդհանուր բնույթի դատողություններ: Պատճառաբանությունը պետք է կառուցվի տրամաբանորեն կապված և գործի փաստական հանգամանքներից բխող հստակ, որոշակի և համոզիչ հետևությունների վրա, ուստիև դատական ակտի պատճառաբանությունների հիմքում վերացական, ընդհանրական դատողությունների առկայությունն անմիջականորեն վկայում է այդպիսի պատճառաբանության ոչ պատշաճ լինելու մասին:
Անդրադառնալով դատական ակտի պատճառաբանվածության խնդրին՝ Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատել է իր նախադեպային իրավունքում ձևավորած մոտեցումներն առ այն, որ. «(…) [Դ]ատարանը պարտավոր է դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները։ Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ և կհանգեցնեն կամայականության: Դատական ակտի պատճառաբանությունների հիմքում չեն կարող դրվել վերացական, ընդհանուր բնույթի դատողություններ: Պատճառաբանությունը պետք է կառուցվի տրամաբանորեն կապված և գործի փաստական հանգամանքներից բխող հստակ, որոշակի և համոզիչ հետևությունների վրա, ուստիև դատական ակտի պատճառաբանությունների հիմքում վերացական, ընդհանրական դատողությունների առկայությունն անմիջականորեն վկայում է այդպիսի պատճառաբանության ոչ պատշաճ լինելու մասին (…)»: (Տե՛ս, mutatis mutandis, Վճռաբեկ դատարանի՝ Ֆրունզիկ Գալստյանի վերաբերյալ գործով 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09, Գևորգ Խնուսյանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԷԴ/0030/01/12, Արսեն Մակարյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0016/11/15, Արամայիս Հակոբյանի վերաբերյալ գործով 2016 թվականի հունիսի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0224/01/14, Մարտուն Հակոբյանի վերաբերյալ գործով 2017 թվականի ապրիլի 12-ի թիվ ԱՐԴ1/0005/11/16 որոշումները):
Վերոգրյալ իրավակարգավորումների, իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով սույն քրեական գործի փաստական տվյալներին, վերլուծելով մեղադրյալ Ռ.Հայրապետյանին ներկայացված մեղադրանքի փաստական նկարագիրը և Առաջին ատյանի դատարանի դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, դրանցից յուրաքանչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, ինչպես նաև դրանց ստացման աղբյուրի և ձևավորման ընթացքի համատեքստում, այդ ապացույցներից յուրաքանչյուրը համադրելով մյուս աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ, մեղադրյալի մեղավորության մասին չփարատված կասկածները մեկնաբանելով նրա օգտին՝ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնություն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին և փաստում, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները բխում են դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներից, վերաբերելի իրավակարգավորումներից և իրավական դիրքորոշումներից:
Մասնավորապես, Ռ.Հայրապետյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում և վերջինիս մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ նա ֆիզիկական ներգործություն է կատարել տուժող ****ի նկատմամբ: Մասնավորապես՝ Ռ.Հայրապետյանը 2024 թվականի մայիսի 14-ին՝ ժամը 19:15-ի սահմաններում, իր կողմից շահագործվող «****» մակնիշի **** hաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան կայանելու հարցի շուրջ Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 15 հասցեի մոտ՝ ճանապարհի երթևեկելի հատվածում, վիճաբանել է ****ի հոտ, որի ընթացքում մոտեցել է վերջինիս կողմից շահագործվող «****» մակնիշի **** հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենային, բացել ավտոմեքենայի դուռը և մեքենայի սրահում ձեռքերով դիտավորությամբ հարվածներ հասցել ****ի դեմքի և պարանոցի հատվածներին՝ պատճառելով մարմնական վնասվածքներ՝ արտահայտված դեմքի և պարանոցի շրջանների արյունազեղումների ձևով: Այսինքն՝ մեղադրյալ Ռ.Հայրապետյանին մեղասգրված վերը նկարագրված արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին: Հետևաբար, Բողոքաբերների վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկները տվյալ պարագայում անհիմն են և չեն բխում դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներից:
Ամբողջացնելով վերոգրյալը, Առաջին ատյանի դատարանում դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներն ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցության մեջ գնահատելու արդյունքում, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում առկա են վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի ապացույցների այնպիսի համակցություն, որոնք բավարար են հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հաստատված համարելու մեղադրյալ Ռ.Հայրապետյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու հանգամանքը: Տվյալ դեպքում, անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված է, իսկ հակառակի հավանականությունը ողջամիտ չէ: Այսուհանդերձ, հարկ է նշել, որ եթե նույնիսկ դիտարկենք, որ մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ հետևությունները, կարող են առաջացնել որոշակի կասկած, ապա դրանց աստիճանն աննշան է, խիստ ցածր և էության մեջ փարատվել է դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով:
Անդրադառնալով Բողոքաբերների կողմից վկայակոչած այն հանգամանքին, որ առկա են հակասություններ տուժող Կ.Խաչատրյանի ցուցմունքների և «Փարկինգ Սիթի» ՓԲ ընկերությունից ստացված դեպքին վերաբերելի տեսագրության զննության միջև՝ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ այդ հակասությունն այն աստիճան էական չէ, որպեսզի կասկածի տակ դնի մեղադրյալ Ռ.Հայրապետյանի մեղավորության մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները և թույլ տա համաձայնվելու Բողոքաբերների՝ ապացույցների բացակայության և դրանով պայմանավորված մեղադրյալի կողմից հանցանքի կատարման փաստի ապացուցված չլինելու վերաբերյալ վերաքննիչ բողոքում բերված փաստարկների հետ։
Այսպիսով՝ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և փաստարկների շրջանակներում Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով տրված ինչպես դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատականին, այնպես էլ հետևություններին: Այլ կերպ՝ մեղադրյալ Ռ.Հայրապետյանի մեղավորության վերաբերյալ տրված լուծումները հիմնավորված են ու բավարար չափով պատճառաբանված, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել նյութական կամ դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտում, որը կարող է հիմք հանդիսանալ վերաքննիչ բողոքը բավարարելու համար: Ուստի, հիմք ընդունելով վերը նշված պատճառաբանությունները, վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ բողոքարկված դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 361-363-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝
Մեղադրյալ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանի պաշտպաններ Էդգար Արամյանի և Արմեն Մելքոնյանի վերաքննիչ բողոքը, մերժել։
Մեղադրյալ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ի ԵԴ1/3560/01/24 դատավճիռը թողնել անփոփոխ։
Պարզաբանում՝ սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստացման օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություն Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ
ստորագրություն Կ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/3560/01/24
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 04-12-2024 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 13-0596-24 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2024 թվականի մայիսի 14-ին՝ ժամը 19:15-ի սահմաններում, իր կողմից շահագործվող, <<ԲՄՎ>> մակնիշի 15 DS 555 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան կայանելու հարցի շուրջ Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 15 հասցեի մոտ՝ ճանապարհի երթեվեկելի հատվածում, վիճաբանել է Կարեն Վարոսի Խաչատրյանի հետ, որի ընթացքում մոտեցել է վերջինիս կողմից շահագործվող <<Ռենո>> մակնիշի 945 AR 61 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենային, բացել ավտոմեքենայի դուռը և մեքենայի սրահում ձեռքերով դիտավորությամբ հարվածներ հասցրել Կարեն Խաչատրայնի դեմքի և պարանոցի հատվածներին՝ պատճառելով մարմնական վնասվածքներ՝ արտահայտված դեմքի և պարանոցի շրջանների արյունազեղումների ձևով: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Ռուբիկ |
| Ազգանուն | Հայրապետյան |
| Հայրանուն | Վաչագանի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 195 Մաս 1 Կետ /2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Դատվածություն | |
| Դատվածություն | չդատված |
| Վիճակագրական տողի համարը | 5.8 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.2 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 04-12-2024 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 05-12-2024 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 09-12-2024 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/3560/01/24 Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 09 դեկտեմբերի 2024թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Գ.Պողոսյանս, 2024թ. դեկտեմբերի 5-ին ստանալով Ռուբիկ Վաչագանի Հայրա-պետյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ ԵԴ1/3560/ 01/24 (13-0596-24) քրեական գործն ու ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենս-գրքի 310-րդ հոդվածով, Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի Թիվ ԵԴ1/3560/01/24 քրեական գործն ստանձնել վարույթ և 2024թ. դեկտեմբերի 19-ին՝ ժամը 1530-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատա-րանի «Կենտրոն» նստավայրում (ք.Երևան, Տիգրան Մեծի 23/1) նշանակել նախնական դատա-լսումներ։ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Կազմակերպության անուն | ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԿԵՆՏՐՈՆ ԵՎ ՆՈՐՔ-ՄԱՐԱՇ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅԱՆ ԱՎԱԳ ԴԱՏԱԽԱԶ Գ.ԳՈՒՐԳԵՆՅԱՆ |
| Կազմակերպության հասցե | * |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | ՌՈՒԲԻԿ |
| Ազգանուն | ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ |
| Հայրանուն | ՎԱՉԱԳԱՆ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | ԱՐՄԵՆ |
| Ազգանուն | ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | ԿԱՐԵՆ |
| Ազգանուն | ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ |
| Հայրանուն | ՎԱՐՈՍԻ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 19-12-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Այլ նշումներ | ԵԴ1/3560/01/24 Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԻ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 19 դեկտեմբերի 2024թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը նա-խագահությամբ՝ դատավոր Գ.Պողոսյանի (այսուհետ՝ նաև Դատարան), քարտուղարությամբ՝ Ա. Հովհաննիսյանի, մասնակցությամբ` հանրային մեղադրող Գ.Գուրգենյանի (այսուհետ՝ նաև Մեղա-դրող), տուժող Կարեն Խաչատրյանի (այսուհետ՝ նաև Տուժող), մեղադրյալ Ռուբիկ Հայրապետյանի (այսուհետ՝ նաև Մեղադրյալ), պաշտպան Է.Այվազյանի (այսուհետ՝ նաև Պաշտպան), քննարկման առարկա դարձնելով Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փո-խելու, անփոփոխ թողնելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնի քննիչ Գ.Զաքարյանը 2024թ. մայիսի 14-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնել է թիվ 13-0596-23 քրեական վա-րույթը։ 2024թ. հուլիսի 13-ին թիվ 13-0596-24 քրեական վարույթը մակագրվել ՀՀ քննչական կո-միտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնի քննիչ Ռ.Խառատյանին (այսուհետ՝ նաև Քննիչ)։ Քննիչը 2024թ. նոյեմբերի 29-ի միջնորդությամբ թիվ 13-0596-24 քրեական վարույթով հըս-կող դատախազին միջնորդել է Մեղադրյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվա-ծի 1-ին մասով հարուցել հանրային քրեական հետապնդում։ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Գ.Գուրգենյանի 2024թ. նոյեմբերի 29-ի որոշմամբ Մեղադրյալի նկատմամբ ՀՀ քրեա-կան օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։ Քննիչը 2024թ. նոյեմբերի 29-ի որոշմամբ Մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման մի-ջոց է կիրառել բացակայելու արգելքը։ 2024թ. նոյեմբերի 29-ին Մեղադրյալին ներկայացվել է մեղադրանք։ 2024թ. դեկտեմբերի 3-ին թիվ 13-0596-24 (թիվ ԵԴ1/3560/01/24 քրեական գործ) քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհա-նուր իրավասության քրեական դատարան` ըստ էության քննելու համար: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դա-տավոր Գ.Պողոսյանը 2024թ. դեկտեմբերի 9-ի որոշմամբ թիվ ԵԴ1/3560/01/24 քրեական գործն ստանձնել է վարույթ և նշանակել նախնական դատալսումներ։ Մեղադրյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա. «2024 թվականի մայիսի 14-ին՝ ժամը 19:15-ի սահմաններում, իր կողմից շահագործվող, «ԲՄՎ» մակնիշի 15 DS 555 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան կայանելու հարցի շուրջ Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 15 հասցեի մոտ՝ ճանա-պարհի երթեվեկելի հատվածում, վիճաբանել է Կարեն Վարոսի Խաչատրյանի հետ, որի ընթաց-քում մոտեցել է վերջինիս կողմից շահագործվող «Ռենո» մակնիշի 945 AR 61 հաշվառման համա-րանիշի ավտոմեքենային, բացել ավտոմեքենայի դուռը և մեքենայի սրահում ձեռքերով դիտավո-րությամբ հարվածներ հասցրել Կարեն Խաչատրայնի դեմքի և պարանոցի հատվածներին՝ պատճ-առելով մարմնական վնասվածքներ՝ արտահայտված դեմքի և պարանոցի շրջանների արյունազե-ղումների ձևով»։ Կողմերի դիրքորոշումները. Մեղադրողը, բացատրելով, որ Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը վերացնելու կամ փոխելու հիմքեր չկան, գտավ, որ այն պետք է թողնվի ան-փոփոխ։ Պաշտպանը գտավ, որ ի սկզբանե Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու իրավաչափության պայմաններն առկա չեն եղել։ Մեղադրյալը դիրքորոշում չհայտնեց։ Դատարանի վերլուծությունը և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Նախնական դատալսումների ընթացքում սույն հոդվածով սահմանված հաջորդակա-նությամբ դատարանը քննարկման առարկա է դարձնում՝ 1) ինքնաբացարկի, բացարկի և վարույթին մասնակցելուց ազատելու հարցը. 2) վարույթի ընդդատության հարցը. 3) քրեական հետապնդումը դադարեցնելու կամ վարույթը կարճելու հարցը. 4) մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու հարցը. 5) գույքային հայց հարուցված լինելու դեպքում` գույքային պատասխանող ճանաչելու հարցը. 6) միջնորդության դեպքում` համաձայնեցման վարույթ կամ արագացված վարույթ կամ հա-մագործակցության վարույթով դատաքննության հատուկ կարգ կիրառելու հարցը. 7) հետազոտման ենթակա ապացույցների ծավալի հարցը. 8) ապացույցների թույլատրելիության հարցը. 9) այլ վերաբերելի հարցեր: 2. Սույն հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով նախատեսված հարցը կողմի միջնորդությամբ կամ դատարանի նախաձեռնությամբ կարող է քննարկվել առաջնահերթության կարգով»։ Նույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը»։ Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պար-տականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վար-քագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավո-րության դեպքում հանձնվում է անհապաղ»։ Նույն օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգ-տագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կա-յացնել նրա` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին: 2. Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին որոշումն անհապաղ ուղարկվում է սահմանային վերահսկողություն իրականացնող լիազոր մարմին»։ Նույն օրենսգրքի 270-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Դատական նիստի ընթացքում լուծվող յուրաքանչյուր հարցի վերաբերյալ դատարանը կայացնում է որոշում` նախապես լսելով դատական նիստին մասնակցող կողմերի կարծիքները: 2. Վարույթը կարճելու, քրեական հետապնդումը դադարեցնելու, խափանման միջոցը վե-րացնելու, փոխելու, անփոփոխ թողնելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ այն կիրառելու, ինք-նաբացարկ հայտնելու, բացարկն ընդունելու, վարույթին մասնակցելուց ազատելու, փորձաքըն-նություն նշանակելու, ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու, դատական տուգանք նշանակելու, վարույթից հեռացնելու մաuին որոշումները շարադրվում են առանձին փաuտաթղթի ձևով: 3. Մյուu բոլոր որոշումները դատարանի հայեցողությամբ կարող են կայացվել առանձին փաuտաթղթի ձևով կամ դրանք դատական նիuտի արձանագրության մեջ մտցնելով: 4. Դատարանի կայացրած բոլոր որոշումներն անմիջապես հրապարակվում են, իսկ առան-ձին փաuտաթղթի ձևով կայացված որոշումները երեք օրվա ընթացքում տրամադրվում են կողմե-րին: (...)»։ Նույն օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Նախնական դատալսումների ընթացքում դատարանը քննարկման առարկա է դարձ-նում մինչդատական վարույթում մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերաց-նելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու, իսկ եթե խափանման միջոց կիրառված չի եղել` այն կիրառելու հարցը»: Դատարանը, քննարկման առարկա դարձնելով Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խա-փանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, անփոփոխ թողնելու հարցը, հաշվի առնելով կողմերի դիր-քորոշումները և հիմք ընդունելով վերոգրյալ օրենսդրական պահանջները, գտնում է, որ Մեղա-դրյալի նկատմամբ կիրառված բացակայելու արգելք խափանման միջոցն անփոփոխ թողնելու հիմքն առկա է, այսինքն՝ բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ պատասխանատվությունից խու-սափելու համար Մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգտագործելով անձը հաստատող փաս-տաթուղթ, ու վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով չներկայանալով՝ չկատարել իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները, հետևաբար նրա փա-խուստը կանխելու և նրա վրա դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար նրա նկատմամբ կիրառված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը պետք է թողնվի անփո-փոխ։ Դատարանը նաև արձանագրում է, որ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից արդեն իսկ սահմանային վերահսկողություն իրականացնող լիազոր մարմինը տեղեկացվել է Մեղադրյալի կողմից ՀՀ սահմանը հատելու արգելքի մասին։ Վերոգրյալի հիման վրա ու ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 270-րդ և 311-րդ հոդվածներով՝ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանի նկատմամբ կիրառված Հայաստանի Հան-րապետությունից բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ։ Որոշումը բողոքարկման ենթակա չէ: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 19-12-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 21-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2024 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 21-02-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատավոր Գ․Պողոսյանի վատառողջ լինելու պատճառով |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 21-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:15 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 21-04-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 02-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Կազմի փոփոխություն
| Ամսաթիվ | 23-06-2025 |
|---|---|
| Փոփոխության հիմքը | Լիազորությունները դադարեցվել են |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.2 |
Մակագրել
| Երբ | 23-06-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Ռազմիկ |
| Ազգանուն | Մարիկյան |
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 27-06-2025 |
|---|---|
| Որոշում | Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան որոշում Վարույթ Ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին «27» հունիսի 2025 Ք. Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանիի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ռազմիկ Մարիկյանս,ստանալով թիվ ԵԴ1/3560/011/24 քրեական գործը, Պարզեցի 2024 թվականի դեկտեմբերի 4 ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան է ստացվել թիվ ԵԴ1/3560/01/24 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Քրեական գործը նույն օրը Էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել հանձնվել է Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Գագիկ Պողոսյանին: Դատավոր Գագիկ Պողոսյանի ժամանակավոր անաշխատունակության կապակցությամբ 2025 թվականի հունիսի 23-ին քրեական գործը Էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել և 2025 թվականի հունիսի 24-ին հանձնվել է դատավոր Ռազմիկ Մարիկյանին: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով՝ Որոշեցի Ստանձնել թիվ ԵԴ1/3560/01/24 քրեական գործի վարույթը և նշանակել դռնբաց նախնական դատալսումներ 2025 թվականի հուլիսի 9-ին ՝ ժամը 13:30-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Աջափնյակ 1 նստավայրում: Որոշման պատճենն ուղարկել հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնակիցներին՝ դրան կցելով հասցեատիրոջ իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ հուշաթերթ: ԴԱՏԱՎՈՐ ՌԱԶՄԻԿ ՄԱՐԻԿՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ռուբիկ |
| Ազգանուն | Հայրապետյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 09-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 13:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 09-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 15-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 15-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 12-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 12-09-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 15-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 15-10-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 27-11-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 27-11-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Վերդիկտ
| Ամսաթիվ | 27-11-2025 |
|---|---|
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Ռուբիկ |
| Ազգանուն | Հայրապետյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Կայացվել է վերդիկտ | Մեղադրական |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Հոդված |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 27-11-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 13:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 27-11-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 27-11-2025 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Ռուբիկ |
| Ազգանուն | Հայրապետյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 27-11-2025 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԴ1/3560/01/24 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ «27» նոյեմբերի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) նախագահող դատավոր՝ Ռազմիկ Մարիկյան դատական նիստերի քարտուղար՝ Գոռ Բադալյան մասնակցությամբ` հանրային մեղադրող Գուրգեն Գուրգենյանի տուժող Կարեն Խաչատրյանի պաշտպան Արմեն Մելքոնյանի մեղադրյալ Ռուբիկ Հայրապետյանի դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանի (ծնված՝ 20.07.1949թ., ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, թոշակառու, չդատված, հաշվառված և փաստացի բնակվում է Արագածոտնի մարզի Ապարան քաղաքի Գայի 28 տուն հասցեում)՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՊԱՐԶԵՑ 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2024 թվականի մայիսի 14-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախատեսված հանցագործության դեպքով ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 13-0596-24 քրեական վարույթը (այսուհետև՝ քրեական վարույթ)։ 2024 թվականի մայիսի 14-ի որոշմամբ Կարեն Վարոսի Խաչատրյանը քրեական վարույթով ճանաչվել է որպես տուժող: 2024 թվականի նոյեմբերի 29-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշում է կայացվել: 2024 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշմամբ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը: 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունից մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 13-0596-24 նախաքննական համարով քրեական գործը, որին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3560/01/24 համարը և մակագրվել դատավոր Գագիկ Պողոսյանին: Դատավոր Գագիկ Պողոսյանի լիազորությունների դադարեցման կապակցությամբ 2025 թվականի հունիսի 23-ին քրեական գործը մակագրվել և 2024 թվականի հունիսի 24-ին հանձնվել է դատավոր Ռազմիկ Մարիկյանին: 2025 թվականի հունիսի 27-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ռազմիկ Մարիկյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/3560/01/24 քրեական գործով վարույթը ստանձնելու մասին: 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ին Դատարանը թիվ ԵԴ1/3560/01/24 քրեական գործով կայացրել է մեղադրական վերդիկտ՝ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին մեղավոր ճանաչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ: 2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը. Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով` այն բանի համար, որ «նա 2024 թվականի մայիսի 14-ին՝ ժամը 19:15-ի սահմաններում իր կողմից շահագործվող «ԲՄՎ» մակնիշի 15 DS 555 hաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան կայանելու հարցի շուրջ Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 15 հասցեի մոտ՝ ճանապարհի երթևեկելի հատվածում, վիճաբանել է Կարեն Վարոսի Խաչատրյանի հոտ, որի ընթացքում մոտեցել է վերջինիս կողմից շահագործվող «Ռենո» մակնիշի 945 AR 61 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենային, բացել ավտոմեքենայի դուռը և մեքենայի սրահում ձեռքերով դիտավորությամբ հարվածներ հասցել Կարեն Խաչատրյանի դեմքի և պարանոցի հատվածներին՝ պատճառելով մարմնական վնասվածքներ՝ արտահայտված դեմքի և պարանոցի շրջանների արյունազեղումների ձևով: Այսպիսով՝ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարքի կատարում՝ ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարում:»։ 3. Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները. Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները. - Դատաքննության ընթացքում մեղադրյալ Ռուբիկ Հայրապետյանը ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ այդ օրը եկել է նշված վայր՝ եկեղեցի գնալու նպատակով։ Մեքենայով մոտեցել է աղբարկղներին, և քանի որ այդտեղ չի թույլատրվում կանգառ կատարել, ցանկացել է հետընթաց կատարել։ Այդ ժամանակ մեքենայի հետևի մասում իր մեքենան կայանել է տուժողը և քանի որ բավական տեղ է ունեցել, ինքը կարծել է, որ տուժողը ևս հետընթաց կկատարի, որպեսզի հնարավոր լինի կանգառ կատարել։ Սակայն հասկանալով, որ տուժողը չի կատարում հետընթաց՝ ձեռքով փորձել է հասկացնել իր մտադրությունը, և տեսնելով, որ դա չի իրականանում՝ իջել է իր մեքենայից, մոտեցել տուժողի մեքենային և խնդրել, որպեսզի նա հետընթաց կատարի, որից հետո հեռացել է՝ մտածելով, որ իր խնդրանքը չի մերժվի։ Տեսնելով, որ տուժողը հետընթաց չի կատարում, կրկին մոտեցել է մեքենային, տեսել որ նա ինչ-որ բան է խոսում, և քանի որ ունի լսողության խնդիր, որի համար ստացել է հաշմանդամության խումբ, բացել է մեքենայի դուռը, որպեսզի հաղորդակցությունը ստացվի նրանց մեջ և ասել «ախպեր ջան, ինչ կլինի մի քիչ հետ տուր»։ Սա է կազմել նրանց խոսակցության ողջ բովանդակությունը, և ինքը չի խփել տուժողին։ Իր հետ ունեցած միջադեպի արդյունքում նա չէր կարող մարմնական որևէ վնասվածք ստացած լինել, իսկ դրանց առկայությունը գուցե պայմանավորված է այլ անձի հետ կապված այլ միջադեպով, կամ տուժողն ինքն է իրեն վնասել։ Մեղադրյալը հայտնել է, որ տուժողին որպես թշնամի չի դիտարկում, նույնիսկ նրան խղճում է։ Տուժողը սուտ ցուցմունք է տվել և զարմանալի է, թե այդ պարագայում նման մարդիկ ինչու չեն ենթարկվում քրեական պատասխանատվության։ Նշել է, որ որևէ դրդապատճառ չի ունեցել նրան հարվածելու, իր ողջ կյանքում չի ունեցել դատավարության որևէ մասնակցի կարգավիճակ և չի հասկանում, թե տրամաբանությունը որն է հետընթաց կատարելու համար մարդուն հարվածելու։ Հայտնել է, որ մեքենայի դուռը բացել է, որ խոսի տուժողի հետ, քանի որ լսողական խնդրով պայմանավորված՝ չի հասկացել, թե տուժողը ինչ է ասել։ Երբ մոտեցել է, առանց դուռը բացելու խնդրել է իրեն էլ տեղ հատկացնի կանգնելու համար, իսկ հետո վերադարձել է, որպեսզի ևս մեկ անգամ խնդրի հետընթաց կատարել, քանի որ տուժողը չէր կատարել խնդրանքը և կարծել է, որ ձեռքի շարժումից հնարավոր է վիրավորած լինի տուժողին։ Խոսակցությունից հետո գնացել է այլ վայր, իսկ երբ վերադարձել է, նստել է իր մեքենան ու հեռացել։ Մտքով չի անցել, որ կարող է տուժողը հաղորդում ներկայացրած լինի, քանի որ այդպես կարծելու որևէ հիմք չի ունեցել։ Առաջին անգամը ոչ անմիջականորեն է հաղորդակցվել է տուժողի հետ, իսկ հետո ասել «ախպեր ջան, դժվա՞ր ա քո համար կես մետր հետ տաս», իսկ երբ տուժողը փորձել է պատասխանել, նա մարմնով մոտեցել է նրան, որպեսզի իր համար լսելի լինի, հակառակ պարագայում իր առողջական վիճակով պայմանավորված՝ չէր կարող ընկալել։ Հետո, երբ մերժում է ստացել՝ թողել հեռացել է։ Սկզբում կայանել է աղբամանների կողքին, հետո հիշել է, որ այդ վայրում չի թույլատրվում կանգառ կատարել, փոքր ինչ հետ է գնացել, սակայն աղբամանները ազատելու համար անհրաժեշտ էր հետընթացը շարունակել։ Դեպքի վայրի հատվածում նախկինում երբևէ չի կայանել, վերջին անգամ այնտեղ եղել է մոտավորապես 5 տարի առաջ, և չի իմացել, որ առջևում բակ կա, հակառակ պարագայում մուտք կգործեր այնտեղ։ Հայտնել է նաև, որ տուժողը ստում է, սակայն դրդապատճառը չգիտի։ Նշել է, որ տուժողին չի ասել՝ «քեզ հլը չեմ խփում, որ խփեմ կսատկես», և եթե նույնիսկ ասած էլ լիներ, դա ապացուցում է այն հանգամանքը, որ նա չի հարվածել տուժողին։ Նշել է, որ տուժողը իրեն չի հայհոյել, որը միգուցե հանդիսանար նրան հարվածելու շարժառիթ։ Եթե նպատակ ունենար տուժողին հարվածել, ապա մարմնով մուտք չէր գործի մեքենայի մեջ, որովհետև այդպես անհարմար կլիներ։ Տուժողը շատ մարդկանց է վատություն արել, և նրա պատճառով շատերն են նստել մեղադրյալի աթոռին։ - Դատաքննության ընթացքում տուժող Կարեն Խաչատրյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2024 թվականի մայիսի 24-ին նա ցանկացել է մեքենան կայանել եկեղեցու մոտակայքում, և այդ ժամանակ մեղադրյալի մեքենան գտնվել է այդ բակի ուղեփակոցի մոտ, և վարորդը ցանկացել է մուտք գործել բակ։ Երբ ինքը իր վարած մեքենան կայանել է աղբամանների մոտակայքում, մեղադրյալը մտափոխվել է, որից հետո մեքենայով հետընթաց է կատարել և կոպիտ ձևով ասել, որ ինքը հետ քաշի մեքենան։ Ինքը համաձայն չէ մեղադրական եզրակացության մեջ առկա այն ձևակերպմանը, որ մատ է ցույց տվել, քանի որ նման բնավորության գիծ չունի։ Երբ մեղադրյալն իրեն ասել է, որ մեքենան հետ քաշի, նրան պատասխանել է, որ չի կարող, քանի որ հետևում տեղ չկա, որից հետո մեղադրյալը պտտվել և հանգիստ հեռացել է։ Դրանից հետո մեղադրյալը հետ է վերադարձել, և քանի որ իր ավտոմեքենայի ապակին եղել է իջեցրած, բռունցքով հարվածել է իր դեմքին։ Չի հիշում, թե կոնկրետ ինչ է ասել այդ պահին, ըստ իրեն՝ հարցրել է հարվածելու պատճառը, որից հետո մեղադրյալը հեռացել է։ Տուժողը պատուհանը բարձրացրել է, որ նման վարքագիծ այլևս չկրկնվի մեղադրյալի կողմից, սակայն նա, հետ վերադառնալով, բացել է մեքենայի դուռը, հարվածներ է հասցրել, շորերից քաշքշել, և այս վարքագիծը շարունակվել է մոտ 3-4 անգամ։ Հայտնել է նաև, որ խոսելու նպատակով մեղադրյալն իրեն այլ տեղ է հրավիրել։ Հարվածների հետևանքով վնասվել է պարանոցը և դեմքի ձախ կողմը։ Այնուհետև մեղադրյալը նստել է իր մեքենան, որի հետ կապված հստակ չի հիշում, հետո անցել մայթի հատված, այնտեղից հնչեցրել հայհոյանքներ և գնացել մասնակցելու հանրահավաքին։ Դրանից հետո մոտավորապես 10-15 րոպեների ընթացքում մեղադրյալը վերադարձել է, նստել մեքենան ու հեռացել։ Ինքը մի քանի հարված է ստացել մեղադրյալի կողմից, առաջին հարվածը եղել է առանց մեքենայի դուռը բացելու։ Նախկինում պարբերաբար նկատել է, թե ինչպես է մեղադրյալի կողմից վարվող մեքենան մուտք գործում այդ բակ։ Առաջին հարվածը երբ ստացել է, մեղադրյալը մարմնով չի մտել իր մեքենան։ Հայտարարել է, որ ինքն անցնում է այլ վարույթներով և ունի տուժողի դատավարական կարգավիճակ, քանի որ ինքն իրեն հարգում է։ - «Փարկինգ Սիթի» ՓԲ ընկերությունից ստացված արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ դեպքին վերաբերելի տեսագրությունով բեռնված լազերային սկավառակի զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը, որի համաձայն՝ առկա է թվով չորս տեսանկարահանող սարքերի տեսագրություններ, որոնց դիտմամբ պարզվել է, որ քրեական վարույթի համար նշանակություն ունի CAM 2/4/5 տեսանկարահանող սարքերի տեսագրությունները։ Տեսագրության վերևի ձախ հատվածում գրված է 14․05․2024 թվական ժամը 18։49։40 րոպեն։ Տեսաօբյեկտիվը ուղղված է Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 13 հասցեի դիմաց, որտեղ երևում է փողոցի բանուկ հատվածը, մեքենաների անցուդարձը և մայթեզրին ամբողջությամբ կայանված են ավտոմեքենաներ։ Մայթեզրին երևում է դեղին, կապույտ և կանաչ աղբամանները։ Ժամը 19։15։42 րոպեին տեսաօբվյեկտիվում երևում է, թե ինչպես է զուգահեռ դանդաղ փորձում կայանել սև գույնի ավտոմեքենան, որը կայանում է աղբամանի արկղերին զուգահեռ և դանդաղ սկսում է հետ ընթանալ։ Տեսաօբյեկտիվում երևում է սպիտակ գույնի ավտոմեքենա, որի դիմացի թափարգելը սև գույնի է: «Ռենո» մակնիշի 945 AR 61 հաշվառման համարանիշի մեքենան կայանում է աղբամանների մոտ, իսկ սև գույնի ավտոմեքենան, հետընթաց կատարելով, հասնելով «Ռենո» մակնիշի ավտոմեքենայի մոտ, ժամը 19։16։30 րոպեին կայանում է: Կայանման պահին պարզ է դառնում, որ սև ավտոմեքենան «ԲՄՎ» մակնիշի է, սակայն հաշվառման համարանիշները չեն երևում։ Ժամը 19։16։52 րոպեին «ԲՄՎ» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը իջնելով մոտենում է «Ռենո» մակնիշի ավտոմեքենային, հենվելով մեքենային՝ ինչ-որ բան զրուցում «Ռենոյի» վարորդի հետ՝ ձեռքերը շարժելով, այնուհետև հետ քայլում, դրանից հետո՝ ժամը 19։17։20 րոպեին, հետ շարժում կատարում դեպի «Ռենո» մեքենան, այնուհետև մեքենայի դուռը բացելով՝ «ԲՄՎ» մակնիշի մեքենայի վարորդը ամբողջ իրանով հայտնվում է «Ռենո» մեքենայում, այնուհետև ժամը 19։17։46 րոպեին դուռը փակում է, դուրս գալով մեքենայից՝ մի քանի քայլ կատարում և կրկին ժամը 19։18։05 րոպեին նորից բացում է «Ռենո» մակնիշի ավտոմեքենայի դուռը ու կիսով չափով մտնում է մեքենայի ներսը։ Ժամը 19։18։45 րոպեին դուրս է գալիս մեքենայից, փակում դուռը և դրանից հետո մոտենում է դռանը, պատուհանից ինչ-որ բան է ասում և նստում իր մեքենան և մեքենայից դուրս գալով՝ հեռանում տեսանկարահանող սարքի տեսաօբյեկտիվից։ Բացի արձանագրության հրապարակումից, դատական քննության ընթացքում նաև դիտվել է վերը նշված տեսագրությունը, որի բովանդակությունն ամբողջությամբ համընկնում է կազմված արձանագրությանը: - ՀՀ ԱՆ ԴԲԳԳԿ-ից ստացված՝ փորձագետի թիվ 0705 եզրակացությունը, համաձայն որի՝ Կարեն Խաչատրյանի մարմնական վնասվածքները՝ դեմքի, պարանոցի շրջանների քերծվածների, արյունազեղումների ձևով, հասցվել են՝ բութ, կոշտ առարկաներով, հնարավոր է՝ որոշման մեջ նշված ժամկետին, չի բացառվում նաև նշվող հանգամանքներում, որոնք առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում։ - Տուժող Կարեն Խաչատրյանի մասնակցությամբ կատարված դեպքի վայրի զննության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննության ընթացքում մասնակից Կարեն Խաչատրյանը մատնացույց է արել այն վայրը, որտեղ տեղի է ունեցել միջադեպը։ - Տուժող Կարեն Վարոսի Խաչատրյանի հաղորդում ներկայացնելու մասին արձանագրությունը, որի համաձայն՝ Կարեն Վարոսյանը 2024 թվականի մայիսի 14-ին՝ ժամը 20:00-ին ներկայացրել է իր նկատմամբ բռնություն կատարված լինելու վերաբերյալ հաղորդում: Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները. ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանից ստացված տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Ռուբիկ Հայրապետյանը դատվածություն չունի: ՊԵԿ տվյալների շտեմարանից արտատպված տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Ռուբիկ Հայրապետյանի եկամուտը դեպքին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում բացակայում է: 4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները. Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցների հիման վրա Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների և 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ին կայացված մեղադրական վերդիկտի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (նա 2024 թվականի մայիսի 14-ին՝ ժամը 19:15-ի սահմաններում իր կողմից շահագործվող «ԲՄՎ» մակնիշի 15 DS 555 hաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան կայանելու հարցի շուրջ Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 15 հասցեի մոտ՝ ճանապարհի երթևեկելի հատվածում, վիճաբանել է Կարեն Վարոսի Խաչատրյանի հոտ, որի ընթացքում մոտեցել է վերջինիս կողմից շահագործվող «Ռենո» մակնիշի 945 AR 61 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենային, բացել ավտոմեքենայի դուռը և մեքենայի սրահում ձեռքերով դիտավորությամբ հարվածներ հասցել Կարեն Խաչատրյանի դեմքի և պարանոցի հատվածներին՝ պատճառելով մարմնական վնասվածքներ՝ արտահայտված դեմքի և պարանոցի շրջանների արյունազեղումների ձևով) այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալ Ռուբիկ Հայրապետյանի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասը։ Դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է, ի թիվս այլնի, հատկապես նրանով, որ տուժողը իր ցուցմունքով հայտնել է Ռուբիկ Հայրապետյանի կողմից իրեն մեկից ավելի անգամ հարվածելու մասին, դեպքի վայրի տեսագրությամբ հստակ երևում է, որ մեղադրյալն ամբողջ իրանով հայտնվում է տուժողի ավտոմեքենայում, տուժողը դեպքից անմիջապես հետո հաղորդում է ներկայացրել, իսկ դատաբժշկական եզրակացության համաձայն՝ Կարեն Խաչատրյանի մարմնական վնասվածքները՝ դեմքի, պարանոցի շրջանների քերծվածների, արյունազեղումների ձևով, հասցվել են՝ բութ, կոշտ առարկաներով, հնարավոր է՝ որոշման մեջ նշված ժամկետին, չի բացառվում նաև նշվող հանգամանքներում, որոնք առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում: Այս առումով, Դատարանն արժանահավատ չի համարում մեղադրյալի տված ցուցմունքը, որ ինքը տուժողին չի հարվածել, և գտնում է, որ նշված ցուցմունքով մեղադրյալը փորձում է խուսափել քրեական պատասխանատվությունից: Ինչ վերաբերում է պաշտպանական կողմի այն դիտարկմանը, որ տուժողի ցուցմունքն արժանահավատ չէ, քանի որ նա այլ բազմաթիվ քրեական վարույթներով ունի տուժողի դատավարական կարգավիճակ՝ Դատարանը գտնում է, որ տարբեր վարույթներով տուժողի դատավարական կարգավիճակ ունենալու հանգամանքն, ինքնին, տուժողի ցուցմունքն անարժանահավատ չի դարձնում: Հակառակ մեկնաբանման դեպքում կարող է ստացվել անթույլատրելի մի իրավիճակ, որ նման հանգամանքը օգտագործելով՝ անձի նկատմամբ բռնություն գործադրվի՝ ակնկալելով, որ դատարանները նրա ցուցմունքն արժանավատ չեն գնահատի: Ընդ որում, այս առումով Դատարանը փաստում է, որ Դատարանի ներքին համոզմունքը, որ անձը հանցանք է կատարել, պետք է լինի ոչ թե կամայական, այլ բխի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը: Ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, հետևաբար անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։ Դատարանի այս դիրքորոշումը բխում է նաև Վճռաբեկ դատարանի՝ Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի՝ թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման շրջանակներում արտահայտած իրավական դիրքորոշումից առ այն, որ. «Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։ Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։ Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա։ Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։»: Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ դատավճռի հիմքում դրված՝ փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությունը բացառում է Ռուբիկ Հայրապետյանին ներկայացված մեղադրանքի (ֆիզիկական ներգործության ենթարկելը) ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։ Դատարանը որպես մեղադրյալ Ռուբիկ Հայրապետյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը: Դատարանն արձանագրում է, որ Ռուբիկ Հայրապետյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքները բացակայում են: Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ Ռուբիկ Հայրապետյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դատվածություն չունենալու հանգամանքը: Դատարանը, դրական պատասխանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերին, գտնում է, որ կատարած արարքի համար Ռուբիկ Հայրապետյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝ (…) 2. Ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ են համարվում սույն օրենսգրքով նախատեսված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում 2 տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ: (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ 1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե Դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: 4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Հարվածներ հասցնելը կամ բռնի այլ գործողություններ կատարելը, եթե չեն առաջացել սույն օրենսգրքի 171-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքները` պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով: (…): Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրյալի կողմից կատարած հանցագործության եղանակը, տեղը, ժամանակը, հանցագործության շարժառիթը և նպատակները, դիտավորության տեսակը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ և 69-րդ հոդվածներով, գտնում է, որ Ռուբիկ Հայրապետյանին հոդվածի սանկցիայով նախատեսված տուգանքի ձևով պատիժ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝ (…) 3.Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։ (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն. (…) Ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները, (…): Քրեաիրավական նշված նորմերի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ տուգանքի հաշվարկման հիմքում դրվում է ոչ թե նվազագույն աշխատավարձը, այսինքն՝ պետությունում սահմանված ֆիքսված որևէ գումար, այլ հանցանք կատարած անձի եկամուտը: Հաշվի առնելով այն, որ քրեական նոր օրենսգրքում տուգանքի հաշվարկման հիմքում դրվում է հանցանք կատարած անձի եկամուտը, օրենսդիրը կարգավորել է նաև այն իրավիճակները, երբ անձը եկամուտ չունի կամ դրա չափը անհնարին է պարզել: Այդ դեպքերում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափով: Հաշվի առնելով, այն հանգամանքը, որ «Էկենգ» ՓԲԸ փոխգործելիության հարթակի միջոցով ստացված տեղեկանքի համաձայն՝ դեպքին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում մեղադրյալ Ռուբիկ Հայրապետյանի եկամուտը բացակայել է, ուստի նրա նկատմամբ որպես պատիժ նշանակվող տուգանքի չափը պետք է որոշվի ՀՀ-ում սահմանված նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափով: 2022 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ընդունված՝ «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ին ՀՀ-ում որպես նվազագույն ամսական աշխատավարձ է սահմանվել 75.000 ՀՀ դրամը: Նման պայմաններում, հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Ռուբիկ Հայրապետյանն իրեն մեղսագրվող հանցանքը կատարել է 2024 մայիսի 14-ին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ վերջինիս նկատմամբ կիրառելի է ներկայում գործող նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափը: Հիմք ընդունելով մեղադրյալ Ռուբիկ Հայրապետյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը և պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև վերջինիս կողմից կատարված հանցանքի բնույթն ու նշանակությունը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես պատիժ պետք Է նշանակվի տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով: Դատարանը, հաշվի առնելով մեղադրյալի գույքային դրությունը գտնում է, որ վերջինս ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարել տուգանքը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն. (…) 7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել։ 8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը` 1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով, 2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: (…) Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալին պետք է թույլատրել որպես պատիժ նշանակված 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս 12 (տասներկու) ամսվա ընթացքում՝ նվազագույնը 31.250 (երեսունմեկ հազար երկու հարյուր հիսուն) ՀՀ դրամի չափով՝ ըստ նրա և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի: Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Ռուբիկ Հայրապետյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ գրավը, պետք է վերացնել և Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դեպոզիտ հաշվին մուծված 500.000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով գրավը պետք է վերադարձնել գրավը վճարած անձին: Անդրադառնալով արտավարութային փաստաթղթերի տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ վարույթն իրականացնող մարմնի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 28-ի որոշմամբ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված փաստաթղթերը պետք է պահել գործի հետ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում: Անդրադառնալով վարութային ծախսերի հարցին՝ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-6-րդ կետերով նախատեսված վարութային ծախսեր չկան, իսկ 7-րդ կետով նախատեսված ծախսերի վերաբերյալ տվյալները բացակայում են: Ավելին` այդ վարութային ծախսերի հատուցման պահանջ Դատարանին չի ներկայացվել։ Հետևաբար՝ Դատարանը գտնում է, որ վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ, 276-րդ և 347-349-րդ հոդվածներով` Դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասով սահմանված կարգով՝ թույլատրել Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին դատավճռով նշանակված 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 1 (մեկ) տարվա ընթացքում՝ ամսական նվազագույնը 31.250 (երեսունմեկ հազար երկու հարյուր հիսուն) ՀՀ դրամի չափով՝ ըստ նրա և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանի նկատմամբ կիրառված գրավ խափանման միջոցը վերացնել և Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դեպոզիտ հաշվին մուծված 500.000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով գրավը վերադարձնել գրավը վճարած անձին: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վարույթն իրականացնող մարմնի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 28-ի որոշմամբ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված փաստաթղթերը պետք է պահել գործի հետ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում: Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված: Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով և 377-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ՌԱԶՄԻԿ ՄԱՐԻԿՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 27-11-2025 |
| Գործը քննվել է | Դռնբաց |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 13-02-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 87,35,81 |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 30-01-2026 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 13-02-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատոր՝ «87» թերթ, 2-րդ հատոր՝ «35» թերթ, 3-րդ հատոր՝ «81» թերթ |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-17619 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/3560/01/24
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 05-02-2026 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 25-01-2026 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Մելքոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Էդգար |
| Ազգանուն | Արամյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Ռուբիկ Հայրապետյան Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 27.11.2025թ. կայացված դատավճիռը և Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին արդարացնել : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 18-02-2026 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 5.8 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 18-02-2026 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Մաթևոսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Վաչե |
| Ազգանուն | Մարգարյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 27-02-2026 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 11-03-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 11-03-2026 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Ռուբիկ |
| Ազգանուն | Հայրապետյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/3560/01/24 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ Կ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ք.ԲԱԴԱԼՅԱՆԻ «11» մարտի 2026թ. ք.Երևան դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ի ԵԴ1/3560/01/24 դատավճռի դեմ մեղադրյալ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանի պաշտպաններ Էդգար Արամյանի և Արմեն Մելքոնյանի (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբերներ) վերաքննիչ բողոքը. ՊԱՐԶԵՑ՝ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2024 թվականի մայիսի 14-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախատեսված հանցագործության դեպքով ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 13-0596-24 քրեական վարույթը։ 2024 թվականի մայիսի 14-ի որոշմամբ ****ը քրեական վարույթով ճանաչվել է որպես տուժող: 2024 թվականի նոյեմբերի 29-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանի նկատմամբ որոշում է կայացվել հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 2024 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշմամբ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը: 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունից՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է 13-0596-24 նախաքննական համարով քրեական գործը, որը ԵԴ1/3560/01/24 համարի ներքո մակագրվել դատավոր Գագիկ Պողոսյանին: Դատավոր Գագիկ Պողոսյանի լիազորությունների դադարեցման կապակցությամբ 2025 թվականի հունիսի 23-ին քրեական գործը մակագրվել և 2024 թվականի հունիսի 24-ին հանձնվել է դատավոր Ռազմիկ Մարիկյանին: 2025 թվականի հունիսի 27-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ռազմիկ Մարիկյանի կողմից որոշում է կայացվել ԵԴ1/3560/01/24 քրեական գործով վարույթն ստանձնելու մասին: 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ին ԵԴ1/3560/01/24 քրեական գործով կայացրել է մեղադրական վերդիկտ՝ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին մեղավոր ճանաչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ: Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ի դատավճռով Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասով սահմանված կարգով՝ թույլատրվել է Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին դատավճռով նշանակված 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 1 (մեկ) տարվա ընթացքում՝ ամսական նվազագույնը 31.250 (երեսունմեկ հազար երկու հարյուր հիսուն) ՀՀ դրամի չափով՝ ըստ նրա և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի: Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ 2026 թվականի փետրվարի 04-ին վերաքննիչ բողոք են ներկայացրել պաշտպաններ Էդգար Արամյանը և Արմեն Մելքոնյանը, որը 2026 թվականի փետրվարի 05-ին մուտքագրվել է Վերաքննիչ դատարանում։ Վերաքննիչ դատարանի 2026 թվականի փետրվարի 27-ի որոշմամբ պաշտպաններ Էդգար Արամյանի և Արմեն Մելքոնյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատական քննություն։ Գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքներ. Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա 2024 թվականի մայիսի 14-ին՝ ժամը 19:15-ի սահմաններում իր կողմից շահագործվող «****» մակնիշի **** hաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան կայանելու հարցի շուրջ Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 15 հասցեի մոտ՝ ճանապարհի երթևեկելի հատվածում, վիճաբանել է ****ի հոտ, որի ընթացքում մոտեցել է վերջինիս կողմից շահագործվող «****» մակնիշի **** հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենային, բացել ավտոմեքենայի դուռը և մեքենայի սրահում ձեռքերով դիտավորությամբ հարվածներ հասցել ****ի դեմքի և պարանոցի հատվածներին՝ պատճառելով մարմնական վնասվածքներ՝ արտահայտված դեմքի և պարանոցի շրջանների արյունազեղումների ձևով: Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի՝ «Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները» վերտառությամբ բաժնի համաձայն՝ «Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները. - Դատաքննության ընթացքում մեղադրյալ Ռուբիկ Հայրապետյանը ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ այդ օրը եկել է նշված վայր՝ եկեղեցի գնալու նպատակով։ Մեքենայով մոտեցել է աղբարկղներին, և քանի որ այդտեղ չի թույլատրվում կանգառ կատարել, ցանկացել է հետընթաց կատարել։ Այդ ժամանակ մեքենայի հետևի մասում իր մեքենան կայանել է տուժողը և քանի որ բավական տեղ է ունեցել, ինքը կարծել է, որ տուժողը ևս հետընթաց կկատարի, որպեսզի հնարավոր լինի կանգառ կատարել։ Սակայն հասկանալով, որ տուժողը չի կատարում հետընթաց՝ ձեռքով փորձել է հասկացնել իր մտադրությունը, և տեսնելով, որ դա չի իրականանում՝ իջել է իր մեքենայից, մոտեցել տուժողի մեքենային և խնդրել, որպեսզի նա հետընթաց կատարի, որից հետո հեռացել է՝ մտածելով, որ իր խնդրանքը չի մերժվի։ Տեսնելով, որ տուժողը հետընթաց չի կատարում, կրկին մոտեցել է մեքենային, տեսել որ նա ինչ-որ բան է խոսում, և քանի որ ունի լսողության խնդիր, որի համար ստացել է հաշմանդամության խումբ, բացել է մեքենայի դուռը, որպեսզի հաղորդակցությունը ստացվի նրանց մեջ և ասել «ախպեր ջան, ինչ կլինի մի քիչ հետ տուր»։ Սա է կազմել նրանց խոսակցության ողջ բովանդակությունը, և ինքը չի խփել տուժողին։ Իր հետ ունեցած միջադեպի արդյունքում նա չէր կարող մարմնական որևէ վնասվածք ստացած լինել, իսկ դրանց առկայությունը գուցե պայմանավորված է այլ անձի հետ կապված այլ միջադեպով, կամ տուժողն ինքն է իրեն վնասել։ Մեղադրյալը հայտնել է, որ տուժողին որպես թշնամի չի դիտարկում, նույնիսկ նրան խղճում է։ Տուժողը սուտ ցուցմունք է տվել և զարմանալի է, թե այդ պարագայում նման մարդիկ ինչու չեն ենթարկվում քրեական պատասխանատվության։ Նշել է, որ որևէ դրդապատճառ չի ունեցել նրան հարվածելու, իր ողջ կյանքում չի ունեցել դատավարության որևէ մասնակցի կարգավիճակ և չի հասկանում, թե տրամաբանությունը որն է հետընթաց կատարելու համար մարդուն հարվածելու։ Հայտնել է, որ մեքենայի դուռը բացել է, որ խոսի տուժողի հետ, քանի որ լսողական խնդրով պայմանավորված՝ չի հասկացել, թե տուժողը ինչ է ասել։ Երբ մոտեցել է, առանց դուռը բացելու խնդրել է իրեն էլ տեղ հատկացնի կանգնելու համար, իսկ հետո վերադարձել է, որպեսզի ևս մեկ անգամ խնդրի հետընթաց կատարել, քանի որ տուժողը չէր կատարել խնդրանքը և կարծել է, որ ձեռքի շարժումից հնարավոր է վիրավորած լինի տուժողին։ Խոսակցությունից հետո գնացել է այլ վայր, իսկ երբ վերադարձել է, նստել է իր մեքենան ու հեռացել։ Մտքով չի անցել, որ կարող է տուժողը հաղորդում ներկայացրած լինի, քանի որ այդպես կարծելու որևէ հիմք չի ունեցել։ Առաջին անգամը ոչ անմիջականորեն է հաղորդակցվել է տուժողի հետ, իսկ հետո ասել «ախպեր ջան, դժվա՞ր ա քո համար կես մետր հետ տաս», իսկ երբ տուժողը փորձել է պատասխանել, նա մարմնով մոտեցել է նրան, որպեսզի իր համար լսելի լինի, հակառակ պարագայում իր առողջական վիճակով պայմանավորված՝ չէր կարող ընկալել։ Հետո, երբ մերժում է ստացել՝ թողել հեռացել է։ Սկզբում կայանել է աղբամանների կողքին, հետո հիշել է, որ այդ վայրում չի թույլատրվում կանգառ կատարել, փոքր ինչ հետ է գնացել, սակայն աղբամանները ազատելու համար անհրաժեշտ էր հետընթացը շարունակել։ Դեպքի վայրի հատվածում նախկինում երբևէ չի կայանել, վերջին անգամ այնտեղ եղել է մոտավորապես 5 տարի առաջ, և չի իմացել, որ առջևում բակ կա, հակառակ պարագայում մուտք կգործեր այնտեղ։ Հայտնել է նաև, որ տուժողը ստում է, սակայն դրդապատճառը չգիտի։ Նշել է, որ տուժողին չի ասել՝ «քեզ հլը չեմ խփում, որ խփեմ կսատկես», և եթե նույնիսկ ասած էլ լիներ, դա ապացուցում է այն հանգամանքը, որ նա չի հարվածել տուժողին։ Նշել է, որ տուժողը իրեն չի հայհոյել, որը միգուցե հանդիսանար նրան հարվածելու շարժառիթ։ Եթե նպատակ ունենար տուժողին հարվածել, ապա մարմնով մուտք չէր գործի մեքենայի մեջ, որովհետև այդպես անհարմար կլիներ։ Տուժողը շատ մարդկանց է վատություն արել, և նրա պատճառով շատերն են նստել մեղադրյալի աթոռին։ - Դատաքննության ընթացքում տուժող ****ը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2024 թվականի մայիսի 24-ին նա ցանկացել է մեքենան կայանել եկեղեցու մոտակայքում, և այդ ժամանակ մեղադրյալի մեքենան գտնվել է այդ բակի ուղեփակոցի մոտ, և վարորդը ցանկացել է մուտք գործել բակ։ Երբ ինքը իր վարած մեքենան կայանել է աղբամանների մոտակայքում, մեղադրյալը մտափոխվել է, որից հետո մեքենայով հետընթաց է կատարել և կոպիտ ձևով ասել, որ ինքը հետ քաշի մեքենան։ Ինքը համաձայն չէ մեղադրական եզրակացության մեջ առկա այն ձևակերպմանը, որ մատ է ցույց տվել, քանի որ նման բնավորության գիծ չունի։ Երբ մեղադրյալն իրեն ասել է, որ մեքենան հետ քաշի, նրան պատասխանել է, որ չի կարող, քանի որ հետևում տեղ չկա, որից հետո մեղադրյալը պտտվել և հանգիստ հեռացել է։ Դրանից հետո մեղադրյալը հետ է վերադարձել, և քանի որ իր ավտոմեքենայի ապակին եղել է իջեցրած, բռունցքով հարվածել է իր դեմքին։ Չի հիշում, թե կոնկրետ ինչ է ասել այդ պահին, ըստ իրեն՝ հարցրել է հարվածելու պատճառը, որից հետո մեղադրյալը հեռացել է։ Տուժողը պատուհանը բարձրացրել է, որ նման վարքագիծ այլևս չկրկնվի մեղադրյալի կողմից, սակայն նա, հետ վերադառնալով, բացել է մեքենայի դուռը, հարվածներ է հասցրել, շորերից քաշքշել, և այս վարքագիծը շարունակվել է մոտ 3-4 անգամ։ Հայտնել է նաև, որ խոսելու նպատակով մեղադրյալն իրեն այլ տեղ է հրավիրել։ Հարվածների հետևանքով վնասվել է պարանոցը և դեմքի ձախ կողմը։ Այնուհետև մեղադրյալը նստել է իր մեքենան, որի հետ կապված հստակ չի հիշում, հետո անցել մայթի հատված, այնտեղից հնչեցրել հայհոյանքներ և գնացել մասնակցելու հանրահավաքին։ Դրանից հետո մոտավորապես 10-15 րոպեների ընթացքում մեղադրյալը վերադարձել է, նստել մեքենան ու հեռացել։ Ինքը մի քանի հարված է ստացել մեղադրյալի կողմից, առաջին հարվածը եղել է առանց մեքենայի դուռը բացելու։ Նախկինում պարբերաբար նկատել է, թե ինչպես է մեղադրյալի կողմից վարվող մեքենան մուտք գործում այդ բակ։ Առաջին հարվածը երբ ստացել է, մեղադրյալը մարմնով չի մտել իր մեքենան։ Հայտարարել է, որ ինքն անցնում է այլ վարույթներով և ունի տուժողի դատավարական կարգավիճակ, քանի որ ինքն իրեն հարգում է։ - «Փարկինգ Սիթի» ՓԲ ընկերությունից ստացված արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ դեպքին վերաբերելի տեսագրությունով բեռնված լազերային սկավառակի զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը, որի համաձայն՝ առկա է թվով չորս տեսանկարահանող սարքերի տեսագրություններ, որոնց դիտմամբ պարզվել է, որ քրեական վարույթի համար նշանակություն ունի CAM 2/4/5 տեսանկարահանող սարքերի տեսագրությունները։ Տեսագրության վերևի ձախ հատվածում գրված է 14․05․2024 թվական ժամը 18։49։40 րոպեն։ Տեսաօբյեկտիվը ուղղված է Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 13 հասցեի դիմաց, որտեղ երևում է փողոցի բանուկ հատվածը, մեքենաների անցուդարձը և մայթեզրին ամբողջությամբ կայանված են ավտոմեքենաներ։ Մայթեզրին երևում է դեղին, կապույտ և կանաչ աղբամանները։ Ժամը 19։15։42 րոպեին տեսաօբվյեկտիվում երևում է, թե ինչպես է զուգահեռ դանդաղ փորձում կայանել սև գույնի ավտոմեքենան, որը կայանում է աղբամանի արկղերին զուգահեռ և դանդաղ սկսում է հետ ընթանալ։ Տեսաօբյեկտիվում երևում է սպիտակ գույնի ավտոմեքենա, որի դիմացի թափարգելը սև գույնի է: «****» մակնիշի **** հաշվառման համարանիշի մեքենան կայանում է աղբամանների մոտ, իսկ սև գույնի ավտոմեքենան, հետընթաց կատարելով, հասնելով «****» մակնիշի ավտոմեքենայի մոտ, ժամը 19։16։30 րոպեին կայանում է: Կայանման պահին պարզ է դառնում, որ սև ավտոմեքենան «****» մակնիշի է, սակայն հաշվառման համարանիշները չեն երևում։ Ժամը 19։16։52 րոպեին «****» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը իջնելով մոտենում է «****» մակնիշի ավտոմեքենային, հենվելով մեքենային՝ ինչ-որ բան զրուցում «****յի» վարորդի հետ՝ ձեռքերը շարժելով, այնուհետև հետ քայլում, դրանից հետո՝ ժամը 19։17։20 րոպեին, հետ շարժում կատարում դեպի «****» մեքենան, այնուհետև մեքենայի դուռը բացելով՝ «****» մակնիշի մեքենայի վարորդը ամբողջ իրանով հայտնվում է «****» մեքենայում, այնուհետև ժամը 19։17։46 րոպեին դուռը փակում է, դուրս գալով մեքենայից՝ մի քանի քայլ կատարում և կրկին ժամը 19։18։05 րոպեին նորից բացում է «****» մակնիշի ավտոմեքենայի դուռը ու կիսով չափով մտնում է մեքենայի ներսը։ Ժամը 19։18։45 րոպեին դուրս է գալիս մեքենայից, փակում դուռը և դրանից հետո մոտենում է դռանը, պատուհանից ինչ-որ բան է ասում և նստում իր մեքենան և մեքենայից դուրս գալով՝ հեռանում տեսանկարահանող սարքի տեսաօբյեկտիվից։ Բացի արձանագրության հրապարակումից, դատական քննության ընթացքում նաև դիտվել է վերը նշված տեսագրությունը, որի բովանդակությունն ամբողջությամբ համընկնում է կազմված արձանագրությանը: - ՀՀ ԱՆ ԴԲԳԳԿ-ից ստացված՝ փորձագետի թիվ 0705 եզրակացությունը, համաձայն որի՝ ****ի մարմնական վնասվածքները՝ դեմքի, պարանոցի շրջանների քերծվածների, արյունազեղումների ձևով, հասցվել են՝ բութ, կոշտ առարկաներով, հնարավոր է՝ որոշման մեջ նշված ժամկետին, չի բացառվում նաև նշվող հանգամանքներում, որոնք առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում։ - Տուժող ****ի մասնակցությամբ կատարված դեպքի վայրի զննության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննության ընթացքում մասնակից ****ը մատնացույց է արել այն վայրը, որտեղ տեղի է ունեցել միջադեպը։ - Տուժող ****ի հաղորդում ներկայացնելու մասին արձանագրությունը, որի համաձայն՝ Կարեն Վարոսյանը 2024 թվականի մայիսի 14-ին՝ ժամը 20:00-ին ներկայացրել է իր նկատմամբ բռնություն կատարված լինելու վերաբերյալ հաղորդում: »: Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի՝ «Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.» վերտառությամբ բաժնի համաձայն՝ «(…) Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցների հիման վրա Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների և 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ին կայացված մեղադրական վերդիկտի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (նա 2024 թվականի մայիսի 14-ին՝ ժամը 19:15-ի սահմաններում իր կողմից շահագործվող «****» մակնիշի **** hաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան կայանելու հարցի շուրջ Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 15 հասցեի մոտ՝ ճանապարհի երթևեկելի հատվածում, վիճաբանել է ****ի հոտ, որի ընթացքում մոտեցել է վերջինիս կողմից շահագործվող «****» մակնիշի **** հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենային, բացել ավտոմեքենայի դուռը և մեքենայի սրահում ձեռքերով դիտավորությամբ հարվածներ հասցել ****ի դեմքի և պարանոցի հատվածներին՝ պատճառելով մարմնական վնասվածքներ՝ արտահայտված դեմքի և պարանոցի շրջանների արյունազեղումների ձևով) այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալ Ռուբիկ Հայրապետյանի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասը։ Դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է, ի թիվս այլնի, հատկապես նրանով, որ տուժողը իր ցուցմունքով հայտնել է Ռուբիկ Հայրապետյանի կողմից իրեն մեկից ավելի անգամ հարվածելու մասին, դեպքի վայրի տեսագրությամբ հստակ երևում է, որ մեղադրյալն ամբողջ իրանով հայտնվում է տուժողի ավտոմեքենայում, տուժողը դեպքից անմիջապես հետո հաղորդում է ներկայացրել, իսկ դատաբժշկական եզրակացության համաձայն՝ ****ի մարմնական վնասվածքները՝ դեմքի, պարանոցի շրջանների քերծվածների, արյունազեղումների ձևով, հասցվել են՝ բութ, կոշտ առարկաներով, հնարավոր է՝ որոշման մեջ նշված ժամկետին, չի բացառվում նաև նշվող հանգամանքներում, որոնք առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում: Այս առումով, Դատարանն արժանահավատ չի համարում մեղադրյալի տված ցուցմունքը, որ ինքը տուժողին չի հարվածել, և գտնում է, որ նշված ցուցմունքով մեղադրյալը փորձում է խուսափել քրեական պատասխանատվությունից: Ինչ վերաբերում է պաշտպանական կողմի այն դիտարկմանը, որ տուժողի ցուցմունքն արժանահավատ չէ, քանի որ նա այլ բազմաթիվ քրեական վարույթներով ունի տուժողի դատավարական կարգավիճակ՝ Դատարանը գտնում է, որ տարբեր վարույթներով տուժողի դատավարական կարգավիճակ ունենալու հանգամանքն, ինքնին, տուժողի ցուցմունքն անարժանահավատ չի դարձնում: Հակառակ մեկնաբանման դեպքում կարող է ստացվել անթույլատրելի մի իրավիճակ, որ նման հանգամանքը օգտագործելով՝ անձի նկատմամբ բռնություն գործադրվի՝ ակնկալելով, որ դատարանները նրա ցուցմունքն արժանահավատ չեն գնահատի: Ընդ որում, այս առումով Դատարանը փաստում է, որ Դատարանի ներքին համոզմունքը, որ անձը հանցանք է կատարել, պետք է լինի ոչ թե կամայական, այլ բխի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը: Ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, հետևաբար անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։ (…) Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ դատավճռի հիմքում դրված՝ փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությունը բացառում է Ռուբիկ Հայրապետյանին ներկայացված մեղադրանքի (ֆիզիկական ներգործության ենթարկելը) ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։ (…)»: Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Մեղադրյալ Ռ.Հայրապետյանի պաշտպաններ Էդգար Արամյանը և Արմեն Մելքոնյանը խնդրել են բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ի ԵԴ1/3560/01/24 դատավճիռը, կայացնել փոխարինող դատական ակտ, այն է՝ արդարացնել մեղադրյալ Ռ.Հայրապետյաին, քանի որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն ակնհայտ անհիմն է, դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները բավարար չեն մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար: Վերաքննիչ բողոքում Բողոքաբերները վկայակոչել են մեղադրյալի և տուժողի ցուցմունքները և գտել են, որ տուժողի ցուցմունքը չի համապատասխանում հետազոտված տեսաձայնագրությանը, մասնավորապես՝ տուժողը ցուցմունք է տվել, որ սկզբից մինչև վերջ ավտոմեքենայի պատուհանը իջեցված է եղել, սակայն տեսանյութի հետազոտմամբ պարզ է դառնում, որ ավտոմեքենայի վարորդի պատուհանը փակ է եղել: Ըստ Բողոքաբերների՝ մյուս հանգամանքը հերքվում է տեսանյութի զննության արձանագրությամբ, համաձայն որի՝ մեղադրյալը մարմնով մտնում է կիսով չափ ներս: Բողոքաբերների կարծիքով՝ տուժողի տված ցուցմունքի արժանահավատությունը Առաջին ատյանի դատարանի կողմից չի գնահատվել, հակառակը՝ հիմնավորվել է մեղադրյալի ցուցմունքը այն մասին, որ ինքը մտել է մեքենայի պատուհանից ներս կիսով չափ, քանի որ լսողության խնդիր ունի: Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում արձանագրված դիրքորոշումները. Դատական նիստի օրվա և ժամանակի մասին պատշաճ ծանուցված վարույթի մասնակիցները չեն ներկայացել դատական նիստին։ Վերաքննիչ դատարանը, հիմք ընդունելով այն հանգամանքը, վերաքննությունը իրականացվում է վերաքննիչ բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում, նրանց մասնակցությունը պարտադիր չի համարել: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատական ակտ, որը՝ 1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը. 2) ամբողջությամբ կամ մասամբ փոխարինում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտին. 3) ամբողջությամբ կամ մասամբ վերացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը: 2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շարադրված պահանջները: 3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը. 1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը). 2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք. 3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը. 4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի. 5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով. 6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանցվի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան. 7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատարան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը` 1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը. (...)»: Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումներն ու պահանջը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե հիմնավո՞ր է արդյոք մեղադրյալ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքում մեղավոր ճանաչելու և արդարացման դատական ակտ չկայացնելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը: Այսպես. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…) 2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը: 3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը: 4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ: 2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա: 3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը: 4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները: 5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ: (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով:»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից: 2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ: 3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(...) 2. Դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավոր: 3. Դատավճիռն օրինական է, եթե այն կայացվել է Սահմանադրության, սույն օրենսգրքի և այն միջազգային պայմանագրի կամ օրենքի պահանջների պահպանմամբ, որոնց նորմերը կիրառելի են տվյալ վարույթն իրականացնելիս: 4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝ 1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա. 2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին. 3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են: (...) 7. Մեղադրական դատավճիռը կայացվում է մեղադրական վերդիկտի հիման վրա և բովանդակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալին մեղավոր ճանաչելու և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելու, պատժից ազատելու, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ պատիժ չնշանակելու մասին դատարանի որոշումը: (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ի մասի համաձայն՝ «1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․ 1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը). 2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը. 3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը. 4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ. (...) 6) դատապարտված մեղադրյալի արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման. 7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները. (...)»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից նախկինում արտահայտված և վերը նշված իրավակարգավորումների շրջանակներում համընկնող իրավական դիրքորոշումների համադրմամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը․ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Ընդ որում, թեև ապացույցները գնահատվում են ներքին համոզմունքի հիման վրա, այնուամենայնիվ, այն չի կարող կամայական լինել և պետք է բխի գործի հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունից։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) դատարանը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով (տե՛ս, mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի գործով 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 և Հմայակ Դավթյանի գործով 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ՇԴ/0126/01/12 որոշումները)։ «Ապացույցների բավարարություն» եզրույթի էությանը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշներին և բնութագրին վերաբերող հարցերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից քննարկվել և վերլուծվել են, ի թիվս այլնի, Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում: Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ. «(…) [Ե]թե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ինչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ինչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար: Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից՝ այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը: Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև երբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե երբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը: Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝ 1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք, 2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն, 3) անմեղության կանխավարկած: (…) Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցություն» հասկացությունը: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե՝ 1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար, 2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ, 3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշումը): Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ անդրադառնալով անձի մեղավորության հաստատման համար հաղթահարման ենթակա անհրաժեշտ չափանիշներից անմեղության կանխավարկածին, ՀՀ վճռաբեկ դատարանը շեշտել է, որ. «[Ա]պացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված` ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում` կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշումը): Ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշների վերաբերյալ ձևավորած իրավական դիրքորոշումները ՀՀ վճռաբեկ դատարանն ամբողջացրել և զարգացրել է Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի գործով որոշման շրջանակներում՝ ընդգծելով, որ անձի դատապարտման համար անհրաժեշտ է ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բավարար կլինի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու, անձի մեղավորության առնչությամբ ցանկացած ողջամիտ կասկած բացառելու և ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի մոտ համապատասխան ներքին համոզմունք ձևավորելու համար։ Ներքին համոզմունքը՝ որպես սուբյեկտիվ կատեգորիա, պետք է օբյեկտիվ հիմքեր ունենա, այն է՝ բխի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստական տվյալների ամբողջությունից, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ կձևավորեն անձի մեղավորության վերաբերյալ համոզվածություն։ Ընդ որում, ներքին համոզմունքն օբյեկտիվանում և իրավական նշանակություն է ձեռք բերում դատական ակտերի հիմնավորման և պատճառաբանման միջոցով: Նշված որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ. «[Ք]րեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած» (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը)։ Ընդհանրացնելով վերը շարադրվածը՝ պետք է փաստել, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից։ Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել. այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում: Դատական ակտի պատճառաբանված լինելու հատկանիշի առնչությամբ Վճռաբեկ դատարանն իր նախադեպային իրավունքում մշտապես ընդգծել է, որ դատական ակտերի պատճառաբանման պահանջը ոչ միայն արդարացիության կարևոր բաղադրատարր է, այլև անձի արդար դատաքննության իրավունքի արդյունավետ իրացման կարևոր երաշխիք, ինչը դատավարության մասնակիցներին պաշտպանում է կամայականություններից: Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս, և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար: Քրեական դատավարության ցանկացած փուլում դատարանի կողմից չհիմնավորված, չպատճառաբանված (կամ ոչ պատշաճ պատճառաբանված) որոշումների կայացումն անընդունելի է: Ընդ որում, դատական ակտի պատճառաբանությունների հիմքում չեն կարող դրվել վերացական, ընդհանուր բնույթի դատողություններ: Պատճառաբանությունը պետք է կառուցվի տրամաբանորեն կապված և գործի փաստական հանգամանքներից բխող հստակ, որոշակի և համոզիչ հետևությունների վրա, ուստիև դատական ակտի պատճառաբանությունների հիմքում վերացական, ընդհանրական դատողությունների առկայությունն անմիջականորեն վկայում է այդպիսի պատճառաբանության ոչ պատշաճ լինելու մասին: Անդրադառնալով դատական ակտի պատճառաբանվածության խնդրին՝ Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատել է իր նախադեպային իրավունքում ձևավորած մոտեցումներն առ այն, որ. «(…) [Դ]ատարանը պարտավոր է դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները։ Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ և կհանգեցնեն կամայականության: Դատական ակտի պատճառաբանությունների հիմքում չեն կարող դրվել վերացական, ընդհանուր բնույթի դատողություններ: Պատճառաբանությունը պետք է կառուցվի տրամաբանորեն կապված և գործի փաստական հանգամանքներից բխող հստակ, որոշակի և համոզիչ հետևությունների վրա, ուստիև դատական ակտի պատճառաբանությունների հիմքում վերացական, ընդհանրական դատողությունների առկայությունն անմիջականորեն վկայում է այդպիսի պատճառաբանության ոչ պատշաճ լինելու մասին (…)»: (Տե՛ս, mutatis mutandis, Վճռաբեկ դատարանի՝ Ֆրունզիկ Գալստյանի վերաբերյալ գործով 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09, Գևորգ Խնուսյանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԷԴ/0030/01/12, Արսեն Մակարյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0016/11/15, Արամայիս Հակոբյանի վերաբերյալ գործով 2016 թվականի հունիսի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0224/01/14, Մարտուն Հակոբյանի վերաբերյալ գործով 2017 թվականի ապրիլի 12-ի թիվ ԱՐԴ1/0005/11/16 որոշումները): Վերոգրյալ իրավակարգավորումների, իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով սույն քրեական գործի փաստական տվյալներին, վերլուծելով մեղադրյալ Ռ.Հայրապետյանին ներկայացված մեղադրանքի փաստական նկարագիրը և Առաջին ատյանի դատարանի դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, դրանցից յուրաքանչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, ինչպես նաև դրանց ստացման աղբյուրի և ձևավորման ընթացքի համատեքստում, այդ ապացույցներից յուրաքանչյուրը համադրելով մյուս աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ, մեղադրյալի մեղավորության մասին չփարատված կասկածները մեկնաբանելով նրա օգտին՝ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնություն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին և փաստում, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները բխում են դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներից, վերաբերելի իրավակարգավորումներից և իրավական դիրքորոշումներից: Մասնավորապես, Ռ.Հայրապետյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում և վերջինիս մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ նա ֆիզիկական ներգործություն է կատարել տուժող ****ի նկատմամբ: Մասնավորապես՝ Ռ.Հայրապետյանը 2024 թվականի մայիսի 14-ին՝ ժամը 19:15-ի սահմաններում, իր կողմից շահագործվող «****» մակնիշի **** hաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան կայանելու հարցի շուրջ Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 15 հասցեի մոտ՝ ճանապարհի երթևեկելի հատվածում, վիճաբանել է ****ի հոտ, որի ընթացքում մոտեցել է վերջինիս կողմից շահագործվող «****» մակնիշի **** հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենային, բացել ավտոմեքենայի դուռը և մեքենայի սրահում ձեռքերով դիտավորությամբ հարվածներ հասցել ****ի դեմքի և պարանոցի հատվածներին՝ պատճառելով մարմնական վնասվածքներ՝ արտահայտված դեմքի և պարանոցի շրջանների արյունազեղումների ձևով: Այսինքն՝ մեղադրյալ Ռ.Հայրապետյանին մեղասգրված վերը նկարագրված արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին: Հետևաբար, Բողոքաբերների վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկները տվյալ պարագայում անհիմն են և չեն բխում դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներից: Ամբողջացնելով վերոգրյալը, Առաջին ատյանի դատարանում դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներն ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցության մեջ գնահատելու արդյունքում, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում առկա են վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի ապացույցների այնպիսի համակցություն, որոնք բավարար են հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հաստատված համարելու մեղադրյալ Ռ.Հայրապետյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու հանգամանքը: Տվյալ դեպքում, անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված է, իսկ հակառակի հավանականությունը ողջամիտ չէ: Այսուհանդերձ, հարկ է նշել, որ եթե նույնիսկ դիտարկենք, որ մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ հետևությունները, կարող են առաջացնել որոշակի կասկած, ապա դրանց աստիճանն աննշան է, խիստ ցածր և էության մեջ փարատվել է դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով: Անդրադառնալով Բողոքաբերների կողմից վկայակոչած այն հանգամանքին, որ առկա են հակասություններ տուժող Կ.Խաչատրյանի ցուցմունքների և «Փարկինգ Սիթի» ՓԲ ընկերությունից ստացված դեպքին վերաբերելի տեսագրության զննության միջև՝ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ այդ հակասությունն այն աստիճան էական չէ, որպեսզի կասկածի տակ դնի մեղադրյալ Ռ.Հայրապետյանի մեղավորության մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները և թույլ տա համաձայնվելու Բողոքաբերների՝ ապացույցների բացակայության և դրանով պայմանավորված մեղադրյալի կողմից հանցանքի կատարման փաստի ապացուցված չլինելու վերաբերյալ վերաքննիչ բողոքում բերված փաստարկների հետ։ Այսպիսով՝ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և փաստարկների շրջանակներում Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով տրված ինչպես դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատականին, այնպես էլ հետևություններին: Այլ կերպ՝ մեղադրյալ Ռ.Հայրապետյանի մեղավորության վերաբերյալ տրված լուծումները հիմնավորված են ու բավարար չափով պատճառաբանված, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել նյութական կամ դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտում, որը կարող է հիմք հանդիսանալ վերաքննիչ բողոքը բավարարելու համար: Ուստի, հիմք ընդունելով վերը նշված պատճառաբանությունները, վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ բողոքարկված դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 361-363-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝ Մեղադրյալ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանի պաշտպաններ Էդգար Արամյանի և Արմեն Մելքոնյանի վերաքննիչ բողոքը, մերժել։ Մեղադրյալ Ռուբիկ Վաչագանի Հայրապետյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ի ԵԴ1/3560/01/24 դատավճիռը թողնել անփոփոխ։ Պարզաբանում՝ սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստացման օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություն Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ ստորագրություն Կ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 11-03-2026 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 08-05-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 4 հատոր, 1-ին հատորը 87 թերթ, 2-րդ հատորը 35 թերթ, 3-րդ հատորը 81 թերթ, 4-րդ հատորը 49 թերթ |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 08-05-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 4 հատոր, 1-ին հատորը 87 թերթ, 2-րդ հատորը 35 թերթ, 3-րդ հատորը 81 թերթ, 4-րդ հատորը 49 թերթ |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | 39421/26 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/3560/01/24
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 29-04-2026 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Մեղադրյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Մելքոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Ռուբիկ |
| Ազգանուն | Հայրապետյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
| Այլ նշումներ | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 11-03-2026թ․ որոշման դեմ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 12-05-2026 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Գործի տեսակ | Քրեական |
| Այլ նշումներ | Առդիր՝ 4 հատորից․ /87, 35, 81, 49/։ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 12-05-2026 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Լիլիթ |
| Ազգանուն | Թադևոսյան |