Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/3552/01/24
Վիճակագրական տողի համար :
19.7
Պատասխանող
Զորիկ Դավթյան Ալբերտի
Զորիկ Դավթյան
Զորիկ Դավթյան
Զորիկ Ալբերտ
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Տիգրան Ոսկանյան
Քրեական վերաքննիչ
Տաթևիկ Գրիգորյան
Վազգեն Ռշտունի
Արսեն Նիկողոսյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Տիգրան Ոսկանյան
Քրեական վերաքննիչ
Տաթևիկ Գրիգորյան
Վազգեն Ռշտունի
Արսեն Նիկողոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2025-08-07 | 14:30 | 4 | |||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-05-29 | 14:00 | 3 | Կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-05-08 | 11:00 | 3 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-03-20 | 17:00 | 3 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-02-25 | 16:00 | 3 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-01-13 | 17:00 | 3 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2024-12-20 | 17:30 | 3 | Չի կայացել |
ԵԴ1/3552/01/24
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
2025 թվականի մայիսի 29-ին Երևան քաղաքում
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական
դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)` հետևյալ կազմով
Նախագահությամբ դատավոր՝ Տիգրան Ոսկանյանի
Քարտուղարությամբ՝ Սյուզաննա Բադալյանի
Մասնակցությամբ
Մեղադրող՝ Ռաֆայել Գևորգյանի
Պաշտպաններ՝ Հարություն Հարությունյանի
Արման Ալիխանյանի
Մեղադրյալ` Զորիկ Դավթյանի
Դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի (ծնված՝ 19.12.1988 թվականին ք․Գյումրիում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, աշխատում է, նախկինում չդատապարտված, փաստացի բնակվող՝ ք.Երևան, Նար-Դոսի 1-ին նրբանցք, թիվ 4/1 տուն հասցեում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի նոյեմբերի 10-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչության երրորդ վարչությունում նախաձեռնվել է թիվ 83-0162-23 քրեական վարույթը:
2024 թվականի ապրիլի 09-ին՝ ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանի որոշմամբ՝ թիվ 83-0162-23 քրեական վարույթով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
2024 թվականի ապրիլի 09-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչության երրորդ վարչության քննիչ Տ․Դանիելյանի որոշմամբ՝ թիվ 83-0162-23 քրեական վարույթով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
Թիվ 83-0162-23 քրեական վարույթի նյութերն ըստ մեղադրանքի Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ի գրությամբ ՀՀ գլխավոր դատախազությունից ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, մուտքագրվել է 04.12.2024 թվականին և նույն օրն էլ համակարգչային ծրագրի միջոցով իրականացվող գործերի բաշխմամբ, գործը մակագրվել է դատավոր Տիգրան Ոսկանյանին: Քրեական վարույթին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3552/01/24 հերթական համարը:
Քրեական գործը դատավորին հանձնվել է 2024 թվականի դեկտեմբերի 05-ին:
2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ին որոշում է կայացվել Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով թիվ ԵԴ1/3552/01/24 քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումների նշանակելու մասին:
Նախնական դատալսումների ընթացքում Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածով նախատեսված հարցին, որոշում է կայացրել մեղադրյալի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ընթացքում ընտրված խափանման միջոցը` վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ:
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի, «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով ապօրինի ՀՀ է տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով սահմանված խոշոր չափերով՝ 2,96 գրամ հաստատուն քաշով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց և առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի պահել այն:
Այսպես,
ԱՄՆ քաղաքացի, ազգությամբ հայ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը, գտնվելով ԱՄՆ-ում, քննությամբ չպարզված հանգամանքներում ձեռք է բերել խոշոր չափերով` 2,96 գրամ հաստատուն քաշով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ լատինատառ «ROVE» և «ROW GARDEN» գրառումներով 5 հատ էլեկտրոնային ծխամորճեր, որից հետո նպատակ ունենալով նշված առարկաները մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով ԱՄՆ-ից ապօրինի տեղափոխել ՀՀ, մինչև ՀՀ մեկնելը, դրանք տեղադրել է իր` ուղեբեռում և ձեռքի պայուսակում:
Այնուհետև 2023 թվականի նոյեմբերի 8-ին՝ ժամը 21:25-ի սահմաններում, Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը Լոս Անջելես-Դոհա-Երևան թիվ «QR742» և «QR287» չվերթներով ժամանել է ՀՀ և իր անձնական գործածման համար, առանց իրացնելու նպատակի ԱՄՆ-ից՝ մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով ապօրինի ՀՀ է տեղափոխել խոշոր չափերով` 2,96 գրամ հաստատուն քաշով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ՝ լատինատառ «ROVE» և «ROW GARDEN» գրառումներով էլեկտրոնային ծխամորճերը և դրանք ապօրինի պահել իր մոտ, որոնք հայտնաբերվել և վերցվել են «Զվարթնոց» օդանավակայանի ուղևորների ժամանման սրահի մաքսային հսկողության տարածքում ՀՀ ՊԵԿ ՄԴՊ վարչության աշխատակիցների կողմից իրականացված մաքսային զննման ժամանակ՝ վերջինիս ուղեբեռի և ձեռքի պայուսակի միջից:
3.Արագացված վարույթ.
Մինչև հիմնական դատալսումները սկսելը Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը ներկայացրեց արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդություն, հայտնելով որ համաձայն է իրեն մեղսագրվող արարքին, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է միջնորդության բնույթը և հետևանքները:
Հանրային մեղադրող Ռ.Գևորգյանը չառարկեց արագացված վարույթ կիրառելու դեմ:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։
4.Դատարանի իրավական վերլուծությունը.
Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հիմք ընդունելով մեղադրանքն ամբողջ ծավալով մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի կողմից կամովին ու գիտակցաբար ընդունելու և դրա հետ համաձայն լինելու փաստերը, հանգում է այն հետևության, որ նա մեղավորությամբ կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով իրեն մեղսագրվող արարքները և դրանք կատարելու համար ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ ի թիվս այլի դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
-ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
-ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
-դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
Պատժի նշանակման հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմերը (2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրք) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում:
Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Այսպիսով, պատիժ նշանակելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը: Հանցագործության այս հատկանիշներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով այն մասին, որ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Արմեն Սուրիկի Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) դատարանի կողմից արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի բացահայտումը սերտորեն կապված է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների հետ՝ թե՛ արդարացի պատիժ նշանակելու և թե՛ պատժի անհատականացման համատեքստում: Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (տե՛ս mutatis mutandis Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-17-րդ կետերը): Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա: (…)»:
Օրենսդրի կողմից կոնկրետ հոդվածով սահմանված պատիժների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…)այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է, որ. «(…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ կամ պրեկուրսոր ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը կամ առաքելը՝
(…)
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է խոշոր չափերով՝
պատժվում է տուգանքով՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով:(…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Թմրամիջոցի, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի, դրանց պատրաստուկի, դրանց համարժեք նյութի (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալի կամ դրանց պրեկուրսորի կամ դրանք պատրաստելու համար օգտագործվող և հատուկ հսկողության տակ գտնվող նյութի, սարքավորման կամ գործիքի կամ մշակումն արգելված՝ թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութ պարունակող բույսի մաքսանենգությունը՝ Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով կամ Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանով դրանք ապօրինի տեղափոխելը, որը կատարվել է առանց մաքսային հսկողության կամ դրանից թաքցնելով, կամ դրանց մասին հավաստի տեղեկությունը սահմանված կարգով չհայտարարագրելու կամ ոչ իր անվամբ հայտարարագրելու կամ դրանց տեղափոխման համար սահմանված կանոնը, այդ թվում՝ արգելքը կամ սահմանափակումը խախտելու կամ մաքսային կամ այլ փաստաթուղթը խաբեությամբ օգտագործելու միջոցով`
(…)
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է՝
(…)
3) խոշոր չափերով կամ
(…)
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ հինգից տասը տարի ժամկետով:(…)»:
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…)այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է, որ. «(…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա»։
Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «/…./ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասը (գործող քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մաս) պատասխանատվություն է նախատեսում, ի թիվս այլնի, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ ապօրինի ձեռք բերելու կամ պահելու համար:
Նշված նորմի վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի.
- թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը),
- դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը),
- արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը):
Վկայակոչված հանգամանքները՝ այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ, ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականն ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս:
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, ով պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում, անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…) Հանցագործության կատարման մեջ մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը պարտավոր է գործի նյութերում առկա փաստական տվյալների հիման վրա պատճառաբանել ինչպես պատժի տեսակի և չափի ընտրության, այնպես էլ՝ ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժը կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ իր որոշումը (...)»:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը, որպես մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է արձանագրում՝ մեղքն ընդունելը, անկեղծորեն զղջալը, երիտասարդ լինելը, դրական բնութագրվելը, մշտական բնակության վայր ունենալը, նախկինում դատապարտված չլինելը, խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը: Միաժամանակ Դատարանը գնահատման է արժանացնում նաև պաշտպանության կողմից ներկայացված հետևյալ փաստաթղթերը․
-«Albert clinik»-ի կինեզիոլոգ Ա․Խաչատրյանի կողմից տրված խորհրդատվական թերթիկը, համաձայն որի՝ Զ․Դավթյանը գանգատվել է գոտկային և գոտկասրբանային հատվածի ցավերից։
-«Կալիֆոռնիայի Մեծահասակների հարցերով դեպարտամենտ»-ի կողմից տրված փաստաթուղթը, համաձայն որի՝ Զ․Դավթյանը պաշտոնապես հանդիսանում է Ալբերտ Դավթյանի միակ խնամակալը։ Զ․Դավթյանը ստանձնում է նրա ամենօրյա խնամքը, բարեկեցության և աջակցության հարցերով լիակատար պատասխանատվությունը։ Ներկայումս նրան խնամքով կամ նրան տրամադրվող աջակցությամբ այլ անձինք չեն զբաղվում։
-«Թմրամիջոցների չարաշահման վիճակագրության ազգային կենտրոն»-ի կողմից տրված «Մարիխուանայից կախվածություն․ Տոկոսային արտահայտում և օգտագործման վիճակագրություն» փաստաթուղթը, համաձայն որի՝ ամերիկացիների մոտավորապես կեսը՝ մոտ 78 միլիոն մարդ, հայտարարվել է, որ կյանքի որևէ պահի օգտագործել է «Մարիխուանա», հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոնների տվյալներով՝ 55 միլիոնն իրականում ավելի բարձր ցուցանիշ է, քան ակտիվ ծխախոտ օգտագործողների թիվը, որը կազմում է մոտավորապես 36․5 միլիոն, դա նշանակում է, որ «Մարիխուանա» օգտագործողների թիվը 50․68 տոկոսով ավելի է, քան ծխախոտ օգտագործողների թիվը։
-Համաձայն «Կալիֆոռնիայի Մարիխուանայի վերահսկողության դեպարտամենտ»-ի կողմից տրված փաստաթղթի՝ «Մարիխուանան» օրինական է Կալիֆոռնիայում։ Դուք կարող եք գնել «Մարիխուանա», եթե՝ 18 տարեկան եք կամ ավելի մեծ՝ բժշկական օգտագործման համար և 21 տարեկան եք կամ ավելի մեծ՝ չափահասների օգտագործման համար։
-Ավարտական հավաստագիրը, համաձայն որի՝ Զ․Դավթյանը ավարտել է «Վարկային պատմության վերականգնման բիզնեսի հիմունքներ» դասընթացը։
-«Կալիֆոռնիայի նահանգային քարտուղար» էլեկտրոնային տարբերակով ներկայացված փաստաթղթի համաձայն՝ Զ․Դավթյանը հանդիսանում է «ԶՈՐԻԿ ԴԱՎԹՅԱՆ» ընդհանուր բաժնետիրական կորպորացիա իրավաբանական անձի անհատ գործակալ։
-Համաձայն «Գանձապետարանի բաժին, ներքին եկամուտների ծառայություն Սինսինատի, Օհայո 45999-0023» փաստաթղթի՝ «Նյու պրո կրեդիտ սերվիս» ՍՊԸ-ում Զ․Դավթյանը հանդիսանում է որպես միանձնյա անդամ և ներկայացվել է գործատուի նույնացման համարը։
-Համաձայն ՀՀ ԱՆ «Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն» ՓԲԸ կլինիկական և տոքսիկոքիմիական լաբորատորիայի մեզի թունաքիմիական հետազոտության Զ․Դավթյանի մոտ «Տետրահիդրոկաննաբինոլ» տեսակի հետազոտելի նյութ չի հայտնաբերվել։
-Համաձայն «Բնութագիր» վերտառությամբ փաստաթղթի՝ Երևան քաղաքի Նար-Դոսի 1-ին նրբանցքի բնակիչներ Ա․Զարգարյանը, Հ․Հովհաննիսյանը, Գ.Գևորգյանը, Ս․Հայրապետյանը հավաստում են, որ Երևան քաղաքի Նար-Դոս 1-ին նրբանցքի թիվ 4/1 տանը շուրջ կես տարի է բնակվում է Զ․Դավթյանը։ Վերջինս ընկերասեր է, սկզբունքային և անաչառ, իրեն դրսևորում է դրական հատկանիշներով, բնավորությամբ բարի է, կարեկցող և մարդամոտ, վայելու է իր հարևանների սերն ու հարգանքը։
-Համաձայն «Բնութագիր» վերտառությամբ փաստաթղթի՝ Անահիտ Գևորգյանը հանդիսանում է Երևան քաղաքի, Նար-Դոսի 1-ին նրբանցքի, թիվ 4/1 տան սեփականատերը։ Հայտնում է, որ շուրջ կես տարի է իր տանը մշտապես բնակվում են Զ․Դավթյանը և վերջինիս կինը Ա․Բադալյանը իրենց երեքամյա որդու՝ Է․Դավթյանի հետ միասին։ Զ․Դավթյանը և նրա ընտանիքը շատ բարեհամբյուր և դաստիարակված մարդիկ են, միշտ իրենց դրսևորում են դրական հատկանիշներով, Զ․Դավթյանը որևէ կոնֆլիկտի մեջ երբևէ որևէ անձի հետ չի մտել, չունի վատ սովորություններ։
-Համաձայն «Բժշկական տեղեկատվություն» հիվանդի առողջական հարցաթերթիկից արտատպված Կարինե Բաբախանյանի (հանդիսանում է մեղադրյալի մայրը) հիվանդության պատմության՝ Կ․Բաբախանյանի մոտ ախտորոշվել է շաքարային դիաբետ, որը դեռևս սկսվել է 2009 թվականից, աջ ձեռքի ցավ, որն առաջացել է ավտովթարից երկու շաբաթ անց, որով էլ պայմանավորված է նաև ուսի ցավը, արյան բարձր ճնշում կամ հիպերտենզիա։
Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
Վերոգրյալ իրավական նորմերի լույսի ներքո անդրադառնալով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի հարցերին, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ ազատազրկման ձևով՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ տուգանքի ձևով՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) չափով: Սահմանված պատիժները տվյալ դեպքում համաչափ են կատարված կոնկրետ հանցագործություններին բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար են պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով վերջնական պատիժ պետք է նշանակվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:
Միաժամանակ, անդրադառնալով մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ նշանակվող ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու հարցին, Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո:
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:
(…)»:
Անդրադառնալով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշներին՝ Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել այն մասին, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանի նման համոզվածությունը, վստահությունը պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը մշտապես հաստատել է իրավական դիրքորոշումն առ այն, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովելու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակներն իրագործելու հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է, ի թիվս այլոց, հաշվի առնել հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը (հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Արմեն Շահբազյանի գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումները)` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս թիվ ԵԿԴ/0039/01/15, ԱՐԴ/0031/01/15, ԵԱԴԴ/0038/01/15, ԵԿԴ/0130/01/15, ՍԴ/0094/01/15, ՍԴ3/0201/01/15 գործերով որոշումները):
Ս.Աղախանյանի գործով որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է. «(…) [Յ]ուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների (…), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը։ (...) Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման, և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները» (տե՛ս Ս.Աղախանյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշման 19-րդ կետը)։
Մեջբերված իրավական դիրքորոշումները ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերահաստատել է նաև Ջ.Շիրվանյանի և Ա.Մուրադյանի վերաբերյալ որոշման շրջանակներում՝ ընդգծելով, որ. «Յուրաքանչյուր դեպքում պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը որոշելիս հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի համատեքստում կարևոր նշանակություն ունի հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների ամբողջական վերլուծությունը։ Մասնավորապես, հանցավորի անձը դրականորեն բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշները, հանցագործությունից հետո դրսևորած դրական վարքագիծը (կատարվածի համար զղջալը, ճշմարտացի ցուցմունքներ տալը, քննությանը չխոչընդոտելը, պատճառված վնասը հատուցելը և այլն) կարող են վկայել, որ պատժի նպատակների իրագործման տեսանկյունից բացակայում է պատիժը փաստացի կրելու անհրաժեշտությունը։ Այլ խոսքով` հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները բացահայտելու և օբյեկտիվորեն հաշվի առնելու դատարանի պարտականությունն ուղղակիորեն բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի տրամաբանությունից, որի համաձայն՝ պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուց բացի, դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցագործությունների կանխումը» (տե՛ս Ջ.Շիրվանյանի և Ա.Մուրադյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 որոշման 13-րդ կետը)։
Թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն Դատարանն արձանագրում է, որ այն վերաբերելի մասով կիրառելի է նաև 2021 թվականի մայիսի 05-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի պայմաններում:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական վերլուծությունների համատեքստում քննության առնելով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման իրավաչափության հարցը, Դատարանը բացահայտելով Զ.Դավթյանի կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, օրենքով պաշտպանվող հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, հանցավորի անձը բնութագրող հանգամանքները, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, ինչպես նաև՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և անձը բնութագրող հանգամանքների առկայությունը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը գտնում է, որ մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը փաստացի կրելու և այդ կերպ հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Տվյալ դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համատեքստում էական նշանակություն ունի այն, որ Դատարանի մոտ համոզմունք է ձևավորվել, որ մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը իրապես զղջում է կատարած արարքի համար, գիտակցել է կատարածի հանրային վտանգավորության աստիճանը, կատարած արարքի բացասական հետևանքները, որպիսի պայմաններում պատժի նպատակների իրացվելիության տեսանկյունից ռեալ ձևով պատիժ կրելը առավել քան աննպատակահարմար է սույն դեպքում: Իսկ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու և պարտականություններ դնելու պայմաններում հնարավոր է հասնել պատժի նպատակների իրագործմանը:
Դատարանի այս հետևությունները պայմանավորված են այն հանգամանքով, որ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը նախկինում դատապարտված կամ արատավորված չի եղել, մեղքն ընդունել է ամբողջությամբ, զղջացել է կատարածի համար, տակավին երիտասարդ է, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա, մշտական բնակության վայր, բնութագրվում է դրական:
Սույն դեպքում էական նշանակություն ունի նաև թմրամիջոցի տեսակը և չափը: Մասնավորապես Զորիկ Դավթյանին մեղսագրվող թմրամիջոցի տեսակը՝ հաշիշի յուղը, լայն տարածում ունի ԱՄՆ-ում, առավել հաճախ օգտագործվում է նաև բուժական նպատակներով և ըստ էության վտանգավորության տեսանկյունից անձի օրգանիզմի վրա ազդեցությունը թույլ է: Կարևոր է նաև այն հանգամանքը, որ Զորիկ Դավթյանի կողմից ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով ապօրինի ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով սահմանված խոշոր չափերով՝ 2,96 գրամ հաստատուն քաշով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց չափը շատ ավելի մոտիկ է խոշոր չափի նվազագույն շեմին:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ Դատարանի կողմից որոշած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը համապատասխանում է նաև ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ և 78-րդ հոդվածներով ամրագրված քրեական պատժի և պետական հարկադրանքի «Համաչափության» սկզբունքին, այսինքն՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվելիք պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և դրա արդյունքում սահմանափակվող մեղադրյալի իրավունքներն ու ազատությունները համաչափ են, ավելին՝ Դատարանի կարծիքով՝ այդ կերպ հնարավոր է հասնել ինչպես Սահմանադրությամբ ամրագրված նպատակներին, այնպես էլ ՀՀ քրեական օրենսգրքով ամրագրված պատժի նպատակներին:
ՀՀ քրեական դատավարության 348-րդ հոդվածի համաձայն դատավճռում պետք է շարադրվեն նաև հետևյալ հարցերի պատասխանները․
-գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
-որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
-վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
-ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
-դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
-ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։
Դատարանը, քննարկելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը, գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո 2,71 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը՝ փաթեթավորված և կնիքված «ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՓՈՐՁԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆ» ՊՈԱԿ «ՓԱԹԵԹՆԵՐԻ ԵՎ ԾՐԱՐՆԵՐԻ ՀԱՄԱՐ» կնիքի դրոշմով՝ պետք է ոչնչացնել, իսկ «ՀՀ քննչական կոմիտե 864» կնիքի դրոշմով կնքված փաթեթում առկա «Iphone 13» մոդելի բջջային հեռախոսը պետք է վերադարձնել Զորիկ Ալբերտի Դավթյանին։
Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, ուստի Դատարանն այդ հարցը համարում է լուծված:
Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն, Դատարանը այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 347-350-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով, Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Զորիկ Ալբերտի Դավթյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ:
Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման համար պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով և տուգանք՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 4 (չորս) տարի ժամկետով:
Փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա:
Փորձաշրջանի ընթացքում Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի վրա դնել պարտականություն՝
-առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը,
-բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնելու իր նոր բնակության վայրի հասցեն,
Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը՝ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ ոչնչացնել, իսկ «Iphone 13» մոդելի բջջային հեռախոսը՝ վերադարձնել Զորիկ Ալբերտի Դավթյանին:
Վարույթային ծախսերի հարցը համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով:
ԴԱՏԱՎՈՐ ՏԻԳՐԱՆ ՈՍԿԱՆՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
2025 թվականի մայիսի 29-ին Երևան քաղաքում
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական
դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)` հետևյալ կազմով
Նախագահությամբ դատավոր՝ Տիգրան Ոսկանյանի
Քարտուղարությամբ՝ Սյուզաննա Բադալյանի
Մասնակցությամբ
Մեղադրող՝ Ռաֆայել Գևորգյանի
Պաշտպաններ՝ Հարություն Հարությունյանի
Արման Ալիխանյանի
Մեղադրյալ` Զորիկ Դավթյանի
Դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի (ծնված՝ 19.12.1988 թվականին ք․Գյումրիում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, աշխատում է, նախկինում չդատապարտված, փաստացի բնակվող՝ ք.Երևան, Նար-Դոսի 1-ին նրբանցք, թիվ 4/1 տուն հասցեում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի նոյեմբերի 10-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչության երրորդ վարչությունում նախաձեռնվել է թիվ 83-0162-23 քրեական վարույթը:
2024 թվականի ապրիլի 09-ին՝ ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանի որոշմամբ՝ թիվ 83-0162-23 քրեական վարույթով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
2024 թվականի ապրիլի 09-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչության երրորդ վարչության քննիչ Տ․Դանիելյանի որոշմամբ՝ թիվ 83-0162-23 քրեական վարույթով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
Թիվ 83-0162-23 քրեական վարույթի նյութերն ըստ մեղադրանքի Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ի գրությամբ ՀՀ գլխավոր դատախազությունից ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, մուտքագրվել է 04.12.2024 թվականին և նույն օրն էլ համակարգչային ծրագրի միջոցով իրականացվող գործերի բաշխմամբ, գործը մակագրվել է դատավոր Տիգրան Ոսկանյանին: Քրեական վարույթին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3552/01/24 հերթական համարը:
Քրեական գործը դատավորին հանձնվել է 2024 թվականի դեկտեմբերի 05-ին:
2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ին որոշում է կայացվել Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով թիվ ԵԴ1/3552/01/24 քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումների նշանակելու մասին:
Նախնական դատալսումների ընթացքում Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածով նախատեսված հարցին, որոշում է կայացրել մեղադրյալի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ընթացքում ընտրված խափանման միջոցը` վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ:
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի, «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով ապօրինի ՀՀ է տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով սահմանված խոշոր չափերով՝ 2,96 գրամ հաստատուն քաշով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց և առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի պահել այն:
Այսպես,
ԱՄՆ քաղաքացի, ազգությամբ հայ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը, գտնվելով ԱՄՆ-ում, քննությամբ չպարզված հանգամանքներում ձեռք է բերել խոշոր չափերով` 2,96 գրամ հաստատուն քաշով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ լատինատառ «ROVE» և «ROW GARDEN» գրառումներով 5 հատ էլեկտրոնային ծխամորճեր, որից հետո նպատակ ունենալով նշված առարկաները մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով ԱՄՆ-ից ապօրինի տեղափոխել ՀՀ, մինչև ՀՀ մեկնելը, դրանք տեղադրել է իր` ուղեբեռում և ձեռքի պայուսակում:
Այնուհետև 2023 թվականի նոյեմբերի 8-ին՝ ժամը 21:25-ի սահմաններում, Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը Լոս Անջելես-Դոհա-Երևան թիվ «QR742» և «QR287» չվերթներով ժամանել է ՀՀ և իր անձնական գործածման համար, առանց իրացնելու նպատակի ԱՄՆ-ից՝ մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով ապօրինի ՀՀ է տեղափոխել խոշոր չափերով` 2,96 գրամ հաստատուն քաշով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ՝ լատինատառ «ROVE» և «ROW GARDEN» գրառումներով էլեկտրոնային ծխամորճերը և դրանք ապօրինի պահել իր մոտ, որոնք հայտնաբերվել և վերցվել են «Զվարթնոց» օդանավակայանի ուղևորների ժամանման սրահի մաքսային հսկողության տարածքում ՀՀ ՊԵԿ ՄԴՊ վարչության աշխատակիցների կողմից իրականացված մաքսային զննման ժամանակ՝ վերջինիս ուղեբեռի և ձեռքի պայուսակի միջից:
3.Արագացված վարույթ.
Մինչև հիմնական դատալսումները սկսելը Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը ներկայացրեց արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդություն, հայտնելով որ համաձայն է իրեն մեղսագրվող արարքին, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է միջնորդության բնույթը և հետևանքները:
Հանրային մեղադրող Ռ.Գևորգյանը չառարկեց արագացված վարույթ կիրառելու դեմ:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։
4.Դատարանի իրավական վերլուծությունը.
Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հիմք ընդունելով մեղադրանքն ամբողջ ծավալով մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի կողմից կամովին ու գիտակցաբար ընդունելու և դրա հետ համաձայն լինելու փաստերը, հանգում է այն հետևության, որ նա մեղավորությամբ կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով իրեն մեղսագրվող արարքները և դրանք կատարելու համար ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ ի թիվս այլի դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
-ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
-ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
-դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
Պատժի նշանակման հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմերը (2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրք) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում:
Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Այսպիսով, պատիժ նշանակելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը: Հանցագործության այս հատկանիշներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով այն մասին, որ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Արմեն Սուրիկի Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) դատարանի կողմից արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի բացահայտումը սերտորեն կապված է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների հետ՝ թե՛ արդարացի պատիժ նշանակելու և թե՛ պատժի անհատականացման համատեքստում: Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (տե՛ս mutatis mutandis Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-17-րդ կետերը): Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա: (…)»:
Օրենսդրի կողմից կոնկրետ հոդվածով սահմանված պատիժների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…)այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է, որ. «(…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ կամ պրեկուրսոր ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը կամ առաքելը՝
(…)
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է խոշոր չափերով՝
պատժվում է տուգանքով՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով:(…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Թմրամիջոցի, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի, դրանց պատրաստուկի, դրանց համարժեք նյութի (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալի կամ դրանց պրեկուրսորի կամ դրանք պատրաստելու համար օգտագործվող և հատուկ հսկողության տակ գտնվող նյութի, սարքավորման կամ գործիքի կամ մշակումն արգելված՝ թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութ պարունակող բույսի մաքսանենգությունը՝ Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով կամ Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանով դրանք ապօրինի տեղափոխելը, որը կատարվել է առանց մաքսային հսկողության կամ դրանից թաքցնելով, կամ դրանց մասին հավաստի տեղեկությունը սահմանված կարգով չհայտարարագրելու կամ ոչ իր անվամբ հայտարարագրելու կամ դրանց տեղափոխման համար սահմանված կանոնը, այդ թվում՝ արգելքը կամ սահմանափակումը խախտելու կամ մաքսային կամ այլ փաստաթուղթը խաբեությամբ օգտագործելու միջոցով`
(…)
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է՝
(…)
3) խոշոր չափերով կամ
(…)
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ հինգից տասը տարի ժամկետով:(…)»:
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…)այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է, որ. «(…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա»։
Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «/…./ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասը (գործող քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մաս) պատասխանատվություն է նախատեսում, ի թիվս այլնի, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ ապօրինի ձեռք բերելու կամ պահելու համար:
Նշված նորմի վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի.
- թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը),
- դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը),
- արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը):
Վկայակոչված հանգամանքները՝ այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ, ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականն ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս:
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, ով պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում, անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…) Հանցագործության կատարման մեջ մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը պարտավոր է գործի նյութերում առկա փաստական տվյալների հիման վրա պատճառաբանել ինչպես պատժի տեսակի և չափի ընտրության, այնպես էլ՝ ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժը կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ իր որոշումը (...)»:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը, որպես մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է արձանագրում՝ մեղքն ընդունելը, անկեղծորեն զղջալը, երիտասարդ լինելը, դրական բնութագրվելը, մշտական բնակության վայր ունենալը, նախկինում դատապարտված չլինելը, խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը: Միաժամանակ Դատարանը գնահատման է արժանացնում նաև պաշտպանության կողմից ներկայացված հետևյալ փաստաթղթերը․
-«Albert clinik»-ի կինեզիոլոգ Ա․Խաչատրյանի կողմից տրված խորհրդատվական թերթիկը, համաձայն որի՝ Զ․Դավթյանը գանգատվել է գոտկային և գոտկասրբանային հատվածի ցավերից։
-«Կալիֆոռնիայի Մեծահասակների հարցերով դեպարտամենտ»-ի կողմից տրված փաստաթուղթը, համաձայն որի՝ Զ․Դավթյանը պաշտոնապես հանդիսանում է Ալբերտ Դավթյանի միակ խնամակալը։ Զ․Դավթյանը ստանձնում է նրա ամենօրյա խնամքը, բարեկեցության և աջակցության հարցերով լիակատար պատասխանատվությունը։ Ներկայումս նրան խնամքով կամ նրան տրամադրվող աջակցությամբ այլ անձինք չեն զբաղվում։
-«Թմրամիջոցների չարաշահման վիճակագրության ազգային կենտրոն»-ի կողմից տրված «Մարիխուանայից կախվածություն․ Տոկոսային արտահայտում և օգտագործման վիճակագրություն» փաստաթուղթը, համաձայն որի՝ ամերիկացիների մոտավորապես կեսը՝ մոտ 78 միլիոն մարդ, հայտարարվել է, որ կյանքի որևէ պահի օգտագործել է «Մարիխուանա», հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոնների տվյալներով՝ 55 միլիոնն իրականում ավելի բարձր ցուցանիշ է, քան ակտիվ ծխախոտ օգտագործողների թիվը, որը կազմում է մոտավորապես 36․5 միլիոն, դա նշանակում է, որ «Մարիխուանա» օգտագործողների թիվը 50․68 տոկոսով ավելի է, քան ծխախոտ օգտագործողների թիվը։
-Համաձայն «Կալիֆոռնիայի Մարիխուանայի վերահսկողության դեպարտամենտ»-ի կողմից տրված փաստաթղթի՝ «Մարիխուանան» օրինական է Կալիֆոռնիայում։ Դուք կարող եք գնել «Մարիխուանա», եթե՝ 18 տարեկան եք կամ ավելի մեծ՝ բժշկական օգտագործման համար և 21 տարեկան եք կամ ավելի մեծ՝ չափահասների օգտագործման համար։
-Ավարտական հավաստագիրը, համաձայն որի՝ Զ․Դավթյանը ավարտել է «Վարկային պատմության վերականգնման բիզնեսի հիմունքներ» դասընթացը։
-«Կալիֆոռնիայի նահանգային քարտուղար» էլեկտրոնային տարբերակով ներկայացված փաստաթղթի համաձայն՝ Զ․Դավթյանը հանդիսանում է «ԶՈՐԻԿ ԴԱՎԹՅԱՆ» ընդհանուր բաժնետիրական կորպորացիա իրավաբանական անձի անհատ գործակալ։
-Համաձայն «Գանձապետարանի բաժին, ներքին եկամուտների ծառայություն Սինսինատի, Օհայո 45999-0023» փաստաթղթի՝ «Նյու պրո կրեդիտ սերվիս» ՍՊԸ-ում Զ․Դավթյանը հանդիսանում է որպես միանձնյա անդամ և ներկայացվել է գործատուի նույնացման համարը։
-Համաձայն ՀՀ ԱՆ «Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն» ՓԲԸ կլինիկական և տոքսիկոքիմիական լաբորատորիայի մեզի թունաքիմիական հետազոտության Զ․Դավթյանի մոտ «Տետրահիդրոկաննաբինոլ» տեսակի հետազոտելի նյութ չի հայտնաբերվել։
-Համաձայն «Բնութագիր» վերտառությամբ փաստաթղթի՝ Երևան քաղաքի Նար-Դոսի 1-ին նրբանցքի բնակիչներ Ա․Զարգարյանը, Հ․Հովհաննիսյանը, Գ.Գևորգյանը, Ս․Հայրապետյանը հավաստում են, որ Երևան քաղաքի Նար-Դոս 1-ին նրբանցքի թիվ 4/1 տանը շուրջ կես տարի է բնակվում է Զ․Դավթյանը։ Վերջինս ընկերասեր է, սկզբունքային և անաչառ, իրեն դրսևորում է դրական հատկանիշներով, բնավորությամբ բարի է, կարեկցող և մարդամոտ, վայելու է իր հարևանների սերն ու հարգանքը։
-Համաձայն «Բնութագիր» վերտառությամբ փաստաթղթի՝ Անահիտ Գևորգյանը հանդիսանում է Երևան քաղաքի, Նար-Դոսի 1-ին նրբանցքի, թիվ 4/1 տան սեփականատերը։ Հայտնում է, որ շուրջ կես տարի է իր տանը մշտապես բնակվում են Զ․Դավթյանը և վերջինիս կինը Ա․Բադալյանը իրենց երեքամյա որդու՝ Է․Դավթյանի հետ միասին։ Զ․Դավթյանը և նրա ընտանիքը շատ բարեհամբյուր և դաստիարակված մարդիկ են, միշտ իրենց դրսևորում են դրական հատկանիշներով, Զ․Դավթյանը որևէ կոնֆլիկտի մեջ երբևէ որևէ անձի հետ չի մտել, չունի վատ սովորություններ։
-Համաձայն «Բժշկական տեղեկատվություն» հիվանդի առողջական հարցաթերթիկից արտատպված Կարինե Բաբախանյանի (հանդիսանում է մեղադրյալի մայրը) հիվանդության պատմության՝ Կ․Բաբախանյանի մոտ ախտորոշվել է շաքարային դիաբետ, որը դեռևս սկսվել է 2009 թվականից, աջ ձեռքի ցավ, որն առաջացել է ավտովթարից երկու շաբաթ անց, որով էլ պայմանավորված է նաև ուսի ցավը, արյան բարձր ճնշում կամ հիպերտենզիա։
Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
Վերոգրյալ իրավական նորմերի լույսի ներքո անդրադառնալով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի հարցերին, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ ազատազրկման ձևով՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ տուգանքի ձևով՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) չափով: Սահմանված պատիժները տվյալ դեպքում համաչափ են կատարված կոնկրետ հանցագործություններին բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար են պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով վերջնական պատիժ պետք է նշանակվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:
Միաժամանակ, անդրադառնալով մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ նշանակվող ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու հարցին, Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո:
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:
(…)»:
Անդրադառնալով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշներին՝ Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել այն մասին, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանի նման համոզվածությունը, վստահությունը պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը մշտապես հաստատել է իրավական դիրքորոշումն առ այն, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովելու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակներն իրագործելու հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է, ի թիվս այլոց, հաշվի առնել հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը (հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Արմեն Շահբազյանի գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումները)` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս թիվ ԵԿԴ/0039/01/15, ԱՐԴ/0031/01/15, ԵԱԴԴ/0038/01/15, ԵԿԴ/0130/01/15, ՍԴ/0094/01/15, ՍԴ3/0201/01/15 գործերով որոշումները):
Ս.Աղախանյանի գործով որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է. «(…) [Յ]ուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների (…), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը։ (...) Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման, և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները» (տե՛ս Ս.Աղախանյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշման 19-րդ կետը)։
Մեջբերված իրավական դիրքորոշումները ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերահաստատել է նաև Ջ.Շիրվանյանի և Ա.Մուրադյանի վերաբերյալ որոշման շրջանակներում՝ ընդգծելով, որ. «Յուրաքանչյուր դեպքում պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը որոշելիս հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի համատեքստում կարևոր նշանակություն ունի հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների ամբողջական վերլուծությունը։ Մասնավորապես, հանցավորի անձը դրականորեն բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշները, հանցագործությունից հետո դրսևորած դրական վարքագիծը (կատարվածի համար զղջալը, ճշմարտացի ցուցմունքներ տալը, քննությանը չխոչընդոտելը, պատճառված վնասը հատուցելը և այլն) կարող են վկայել, որ պատժի նպատակների իրագործման տեսանկյունից բացակայում է պատիժը փաստացի կրելու անհրաժեշտությունը։ Այլ խոսքով` հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները բացահայտելու և օբյեկտիվորեն հաշվի առնելու դատարանի պարտականությունն ուղղակիորեն բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի տրամաբանությունից, որի համաձայն՝ պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուց բացի, դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցագործությունների կանխումը» (տե՛ս Ջ.Շիրվանյանի և Ա.Մուրադյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 որոշման 13-րդ կետը)։
Թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն Դատարանն արձանագրում է, որ այն վերաբերելի մասով կիրառելի է նաև 2021 թվականի մայիսի 05-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի պայմաններում:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական վերլուծությունների համատեքստում քննության առնելով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման իրավաչափության հարցը, Դատարանը բացահայտելով Զ.Դավթյանի կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, օրենքով պաշտպանվող հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, հանցավորի անձը բնութագրող հանգամանքները, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, ինչպես նաև՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և անձը բնութագրող հանգամանքների առկայությունը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը գտնում է, որ մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը փաստացի կրելու և այդ կերպ հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Տվյալ դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համատեքստում էական նշանակություն ունի այն, որ Դատարանի մոտ համոզմունք է ձևավորվել, որ մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը իրապես զղջում է կատարած արարքի համար, գիտակցել է կատարածի հանրային վտանգավորության աստիճանը, կատարած արարքի բացասական հետևանքները, որպիսի պայմաններում պատժի նպատակների իրացվելիության տեսանկյունից ռեալ ձևով պատիժ կրելը առավել քան աննպատակահարմար է սույն դեպքում: Իսկ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու և պարտականություններ դնելու պայմաններում հնարավոր է հասնել պատժի նպատակների իրագործմանը:
Դատարանի այս հետևությունները պայմանավորված են այն հանգամանքով, որ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը նախկինում դատապարտված կամ արատավորված չի եղել, մեղքն ընդունել է ամբողջությամբ, զղջացել է կատարածի համար, տակավին երիտասարդ է, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա, մշտական բնակության վայր, բնութագրվում է դրական:
Սույն դեպքում էական նշանակություն ունի նաև թմրամիջոցի տեսակը և չափը: Մասնավորապես Զորիկ Դավթյանին մեղսագրվող թմրամիջոցի տեսակը՝ հաշիշի յուղը, լայն տարածում ունի ԱՄՆ-ում, առավել հաճախ օգտագործվում է նաև բուժական նպատակներով և ըստ էության վտանգավորության տեսանկյունից անձի օրգանիզմի վրա ազդեցությունը թույլ է: Կարևոր է նաև այն հանգամանքը, որ Զորիկ Դավթյանի կողմից ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով ապօրինի ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով սահմանված խոշոր չափերով՝ 2,96 գրամ հաստատուն քաշով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց չափը շատ ավելի մոտիկ է խոշոր չափի նվազագույն շեմին:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ Դատարանի կողմից որոշած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը համապատասխանում է նաև ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ և 78-րդ հոդվածներով ամրագրված քրեական պատժի և պետական հարկադրանքի «Համաչափության» սկզբունքին, այսինքն՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվելիք պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և դրա արդյունքում սահմանափակվող մեղադրյալի իրավունքներն ու ազատությունները համաչափ են, ավելին՝ Դատարանի կարծիքով՝ այդ կերպ հնարավոր է հասնել ինչպես Սահմանադրությամբ ամրագրված նպատակներին, այնպես էլ ՀՀ քրեական օրենսգրքով ամրագրված պատժի նպատակներին:
ՀՀ քրեական դատավարության 348-րդ հոդվածի համաձայն դատավճռում պետք է շարադրվեն նաև հետևյալ հարցերի պատասխանները․
-գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
-որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
-վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
-ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
-դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
-ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։
Դատարանը, քննարկելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը, գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո 2,71 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը՝ փաթեթավորված և կնիքված «ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՓՈՐՁԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆ» ՊՈԱԿ «ՓԱԹԵԹՆԵՐԻ ԵՎ ԾՐԱՐՆԵՐԻ ՀԱՄԱՐ» կնիքի դրոշմով՝ պետք է ոչնչացնել, իսկ «ՀՀ քննչական կոմիտե 864» կնիքի դրոշմով կնքված փաթեթում առկա «Iphone 13» մոդելի բջջային հեռախոսը պետք է վերադարձնել Զորիկ Ալբերտի Դավթյանին։
Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, ուստի Դատարանն այդ հարցը համարում է լուծված:
Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն, Դատարանը այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 347-350-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով, Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Զորիկ Ալբերտի Դավթյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ:
Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման համար պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով և տուգանք՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 4 (չորս) տարի ժամկետով:
Փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա:
Փորձաշրջանի ընթացքում Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի վրա դնել պարտականություն՝
-առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը,
-բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնելու իր նոր բնակության վայրի հասցեն,
Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը՝ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ ոչնչացնել, իսկ «Iphone 13» մոդելի բջջային հեռախոսը՝ վերադարձնել Զորիկ Ալբերտի Դավթյանին:
Վարույթային ծախսերի հարցը համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով:
ԴԱՏԱՎՈՐ ՏԻԳՐԱՆ ՈՍԿԱՆՅԱՆ
ԵԴ1/3552/01/24
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Վ.ՌՇՏՈՒՆԻ
Ա.ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ք.ԲԱԴԱԼՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ՝ Ռ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆՆԵՐ՝ Ա.ԱԼԻԽԱՆՅԱՆԻ
Հ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ՝ Զ.ԴԱՎԹՅԱՆԻ
2025թ. օգոստոսի 7-ին Երևան քաղաքում
քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի մայիսի 29-ի ԵԴ1/3552/01/24 դատավճռի դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքը.
ՊԱՐԶԵՑ
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1.1. 2023 թվականի նոյեմբերի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչության երրորդ վարչությունում նախաձեռնվել է թիվ 83-0162-23 քրեական վարույթը:
1.2. ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանի՝ 2024 թվականի ապրիլի 09-ի որոշմամբ թիվ 83-0162-23 քրեական վարույթով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ հետևյալ արարքների համար. «որ նա խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի, «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով ապօրինի ՀՀ է տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով սահմանված խոշոր չափերով՝ 2,96 գրամ հաստատուն քաշով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց և առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի պահել այն:
Այսպես,
ԱՄՆ քաղաքացի, ազգությամբ հայ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը, գտնվելով ԱՄՆ-ում, քննությամբ չպարզված հանգամանքներում ձեռք է բերել խոշոր չափերով` 2,96 գրամ հաստատուն քաշով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ լատինատառ «ROVE» և «ROW GARDEN» գրառումներով 5 հատ էլեկտրոնային ծխամորճեր, որից հետո նպատակ ունենալով նշված առարկաները մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով ԱՄՆ-ից ապօրինի տեղափոխել ՀՀ, մինչև ՀՀ մեկնելը, դրանք տեղադրել է իր` ուղեբեռում և ձեռքի պայուսակում:
Այնուհետև 2023 թվականի նոյեմբերի 8-ին՝ ժամը 21:25-ի սահմաններում, Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը Լոս Անջելես-Դոհա-Երևան թիվ «QR742» և «QR287» չվերթներով ժամանել է ՀՀ և իր անձնական գործածման համար, առանց իրացնելու նպատակի ԱՄՆ-ից՝ մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով ապօրինի ՀՀ է տեղափոխել խոշոր չափերով` 2,96 գրամ հաստատուն քաշով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ՝ լատինատառ «ROVE» և «ROW GARDEN» գրառումներով էլեկտրոնային ծխամորճերը և դրանք ապօրինի պահել իր մոտ, որոնք հայտնաբերվել և վերցվել են «Զվարթնոց» օդանավակայանի ուղևորների ժամանման սրահի մաքսային հսկողության տարածքում ՀՀ ՊԵԿ ՄԴՊ վարչության աշխատակիցների կողմից իրականացված մաքսային զննման ժամանակ՝ վերջինիս ուղեբեռի և ձեռքի պայուսակի միջից»:
1.3. 2024 թվականի ապրիլի 09-ին թիվ 83-0162-23 քրեական վարույթով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
1.4. 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին թիվ 83-0162-23 քրեական վարույթը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/3552/01/24 համարը և մակագրվել է դատավոր Տ.Ոսկանյանին:
1.5. 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ին որոշում է կայացվել ԵԴ1/3552/01/24 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումների նշանակելու մասին:
1.6. Առաջին ատյանի դատարանը, դատաքննության արագացված վարույթի կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 2025 թվականի մայիսի 29-ի դատավճռով վճռել է.
«Զորիկ Ալբերտի Դավթյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ:
Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման համար պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով և տուգանք՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 4 (չորս) տարի ժամկետով:
Փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա:
Փորձաշրջանի ընթացքում Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի վրա դնել պարտականություն՝
- առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը,
- բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնելու իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը՝ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ ոչնչացնել, իսկ «Iphone 13» մոդելի բջջային հեռախոսը՝ վերադարձնել Զորիկ Ալբերտի Դավթյանին:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով»։
1.7. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ 2025 թվականի հուլիսի 09-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանը, որը 2025 թվականի հուլիսի 16-ին մուտքագրվել է Վերաքննիչ դատարանում։ Բողոքի հիման վրա ԵԴ1/3552/01/24 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2025 թվականի հուլիսի 17-ին, իսկ նախագահող դատավոր Տ.Գրիգորյանի աշխատակազմին վերաքննիչ բողոքի հետ միասին փոխանցվել` 2025 թվականի հուլիսի 18-ին:
1.8. Դատական կազմի դատավոր Ա.Նիկողոսյանի՝ արձակուրդում լինելու պատճառով դատական կազմում 2025թ. հուլիսի 22-ին ընդգրկվել է Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Ա.Ղուկասյանը:
1.9. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 22-ի որոշմամբ ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ, քրեական գործը նշանակվել է դատաքննության, իսկ մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնվել է անփոփոխ:
2. Վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
ԵԴ1/3552/01/24 քրեական գործով 2025 թվականի մայիսի 29-ին կայացված դատավճռի համաձայն. «(…)4.Դատարանի իրավական վերլուծությունը.
Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հիմք ընդունելով մեղադրանքն ամբողջ ծավալով մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի կողմից կամովին ու գիտակցաբար ընդունելու և դրա հետ համաձայն լինելու փաստերը, հանգում է այն հետևության, որ նա մեղավորությամբ կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով իրեն մեղսագրվող արարքները և դրանք կատարելու համար ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի: (…)
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը, որպես մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է արձանագրում՝ մեղքն ընդունելը, անկեղծորեն զղջալը, երիտասարդ լինելը, դրական բնութագրվելը, մշտական բնակության վայր ունենալը, նախկինում դատապարտված չլինելը, խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը: Միաժամանակ Դատարանը գնահատման է արժանացնում նաև պաշտպանության կողմից ներկայացված հետևյալ փաստաթղթերը․
-«Albert clinik»-ի կինեզիոլոգ Ա․Խաչատրյանի կողմից տրված խորհրդատվական թերթիկը, համաձայն որի՝ Զ․Դավթյանը գանգատվել է գոտկային և գոտկասրբանային հատվածի ցավերից։
-«Կալիֆոռնիայի Մեծահասակների հարցերով դեպարտամենտ»-ի կողմից տրված փաստաթուղթը, համաձայն որի՝ Զ․Դավթյանը պաշտոնապես հանդիսանում է Ալբերտ Դավթյանի միակ խնամակալը։ Զ․Դավթյանը ստանձնում է նրա ամենօրյա խնամքը, բարեկեցության և աջակցության հարցերով լիակատար պատասխանատվությունը։ Ներկայումս նրան խնամքով կամ նրան տրամադրվող աջակցությամբ այլ անձինք չեն զբաղվում։
-«Թմրամիջոցների չարաշահման վիճակագրության ազգային կենտրոն»-ի կողմից տրված «Մարիխուանայից կախվածություն․ Տոկոսային արտահայտում և օգտագործման վիճակագրություն» փաստաթուղթը, համաձայն որի՝ ամերիկացիների մոտավորապես կեսը՝ մոտ 78 միլիոն մարդ, հայտարարվել է, որ կյանքի որևէ պահի օգտագործել է «Մարիխուանա», հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոնների տվյալներով՝ 55 միլիոնն իրականում ավելի բարձր ցուցանիշ է, քան ակտիվ ծխախոտ օգտագործողների թիվը, որը կազմում է մոտավորապես 36․5 միլիոն, դա նշանակում է, որ «Մարիխուանա» օգտագործողների թիվը 50․68 տոկոսով ավելի է, քան ծխախոտ օգտագործողների թիվը։
-Համաձայն «Կալիֆոռնիայի Մարիխուանայի վերահսկողության դեպարտամենտ»-ի կողմից տրված փաստաթղթի՝ «Մարիխուանան» օրինական է Կալիֆոռնիայում։ Դուք կարող եք գնել «Մարիխուանա», եթե՝ 18 տարեկան եք կամ ավելի մեծ՝ բժշկական օգտագործման համար և 21 տարեկան եք կամ ավելի մեծ՝ չափահասների օգտագործման համար։
-Ավարտական հավաստագիրը, համաձայն որի՝ Զ․Դավթյանը ավարտել է «Վարկային պատմության վերականգնման բիզնեսի հիմունքներ» դասընթացը։
-«Կալիֆոռնիայի նահանգային քարտուղար» էլեկտրոնային տարբերակով ներկայացված փաստաթղթի համաձայն՝ Զ․Դավթյանը հանդիսանում է «ԶՈՐԻԿ ԴԱՎԹՅԱՆ» ընդհանուր բաժնետիրական կորպորացիա իրավաբանական անձի անհատ գործակալ։
-Համաձայն «Գանձապետարանի բաժին, ներքին եկամուտների ծառայություն Սինսինատի, Օհայո 45999-0023» փաստաթղթի՝ «Նյու պրո կրեդիտ սերվիս» ՍՊԸ-ում Զ․Դավթյանը հանդիսանում է որպես միանձնյա անդամ և ներկայացվել է գործատուի նույնացման համարը։
-Համաձայն ՀՀ ԱՆ «Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն» ՓԲԸ կլինիկական և տոքսիկոքիմիական լաբորատորիայի մեզի թունաքիմիական հետազոտության Զ․Դավթյանի մոտ «Տետրահիդրոկաննաբինոլ» տեսակի հետազոտելի նյութ չի հայտնաբերվել։
-Համաձայն «Բնութագիր» վերտառությամբ փաստաթղթի՝ Երևան քաղաքի Նար-Դոսի 1-ին նրբանցքի բնակիչներ Ա․Զարգարյանը, Հ․Հովհաննիսյանը, Գ.Գևորգյանը, Ս․Հայրապետյանը հավաստում են, որ Երևան քաղաքի Նար-Դոս 1-ին նրբանցքի թիվ 4/1 տանը շուրջ կես տարի է բնակվում է Զ․Դավթյանը։ Վերջինս ընկերասեր է, սկզբունքային և անաչառ, իրեն դրսևորում է դրական հատկանիշներով, բնավորությամբ բարի է, կարեկցող և մարդամոտ, վայելու է իր հարևանների սերն ու հարգանքը։
-Համաձայն «Բնութագիր» վերտառությամբ փաստաթղթի՝ Անահիտ Գևորգյանը հանդիսանում է Երևան քաղաքի, Նար-Դոսի 1-ին նրբանցքի, թիվ 4/1 տան սեփականատերը։ Հայտնում է, որ շուրջ կես տարի է իր տանը մշտապես բնակվում են Զ․Դավթյանը և վերջինիս կինը Ա․Բադալյանը իրենց երեքամյա որդու՝ Է․Դավթյանի հետ միասին։ Զ․Դավթյանը և նրա ընտանիքը շատ բարեհամբյուր և դաստիարակված մարդիկ են, միշտ իրենց դրսևորում են դրական հատկանիշներով, Զ․Դավթյանը որևէ կոնֆլիկտի մեջ երբևէ որևէ անձի հետ չի մտել, չունի վատ սովորություններ։
-Համաձայն «Բժշկական տեղեկատվություն» հիվանդի առողջական հարցաթերթիկից արտատպված Կարինե Բաբախանյանի (հանդիսանում է մեղադրյալի մայրը) հիվանդության պատմության՝ Կ․Բաբախանյանի մոտ ախտորոշվել է շաքարային դիաբետ, որը դեռևս սկսվել է 2009 թվականից, աջ ձեռքի ցավ, որն առաջացել է ավտովթարից երկու շաբաթ անց, որով էլ պայմանավորված է նաև ուսի ցավը, արյան բարձր ճնշում կամ հիպերտենզիա։
Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
Վերոգրյալ իրավական նորմերի լույսի ներքո անդրադառնալով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի հարցերին, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ ազատազրկման ձևով՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ տուգանքի ձևով՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) չափով: Սահմանված պատիժները տվյալ դեպքում համաչափ են կատարված կոնկրետ հանցագործություններին բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար են պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով վերջնական պատիժ պետք է նշանակվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:
Միաժամանակ, անդրադառնալով մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ նշանակվող ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու հարցին, Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. (…)
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական վերլուծությունների համատեքստում քննության առնելով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման իրավաչափության հարցը, Դատարանը բացահայտելով Զ.Դավթյանի կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, օրենքով պաշտպանվող հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, հանցավորի անձը բնութագրող հանգամանքները, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, ինչպես նաև՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և անձը բնութագրող հանգամանքների առկայությունը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը գտնում է, որ մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը փաստացի կրելու և այդ կերպ հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Տվյալ դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համատեքստում էական նշանակություն ունի այն, որ Դատարանի մոտ համոզմունք է ձևավորվել, որ մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը իրապես զղջում է կատարած արարքի համար, գիտակցել է կատարածի հանրային վտանգավորության աստիճանը, կատարած արարքի բացասական հետևանքները, որպիսի պայմաններում պատժի նպատակների իրացվելիության տեսանկյունից ռեալ ձևով պատիժ կրելը առավել քան աննպատակահարմար է սույն դեպքում: Իսկ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու և պարտականություններ դնելու պայմաններում հնարավոր է հասնել պատժի նպատակների իրագործմանը:
Դատարանի այս հետևությունները պայմանավորված են այն հանգամանքով, որ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը նախկինում դատապարտված կամ արատավորված չի եղել, մեղքն ընդունել է ամբողջությամբ, զղջացել է կատարածի համար, տակավին երիտասարդ է, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա, մշտական բնակության վայր, բնութագրվում է դրական:
Սույն դեպքում էական նշանակություն ունի նաև թմրամիջոցի տեսակը և չափը: Մասնավորապես Զորիկ Դավթյանին մեղսագրվող թմրամիջոցի տեսակը՝ հաշիշի յուղը, լայն տարածում ունի ԱՄՆ-ում, առավել հաճախ օգտագործվում է նաև բուժական նպատակներով և ըստ էության վտանգավորության տեսանկյունից անձի օրգանիզմի վրա ազդեցությունը թույլ է: Կարևոր է նաև այն հանգամանքը, որ Զորիկ Դավթյանի կողմից ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով ապօրինի ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով սահմանված խոշոր չափերով՝ 2,96 գրամ հաստատուն քաշով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց չափը շատ ավելի մոտիկ է խոշոր չափի նվազագույն շեմին:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ Դատարանի կողմից որոշած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը համապատասխանում է նաև ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ և 78-րդ հոդվածներով ամրագրված քրեական պատժի և պետական հարկադրանքի «Համաչափության» սկզբունքին, այսինքն՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվելիք պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և դրա արդյունքում սահմանափակվող մեղադրյալի իրավունքներն ու ազատությունները համաչափ են, ավելին՝ Դատարանի կարծիքով՝ այդ կերպ հնարավոր է հասնել ինչպես Սահմանադրությամբ ամրագրված նպատակներին, այնպես էլ ՀՀ քրեական օրենսգրքով ամրագրված պատժի նպատակներին: (…)
Դատարանը, քննարկելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը, գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո 2,71 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը՝ փաթեթավորված և կնիքված «ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՓՈՐՁԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆ» ՊՈԱԿ «ՓԱԹԵԹՆԵՐԻ ԵՎ ԾՐԱՐՆԵՐԻ ՀԱՄԱՐ» կնիքի դրոշմով՝ պետք է ոչնչացնել, իսկ «ՀՀ քննչական կոմիտե 864» կնիքի դրոշմով կնքված փաթեթում առկա «Iphone 13» մոդելի բջջային հեռախոսը պետք է վերադարձնել Զորիկ Ալբերտի Դավթյանին։
Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, ուստի Դատարանն այդ հարցը համարում է լուծված:
Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն, Դատարանը այդ հարցերին չի անդրադառնում:(…)»:
3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները, պահանջը և դրա պատասխանը.
3․1․ ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանը, ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը, Առաջին ատյանի դատարանի իրավական դիրքորոշումները, վկայակոչելով օրենսդրության վերաբերելի դրույթները, որպես վերաքննիչ բողոքի հիմքեր և հիմնավորումներ՝ նշել է, որ թիվ ԵԴ1/3552/01/24 քրեական վարույթով Զորիկ Դավթյանի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի մայիսի 29-ի դատավճռի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման իրավաչափության վերաբերյալ հետևություններն անհիմն են, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ է տրվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի խախտում, ուստի կայացված որոշումը ենթակա է բեկանման:
Ըստ բողոքաբերի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման իրավաչափության հարցը քննարկելիս ստորադաս դատարանը պատշաճ գնահատականի չի արժանացրել նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության համար էական նշանակություն ունեցող ստորև ներկայացվող հանգամանքները.
Տվյալ դեպքում որպես մեղադրյալ Զորիկ Դավթյանի անձը դրական բնութագրող տվյալ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել, բնութագրվում է դրականորեն, մինչդեռ նշված հանգամանքները օբյեկտիվորեն չեն կարող համարվել նրա կամ նրա կատարած արարքների հանրային վտանգավորությունը նվազեցնող հանգամանք՝ հաշվի առնելով այն, որ դատվածություն չունենալը բնութագրական է անձանց լայն շրջանակի և ինքնին պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար չի կարող հիմք հանդիսանալ: Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Զ.Դավթյանի կողմից ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելու, խնամքին անչափահաս երեխա ունենալու և անձը բնութագրող մյուս հանգամանքներին, ապա դրանց ազդեցությունը նշանակվող պատժի տեսակի և չափի վրա մեխանիկական չէ և կախված է դրա մեղմացնող նշանակությունից, որոշվում է այդ հանգամանքների էության, արժեքի և կատարված արարքի հետ դրանց հարաբերակցության գնահատմամբ։ Ինչքանով է կոնկրետ հանգամանքն ազդում կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա, կախված է ոչ միայն այդ հանգամանքից, այլև արարքից, դրանց փոխադարձ կապից ու հարաբերակցությունից, իսկ սույն դեպքում դրանք չեն կարող հիմք հանդիսանալ՝ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար՝ հաշվի առնելով մեղադրյալին մեղսագրվող արարքների հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանը: Բացի այդ, հարկ է նշել, որ Զորիկ Դավթյանին մեղսագրվող թմրամիջոցի տեսակի՝ հաշիշի յուղի՝ ԱՄՆ-ում լայն տարածում ունենալու և նաև բուժական նպատակներով օգտագործվելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի նշած տվյալները որևէ կերպ չեն կարող գնահատվել մեղադրյալի կամ նրա կատարած արարքների հանրային վտանգավորությունը նվազեցնող հանգամանքներ և հիմք հանդիսանալ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար: Մեղադրյալին վերագրվող արարքների հանրային վտանգավորության բնույթը գնահատելու կապակցությամբ անհրաժեշտ է նշել այն կարևոր հանգամանքը, որ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված հանցագործությունների վտանգավորությունը պայմանավորված է ոչ միայն նրանով, որ դրանք վնաս են հասցնում առանձին անձանց առողջությանը, այլև նրանով, որ այդ հանցավոր արարքները ոտնձգում են ամբողջ հասարակության առողջության դեմ: Թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությունը հասարակական չարիք է, որի դեմ պայքարը ոչ միայն ներպետական, այլև միջազգային խնդիր է: Հիշյալ հանցագործությունների վտանգավորությունը պայմանավորված է ոչ միայն այն հանգամանքով, որ ներկա պայմաններում թմրամիջոցների տարածվածությունը հետզհետե ձեռք է բերում մեծ ծավալներ և ընդգրկում անձանց նոր շրջանակներ, այլև նրանով, որ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությունը սպառնում է պետության անվտանգությանն ու կայունությանը, աղետալի վնասներ է հասցնում երկրի տնտեսությանը, ազգի գենոֆոնդին:
Գտնում է, որ ստորադաս դատարանի կողմից բավարար ուշադրության չի արժանացել նաև այն հանգամանքը, որ տվյալ դեպքում թմրամիջոցի ապօրինի շրջանառությունն իրականացվել է մաքսանենգությամբ, որն իրենից ենթադրում է առավել բարձր ռիսկայնությամբ օժտված հանցագործություն, քանի որ այն անմիջապես ուղղված է պետության ներքին և արտաքին անվտանգության դեմ: Մեղադրյալ Զորիկ Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս ստորադաս դատարանը պատշաճ իրավական վերլուծության չի ենթարկել մեղադրյալի կողմից կատարված հանցավոր արարքների բնույթի և հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող մի շարք գործոններ, մասնավորապես.
ա) խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ այն, որ մեղադրյալին մեղսագրվում է թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց պատրաստուկների, պրեկուրսորների, խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութերի օրինական շրջանառության դեմ ուղղված բարձր վտանգավորություն ներկայացնող հանցագործություններից մեկի՝ թմրամիջոցի մաքսանենգություն,
բ) հանցավորի հոգեբանական վերաբերմունքն իր արարքի նկատմամբ, մասնավորապես այն, որ մեղադրյալը, գործելով ուղղակի դիտավորությամբ, ԱՄՆ-ից Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային և ՀՀ պետական սահմանով՝ դեպի Հայաստանի Հանրապետության տարածք, մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու եղանակով, ապօրինի տեղափոխել է թմրամիջոց,
գ) թմրամիջոցի մաքսանենգության առարկայի չափը, այն, որ մեղադրյալին մեղսագրվում է խոշոր չափերով՝ 2,96 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի մաքսանենգություն:
Գտնում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը սույն գործով կայացրել է չհիմնավորված և անօրինական դատական ակտ, այն է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերի բացակայության պայմաններում մեղադրյալ Զորիկ Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով՝ թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի սխալ կիրառում, ինչն էլ ազդել է գործի ելքի վրա:
3.2. ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանը խնդրել է ԵԴ1/3552/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի մայիսի 29-ի դատավճիռը պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով փոփոխել, մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել ու թողնել կրելու նշանակված՝ 5 տարի ժամկետով ազատազրկում պատիժը:
3.3. 2025թ. հուլիսի 23-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել մեղադրյալ Զորիկ Դավթյանի պաշտպաններ Ա.Ալիխանյանի և Հ.Հարությունյանի՝ վերաքննիչ բողոքի պատասխանը, որով խնդրել են վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ նշելով, որ դատախազի փաստարկները կրում են տեսական բնույթ և վերաբերելի են ոչ թե կոնկրետ քրեական գործին, այլ՝ թմրամիջոցների շրջանառության վերաբերյալ բոլոր քրեական գործերին, ինչպիսի վերլուծություն կարելի է կատարել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված ցանկացած տեսակային օբյեկտի դեմ ուղղված հանցանքների կապակցությամբ: Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալի՝ նախկինում դատված չլինելը և դրական բնութագրվելը հաշվի է առել ի թիվս այլ հանգամանքների հետ համակցության մեջ, իսկ դրական բնութագրվող և բացասաբար բնութագրվող մեղադրյալները հանրային վտանգավորության առումով չեն գտնվում միևնույն հարթության վրա:
Պաշտպանները նշել են, որ Զորիկ Դավթյանը տեղափոխել է բուսական ծագման, առավել նվազ վտանգավոր և օրգանիզմի վրա առավել քիչ բացասական ազդեցություն թողնող թմրամիջոցի տեսակ, որը ՀՀ է տեղափոխել ԱՄՆ-ից, որտեղ այն գտնվում է օրինական շրջանառության մեջ, շատերի կողմից ծխախոտի փոխարեն գործածվում է ամենօրյա ռեժիմով և երբեմն անգամ նշանակվում է բժշկի խորհրդով: Զ.Դավթյանի կողմից կատարված արարքի եղանակը ևս օժտված չէ մեծ հանրային վտանգավորությամբ, քանի որ վերջինը թմրամիջոցը ՀՀ է տեղափոխել առանց այն քողարկելու համար ջանքեր գործադրելու՝ ձեռքի պայուսակում, ըստ էության ակամայից ինքն իրեն դատապարտելով բացահայտման և քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու: Գտնում են, որ Զ.Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվելիք պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմնավորված լինելը լիովին փաստվում է առկա մեղմացնող հանգամանքների առկայությամբ: Բացի այդ, պաշտպանները նշել են, որ նույնանման գործերով դատավճիռներ ուսումնասիրելիս նկատել են, որ ԱՄՆ-ից անփույթ կերպով ՀՀ թմրամիջոց տեղափոխողների պատժի վերաբերյալ առկա է միասնական պրակտիկա և համանման իրավիճակներում գրեթե միշտ նշանակված պատիժները պայմանականորեն չեն կիրառվել:
4. Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում արձանագրված դիրքորոշումները.
4.1. ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանը պնդել է վերաքննիչ բողոքը և խնդրել է այն բավարարել:
4.2. Պաշտպաններ Ա.Ալիխանյանը և Հ.Հարությունյանն առարկել են վերաքննիչ բողոքի դեմ՝ պնդելով ներկայացված պատասխանը:
4.3. Մեղադրյալ Զ.Դավթյանը միացել է պաշտպանների դիրքորոշմանը:
5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
5.1. Սույն գործով Վերաքննիչ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. հիմնավորված և պատճառաբանված են արդյոք մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները:
5.2. ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է:
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(...) 4. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։ (...)»:
5.3. Պատիժ նշանակելը քրեական գործով արդարադատության իրականացման վճռական պահն է, որը պետք է դառնա կատարված հանցանքի հասարակական վտանգավորության գնահատման լիարժեք չափանիշ, պատժի ենթարկվող անձին վերասոցիալականացնելու, ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ այլ անձանց կողմից հանցագործությունները կանխելու գործուն միջոց: Պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս, դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա` ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։
5.4. Հանցագործության կատարման մեջ մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, դատարանը պարտավոր է գործի նյութերում առկա փաստական տվյալների հիման վրա պատճառաբանել ինչպես պատժի տեսակի և չափի ընտրության, այնպես էլ ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժը կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ իր որոշումը: Դատական որոշման որակը մեծապես կախված է դրա պատճառաբանական մասից, հետևաբար դատական որոշումները սկզբունքորեն պետք է պատճառաբանված լինեն: Պատժի տեսակի և չափի ընտրության, ինչպես նաև պատիժը կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները հիմնավորող պատճառների մատնանշումը ոչ միայն ավելի հասկանալի և ընդունելի է դարձնում դատավճիռը վարույթի մասնակիցների համար, այլև բացառում է կամայականությունը: Նախևառաջ, դա նշանակում է, որ դատարանը պարտավորված է լինում արձագանքել կողմերի ներկայացրած փաստարկներին և մատնանշել տվյալ որոշումը հիմնավորող և իրավաչափ դարձնող փաստարկները: Եվ երկրորդ` պատշաճ պատճառաբանությունը հասարակությանը թույլ է տալիս հասկանալ, թե ինչպես է գործում դատական համակարգը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ պատիժ սահմանելիս:
5.5. Վերոգրյալից հետևում է, որ մեղադրյալի կողմից արագացված վարույթ կիրառելուն համաձայնություն տալու և ներկայացված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու պարագայում պատժաչափի նշանակման հարցում օրենսդիրը արտոնյալ պայմաններ է նախատեսել: Մասնավորապես՝ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից:
5.6. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո:
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:(…)»:
Վերոգրյալ քրեաիրավական նորմի վերլուծությունից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն քննարկվող ինստիտուտի գործադրման համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու. նման հետևությունները պետք է հիմնված լինեն հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, հանցանք կատարածի անձը, պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
Դատարանի հետևությունները, ի թիվս այլոց, պետք է հիմնված լինեն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի կողմից արարքի հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
5.7. Անդրադառնալով պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները գնահատման ենթարկելու կարևորությանը` Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցությունը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը, դատվածությունը և այլն): Մասնավորապես Վճռաբեկ դատարանը փաստել է հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը (տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Հազարապետ Հարությունյանի գործով 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Նարեկ Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12, Սեյրան Աղախանյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, Ջոն Շիրվանյանի գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 և այլ որոշումները):
Թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այն վերաբերելի մասով կիրառելի է նաև 2021 թվականի մայիսի 05-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի պայմաններում:
5.8. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս, որպես նրա անձը բնութագրող և քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտել՝ նախկինում դատապարտված չլինելը, դրական բնութագրվելը, ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, կատարածի համար զղջալը, երիտասարդ լինելը, խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը, իսկ մեղադրյալի քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել։ Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ սույն դեպքում էական նշանակություն ունի նաև թմրամիջոցի տեսակը և չափը: Մասնավորապես՝ Զորիկ Դավթյանին մեղսագրվող թմրամիջոցի տեսակը՝ հաշիշի յուղը, լայն տարածում ունի ԱՄՆ-ում, առավել հաճախ օգտագործվում է նաև բուժական նպատակներով և ըստ էության վտանգավորության տեսանկյունից անձի օրգանիզմի վրա ազդեցությունը թույլ է, իսկ դրա չափը ավելի մոտ է խոշոր չափի նվազագույն շեմին: Արդյունքում՝ Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է հետևության, որ պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը հնարավոր է հասնել առանց մեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը փաստացի կրելու։
5.9. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները համադրելով շարադրված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, պատշաճ ստուգման և գնահատման է ենթարկել նրա անձը բնութագրող բարոյահոգեբանական և սոցիալ-հոգեբանական հատկանիշները, վերջինիս քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը:
5.10. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ գործի նյութերում առկա՝ մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի անձը բնութագրող փաստական տվյալների, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, մասնավորապես՝ նախկինում դատապարտված չլինելը, դրական բնութագրվելը, ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, կատարածի համար զղջալը, խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը, թմրամիջոցի տեսակը (մեղադրյալին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով մեղսագրված հանցագործության առարկան «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցն է, որը, դատելով ՀՀ կառավարության 2018թ. հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման թիվ 1 հավելվածից, համեմատաբար նվազ վտանգավորություն ունեցող թմրամիջոցի տեսակ է), դրա քաշը (2,96 գրամ է, որի չափը մոտ է ՀՀ կառավարության 2018թ. հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման թիվ 1 հավելվածի 83-րդ կետով թմրամիջոցի այդ տեսակի համար սահմանված խոշոր չափի նվազագույն շեմին), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման եղանակը՝ առանց թմրամիջոցը քողարկելու համար ջանքեր գործադրելու՝ այն ձեռքի պայուսակում ՀՀ տեղափոխելը, ինչպես նաև քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, վկայում է մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու աննպատակահարմարության ու առանց պատիժը փաստացի կրելու պատժի նպատակներին հասնելու հնարավորության մասին, ուստի վերջինիս նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցում Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է ճիշտ հետևության՝ համակողմանի վերլուծության ենթարկելով կատարված արարքի հանրային վտանգավորությունը և բնույթը, մեղադրյալի քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, անձը բնութագրող տվյալների համակցությունը, ինչպես նաև նշանակված պատժի ազդեցությունը մեղադրյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա։ Վերջինիս կարևորությունն ընդգծելով՝ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ մեղադրյալ Զորիկ Դավթյանն ամուսնացած է, խնամքին ունի անչափահաս երեխա, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը վերջինիս կողմից փաստացի կրելը ողջամտորեն կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ նրա ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա:
Վերաքննիչ դատարանն ընդգծում է, որ մատնանշված վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն նվազեցնում են մեղադրյալի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը և վկայում այն մասին, որ սոցիալական արդարության վերականգնումը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացումը և հանցագործությունների կանխումը հնարավոր է առանց պատիժը փաստացի կրելու։
5.11. Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի՝ մեղադրյալի նկատմամբ առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման՝ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու կապակցությամբ վերաքննիչ բողոքում բերված հիմնավորումներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը նշվածի կապակցությամբ հարկ է համարում շեշտադրել, որ նախորդ կետում մեջբերված՝ մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, մեղադրյալի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը նվազեցնող վերոգրյալ հանգամանքները, ինչպես նաև մեղադրյալի հետհանցավոր դրական և իրավահպատակ վարքագիծը ողջամիտ հնարավորություն են տալիս Վերաքննիչ դատարանին փաստելու թե՛ հանցավորի անձնավորության, թե՛ վերջինիս կատարած հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանն էականորեն նվազած լինելու մասին: Ավելին՝ բողոքաբերի փաստարկներն ինքնին չեն կարող այն աստիճանի բարձրացնել մեղադրյալի և նրա կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, որպեսզի հիմք հանդիսանան՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու համար:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Զորիկ Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավոր են։
5.12. Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, ուստի ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատավճիռը բեկանելու կամ փոփոխելու հիմքեր առկա չեն։
Հետևաբար, ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ ԵԴ1/3552/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի մայիսի 29-ի դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի հեը հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ ԵԴ1/3552/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի մայիսի 29-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Տ․ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Վ.ՌՇՏՈՒՆԻ
Ա.ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Վ.ՌՇՏՈՒՆԻ
Ա.ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ք.ԲԱԴԱԼՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ՝ Ռ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆՆԵՐ՝ Ա.ԱԼԻԽԱՆՅԱՆԻ
Հ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ՝ Զ.ԴԱՎԹՅԱՆԻ
2025թ. օգոստոսի 7-ին Երևան քաղաքում
քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի մայիսի 29-ի ԵԴ1/3552/01/24 դատավճռի դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքը.
ՊԱՐԶԵՑ
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1.1. 2023 թվականի նոյեմբերի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչության երրորդ վարչությունում նախաձեռնվել է թիվ 83-0162-23 քրեական վարույթը:
1.2. ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանի՝ 2024 թվականի ապրիլի 09-ի որոշմամբ թիվ 83-0162-23 քրեական վարույթով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ հետևյալ արարքների համար. «որ նա խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի, «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով ապօրինի ՀՀ է տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով սահմանված խոշոր չափերով՝ 2,96 գրամ հաստատուն քաշով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց և առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի պահել այն:
Այսպես,
ԱՄՆ քաղաքացի, ազգությամբ հայ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը, գտնվելով ԱՄՆ-ում, քննությամբ չպարզված հանգամանքներում ձեռք է բերել խոշոր չափերով` 2,96 գրամ հաստատուն քաշով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ լատինատառ «ROVE» և «ROW GARDEN» գրառումներով 5 հատ էլեկտրոնային ծխամորճեր, որից հետո նպատակ ունենալով նշված առարկաները մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով ԱՄՆ-ից ապօրինի տեղափոխել ՀՀ, մինչև ՀՀ մեկնելը, դրանք տեղադրել է իր` ուղեբեռում և ձեռքի պայուսակում:
Այնուհետև 2023 թվականի նոյեմբերի 8-ին՝ ժամը 21:25-ի սահմաններում, Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը Լոս Անջելես-Դոհա-Երևան թիվ «QR742» և «QR287» չվերթներով ժամանել է ՀՀ և իր անձնական գործածման համար, առանց իրացնելու նպատակի ԱՄՆ-ից՝ մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով ապօրինի ՀՀ է տեղափոխել խոշոր չափերով` 2,96 գրամ հաստատուն քաշով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ՝ լատինատառ «ROVE» և «ROW GARDEN» գրառումներով էլեկտրոնային ծխամորճերը և դրանք ապօրինի պահել իր մոտ, որոնք հայտնաբերվել և վերցվել են «Զվարթնոց» օդանավակայանի ուղևորների ժամանման սրահի մաքսային հսկողության տարածքում ՀՀ ՊԵԿ ՄԴՊ վարչության աշխատակիցների կողմից իրականացված մաքսային զննման ժամանակ՝ վերջինիս ուղեբեռի և ձեռքի պայուսակի միջից»:
1.3. 2024 թվականի ապրիլի 09-ին թիվ 83-0162-23 քրեական վարույթով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
1.4. 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին թիվ 83-0162-23 քրեական վարույթը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/3552/01/24 համարը և մակագրվել է դատավոր Տ.Ոսկանյանին:
1.5. 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ին որոշում է կայացվել ԵԴ1/3552/01/24 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումների նշանակելու մասին:
1.6. Առաջին ատյանի դատարանը, դատաքննության արագացված վարույթի կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 2025 թվականի մայիսի 29-ի դատավճռով վճռել է.
«Զորիկ Ալբերտի Դավթյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ:
Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման համար պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով և տուգանք՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 4 (չորս) տարի ժամկետով:
Փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա:
Փորձաշրջանի ընթացքում Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի վրա դնել պարտականություն՝
- առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը,
- բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնելու իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը՝ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ ոչնչացնել, իսկ «Iphone 13» մոդելի բջջային հեռախոսը՝ վերադարձնել Զորիկ Ալբերտի Դավթյանին:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով»։
1.7. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ 2025 թվականի հուլիսի 09-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանը, որը 2025 թվականի հուլիսի 16-ին մուտքագրվել է Վերաքննիչ դատարանում։ Բողոքի հիման վրա ԵԴ1/3552/01/24 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2025 թվականի հուլիսի 17-ին, իսկ նախագահող դատավոր Տ.Գրիգորյանի աշխատակազմին վերաքննիչ բողոքի հետ միասին փոխանցվել` 2025 թվականի հուլիսի 18-ին:
1.8. Դատական կազմի դատավոր Ա.Նիկողոսյանի՝ արձակուրդում լինելու պատճառով դատական կազմում 2025թ. հուլիսի 22-ին ընդգրկվել է Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Ա.Ղուկասյանը:
1.9. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 22-ի որոշմամբ ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ, քրեական գործը նշանակվել է դատաքննության, իսկ մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնվել է անփոփոխ:
2. Վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
ԵԴ1/3552/01/24 քրեական գործով 2025 թվականի մայիսի 29-ին կայացված դատավճռի համաձայն. «(…)4.Դատարանի իրավական վերլուծությունը.
Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հիմք ընդունելով մեղադրանքն ամբողջ ծավալով մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի կողմից կամովին ու գիտակցաբար ընդունելու և դրա հետ համաձայն լինելու փաստերը, հանգում է այն հետևության, որ նա մեղավորությամբ կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով իրեն մեղսագրվող արարքները և դրանք կատարելու համար ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի: (…)
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը, որպես մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է արձանագրում՝ մեղքն ընդունելը, անկեղծորեն զղջալը, երիտասարդ լինելը, դրական բնութագրվելը, մշտական բնակության վայր ունենալը, նախկինում դատապարտված չլինելը, խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը: Միաժամանակ Դատարանը գնահատման է արժանացնում նաև պաշտպանության կողմից ներկայացված հետևյալ փաստաթղթերը․
-«Albert clinik»-ի կինեզիոլոգ Ա․Խաչատրյանի կողմից տրված խորհրդատվական թերթիկը, համաձայն որի՝ Զ․Դավթյանը գանգատվել է գոտկային և գոտկասրբանային հատվածի ցավերից։
-«Կալիֆոռնիայի Մեծահասակների հարցերով դեպարտամենտ»-ի կողմից տրված փաստաթուղթը, համաձայն որի՝ Զ․Դավթյանը պաշտոնապես հանդիսանում է Ալբերտ Դավթյանի միակ խնամակալը։ Զ․Դավթյանը ստանձնում է նրա ամենօրյա խնամքը, բարեկեցության և աջակցության հարցերով լիակատար պատասխանատվությունը։ Ներկայումս նրան խնամքով կամ նրան տրամադրվող աջակցությամբ այլ անձինք չեն զբաղվում։
-«Թմրամիջոցների չարաշահման վիճակագրության ազգային կենտրոն»-ի կողմից տրված «Մարիխուանայից կախվածություն․ Տոկոսային արտահայտում և օգտագործման վիճակագրություն» փաստաթուղթը, համաձայն որի՝ ամերիկացիների մոտավորապես կեսը՝ մոտ 78 միլիոն մարդ, հայտարարվել է, որ կյանքի որևէ պահի օգտագործել է «Մարիխուանա», հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոնների տվյալներով՝ 55 միլիոնն իրականում ավելի բարձր ցուցանիշ է, քան ակտիվ ծխախոտ օգտագործողների թիվը, որը կազմում է մոտավորապես 36․5 միլիոն, դա նշանակում է, որ «Մարիխուանա» օգտագործողների թիվը 50․68 տոկոսով ավելի է, քան ծխախոտ օգտագործողների թիվը։
-Համաձայն «Կալիֆոռնիայի Մարիխուանայի վերահսկողության դեպարտամենտ»-ի կողմից տրված փաստաթղթի՝ «Մարիխուանան» օրինական է Կալիֆոռնիայում։ Դուք կարող եք գնել «Մարիխուանա», եթե՝ 18 տարեկան եք կամ ավելի մեծ՝ բժշկական օգտագործման համար և 21 տարեկան եք կամ ավելի մեծ՝ չափահասների օգտագործման համար։
-Ավարտական հավաստագիրը, համաձայն որի՝ Զ․Դավթյանը ավարտել է «Վարկային պատմության վերականգնման բիզնեսի հիմունքներ» դասընթացը։
-«Կալիֆոռնիայի նահանգային քարտուղար» էլեկտրոնային տարբերակով ներկայացված փաստաթղթի համաձայն՝ Զ․Դավթյանը հանդիսանում է «ԶՈՐԻԿ ԴԱՎԹՅԱՆ» ընդհանուր բաժնետիրական կորպորացիա իրավաբանական անձի անհատ գործակալ։
-Համաձայն «Գանձապետարանի բաժին, ներքին եկամուտների ծառայություն Սինսինատի, Օհայո 45999-0023» փաստաթղթի՝ «Նյու պրո կրեդիտ սերվիս» ՍՊԸ-ում Զ․Դավթյանը հանդիսանում է որպես միանձնյա անդամ և ներկայացվել է գործատուի նույնացման համարը։
-Համաձայն ՀՀ ԱՆ «Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն» ՓԲԸ կլինիկական և տոքսիկոքիմիական լաբորատորիայի մեզի թունաքիմիական հետազոտության Զ․Դավթյանի մոտ «Տետրահիդրոկաննաբինոլ» տեսակի հետազոտելի նյութ չի հայտնաբերվել։
-Համաձայն «Բնութագիր» վերտառությամբ փաստաթղթի՝ Երևան քաղաքի Նար-Դոսի 1-ին նրբանցքի բնակիչներ Ա․Զարգարյանը, Հ․Հովհաննիսյանը, Գ.Գևորգյանը, Ս․Հայրապետյանը հավաստում են, որ Երևան քաղաքի Նար-Դոս 1-ին նրբանցքի թիվ 4/1 տանը շուրջ կես տարի է բնակվում է Զ․Դավթյանը։ Վերջինս ընկերասեր է, սկզբունքային և անաչառ, իրեն դրսևորում է դրական հատկանիշներով, բնավորությամբ բարի է, կարեկցող և մարդամոտ, վայելու է իր հարևանների սերն ու հարգանքը։
-Համաձայն «Բնութագիր» վերտառությամբ փաստաթղթի՝ Անահիտ Գևորգյանը հանդիսանում է Երևան քաղաքի, Նար-Դոսի 1-ին նրբանցքի, թիվ 4/1 տան սեփականատերը։ Հայտնում է, որ շուրջ կես տարի է իր տանը մշտապես բնակվում են Զ․Դավթյանը և վերջինիս կինը Ա․Բադալյանը իրենց երեքամյա որդու՝ Է․Դավթյանի հետ միասին։ Զ․Դավթյանը և նրա ընտանիքը շատ բարեհամբյուր և դաստիարակված մարդիկ են, միշտ իրենց դրսևորում են դրական հատկանիշներով, Զ․Դավթյանը որևէ կոնֆլիկտի մեջ երբևէ որևէ անձի հետ չի մտել, չունի վատ սովորություններ։
-Համաձայն «Բժշկական տեղեկատվություն» հիվանդի առողջական հարցաթերթիկից արտատպված Կարինե Բաբախանյանի (հանդիսանում է մեղադրյալի մայրը) հիվանդության պատմության՝ Կ․Բաբախանյանի մոտ ախտորոշվել է շաքարային դիաբետ, որը դեռևս սկսվել է 2009 թվականից, աջ ձեռքի ցավ, որն առաջացել է ավտովթարից երկու շաբաթ անց, որով էլ պայմանավորված է նաև ուսի ցավը, արյան բարձր ճնշում կամ հիպերտենզիա։
Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
Վերոգրյալ իրավական նորմերի լույսի ներքո անդրադառնալով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի հարցերին, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ ազատազրկման ձևով՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ տուգանքի ձևով՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) չափով: Սահմանված պատիժները տվյալ դեպքում համաչափ են կատարված կոնկրետ հանցագործություններին բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար են պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով վերջնական պատիժ պետք է նշանակվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:
Միաժամանակ, անդրադառնալով մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ նշանակվող ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու հարցին, Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. (…)
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական վերլուծությունների համատեքստում քննության առնելով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման իրավաչափության հարցը, Դատարանը բացահայտելով Զ.Դավթյանի կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, օրենքով պաշտպանվող հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, հանցավորի անձը բնութագրող հանգամանքները, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, ինչպես նաև՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և անձը բնութագրող հանգամանքների առկայությունը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը գտնում է, որ մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը փաստացի կրելու և այդ կերպ հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Տվյալ դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համատեքստում էական նշանակություն ունի այն, որ Դատարանի մոտ համոզմունք է ձևավորվել, որ մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը իրապես զղջում է կատարած արարքի համար, գիտակցել է կատարածի հանրային վտանգավորության աստիճանը, կատարած արարքի բացասական հետևանքները, որպիսի պայմաններում պատժի նպատակների իրացվելիության տեսանկյունից ռեալ ձևով պատիժ կրելը առավել քան աննպատակահարմար է սույն դեպքում: Իսկ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու և պարտականություններ դնելու պայմաններում հնարավոր է հասնել պատժի նպատակների իրագործմանը:
Դատարանի այս հետևությունները պայմանավորված են այն հանգամանքով, որ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը նախկինում դատապարտված կամ արատավորված չի եղել, մեղքն ընդունել է ամբողջությամբ, զղջացել է կատարածի համար, տակավին երիտասարդ է, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա, մշտական բնակության վայր, բնութագրվում է դրական:
Սույն դեպքում էական նշանակություն ունի նաև թմրամիջոցի տեսակը և չափը: Մասնավորապես Զորիկ Դավթյանին մեղսագրվող թմրամիջոցի տեսակը՝ հաշիշի յուղը, լայն տարածում ունի ԱՄՆ-ում, առավել հաճախ օգտագործվում է նաև բուժական նպատակներով և ըստ էության վտանգավորության տեսանկյունից անձի օրգանիզմի վրա ազդեցությունը թույլ է: Կարևոր է նաև այն հանգամանքը, որ Զորիկ Դավթյանի կողմից ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով ապօրինի ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով սահմանված խոշոր չափերով՝ 2,96 գրամ հաստատուն քաշով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց չափը շատ ավելի մոտիկ է խոշոր չափի նվազագույն շեմին:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ Դատարանի կողմից որոշած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը համապատասխանում է նաև ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ և 78-րդ հոդվածներով ամրագրված քրեական պատժի և պետական հարկադրանքի «Համաչափության» սկզբունքին, այսինքն՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվելիք պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և դրա արդյունքում սահմանափակվող մեղադրյալի իրավունքներն ու ազատությունները համաչափ են, ավելին՝ Դատարանի կարծիքով՝ այդ կերպ հնարավոր է հասնել ինչպես Սահմանադրությամբ ամրագրված նպատակներին, այնպես էլ ՀՀ քրեական օրենսգրքով ամրագրված պատժի նպատակներին: (…)
Դատարանը, քննարկելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը, գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո 2,71 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը՝ փաթեթավորված և կնիքված «ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՓՈՐՁԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆ» ՊՈԱԿ «ՓԱԹԵԹՆԵՐԻ ԵՎ ԾՐԱՐՆԵՐԻ ՀԱՄԱՐ» կնիքի դրոշմով՝ պետք է ոչնչացնել, իսկ «ՀՀ քննչական կոմիտե 864» կնիքի դրոշմով կնքված փաթեթում առկա «Iphone 13» մոդելի բջջային հեռախոսը պետք է վերադարձնել Զորիկ Ալբերտի Դավթյանին։
Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, ուստի Դատարանն այդ հարցը համարում է լուծված:
Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն, Դատարանը այդ հարցերին չի անդրադառնում:(…)»:
3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները, պահանջը և դրա պատասխանը.
3․1․ ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանը, ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը, Առաջին ատյանի դատարանի իրավական դիրքորոշումները, վկայակոչելով օրենսդրության վերաբերելի դրույթները, որպես վերաքննիչ բողոքի հիմքեր և հիմնավորումներ՝ նշել է, որ թիվ ԵԴ1/3552/01/24 քրեական վարույթով Զորիկ Դավթյանի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի մայիսի 29-ի դատավճռի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման իրավաչափության վերաբերյալ հետևություններն անհիմն են, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ է տրվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի խախտում, ուստի կայացված որոշումը ենթակա է բեկանման:
Ըստ բողոքաբերի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման իրավաչափության հարցը քննարկելիս ստորադաս դատարանը պատշաճ գնահատականի չի արժանացրել նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության համար էական նշանակություն ունեցող ստորև ներկայացվող հանգամանքները.
Տվյալ դեպքում որպես մեղադրյալ Զորիկ Դավթյանի անձը դրական բնութագրող տվյալ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել, բնութագրվում է դրականորեն, մինչդեռ նշված հանգամանքները օբյեկտիվորեն չեն կարող համարվել նրա կամ նրա կատարած արարքների հանրային վտանգավորությունը նվազեցնող հանգամանք՝ հաշվի առնելով այն, որ դատվածություն չունենալը բնութագրական է անձանց լայն շրջանակի և ինքնին պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար չի կարող հիմք հանդիսանալ: Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Զ.Դավթյանի կողմից ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելու, խնամքին անչափահաս երեխա ունենալու և անձը բնութագրող մյուս հանգամանքներին, ապա դրանց ազդեցությունը նշանակվող պատժի տեսակի և չափի վրա մեխանիկական չէ և կախված է դրա մեղմացնող նշանակությունից, որոշվում է այդ հանգամանքների էության, արժեքի և կատարված արարքի հետ դրանց հարաբերակցության գնահատմամբ։ Ինչքանով է կոնկրետ հանգամանքն ազդում կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա, կախված է ոչ միայն այդ հանգամանքից, այլև արարքից, դրանց փոխադարձ կապից ու հարաբերակցությունից, իսկ սույն դեպքում դրանք չեն կարող հիմք հանդիսանալ՝ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար՝ հաշվի առնելով մեղադրյալին մեղսագրվող արարքների հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանը: Բացի այդ, հարկ է նշել, որ Զորիկ Դավթյանին մեղսագրվող թմրամիջոցի տեսակի՝ հաշիշի յուղի՝ ԱՄՆ-ում լայն տարածում ունենալու և նաև բուժական նպատակներով օգտագործվելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի նշած տվյալները որևէ կերպ չեն կարող գնահատվել մեղադրյալի կամ նրա կատարած արարքների հանրային վտանգավորությունը նվազեցնող հանգամանքներ և հիմք հանդիսանալ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար: Մեղադրյալին վերագրվող արարքների հանրային վտանգավորության բնույթը գնահատելու կապակցությամբ անհրաժեշտ է նշել այն կարևոր հանգամանքը, որ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված հանցագործությունների վտանգավորությունը պայմանավորված է ոչ միայն նրանով, որ դրանք վնաս են հասցնում առանձին անձանց առողջությանը, այլև նրանով, որ այդ հանցավոր արարքները ոտնձգում են ամբողջ հասարակության առողջության դեմ: Թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությունը հասարակական չարիք է, որի դեմ պայքարը ոչ միայն ներպետական, այլև միջազգային խնդիր է: Հիշյալ հանցագործությունների վտանգավորությունը պայմանավորված է ոչ միայն այն հանգամանքով, որ ներկա պայմաններում թմրամիջոցների տարածվածությունը հետզհետե ձեռք է բերում մեծ ծավալներ և ընդգրկում անձանց նոր շրջանակներ, այլև նրանով, որ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությունը սպառնում է պետության անվտանգությանն ու կայունությանը, աղետալի վնասներ է հասցնում երկրի տնտեսությանը, ազգի գենոֆոնդին:
Գտնում է, որ ստորադաս դատարանի կողմից բավարար ուշադրության չի արժանացել նաև այն հանգամանքը, որ տվյալ դեպքում թմրամիջոցի ապօրինի շրջանառությունն իրականացվել է մաքսանենգությամբ, որն իրենից ենթադրում է առավել բարձր ռիսկայնությամբ օժտված հանցագործություն, քանի որ այն անմիջապես ուղղված է պետության ներքին և արտաքին անվտանգության դեմ: Մեղադրյալ Զորիկ Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս ստորադաս դատարանը պատշաճ իրավական վերլուծության չի ենթարկել մեղադրյալի կողմից կատարված հանցավոր արարքների բնույթի և հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող մի շարք գործոններ, մասնավորապես.
ա) խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ այն, որ մեղադրյալին մեղսագրվում է թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց պատրաստուկների, պրեկուրսորների, խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութերի օրինական շրջանառության դեմ ուղղված բարձր վտանգավորություն ներկայացնող հանցագործություններից մեկի՝ թմրամիջոցի մաքսանենգություն,
բ) հանցավորի հոգեբանական վերաբերմունքն իր արարքի նկատմամբ, մասնավորապես այն, որ մեղադրյալը, գործելով ուղղակի դիտավորությամբ, ԱՄՆ-ից Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային և ՀՀ պետական սահմանով՝ դեպի Հայաստանի Հանրապետության տարածք, մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու եղանակով, ապօրինի տեղափոխել է թմրամիջոց,
գ) թմրամիջոցի մաքսանենգության առարկայի չափը, այն, որ մեղադրյալին մեղսագրվում է խոշոր չափերով՝ 2,96 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի մաքսանենգություն:
Գտնում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը սույն գործով կայացրել է չհիմնավորված և անօրինական դատական ակտ, այն է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերի բացակայության պայմաններում մեղադրյալ Զորիկ Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով՝ թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի սխալ կիրառում, ինչն էլ ազդել է գործի ելքի վրա:
3.2. ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանը խնդրել է ԵԴ1/3552/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի մայիսի 29-ի դատավճիռը պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով փոփոխել, մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել ու թողնել կրելու նշանակված՝ 5 տարի ժամկետով ազատազրկում պատիժը:
3.3. 2025թ. հուլիսի 23-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել մեղադրյալ Զորիկ Դավթյանի պաշտպաններ Ա.Ալիխանյանի և Հ.Հարությունյանի՝ վերաքննիչ բողոքի պատասխանը, որով խնդրել են վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ նշելով, որ դատախազի փաստարկները կրում են տեսական բնույթ և վերաբերելի են ոչ թե կոնկրետ քրեական գործին, այլ՝ թմրամիջոցների շրջանառության վերաբերյալ բոլոր քրեական գործերին, ինչպիսի վերլուծություն կարելի է կատարել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված ցանկացած տեսակային օբյեկտի դեմ ուղղված հանցանքների կապակցությամբ: Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալի՝ նախկինում դատված չլինելը և դրական բնութագրվելը հաշվի է առել ի թիվս այլ հանգամանքների հետ համակցության մեջ, իսկ դրական բնութագրվող և բացասաբար բնութագրվող մեղադրյալները հանրային վտանգավորության առումով չեն գտնվում միևնույն հարթության վրա:
Պաշտպանները նշել են, որ Զորիկ Դավթյանը տեղափոխել է բուսական ծագման, առավել նվազ վտանգավոր և օրգանիզմի վրա առավել քիչ բացասական ազդեցություն թողնող թմրամիջոցի տեսակ, որը ՀՀ է տեղափոխել ԱՄՆ-ից, որտեղ այն գտնվում է օրինական շրջանառության մեջ, շատերի կողմից ծխախոտի փոխարեն գործածվում է ամենօրյա ռեժիմով և երբեմն անգամ նշանակվում է բժշկի խորհրդով: Զ.Դավթյանի կողմից կատարված արարքի եղանակը ևս օժտված չէ մեծ հանրային վտանգավորությամբ, քանի որ վերջինը թմրամիջոցը ՀՀ է տեղափոխել առանց այն քողարկելու համար ջանքեր գործադրելու՝ ձեռքի պայուսակում, ըստ էության ակամայից ինքն իրեն դատապարտելով բացահայտման և քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու: Գտնում են, որ Զ.Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվելիք պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմնավորված լինելը լիովին փաստվում է առկա մեղմացնող հանգամանքների առկայությամբ: Բացի այդ, պաշտպանները նշել են, որ նույնանման գործերով դատավճիռներ ուսումնասիրելիս նկատել են, որ ԱՄՆ-ից անփույթ կերպով ՀՀ թմրամիջոց տեղափոխողների պատժի վերաբերյալ առկա է միասնական պրակտիկա և համանման իրավիճակներում գրեթե միշտ նշանակված պատիժները պայմանականորեն չեն կիրառվել:
4. Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում արձանագրված դիրքորոշումները.
4.1. ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանը պնդել է վերաքննիչ բողոքը և խնդրել է այն բավարարել:
4.2. Պաշտպաններ Ա.Ալիխանյանը և Հ.Հարությունյանն առարկել են վերաքննիչ բողոքի դեմ՝ պնդելով ներկայացված պատասխանը:
4.3. Մեղադրյալ Զ.Դավթյանը միացել է պաշտպանների դիրքորոշմանը:
5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
5.1. Սույն գործով Վերաքննիչ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. հիմնավորված և պատճառաբանված են արդյոք մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները:
5.2. ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է:
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(...) 4. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։ (...)»:
5.3. Պատիժ նշանակելը քրեական գործով արդարադատության իրականացման վճռական պահն է, որը պետք է դառնա կատարված հանցանքի հասարակական վտանգավորության գնահատման լիարժեք չափանիշ, պատժի ենթարկվող անձին վերասոցիալականացնելու, ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ այլ անձանց կողմից հանցագործությունները կանխելու գործուն միջոց: Պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս, դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա` ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։
5.4. Հանցագործության կատարման մեջ մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, դատարանը պարտավոր է գործի նյութերում առկա փաստական տվյալների հիման վրա պատճառաբանել ինչպես պատժի տեսակի և չափի ընտրության, այնպես էլ ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժը կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ իր որոշումը: Դատական որոշման որակը մեծապես կախված է դրա պատճառաբանական մասից, հետևաբար դատական որոշումները սկզբունքորեն պետք է պատճառաբանված լինեն: Պատժի տեսակի և չափի ընտրության, ինչպես նաև պատիժը կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները հիմնավորող պատճառների մատնանշումը ոչ միայն ավելի հասկանալի և ընդունելի է դարձնում դատավճիռը վարույթի մասնակիցների համար, այլև բացառում է կամայականությունը: Նախևառաջ, դա նշանակում է, որ դատարանը պարտավորված է լինում արձագանքել կողմերի ներկայացրած փաստարկներին և մատնանշել տվյալ որոշումը հիմնավորող և իրավաչափ դարձնող փաստարկները: Եվ երկրորդ` պատշաճ պատճառաբանությունը հասարակությանը թույլ է տալիս հասկանալ, թե ինչպես է գործում դատական համակարգը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ պատիժ սահմանելիս:
5.5. Վերոգրյալից հետևում է, որ մեղադրյալի կողմից արագացված վարույթ կիրառելուն համաձայնություն տալու և ներկայացված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու պարագայում պատժաչափի նշանակման հարցում օրենսդիրը արտոնյալ պայմաններ է նախատեսել: Մասնավորապես՝ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից:
5.6. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո:
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:(…)»:
Վերոգրյալ քրեաիրավական նորմի վերլուծությունից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն քննարկվող ինստիտուտի գործադրման համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու. նման հետևությունները պետք է հիմնված լինեն հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, հանցանք կատարածի անձը, պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
Դատարանի հետևությունները, ի թիվս այլոց, պետք է հիմնված լինեն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի կողմից արարքի հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
5.7. Անդրադառնալով պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները գնահատման ենթարկելու կարևորությանը` Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցությունը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը, դատվածությունը և այլն): Մասնավորապես Վճռաբեկ դատարանը փաստել է հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը (տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Հազարապետ Հարությունյանի գործով 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Նարեկ Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12, Սեյրան Աղախանյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, Ջոն Շիրվանյանի գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 և այլ որոշումները):
Թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այն վերաբերելի մասով կիրառելի է նաև 2021 թվականի մայիսի 05-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի պայմաններում:
5.8. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս, որպես նրա անձը բնութագրող և քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտել՝ նախկինում դատապարտված չլինելը, դրական բնութագրվելը, ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, կատարածի համար զղջալը, երիտասարդ լինելը, խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը, իսկ մեղադրյալի քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել։ Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ սույն դեպքում էական նշանակություն ունի նաև թմրամիջոցի տեսակը և չափը: Մասնավորապես՝ Զորիկ Դավթյանին մեղսագրվող թմրամիջոցի տեսակը՝ հաշիշի յուղը, լայն տարածում ունի ԱՄՆ-ում, առավել հաճախ օգտագործվում է նաև բուժական նպատակներով և ըստ էության վտանգավորության տեսանկյունից անձի օրգանիզմի վրա ազդեցությունը թույլ է, իսկ դրա չափը ավելի մոտ է խոշոր չափի նվազագույն շեմին: Արդյունքում՝ Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է հետևության, որ պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը հնարավոր է հասնել առանց մեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը փաստացի կրելու։
5.9. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները համադրելով շարադրված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, պատշաճ ստուգման և գնահատման է ենթարկել նրա անձը բնութագրող բարոյահոգեբանական և սոցիալ-հոգեբանական հատկանիշները, վերջինիս քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը:
5.10. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ գործի նյութերում առկա՝ մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի անձը բնութագրող փաստական տվյալների, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, մասնավորապես՝ նախկինում դատապարտված չլինելը, դրական բնութագրվելը, ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, կատարածի համար զղջալը, խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը, թմրամիջոցի տեսակը (մեղադրյալին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով մեղսագրված հանցագործության առարկան «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցն է, որը, դատելով ՀՀ կառավարության 2018թ. հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման թիվ 1 հավելվածից, համեմատաբար նվազ վտանգավորություն ունեցող թմրամիջոցի տեսակ է), դրա քաշը (2,96 գրամ է, որի չափը մոտ է ՀՀ կառավարության 2018թ. հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման թիվ 1 հավելվածի 83-րդ կետով թմրամիջոցի այդ տեսակի համար սահմանված խոշոր չափի նվազագույն շեմին), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման եղանակը՝ առանց թմրամիջոցը քողարկելու համար ջանքեր գործադրելու՝ այն ձեռքի պայուսակում ՀՀ տեղափոխելը, ինչպես նաև քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, վկայում է մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու աննպատակահարմարության ու առանց պատիժը փաստացի կրելու պատժի նպատակներին հասնելու հնարավորության մասին, ուստի վերջինիս նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցում Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է ճիշտ հետևության՝ համակողմանի վերլուծության ենթարկելով կատարված արարքի հանրային վտանգավորությունը և բնույթը, մեղադրյալի քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, անձը բնութագրող տվյալների համակցությունը, ինչպես նաև նշանակված պատժի ազդեցությունը մեղադրյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա։ Վերջինիս կարևորությունն ընդգծելով՝ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ մեղադրյալ Զորիկ Դավթյանն ամուսնացած է, խնամքին ունի անչափահաս երեխա, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը վերջինիս կողմից փաստացի կրելը ողջամտորեն կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ նրա ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա:
Վերաքննիչ դատարանն ընդգծում է, որ մատնանշված վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն նվազեցնում են մեղադրյալի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը և վկայում այն մասին, որ սոցիալական արդարության վերականգնումը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացումը և հանցագործությունների կանխումը հնարավոր է առանց պատիժը փաստացի կրելու։
5.11. Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի՝ մեղադրյալի նկատմամբ առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման՝ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու կապակցությամբ վերաքննիչ բողոքում բերված հիմնավորումներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը նշվածի կապակցությամբ հարկ է համարում շեշտադրել, որ նախորդ կետում մեջբերված՝ մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, մեղադրյալի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը նվազեցնող վերոգրյալ հանգամանքները, ինչպես նաև մեղադրյալի հետհանցավոր դրական և իրավահպատակ վարքագիծը ողջամիտ հնարավորություն են տալիս Վերաքննիչ դատարանին փաստելու թե՛ հանցավորի անձնավորության, թե՛ վերջինիս կատարած հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանն էականորեն նվազած լինելու մասին: Ավելին՝ բողոքաբերի փաստարկներն ինքնին չեն կարող այն աստիճանի բարձրացնել մեղադրյալի և նրա կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, որպեսզի հիմք հանդիսանան՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու համար:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Զորիկ Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավոր են։
5.12. Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, ուստի ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատավճիռը բեկանելու կամ փոփոխելու հիմքեր առկա չեն։
Հետևաբար, ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ ԵԴ1/3552/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի մայիսի 29-ի դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի հեը հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ ԵԴ1/3552/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի մայիսի 29-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Տ․ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Վ.ՌՇՏՈՒՆԻ
Ա.ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/3552/01/24
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 04-12-2024 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | ՀՀ Գլխավոր դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 83-0162-23 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Զորիկ Ալբերտի Դավթյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա խախտելով <<Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի մասին>> ՀՀ օրենքի, <<Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին>> ՀՀ կառավարության 2010թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հոսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀպետական սահմանով ապօրինի ՀՀ է տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով սահմանված խոշոր չափերով՝ 2,96 գրամ հաստատուն քաշով <<Հաշիշի յուղ>> տեսակի թմրամիջոց և առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի պահել է այն։ |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Զորիկ |
| Ազգանուն | Դավթյան |
| Հայրանուն | Ալբերտի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 399 Մաս 2 Կետ 3/2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.7 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.4 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 04-12-2024 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Տիգրան |
| Ազգանուն | Ոսկանյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 05-12-2024 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 09-12-2024 |
|---|---|
| Որոշում | Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 09.12.2024 թվական ք․ Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Տիգրան Ոսկանյանս, ՀՀ գլխավոր դատախազությունից ստանալով թիվ ԵԴ1/3552/01/24 (նախաքննական համար՝ 83-0162-23) քրեական գործը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի Թիվ ԵԴ1/3552/01/24 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ի գրությամբ ՀՀ գլխավոր դատախազությունից ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, մուտքագրվել է 04.12.2024 թվականին և նույն օրն էլ համակարգչային ծրագրի միջոցով իրականացվող գործերի բաշխմամբ, գործը մակագրվել է դատավոր Տիգրան Ոսկանյանին: Քրեական գործը դատավորին հանձնվել է 2024 թվականի դեկտեմբերի 05-ին: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով թիվ ԵԴ1/3552/01/24 քրեական գործը ստանձնել վարույթ և նշանակել նախնական դատալսումների՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ին՝ ժամը 17:30-ին՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Աջափնյակ-1 նստավայրում (ք. Երևան, Նազարբեկյան թաղամաս 40, թիվ 3 դահլիճ): ԴԱՏԱՎՈՐ ՏԻԳՐԱՆ ՈՍԿԱՆՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Զորիկ |
| Ազգանուն | Դավթյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ռոման |
| Ազգանուն | Թովմասյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Կազմակերպության անուն | ՀՀ Գլխավոր դատախազություն |
| Կազմակերպության հասցե | ք.Երևան, Վ.Սարգսյան 5 |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 20-12-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 20-12-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը չի կայացվել հանրային մեղադրողի դիմումով պայմանավորված առ այն, որ մասնակցելու է մեկ այլ դատական նիստի։ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 13-01-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2024 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 13-01-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 25-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 25-02-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | Դատարանում ստացվել է պաշտպան Հ.Հարությունյանի դիմումն առ այն, որ խնդրել է դատական նիստը հետաձգել, քանի որ վատառողջ է։ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 20-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 20-03-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | Դատական նիստը հետաձգվեց, քանի որ դատարանում ստացվել է դիմում առ այն, որ մեղադրյալը վատառողջ է, իսկ պաշտպանը ժամանակավոր անաշխատունակ է։ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 08-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 08-05-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցը թողնվել է անփոփոխ |
|---|---|
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/3552/01/24 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԸ ՎԵՐԱՑՆԵԼՈՒ, ՓՈԽԵԼՈՒ, ԴՐԱ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ԿԱՄ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆԱՐԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 08.05.2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը` (այսուհետ նաև` Դատարան) նախագահությամբ դատավոր Տիգրան Ոսկանյանի, քարտուղարությամբ Ս.Բադալյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Ռ.Գևորգյանի, պաշտպան Հ.Հարությունյանի, մեղադրյալ Զ.Դավթյանի, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի (ծնված՝ 19.12.1988 թվականին ք․Գյումրիում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, աշխատում է, նախկինում չդատապարտված, փաստացի բնակվող՝ ք.Երևան, Նար-Դոսի 1-ին նրբանցք, թիվ 4/1 տուն հասցեում) նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 2023 թվականի նոյեմբերի 10-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչության երրորդ վարչությունում նախաձեռնվել է թիվ 83-0162-23 քրեական վարույթը: 2024 թվականի ապրիլի 09-ին՝ ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանի որոշմամբ՝ թիվ 83-0162-23 քրեական վարույթով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: 2024 թվականի ապրիլի 09-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչության երրորդ վարչության քննիչ Տ․Դանիելյանի որոշմամբ՝ թիվ 83-0162-23 քրեական վարույթով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։ Թիվ 83-0162-23 քրեական վարույթի նյութերն ըստ մեղադրանքի Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ի գրությամբ ՀՀ գլխավոր դատախազությունից ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, մուտքագրվել է 04.12.2024 թվականին և նույն օրն էլ համակարգչային ծրագրի միջոցով իրականացվող գործերի բաշխմամբ, գործը մակագրվել է դատավոր Տիգրան Ոսկանյանին: Քրեական վարույթին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3552/01/24 հերթական համարը: Քրեական գործը դատավորին հանձնվել է 2024 թվականի դեկտեմբերի 05-ին: 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ին որոշում է կայացվել Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով թիվ ԵԴ1/3552/01/24 քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումների նշանակելու մասին: Նախնական դատալսումների ընթացքում Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածով նախատեսված հարցին, լսելով կողմերի կարծիքը գտնում է, որ մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ընթացքում ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ, քանի որ տվյալ խափանման միջոցը ի զորու է ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մաuին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մաuով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 116-րդ, 117-րդ, 127-րդ, 270-րդ, 316-րդ հոդվածներով, Դատարանը՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ: ԴԱՏԱՎՈՐ ՏԻԳՐԱՆ ՈՍԿԱՆՅԱՆ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 29-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 29-05-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Արագացված վարույթ
| Ամսաթիվ | 29-05-2025 |
|---|---|
| Այո/Ոչ | Այո |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 29-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:20 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 29-05-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 29-05-2025 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Զորիկ |
| Ազգանուն | Դավթյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 29-05-2025 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԴ1/3552/01/24 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ 2025 թվականի մայիսի 29-ին Երևան քաղաքում Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)` հետևյալ կազմով Նախագահությամբ դատավոր՝ Տիգրան Ոսկանյանի Քարտուղարությամբ՝ Սյուզաննա Բադալյանի Մասնակցությամբ Մեղադրող՝ Ռաֆայել Գևորգյանի Պաշտպաններ՝ Հարություն Հարությունյանի Արման Ալիխանյանի Մեղադրյալ` Զորիկ Դավթյանի Դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի (ծնված՝ 19.12.1988 թվականին ք․Գյումրիում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, աշխատում է, նախկինում չդատապարտված, փաստացի բնակվող՝ ք.Երևան, Նար-Դոսի 1-ին նրբանցք, թիվ 4/1 տուն հասցեում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2023 թվականի նոյեմբերի 10-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչության երրորդ վարչությունում նախաձեռնվել է թիվ 83-0162-23 քրեական վարույթը: 2024 թվականի ապրիլի 09-ին՝ ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանի որոշմամբ՝ թիվ 83-0162-23 քրեական վարույթով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: 2024 թվականի ապրիլի 09-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչության երրորդ վարչության քննիչ Տ․Դանիելյանի որոշմամբ՝ թիվ 83-0162-23 քրեական վարույթով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։ Թիվ 83-0162-23 քրեական վարույթի նյութերն ըստ մեղադրանքի Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ի գրությամբ ՀՀ գլխավոր դատախազությունից ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, մուտքագրվել է 04.12.2024 թվականին և նույն օրն էլ համակարգչային ծրագրի միջոցով իրականացվող գործերի բաշխմամբ, գործը մակագրվել է դատավոր Տիգրան Ոսկանյանին: Քրեական վարույթին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3552/01/24 հերթական համարը: Քրեական գործը դատավորին հանձնվել է 2024 թվականի դեկտեմբերի 05-ին: 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ին որոշում է կայացվել Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով թիվ ԵԴ1/3552/01/24 քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումների նշանակելու մասին: Նախնական դատալսումների ընթացքում Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածով նախատեսված հարցին, որոշում է կայացրել մեղադրյալի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ընթացքում ընտրված խափանման միջոցը` վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ: 2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը. Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի, «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով ապօրինի ՀՀ է տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով սահմանված խոշոր չափերով՝ 2,96 գրամ հաստատուն քաշով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց և առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի պահել այն: Այսպես, ԱՄՆ քաղաքացի, ազգությամբ հայ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը, գտնվելով ԱՄՆ-ում, քննությամբ չպարզված հանգամանքներում ձեռք է բերել խոշոր չափերով` 2,96 գրամ հաստատուն քաշով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ լատինատառ «ROVE» և «ROW GARDEN» գրառումներով 5 հատ էլեկտրոնային ծխամորճեր, որից հետո նպատակ ունենալով նշված առարկաները մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով ԱՄՆ-ից ապօրինի տեղափոխել ՀՀ, մինչև ՀՀ մեկնելը, դրանք տեղադրել է իր` ուղեբեռում և ձեռքի պայուսակում: Այնուհետև 2023 թվականի նոյեմբերի 8-ին՝ ժամը 21:25-ի սահմաններում, Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը Լոս Անջելես-Դոհա-Երևան թիվ «QR742» և «QR287» չվերթներով ժամանել է ՀՀ և իր անձնական գործածման համար, առանց իրացնելու նպատակի ԱՄՆ-ից՝ մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով ապօրինի ՀՀ է տեղափոխել խոշոր չափերով` 2,96 գրամ հաստատուն քաշով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ՝ լատինատառ «ROVE» և «ROW GARDEN» գրառումներով էլեկտրոնային ծխամորճերը և դրանք ապօրինի պահել իր մոտ, որոնք հայտնաբերվել և վերցվել են «Զվարթնոց» օդանավակայանի ուղևորների ժամանման սրահի մաքսային հսկողության տարածքում ՀՀ ՊԵԿ ՄԴՊ վարչության աշխատակիցների կողմից իրականացված մաքսային զննման ժամանակ՝ վերջինիս ուղեբեռի և ձեռքի պայուսակի միջից: 3.Արագացված վարույթ. Մինչև հիմնական դատալսումները սկսելը Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը ներկայացրեց արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդություն, հայտնելով որ համաձայն է իրեն մեղսագրվող արարքին, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է միջնորդության բնույթը և հետևանքները: Հանրային մեղադրող Ռ.Գևորգյանը չառարկեց արագացված վարույթ կիրառելու դեմ: Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։ 4.Դատարանի իրավական վերլուծությունը. Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հիմք ընդունելով մեղադրանքն ամբողջ ծավալով մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի կողմից կամովին ու գիտակցաբար ընդունելու և դրա հետ համաձայն լինելու փաստերը, հանգում է այն հետևության, որ նա մեղավորությամբ կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով իրեն մեղսագրվող արարքները և դրանք կատարելու համար ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ ի թիվս այլի դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․ -ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները. -ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ. -դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։ Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»: Պատժի նշանակման հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմերը (2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրք) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Այսպիսով, պատիժ նշանակելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը: Հանցագործության այս հատկանիշներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով այն մասին, որ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը): Արմեն Սուրիկի Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) դատարանի կողմից արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի բացահայտումը սերտորեն կապված է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների հետ՝ թե՛ արդարացի պատիժ նշանակելու և թե՛ պատժի անհատականացման համատեքստում: Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (տե՛ս mutatis mutandis Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-17-րդ կետերը): Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա: (…)»: Օրենսդրի կողմից կոնկրետ հոդվածով սահմանված պատիժների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…)այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա: (…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։ Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է, որ. «(…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ կամ պրեկուրսոր ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը կամ առաքելը՝ (…) 2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է խոշոր չափերով՝ պատժվում է տուգանքով՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով:(…)»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Թմրամիջոցի, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի, դրանց պատրաստուկի, դրանց համարժեք նյութի (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալի կամ դրանց պրեկուրսորի կամ դրանք պատրաստելու համար օգտագործվող և հատուկ հսկողության տակ գտնվող նյութի, սարքավորման կամ գործիքի կամ մշակումն արգելված՝ թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութ պարունակող բույսի մաքսանենգությունը՝ Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով կամ Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանով դրանք ապօրինի տեղափոխելը, որը կատարվել է առանց մաքսային հսկողության կամ դրանից թաքցնելով, կամ դրանց մասին հավաստի տեղեկությունը սահմանված կարգով չհայտարարագրելու կամ ոչ իր անվամբ հայտարարագրելու կամ դրանց տեղափոխման համար սահմանված կանոնը, այդ թվում՝ արգելքը կամ սահմանափակումը խախտելու կամ մաքսային կամ այլ փաստաթուղթը խաբեությամբ օգտագործելու միջոցով` (…) 2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է՝ (…) 3) խոշոր չափերով կամ (…) պատժվում է ազատազրկմամբ՝ հինգից տասը տարի ժամկետով:(…)»: Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…)այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա: (…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։ Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է, որ. «(…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա»։ Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «/…./ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասը (գործող քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մաս) պատասխանատվություն է նախատեսում, ի թիվս այլնի, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ ապօրինի ձեռք բերելու կամ պահելու համար: Նշված նորմի վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի. - թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը), - դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը), - արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը): Վկայակոչված հանգամանքները՝ այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ, ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականն ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս: Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, ով պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում, անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…) Հանցագործության կատարման մեջ մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը պարտավոր է գործի նյութերում առկա փաստական տվյալների հիման վրա պատճառաբանել ինչպես պատժի տեսակի և չափի ընտրության, այնպես էլ՝ ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժը կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ իր որոշումը (...)»: Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը, որպես մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է արձանագրում՝ մեղքն ընդունելը, անկեղծորեն զղջալը, երիտասարդ լինելը, դրական բնութագրվելը, մշտական բնակության վայր ունենալը, նախկինում դատապարտված չլինելը, խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը: Միաժամանակ Դատարանը գնահատման է արժանացնում նաև պաշտպանության կողմից ներկայացված հետևյալ փաստաթղթերը․ -«Albert clinik»-ի կինեզիոլոգ Ա․Խաչատրյանի կողմից տրված խորհրդատվական թերթիկը, համաձայն որի՝ Զ․Դավթյանը գանգատվել է գոտկային և գոտկասրբանային հատվածի ցավերից։ -«Կալիֆոռնիայի Մեծահասակների հարցերով դեպարտամենտ»-ի կողմից տրված փաստաթուղթը, համաձայն որի՝ Զ․Դավթյանը պաշտոնապես հանդիսանում է Ալբերտ Դավթյանի միակ խնամակալը։ Զ․Դավթյանը ստանձնում է նրա ամենօրյա խնամքը, բարեկեցության և աջակցության հարցերով լիակատար պատասխանատվությունը։ Ներկայումս նրան խնամքով կամ նրան տրամադրվող աջակցությամբ այլ անձինք չեն զբաղվում։ -«Թմրամիջոցների չարաշահման վիճակագրության ազգային կենտրոն»-ի կողմից տրված «Մարիխուանայից կախվածություն․ Տոկոսային արտահայտում և օգտագործման վիճակագրություն» փաստաթուղթը, համաձայն որի՝ ամերիկացիների մոտավորապես կեսը՝ մոտ 78 միլիոն մարդ, հայտարարվել է, որ կյանքի որևէ պահի օգտագործել է «Մարիխուանա», հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոնների տվյալներով՝ 55 միլիոնն իրականում ավելի բարձր ցուցանիշ է, քան ակտիվ ծխախոտ օգտագործողների թիվը, որը կազմում է մոտավորապես 36․5 միլիոն, դա նշանակում է, որ «Մարիխուանա» օգտագործողների թիվը 50․68 տոկոսով ավելի է, քան ծխախոտ օգտագործողների թիվը։ -Համաձայն «Կալիֆոռնիայի Մարիխուանայի վերահսկողության դեպարտամենտ»-ի կողմից տրված փաստաթղթի՝ «Մարիխուանան» օրինական է Կալիֆոռնիայում։ Դուք կարող եք գնել «Մարիխուանա», եթե՝ 18 տարեկան եք կամ ավելի մեծ՝ բժշկական օգտագործման համար և 21 տարեկան եք կամ ավելի մեծ՝ չափահասների օգտագործման համար։ -Ավարտական հավաստագիրը, համաձայն որի՝ Զ․Դավթյանը ավարտել է «Վարկային պատմության վերականգնման բիզնեսի հիմունքներ» դասընթացը։ -«Կալիֆոռնիայի նահանգային քարտուղար» էլեկտրոնային տարբերակով ներկայացված փաստաթղթի համաձայն՝ Զ․Դավթյանը հանդիսանում է «ԶՈՐԻԿ ԴԱՎԹՅԱՆ» ընդհանուր բաժնետիրական կորպորացիա իրավաբանական անձի անհատ գործակալ։ -Համաձայն «Գանձապետարանի բաժին, ներքին եկամուտների ծառայություն Սինսինատի, Օհայո 45999-0023» փաստաթղթի՝ «Նյու պրո կրեդիտ սերվիս» ՍՊԸ-ում Զ․Դավթյանը հանդիսանում է որպես միանձնյա անդամ և ներկայացվել է գործատուի նույնացման համարը։ -Համաձայն ՀՀ ԱՆ «Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն» ՓԲԸ կլինիկական և տոքսիկոքիմիական լաբորատորիայի մեզի թունաքիմիական հետազոտության Զ․Դավթյանի մոտ «Տետրահիդրոկաննաբինոլ» տեսակի հետազոտելի նյութ չի հայտնաբերվել։ -Համաձայն «Բնութագիր» վերտառությամբ փաստաթղթի՝ Երևան քաղաքի Նար-Դոսի 1-ին նրբանցքի բնակիչներ Ա․Զարգարյանը, Հ․Հովհաննիսյանը, Գ.Գևորգյանը, Ս․Հայրապետյանը հավաստում են, որ Երևան քաղաքի Նար-Դոս 1-ին նրբանցքի թիվ 4/1 տանը շուրջ կես տարի է բնակվում է Զ․Դավթյանը։ Վերջինս ընկերասեր է, սկզբունքային և անաչառ, իրեն դրսևորում է դրական հատկանիշներով, բնավորությամբ բարի է, կարեկցող և մարդամոտ, վայելու է իր հարևանների սերն ու հարգանքը։ -Համաձայն «Բնութագիր» վերտառությամբ փաստաթղթի՝ Անահիտ Գևորգյանը հանդիսանում է Երևան քաղաքի, Նար-Դոսի 1-ին նրբանցքի, թիվ 4/1 տան սեփականատերը։ Հայտնում է, որ շուրջ կես տարի է իր տանը մշտապես բնակվում են Զ․Դավթյանը և վերջինիս կինը Ա․Բադալյանը իրենց երեքամյա որդու՝ Է․Դավթյանի հետ միասին։ Զ․Դավթյանը և նրա ընտանիքը շատ բարեհամբյուր և դաստիարակված մարդիկ են, միշտ իրենց դրսևորում են դրական հատկանիշներով, Զ․Դավթյանը որևէ կոնֆլիկտի մեջ երբևէ որևէ անձի հետ չի մտել, չունի վատ սովորություններ։ -Համաձայն «Բժշկական տեղեկատվություն» հիվանդի առողջական հարցաթերթիկից արտատպված Կարինե Բաբախանյանի (հանդիսանում է մեղադրյալի մայրը) հիվանդության պատմության՝ Կ․Բաբախանյանի մոտ ախտորոշվել է շաքարային դիաբետ, որը դեռևս սկսվել է 2009 թվականից, աջ ձեռքի ցավ, որն առաջացել է ավտովթարից երկու շաբաթ անց, որով էլ պայմանավորված է նաև ուսի ցավը, արյան բարձր ճնշում կամ հիպերտենզիա։ Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։ Վերոգրյալ իրավական նորմերի լույսի ներքո անդրադառնալով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի հարցերին, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ ազատազրկման ձևով՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ տուգանքի ձևով՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) չափով: Սահմանված պատիժները տվյալ դեպքում համաչափ են կատարված կոնկրետ հանցագործություններին բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար են պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից: Դատարանն արձանագրում է նաև, որ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով վերջնական պատիժ պետք է նշանակվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով: Միաժամանակ, անդրադառնալով մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ նշանակվող ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու հարցին, Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ: 3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո: 4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները. 1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը, 2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) հանցանք կատարածի անձը, 4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: 5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝ 1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը, 2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը, 3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը, 4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը, 5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը, 6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը, 7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը, 8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը, 9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը: 6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը: (…)»: Անդրադառնալով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշներին՝ Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել այն մասին, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանի նման համոզվածությունը, վստահությունը պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը մշտապես հաստատել է իրավական դիրքորոշումն առ այն, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովելու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակներն իրագործելու հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է, ի թիվս այլոց, հաշվի առնել հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը (հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Արմեն Շահբազյանի գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումները)` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս թիվ ԵԿԴ/0039/01/15, ԱՐԴ/0031/01/15, ԵԱԴԴ/0038/01/15, ԵԿԴ/0130/01/15, ՍԴ/0094/01/15, ՍԴ3/0201/01/15 գործերով որոշումները): Ս.Աղախանյանի գործով որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է. «(…) [Յ]ուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների (…), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը։ (...) Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման, և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները» (տե՛ս Ս.Աղախանյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշման 19-րդ կետը)։ Մեջբերված իրավական դիրքորոշումները ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերահաստատել է նաև Ջ.Շիրվանյանի և Ա.Մուրադյանի վերաբերյալ որոշման շրջանակներում՝ ընդգծելով, որ. «Յուրաքանչյուր դեպքում պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը որոշելիս հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի համատեքստում կարևոր նշանակություն ունի հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների ամբողջական վերլուծությունը։ Մասնավորապես, հանցավորի անձը դրականորեն բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշները, հանցագործությունից հետո դրսևորած դրական վարքագիծը (կատարվածի համար զղջալը, ճշմարտացի ցուցմունքներ տալը, քննությանը չխոչընդոտելը, պատճառված վնասը հատուցելը և այլն) կարող են վկայել, որ պատժի նպատակների իրագործման տեսանկյունից բացակայում է պատիժը փաստացի կրելու անհրաժեշտությունը։ Այլ խոսքով` հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները բացահայտելու և օբյեկտիվորեն հաշվի առնելու դատարանի պարտականությունն ուղղակիորեն բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի տրամաբանությունից, որի համաձայն՝ պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուց բացի, դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցագործությունների կանխումը» (տե՛ս Ջ.Շիրվանյանի և Ա.Մուրադյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 որոշման 13-րդ կետը)։ Թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն Դատարանն արձանագրում է, որ այն վերաբերելի մասով կիրառելի է նաև 2021 թվականի մայիսի 05-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի պայմաններում: ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական վերլուծությունների համատեքստում քննության առնելով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման իրավաչափության հարցը, Դատարանը բացահայտելով Զ.Դավթյանի կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, օրենքով պաշտպանվող հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, հանցավորի անձը բնութագրող հանգամանքները, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, ինչպես նաև՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և անձը բնութագրող հանգամանքների առկայությունը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը գտնում է, որ մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը փաստացի կրելու և այդ կերպ հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Տվյալ դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համատեքստում էական նշանակություն ունի այն, որ Դատարանի մոտ համոզմունք է ձևավորվել, որ մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը իրապես զղջում է կատարած արարքի համար, գիտակցել է կատարածի հանրային վտանգավորության աստիճանը, կատարած արարքի բացասական հետևանքները, որպիսի պայմաններում պատժի նպատակների իրացվելիության տեսանկյունից ռեալ ձևով պատիժ կրելը առավել քան աննպատակահարմար է սույն դեպքում: Իսկ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու և պարտականություններ դնելու պայմաններում հնարավոր է հասնել պատժի նպատակների իրագործմանը: Դատարանի այս հետևությունները պայմանավորված են այն հանգամանքով, որ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը նախկինում դատապարտված կամ արատավորված չի եղել, մեղքն ընդունել է ամբողջությամբ, զղջացել է կատարածի համար, տակավին երիտասարդ է, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա, մշտական բնակության վայր, բնութագրվում է դրական: Սույն դեպքում էական նշանակություն ունի նաև թմրամիջոցի տեսակը և չափը: Մասնավորապես Զորիկ Դավթյանին մեղսագրվող թմրամիջոցի տեսակը՝ հաշիշի յուղը, լայն տարածում ունի ԱՄՆ-ում, առավել հաճախ օգտագործվում է նաև բուժական նպատակներով և ըստ էության վտանգավորության տեսանկյունից անձի օրգանիզմի վրա ազդեցությունը թույլ է: Կարևոր է նաև այն հանգամանքը, որ Զորիկ Դավթյանի կողմից ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով ապօրինի ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով սահմանված խոշոր չափերով՝ 2,96 գրամ հաստատուն քաշով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց չափը շատ ավելի մոտիկ է խոշոր չափի նվազագույն շեմին: Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ Դատարանի կողմից որոշած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը համապատասխանում է նաև ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ և 78-րդ հոդվածներով ամրագրված քրեական պատժի և պետական հարկադրանքի «Համաչափության» սկզբունքին, այսինքն՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվելիք պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և դրա արդյունքում սահմանափակվող մեղադրյալի իրավունքներն ու ազատությունները համաչափ են, ավելին՝ Դատարանի կարծիքով՝ այդ կերպ հնարավոր է հասնել ինչպես Սահմանադրությամբ ամրագրված նպատակներին, այնպես էլ ՀՀ քրեական օրենսգրքով ամրագրված պատժի նպատակներին: ՀՀ քրեական դատավարության 348-րդ հոդվածի համաձայն դատավճռում պետք է շարադրվեն նաև հետևյալ հարցերի պատասխանները․ -գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել. -որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․ -վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման. -ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները. -դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց. -ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։ Դատարանը, քննարկելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը, գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո 2,71 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը՝ փաթեթավորված և կնիքված «ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՓՈՐՁԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆ» ՊՈԱԿ «ՓԱԹԵԹՆԵՐԻ ԵՎ ԾՐԱՐՆԵՐԻ ՀԱՄԱՐ» կնիքի դրոշմով՝ պետք է ոչնչացնել, իսկ «ՀՀ քննչական կոմիտե 864» կնիքի դրոշմով կնքված փաթեթում առկա «Iphone 13» մոդելի բջջային հեռախոսը պետք է վերադարձնել Զորիկ Ալբերտի Դավթյանին։ Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել: Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, ուստի Դատարանն այդ հարցը համարում է լուծված: Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն, Դատարանը այդ հարցերին չի անդրադառնում: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 347-350-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով, Դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Զորիկ Ալբերտի Դավթյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ: Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման համար պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով և տուգանք՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 4 (չորս) տարի ժամկետով: Փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա: Փորձաշրջանի ընթացքում Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի վրա դնել պարտականություն՝ -առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, -բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնելու իր նոր բնակության վայրի հասցեն, Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել: Իրեղեն ապացույց ճանաչված «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը՝ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ ոչնչացնել, իսկ «Iphone 13» մոդելի բջջային հեռախոսը՝ վերադարձնել Զորիկ Ալբերտի Դավթյանին: Վարույթային ծախսերի հարցը համարել լուծված։ Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով: ԴԱՏԱՎՈՐ ՏԻԳՐԱՆ ՈՍԿԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 29-05-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 15-07-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատոր՝ 314 թերթ, 2-րդ հատոր՝ 140 թերթ, 3-րդ հատոր՝ 170 թերթ |
| Այլ նշումներ | 1-ին հատորին կից անձնագիր։ |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 14-07-2025 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 15-07-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատոր՝ 314 թերթ, 2-րդ հատոր՝ 140 թերթ, 3-րդ հատոր՝ 170 թերթ |
| Գործին կից նյութերը | 1-ին հատորին կից անձնագիր |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-82081 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 23-02-2026 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 25-02-2026 |
|---|
Ստացվել է տեղեկատվություն դատավճիռն ի կատար ածելու վերաբերյալ
| Ամսաթիվ | 10-03-2026 |
|---|---|
| Ստացվել է | Ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժների կատարման ստորաբաժանումից |
Ստացվել է տեղեկատվություն դատավճիռն ի կատար ածելու վերաբերյալ
| Ամսաթիվ | 11-03-2026 |
|---|---|
| Ստացվել է | Ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժների կատարման ստորաբաժանումից |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 27-03-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատոր՝ 314 թերթ, 2-րդ հատոր՝ 140 թերթ, 3-րդ հատոր՝ 170 թերթ, 4-րդ հատոր՝ 153 թերթ |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 06-04-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատոր՝ 314 թերթ, 2-րդ հատոր՝ 140 թերթ, 3-րդ հատոր՝ 170 թերթ, 4-րդ հատոր՝ 153 թերթ |
Ստացվել է տեղեկատվություն դատավճիռն ի կատար ածելու վերաբերյալ
| Ամսաթիվ | 02-06-2026 |
|---|---|
| Ստացվել է | Ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժների կատարման ստորաբաժանումից |
Դատական գործ N: ԵԴ1/3552/01/24
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 16-07-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 09-07-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ռաֆայել |
| Ազգանուն | Գևորգյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Զորիկ Դավթյան Բողոքն ընդունել վարույթ և այն բավարարել : Փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 29.05.2025թ. կայացրած դատավճիռը՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով , մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել և թողնել կրելու նշանակված՝ 5 տարի ժամկետով ազատազրկում պատիժը : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 17-07-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.7 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 17-07-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Տաթևիկ |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Վազգեն |
| Ազգանուն | Ռշտունի |
| Դատավոր | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Նիկողոսյան |
Դատավորի փոխարինում
| Փոխարինման ամսաթիվ | 23-07-2025 |
|---|---|
| Բացակայող դատավոր | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Նիկողոսյան |
| Փոխարինող դատավոր | |
| Անուն | Ադրինե |
| Ազգանուն | Ղուկասյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 22-07-2025 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 07-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 07-08-2025 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Զորիկ |
| Ազգանուն | Ալբերտ |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/3552/01/24 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Վ.ՌՇՏՈՒՆԻ Ա.ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ք.ԲԱԴԱԼՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝ ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ՝ Ռ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆԻ ՊԱՇՏՊԱՆՆԵՐ՝ Ա.ԱԼԻԽԱՆՅԱՆԻ Հ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ՝ Զ.ԴԱՎԹՅԱՆԻ 2025թ. օգոստոսի 7-ին Երևան քաղաքում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի մայիսի 29-ի ԵԴ1/3552/01/24 դատավճռի դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքը. ՊԱՐԶԵՑ 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1.1. 2023 թվականի նոյեմբերի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչության երրորդ վարչությունում նախաձեռնվել է թիվ 83-0162-23 քրեական վարույթը: 1.2. ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանի՝ 2024 թվականի ապրիլի 09-ի որոշմամբ թիվ 83-0162-23 քրեական վարույթով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ հետևյալ արարքների համար. «որ նա խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի, «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով ապօրինի ՀՀ է տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով սահմանված խոշոր չափերով՝ 2,96 գրամ հաստատուն քաշով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց և առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի պահել այն: Այսպես, ԱՄՆ քաղաքացի, ազգությամբ հայ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը, գտնվելով ԱՄՆ-ում, քննությամբ չպարզված հանգամանքներում ձեռք է բերել խոշոր չափերով` 2,96 գրամ հաստատուն քաշով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ լատինատառ «ROVE» և «ROW GARDEN» գրառումներով 5 հատ էլեկտրոնային ծխամորճեր, որից հետո նպատակ ունենալով նշված առարկաները մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով ԱՄՆ-ից ապօրինի տեղափոխել ՀՀ, մինչև ՀՀ մեկնելը, դրանք տեղադրել է իր` ուղեբեռում և ձեռքի պայուսակում: Այնուհետև 2023 թվականի նոյեմբերի 8-ին՝ ժամը 21:25-ի սահմաններում, Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը Լոս Անջելես-Դոհա-Երևան թիվ «QR742» և «QR287» չվերթներով ժամանել է ՀՀ և իր անձնական գործածման համար, առանց իրացնելու նպատակի ԱՄՆ-ից՝ մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով ապօրինի ՀՀ է տեղափոխել խոշոր չափերով` 2,96 գրամ հաստատուն քաշով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ՝ լատինատառ «ROVE» և «ROW GARDEN» գրառումներով էլեկտրոնային ծխամորճերը և դրանք ապօրինի պահել իր մոտ, որոնք հայտնաբերվել և վերցվել են «Զվարթնոց» օդանավակայանի ուղևորների ժամանման սրահի մաքսային հսկողության տարածքում ՀՀ ՊԵԿ ՄԴՊ վարչության աշխատակիցների կողմից իրականացված մաքսային զննման ժամանակ՝ վերջինիս ուղեբեռի և ձեռքի պայուսակի միջից»: 1.3. 2024 թվականի ապրիլի 09-ին թիվ 83-0162-23 քրեական վարույթով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։ 1.4. 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին թիվ 83-0162-23 քրեական վարույթը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/3552/01/24 համարը և մակագրվել է դատավոր Տ.Ոսկանյանին: 1.5. 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ին որոշում է կայացվել ԵԴ1/3552/01/24 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումների նշանակելու մասին: 1.6. Առաջին ատյանի դատարանը, դատաքննության արագացված վարույթի կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 2025 թվականի մայիսի 29-ի դատավճռով վճռել է. «Զորիկ Ալբերտի Դավթյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ: Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման համար պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով և տուգանք՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 4 (չորս) տարի ժամկետով: Փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա: Փորձաշրջանի ընթացքում Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի վրա դնել պարտականություն՝ - առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, - բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնելու իր նոր բնակության վայրի հասցեն: Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել: Իրեղեն ապացույց ճանաչված «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը՝ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ ոչնչացնել, իսկ «Iphone 13» մոդելի բջջային հեռախոսը՝ վերադարձնել Զորիկ Ալբերտի Դավթյանին: Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված։ Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով»։ 1.7. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ 2025 թվականի հուլիսի 09-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանը, որը 2025 թվականի հուլիսի 16-ին մուտքագրվել է Վերաքննիչ դատարանում։ Բողոքի հիման վրա ԵԴ1/3552/01/24 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2025 թվականի հուլիսի 17-ին, իսկ նախագահող դատավոր Տ.Գրիգորյանի աշխատակազմին վերաքննիչ բողոքի հետ միասին փոխանցվել` 2025 թվականի հուլիսի 18-ին: 1.8. Դատական կազմի դատավոր Ա.Նիկողոսյանի՝ արձակուրդում լինելու պատճառով դատական կազմում 2025թ. հուլիսի 22-ին ընդգրկվել է Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Ա.Ղուկասյանը: 1.9. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 22-ի որոշմամբ ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ, քրեական գործը նշանակվել է դատաքննության, իսկ մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնվել է անփոփոխ: 2. Վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. ԵԴ1/3552/01/24 քրեական գործով 2025 թվականի մայիսի 29-ին կայացված դատավճռի համաձայն. «(…)4.Դատարանի իրավական վերլուծությունը. Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հիմք ընդունելով մեղադրանքն ամբողջ ծավալով մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի կողմից կամովին ու գիտակցաբար ընդունելու և դրա հետ համաձայն լինելու փաստերը, հանգում է այն հետևության, որ նա մեղավորությամբ կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով իրեն մեղսագրվող արարքները և դրանք կատարելու համար ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի: (…) Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը, որպես մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է արձանագրում՝ մեղքն ընդունելը, անկեղծորեն զղջալը, երիտասարդ լինելը, դրական բնութագրվելը, մշտական բնակության վայր ունենալը, նախկինում դատապարտված չլինելը, խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը: Միաժամանակ Դատարանը գնահատման է արժանացնում նաև պաշտպանության կողմից ներկայացված հետևյալ փաստաթղթերը․ -«Albert clinik»-ի կինեզիոլոգ Ա․Խաչատրյանի կողմից տրված խորհրդատվական թերթիկը, համաձայն որի՝ Զ․Դավթյանը գանգատվել է գոտկային և գոտկասրբանային հատվածի ցավերից։ -«Կալիֆոռնիայի Մեծահասակների հարցերով դեպարտամենտ»-ի կողմից տրված փաստաթուղթը, համաձայն որի՝ Զ․Դավթյանը պաշտոնապես հանդիսանում է Ալբերտ Դավթյանի միակ խնամակալը։ Զ․Դավթյանը ստանձնում է նրա ամենօրյա խնամքը, բարեկեցության և աջակցության հարցերով լիակատար պատասխանատվությունը։ Ներկայումս նրան խնամքով կամ նրան տրամադրվող աջակցությամբ այլ անձինք չեն զբաղվում։ -«Թմրամիջոցների չարաշահման վիճակագրության ազգային կենտրոն»-ի կողմից տրված «Մարիխուանայից կախվածություն․ Տոկոսային արտահայտում և օգտագործման վիճակագրություն» փաստաթուղթը, համաձայն որի՝ ամերիկացիների մոտավորապես կեսը՝ մոտ 78 միլիոն մարդ, հայտարարվել է, որ կյանքի որևէ պահի օգտագործել է «Մարիխուանա», հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոնների տվյալներով՝ 55 միլիոնն իրականում ավելի բարձր ցուցանիշ է, քան ակտիվ ծխախոտ օգտագործողների թիվը, որը կազմում է մոտավորապես 36․5 միլիոն, դա նշանակում է, որ «Մարիխուանա» օգտագործողների թիվը 50․68 տոկոսով ավելի է, քան ծխախոտ օգտագործողների թիվը։ -Համաձայն «Կալիֆոռնիայի Մարիխուանայի վերահսկողության դեպարտամենտ»-ի կողմից տրված փաստաթղթի՝ «Մարիխուանան» օրինական է Կալիֆոռնիայում։ Դուք կարող եք գնել «Մարիխուանա», եթե՝ 18 տարեկան եք կամ ավելի մեծ՝ բժշկական օգտագործման համար և 21 տարեկան եք կամ ավելի մեծ՝ չափահասների օգտագործման համար։ -Ավարտական հավաստագիրը, համաձայն որի՝ Զ․Դավթյանը ավարտել է «Վարկային պատմության վերականգնման բիզնեսի հիմունքներ» դասընթացը։ -«Կալիֆոռնիայի նահանգային քարտուղար» էլեկտրոնային տարբերակով ներկայացված փաստաթղթի համաձայն՝ Զ․Դավթյանը հանդիսանում է «ԶՈՐԻԿ ԴԱՎԹՅԱՆ» ընդհանուր բաժնետիրական կորպորացիա իրավաբանական անձի անհատ գործակալ։ -Համաձայն «Գանձապետարանի բաժին, ներքին եկամուտների ծառայություն Սինսինատի, Օհայո 45999-0023» փաստաթղթի՝ «Նյու պրո կրեդիտ սերվիս» ՍՊԸ-ում Զ․Դավթյանը հանդիսանում է որպես միանձնյա անդամ և ներկայացվել է գործատուի նույնացման համարը։ -Համաձայն ՀՀ ԱՆ «Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն» ՓԲԸ կլինիկական և տոքսիկոքիմիական լաբորատորիայի մեզի թունաքիմիական հետազոտության Զ․Դավթյանի մոտ «Տետրահիդրոկաննաբինոլ» տեսակի հետազոտելի նյութ չի հայտնաբերվել։ -Համաձայն «Բնութագիր» վերտառությամբ փաստաթղթի՝ Երևան քաղաքի Նար-Դոսի 1-ին նրբանցքի բնակիչներ Ա․Զարգարյանը, Հ․Հովհաննիսյանը, Գ.Գևորգյանը, Ս․Հայրապետյանը հավաստում են, որ Երևան քաղաքի Նար-Դոս 1-ին նրբանցքի թիվ 4/1 տանը շուրջ կես տարի է բնակվում է Զ․Դավթյանը։ Վերջինս ընկերասեր է, սկզբունքային և անաչառ, իրեն դրսևորում է դրական հատկանիշներով, բնավորությամբ բարի է, կարեկցող և մարդամոտ, վայելու է իր հարևանների սերն ու հարգանքը։ -Համաձայն «Բնութագիր» վերտառությամբ փաստաթղթի՝ Անահիտ Գևորգյանը հանդիսանում է Երևան քաղաքի, Նար-Դոսի 1-ին նրբանցքի, թիվ 4/1 տան սեփականատերը։ Հայտնում է, որ շուրջ կես տարի է իր տանը մշտապես բնակվում են Զ․Դավթյանը և վերջինիս կինը Ա․Բադալյանը իրենց երեքամյա որդու՝ Է․Դավթյանի հետ միասին։ Զ․Դավթյանը և նրա ընտանիքը շատ բարեհամբյուր և դաստիարակված մարդիկ են, միշտ իրենց դրսևորում են դրական հատկանիշներով, Զ․Դավթյանը որևէ կոնֆլիկտի մեջ երբևէ որևէ անձի հետ չի մտել, չունի վատ սովորություններ։ -Համաձայն «Բժշկական տեղեկատվություն» հիվանդի առողջական հարցաթերթիկից արտատպված Կարինե Բաբախանյանի (հանդիսանում է մեղադրյալի մայրը) հիվանդության պատմության՝ Կ․Բաբախանյանի մոտ ախտորոշվել է շաքարային դիաբետ, որը դեռևս սկսվել է 2009 թվականից, աջ ձեռքի ցավ, որն առաջացել է ավտովթարից երկու շաբաթ անց, որով էլ պայմանավորված է նաև ուսի ցավը, արյան բարձր ճնշում կամ հիպերտենզիա։ Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։ Վերոգրյալ իրավական նորմերի լույսի ներքո անդրադառնալով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի հարցերին, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ ազատազրկման ձևով՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ տուգանքի ձևով՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) չափով: Սահմանված պատիժները տվյալ դեպքում համաչափ են կատարված կոնկրետ հանցագործություններին բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար են պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից: Դատարանն արձանագրում է նաև, որ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով վերջնական պատիժ պետք է նշանակվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով: Միաժամանակ, անդրադառնալով մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ նշանակվող ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու հարցին, Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. (…) ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական վերլուծությունների համատեքստում քննության առնելով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման իրավաչափության հարցը, Դատարանը բացահայտելով Զ.Դավթյանի կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, օրենքով պաշտպանվող հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, հանցավորի անձը բնութագրող հանգամանքները, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, ինչպես նաև՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և անձը բնութագրող հանգամանքների առկայությունը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը գտնում է, որ մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը փաստացի կրելու և այդ կերպ հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Տվյալ դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համատեքստում էական նշանակություն ունի այն, որ Դատարանի մոտ համոզմունք է ձևավորվել, որ մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը իրապես զղջում է կատարած արարքի համար, գիտակցել է կատարածի հանրային վտանգավորության աստիճանը, կատարած արարքի բացասական հետևանքները, որպիսի պայմաններում պատժի նպատակների իրացվելիության տեսանկյունից ռեալ ձևով պատիժ կրելը առավել քան աննպատակահարմար է սույն դեպքում: Իսկ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու և պարտականություններ դնելու պայմաններում հնարավոր է հասնել պատժի նպատակների իրագործմանը: Դատարանի այս հետևությունները պայմանավորված են այն հանգամանքով, որ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանը նախկինում դատապարտված կամ արատավորված չի եղել, մեղքն ընդունել է ամբողջությամբ, զղջացել է կատարածի համար, տակավին երիտասարդ է, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա, մշտական բնակության վայր, բնութագրվում է դրական: Սույն դեպքում էական նշանակություն ունի նաև թմրամիջոցի տեսակը և չափը: Մասնավորապես Զորիկ Դավթյանին մեղսագրվող թմրամիջոցի տեսակը՝ հաշիշի յուղը, լայն տարածում ունի ԱՄՆ-ում, առավել հաճախ օգտագործվում է նաև բուժական նպատակներով և ըստ էության վտանգավորության տեսանկյունից անձի օրգանիզմի վրա ազդեցությունը թույլ է: Կարևոր է նաև այն հանգամանքը, որ Զորիկ Դավթյանի կողմից ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով ապօրինի ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով սահմանված խոշոր չափերով՝ 2,96 գրամ հաստատուն քաշով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց չափը շատ ավելի մոտիկ է խոշոր չափի նվազագույն շեմին: Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ Դատարանի կողմից որոշած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը համապատասխանում է նաև ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ և 78-րդ հոդվածներով ամրագրված քրեական պատժի և պետական հարկադրանքի «Համաչափության» սկզբունքին, այսինքն՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվելիք պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և դրա արդյունքում սահմանափակվող մեղադրյալի իրավունքներն ու ազատությունները համաչափ են, ավելին՝ Դատարանի կարծիքով՝ այդ կերպ հնարավոր է հասնել ինչպես Սահմանադրությամբ ամրագրված նպատակներին, այնպես էլ ՀՀ քրեական օրենսգրքով ամրագրված պատժի նպատակներին: (…) Դատարանը, քննարկելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը, գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո 2,71 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը՝ փաթեթավորված և կնիքված «ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՓՈՐՁԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆ» ՊՈԱԿ «ՓԱԹԵԹՆԵՐԻ ԵՎ ԾՐԱՐՆԵՐԻ ՀԱՄԱՐ» կնիքի դրոշմով՝ պետք է ոչնչացնել, իսկ «ՀՀ քննչական կոմիտե 864» կնիքի դրոշմով կնքված փաթեթում առկա «Iphone 13» մոդելի բջջային հեռախոսը պետք է վերադարձնել Զորիկ Ալբերտի Դավթյանին։ Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել: Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, ուստի Դատարանն այդ հարցը համարում է լուծված: Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն, Դատարանը այդ հարցերին չի անդրադառնում:(…)»: 3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները, պահանջը և դրա պատասխանը. 3․1․ ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանը, ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը, Առաջին ատյանի դատարանի իրավական դիրքորոշումները, վկայակոչելով օրենսդրության վերաբերելի դրույթները, որպես վերաքննիչ բողոքի հիմքեր և հիմնավորումներ՝ նշել է, որ թիվ ԵԴ1/3552/01/24 քրեական վարույթով Զորիկ Դավթյանի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի մայիսի 29-ի դատավճռի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման իրավաչափության վերաբերյալ հետևություններն անհիմն են, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ է տրվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի խախտում, ուստի կայացված որոշումը ենթակա է բեկանման: Ըստ բողոքաբերի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման իրավաչափության հարցը քննարկելիս ստորադաս դատարանը պատշաճ գնահատականի չի արժանացրել նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության համար էական նշանակություն ունեցող ստորև ներկայացվող հանգամանքները. Տվյալ դեպքում որպես մեղադրյալ Զորիկ Դավթյանի անձը դրական բնութագրող տվյալ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել, բնութագրվում է դրականորեն, մինչդեռ նշված հանգամանքները օբյեկտիվորեն չեն կարող համարվել նրա կամ նրա կատարած արարքների հանրային վտանգավորությունը նվազեցնող հանգամանք՝ հաշվի առնելով այն, որ դատվածություն չունենալը բնութագրական է անձանց լայն շրջանակի և ինքնին պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար չի կարող հիմք հանդիսանալ: Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Զ.Դավթյանի կողմից ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելու, խնամքին անչափահաս երեխա ունենալու և անձը բնութագրող մյուս հանգամանքներին, ապա դրանց ազդեցությունը նշանակվող պատժի տեսակի և չափի վրա մեխանիկական չէ և կախված է դրա մեղմացնող նշանակությունից, որոշվում է այդ հանգամանքների էության, արժեքի և կատարված արարքի հետ դրանց հարաբերակցության գնահատմամբ։ Ինչքանով է կոնկրետ հանգամանքն ազդում կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա, կախված է ոչ միայն այդ հանգամանքից, այլև արարքից, դրանց փոխադարձ կապից ու հարաբերակցությունից, իսկ սույն դեպքում դրանք չեն կարող հիմք հանդիսանալ՝ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար՝ հաշվի առնելով մեղադրյալին մեղսագրվող արարքների հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանը: Բացի այդ, հարկ է նշել, որ Զորիկ Դավթյանին մեղսագրվող թմրամիջոցի տեսակի՝ հաշիշի յուղի՝ ԱՄՆ-ում լայն տարածում ունենալու և նաև բուժական նպատակներով օգտագործվելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի նշած տվյալները որևէ կերպ չեն կարող գնահատվել մեղադրյալի կամ նրա կատարած արարքների հանրային վտանգավորությունը նվազեցնող հանգամանքներ և հիմք հանդիսանալ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար: Մեղադրյալին վերագրվող արարքների հանրային վտանգավորության բնույթը գնահատելու կապակցությամբ անհրաժեշտ է նշել այն կարևոր հանգամանքը, որ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված հանցագործությունների վտանգավորությունը պայմանավորված է ոչ միայն նրանով, որ դրանք վնաս են հասցնում առանձին անձանց առողջությանը, այլև նրանով, որ այդ հանցավոր արարքները ոտնձգում են ամբողջ հասարակության առողջության դեմ: Թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությունը հասարակական չարիք է, որի դեմ պայքարը ոչ միայն ներպետական, այլև միջազգային խնդիր է: Հիշյալ հանցագործությունների վտանգավորությունը պայմանավորված է ոչ միայն այն հանգամանքով, որ ներկա պայմաններում թմրամիջոցների տարածվածությունը հետզհետե ձեռք է բերում մեծ ծավալներ և ընդգրկում անձանց նոր շրջանակներ, այլև նրանով, որ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությունը սպառնում է պետության անվտանգությանն ու կայունությանը, աղետալի վնասներ է հասցնում երկրի տնտեսությանը, ազգի գենոֆոնդին: Գտնում է, որ ստորադաս դատարանի կողմից բավարար ուշադրության չի արժանացել նաև այն հանգամանքը, որ տվյալ դեպքում թմրամիջոցի ապօրինի շրջանառությունն իրականացվել է մաքսանենգությամբ, որն իրենից ենթադրում է առավել բարձր ռիսկայնությամբ օժտված հանցագործություն, քանի որ այն անմիջապես ուղղված է պետության ներքին և արտաքին անվտանգության դեմ: Մեղադրյալ Զորիկ Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս ստորադաս դատարանը պատշաճ իրավական վերլուծության չի ենթարկել մեղադրյալի կողմից կատարված հանցավոր արարքների բնույթի և հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող մի շարք գործոններ, մասնավորապես. ա) խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ այն, որ մեղադրյալին մեղսագրվում է թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց պատրաստուկների, պրեկուրսորների, խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութերի օրինական շրջանառության դեմ ուղղված բարձր վտանգավորություն ներկայացնող հանցագործություններից մեկի՝ թմրամիջոցի մաքսանենգություն, բ) հանցավորի հոգեբանական վերաբերմունքն իր արարքի նկատմամբ, մասնավորապես այն, որ մեղադրյալը, գործելով ուղղակի դիտավորությամբ, ԱՄՆ-ից Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային և ՀՀ պետական սահմանով՝ դեպի Հայաստանի Հանրապետության տարածք, մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու եղանակով, ապօրինի տեղափոխել է թմրամիջոց, գ) թմրամիջոցի մաքսանենգության առարկայի չափը, այն, որ մեղադրյալին մեղսագրվում է խոշոր չափերով՝ 2,96 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի մաքսանենգություն: Գտնում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը սույն գործով կայացրել է չհիմնավորված և անօրինական դատական ակտ, այն է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերի բացակայության պայմաններում մեղադրյալ Զորիկ Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով՝ թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի սխալ կիրառում, ինչն էլ ազդել է գործի ելքի վրա: 3.2. ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանը խնդրել է ԵԴ1/3552/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի մայիսի 29-ի դատավճիռը պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով փոփոխել, մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել ու թողնել կրելու նշանակված՝ 5 տարի ժամկետով ազատազրկում պատիժը: 3.3. 2025թ. հուլիսի 23-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել մեղադրյալ Զորիկ Դավթյանի պաշտպաններ Ա.Ալիխանյանի և Հ.Հարությունյանի՝ վերաքննիչ բողոքի պատասխանը, որով խնդրել են վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ նշելով, որ դատախազի փաստարկները կրում են տեսական բնույթ և վերաբերելի են ոչ թե կոնկրետ քրեական գործին, այլ՝ թմրամիջոցների շրջանառության վերաբերյալ բոլոր քրեական գործերին, ինչպիսի վերլուծություն կարելի է կատարել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված ցանկացած տեսակային օբյեկտի դեմ ուղղված հանցանքների կապակցությամբ: Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալի՝ նախկինում դատված չլինելը և դրական բնութագրվելը հաշվի է առել ի թիվս այլ հանգամանքների հետ համակցության մեջ, իսկ դրական բնութագրվող և բացասաբար բնութագրվող մեղադրյալները հանրային վտանգավորության առումով չեն գտնվում միևնույն հարթության վրա: Պաշտպանները նշել են, որ Զորիկ Դավթյանը տեղափոխել է բուսական ծագման, առավել նվազ վտանգավոր և օրգանիզմի վրա առավել քիչ բացասական ազդեցություն թողնող թմրամիջոցի տեսակ, որը ՀՀ է տեղափոխել ԱՄՆ-ից, որտեղ այն գտնվում է օրինական շրջանառության մեջ, շատերի կողմից ծխախոտի փոխարեն գործածվում է ամենօրյա ռեժիմով և երբեմն անգամ նշանակվում է բժշկի խորհրդով: Զ.Դավթյանի կողմից կատարված արարքի եղանակը ևս օժտված չէ մեծ հանրային վտանգավորությամբ, քանի որ վերջինը թմրամիջոցը ՀՀ է տեղափոխել առանց այն քողարկելու համար ջանքեր գործադրելու՝ ձեռքի պայուսակում, ըստ էության ակամայից ինքն իրեն դատապարտելով բացահայտման և քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու: Գտնում են, որ Զ.Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվելիք պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմնավորված լինելը լիովին փաստվում է առկա մեղմացնող հանգամանքների առկայությամբ: Բացի այդ, պաշտպանները նշել են, որ նույնանման գործերով դատավճիռներ ուսումնասիրելիս նկատել են, որ ԱՄՆ-ից անփույթ կերպով ՀՀ թմրամիջոց տեղափոխողների պատժի վերաբերյալ առկա է միասնական պրակտիկա և համանման իրավիճակներում գրեթե միշտ նշանակված պատիժները պայմանականորեն չեն կիրառվել: 4. Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում արձանագրված դիրքորոշումները. 4.1. ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանը պնդել է վերաքննիչ բողոքը և խնդրել է այն բավարարել: 4.2. Պաշտպաններ Ա.Ալիխանյանը և Հ.Հարությունյանն առարկել են վերաքննիչ բողոքի դեմ՝ պնդելով ներկայացված պատասխանը: 4.3. Մեղադրյալ Զ.Դավթյանը միացել է պաշտպանների դիրքորոշմանը: 5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. 5.1. Սույն գործով Վերաքննիչ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. հիմնավորված և պատճառաբանված են արդյոք մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները: 5.2. ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է: 2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: 4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(...) 4. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։ (...)»: 5.3. Պատիժ նշանակելը քրեական գործով արդարադատության իրականացման վճռական պահն է, որը պետք է դառնա կատարված հանցանքի հասարակական վտանգավորության գնահատման լիարժեք չափանիշ, պատժի ենթարկվող անձին վերասոցիալականացնելու, ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ այլ անձանց կողմից հանցագործությունները կանխելու գործուն միջոց: Պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս, դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա` ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։ 5.4. Հանցագործության կատարման մեջ մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, դատարանը պարտավոր է գործի նյութերում առկա փաստական տվյալների հիման վրա պատճառաբանել ինչպես պատժի տեսակի և չափի ընտրության, այնպես էլ ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժը կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ իր որոշումը: Դատական որոշման որակը մեծապես կախված է դրա պատճառաբանական մասից, հետևաբար դատական որոշումները սկզբունքորեն պետք է պատճառաբանված լինեն: Պատժի տեսակի և չափի ընտրության, ինչպես նաև պատիժը կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները հիմնավորող պատճառների մատնանշումը ոչ միայն ավելի հասկանալի և ընդունելի է դարձնում դատավճիռը վարույթի մասնակիցների համար, այլև բացառում է կամայականությունը: Նախևառաջ, դա նշանակում է, որ դատարանը պարտավորված է լինում արձագանքել կողմերի ներկայացրած փաստարկներին և մատնանշել տվյալ որոշումը հիմնավորող և իրավաչափ դարձնող փաստարկները: Եվ երկրորդ` պատշաճ պատճառաբանությունը հասարակությանը թույլ է տալիս հասկանալ, թե ինչպես է գործում դատական համակարգը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ պատիժ սահմանելիս: 5.5. Վերոգրյալից հետևում է, որ մեղադրյալի կողմից արագացված վարույթ կիրառելուն համաձայնություն տալու և ներկայացված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու պարագայում պատժաչափի նշանակման հարցում օրենսդիրը արտոնյալ պայմաններ է նախատեսել: Մասնավորապես՝ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից: 5.6. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ: 3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո: 4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները. 1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը, 2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) հանցանք կատարածի անձը, 4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: 5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝ 1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը, 2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը, 3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը, 4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը, 5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը, 6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը, 7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը, 8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը, 9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը: 6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:(…)»: Վերոգրյալ քրեաիրավական նորմի վերլուծությունից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն քննարկվող ինստիտուտի գործադրման համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու. նման հետևությունները պետք է հիմնված լինեն հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, հանցանք կատարածի անձը, պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: Դատարանի հետևությունները, ի թիվս այլոց, պետք է հիմնված լինեն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի կողմից արարքի հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: 5.7. Անդրադառնալով պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները գնահատման ենթարկելու կարևորությանը` Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցությունը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը, դատվածությունը և այլն): Մասնավորապես Վճռաբեկ դատարանը փաստել է հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը (տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Հազարապետ Հարությունյանի գործով 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Նարեկ Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12, Սեյրան Աղախանյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, Ջոն Շիրվանյանի գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 և այլ որոշումները): Թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այն վերաբերելի մասով կիրառելի է նաև 2021 թվականի մայիսի 05-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի պայմաններում: 5.8. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս, որպես նրա անձը բնութագրող և քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտել՝ նախկինում դատապարտված չլինելը, դրական բնութագրվելը, ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, կատարածի համար զղջալը, երիտասարդ լինելը, խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը, իսկ մեղադրյալի քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել։ Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ սույն դեպքում էական նշանակություն ունի նաև թմրամիջոցի տեսակը և չափը: Մասնավորապես՝ Զորիկ Դավթյանին մեղսագրվող թմրամիջոցի տեսակը՝ հաշիշի յուղը, լայն տարածում ունի ԱՄՆ-ում, առավել հաճախ օգտագործվում է նաև բուժական նպատակներով և ըստ էության վտանգավորության տեսանկյունից անձի օրգանիզմի վրա ազդեցությունը թույլ է, իսկ դրա չափը ավելի մոտ է խոշոր չափի նվազագույն շեմին: Արդյունքում՝ Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է հետևության, որ պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը հնարավոր է հասնել առանց մեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը փաստացի կրելու։ 5.9. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները համադրելով շարադրված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, պատշաճ ստուգման և գնահատման է ենթարկել նրա անձը բնութագրող բարոյահոգեբանական և սոցիալ-հոգեբանական հատկանիշները, վերջինիս քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը: 5.10. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ գործի նյութերում առկա՝ մեղադրյալ Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի անձը բնութագրող փաստական տվյալների, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, մասնավորապես՝ նախկինում դատապարտված չլինելը, դրական բնութագրվելը, ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, կատարածի համար զղջալը, խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը, թմրամիջոցի տեսակը (մեղադրյալին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով մեղսագրված հանցագործության առարկան «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցն է, որը, դատելով ՀՀ կառավարության 2018թ. հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման թիվ 1 հավելվածից, համեմատաբար նվազ վտանգավորություն ունեցող թմրամիջոցի տեսակ է), դրա քաշը (2,96 գրամ է, որի չափը մոտ է ՀՀ կառավարության 2018թ. հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման թիվ 1 հավելվածի 83-րդ կետով թմրամիջոցի այդ տեսակի համար սահմանված խոշոր չափի նվազագույն շեմին), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման եղանակը՝ առանց թմրամիջոցը քողարկելու համար ջանքեր գործադրելու՝ այն ձեռքի պայուսակում ՀՀ տեղափոխելը, ինչպես նաև քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, վկայում է մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու աննպատակահարմարության ու առանց պատիժը փաստացի կրելու պատժի նպատակներին հասնելու հնարավորության մասին, ուստի վերջինիս նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցում Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է ճիշտ հետևության՝ համակողմանի վերլուծության ենթարկելով կատարված արարքի հանրային վտանգավորությունը և բնույթը, մեղադրյալի քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, անձը բնութագրող տվյալների համակցությունը, ինչպես նաև նշանակված պատժի ազդեցությունը մեղադրյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա։ Վերջինիս կարևորությունն ընդգծելով՝ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ մեղադրյալ Զորիկ Դավթյանն ամուսնացած է, խնամքին ունի անչափահաս երեխա, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը վերջինիս կողմից փաստացի կրելը ողջամտորեն կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ նրա ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա: Վերաքննիչ դատարանն ընդգծում է, որ մատնանշված վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն նվազեցնում են մեղադրյալի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը և վկայում այն մասին, որ սոցիալական արդարության վերականգնումը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացումը և հանցագործությունների կանխումը հնարավոր է առանց պատիժը փաստացի կրելու։ 5.11. Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի՝ մեղադրյալի նկատմամբ առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման՝ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու կապակցությամբ վերաքննիչ բողոքում բերված հիմնավորումներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը նշվածի կապակցությամբ հարկ է համարում շեշտադրել, որ նախորդ կետում մեջբերված՝ մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, մեղադրյալի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը նվազեցնող վերոգրյալ հանգամանքները, ինչպես նաև մեղադրյալի հետհանցավոր դրական և իրավահպատակ վարքագիծը ողջամիտ հնարավորություն են տալիս Վերաքննիչ դատարանին փաստելու թե՛ հանցավորի անձնավորության, թե՛ վերջինիս կատարած հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանն էականորեն նվազած լինելու մասին: Ավելին՝ բողոքաբերի փաստարկներն ինքնին չեն կարող այն աստիճանի բարձրացնել մեղադրյալի և նրա կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, որպեսզի հիմք հանդիսանան՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու համար: Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Զորիկ Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավոր են։ 5.12. Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, ուստի ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատավճիռը բեկանելու կամ փոփոխելու հիմքեր առկա չեն։ Հետևաբար, ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ ԵԴ1/3552/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի մայիսի 29-ի դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի հեը հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ ԵԴ1/3552/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի մայիսի 29-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Տ․ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Վ.ՌՇՏՈՒՆԻ Ա.ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 07-08-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 17-10-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 314, 140, 170, 92 |
| Գործին կից նյութեր | 1-ին հատորին կից՝ անձնագիր |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 17-10-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 314, 140, 170, 92 |
| Գործին կից նյութերը | 1-ին հատորին կից՝ անձնագիր |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | 87759/25 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/3552/01/24
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 01-10-2025 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Գլխավոր դատախազի տեղակալ |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Արամ |
| Ազգանուն | Արամյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Զորիկ |
| Ազգանուն | Դավթյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքի վարույթ ընդունումը մերժվել է |
| Որոշման ամսաթիվ | 21-01-2026 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/3552/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 21 հունվարի 2026 թվական ք.Երևան ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ Ա․ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ Ա․ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ քննարկելով Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 7-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա․Արամյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Վարույթի դատավարական նախապատմությունը. 1. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)` 2025 թվականի մայիսի 29-ի դատավճռով Զ․Դավթյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ նույն օրենսգրքի74-րդ հոդվածի կիրառմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկումը՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով և տուգանքը՝ 1․500․000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։ Նույն օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան՝ 4 (չորս) տարի ժամկետով։ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) 2025 թվականի օգոստոսի 7-ի որոշմամբ դատախազի բողոքը մերժել է՝ Առաջին ատյանի դատարանի վերոգրյալ դատավճիռը թողնելով անփոփոխ։ Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա․Արամյանը։ Վճռաբեկ բողոքի փաստարկները և պահանջը. 2. Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով սահմանված պայմանը, այն է՝ Վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել լուրջ դատական սխալ, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար: Ի հիմնավորումն վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու վերոնշյալ պայմանների առկայության՝ բողոքի հեղինակը նշել է, որ ստորադաս դատարանի որոշումը, ի թիվս այլնի, հակասում է Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումներին։ Բողոքաբերը գտել է նաև, որ ստորադաս դատարանները, ի թիվս այլնի, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի պահանջները։ Բողոքաբերը մեջբերելով վերաբերելի օրենսդրական կարգավորումներ, Վճռաբեկ դատարանի նախկինում արտահայտած իրավական դիրքորոշումներ, դրանց վերաբերյալ կատարելով որոշակի իրավական վերլուծություն և տվյալ վերլուծության համատեքստում գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները, կատարված արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, Զ․Դավթյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, նշել է, որ ստորադաս դատարանները, հիշյալ հանգամանքների ոչ պատշաճ գնահատման արդյունքում հանգել են Զ․Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու նպատակահարմարության վերաբերյալ անհիմն հետևության։ Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը խնդրել է փոփոխել Վերաքննիչ դատարանի վերոգրյալ որոշումը՝ վերացնելով Զ․Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը։ Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները և եզրահանգումը. 3. Վճռաբեկ դատարանը, քննարկելով վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, գտնում է, որ այն ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վճռաբեկ դատարանը բողոքն ընդունում է վարույթ, եթե գալիս է հետևության, որ՝ 1) վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, կամ առերևույթ առկա է բողոքարկվող դատական ակտը ոչ իրավաչափ դարձնող որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, (...) 2. Սույն հոդվածի իմաստով` բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, եթե` (...) 4) բողոքարկվող դատական ակտում կոնկրետ նորմին տրված մեկնաբանությունը (հիմնավորումը) հակասում է մեկ այլ վարույթով Վճռաբեկ դատարանի որոշման մեջ տվյալ նորմին տրված մեկնաբանությանը (հիմնավորումներին). (...)»: Նույն օրենսգրքի 383-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե Վճռաբեկ դատարանը գալիս է հետևության, որ վարույթ ընդունելու պայմանների հիմնավորումները բավարար չեն: Եթե վճռաբեկ բողոքում վկայակոչված է վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու` սույն օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-4-րդ կետերով նախատեսված որևէ պայման, ապա վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժելու մասին որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը պետք է հիմնավորի վկայակոչված պայմանի բացակայությունը»։ Վճռաբեկ դատարանը, բողոքաբերի կողմից ներկայացված փաստարկների, սույն վարույթի նյութերի, Վերաքննիչ դատարանի բողոքարկվող որոշման պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության հիման վրա գալիս է հետևության, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլ չեն տրվել նյութական կամ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին ազդել վարույթի ելքի վրա, իսկ հակառակի մասին բողոք բերած անձի փաստարկները հերքվում են Վերաքննիչ դատարանի որոշման պատճառաբանություններով և եզրահանգումներով: Միևնույն ժամանակ, համեմատական վերլուծության ենթարկելով բողոքարկվող դատական ակտում և Վճռաբեկ դատարանի վկայակոչված որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքարկվող դատական ակտը չի հակասում Վճռաբեկ դատարանի վկայակոչված որոշմանը։ Այսպիսով՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից չեն բերվել բավարար հիմնավորումներ, որ վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, կամ առերևույթ առկա է բողոքարկվող դատական ակտը ոչ իրավաչափ դարձնող որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար: Հիմք ընդունելով վերոգրյալը և նկատի ունենալով, որ բողոքներում ներկայացված հիմնավորումները բավարար չեն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով սահմանված պայմանով բողոքը վարույթ ընդունելու հետևության հանգելու համար, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 383-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման: Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 281-րդ և 383-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Զորիկ Ալբերտի Դավթյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 7-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա․Արամյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել: Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը: Նախագահող` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
| Այլ նշումներ | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 07-08-2025թ․ որոշման դեմ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 21-10-2025 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Գործի տեսակ | Քրեական |
| Այլ նշումներ | Առդիր՝ 4 հատորից․ /314, 140, 170, 92, կից անձնագիրը/։ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 21-10-2025 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Հայկ |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 16-02-2026 |
|---|---|
| Դատարան | Երևանի քրեական դատարան |
| Այլ նշումներ | 4 հատորից․ /314, 140, 170, 136, կից անձնագիրը/։ |