ԵԴ1/3541/01/24



ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

17 դեկտեմբերի 2024 թվական ք.Երևան

ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան),
Նախագահությամբ դատավոր` Հ.Մանուկյանի,
քարտուղարությամբ` Ն.Սարգսյանի,
մասնակցությամբ`
հանրային մեղադրող` Կ.Հարությունյանի,
մեղադրյալ` Մ.Նոբախթի,
պաշտպան` Ս.Ոսկանյանի,
թարգմանիչ՝ Ռ․Թահմասյանի,

դռնբաց դատական նիստում դատական քննության արագացված վարույթի հատուկ կարգի կիրառմամբ քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Մանսուր Սաֆառալի Նոբախթի (ծնված՝ 1990 թվականի հունիսի 20-ին, Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում, ազգությամբ պարսիկ, ԻԻՀ քաղաքացի), մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1.1. 2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Մանսուր Սաֆառալի Նոբախթը ձերբակալվել է։
1.2. 2024 թվականի հոկտեմբերի 22-ին նախաձեռնվել է թիվ 58225924 քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով։
1.3. 2024 թվականի հոկտեմբերի 22-ի որոշմամբ թիվ 58225924 քրեական վարույթով Մանսուր Սաֆառալի Նոբախթը ձերբակալվել է՝ հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում։

1.4. 2024 թվականի հոկտեմբերի 22-ին միջնորդություն է ներկայացվել թիվ 58225924 քրեական վարույթով դատավարական հսկողություն իրականացնող դատախազին՝ Մանսուր Սաֆառալի Նոբախթի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու վերաբերյալ։
1.5. ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Կիմ Հարությունյանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 22-ի որոշմամբ թիվ 58225924 քրեական վարույթով Մանսուր Սաֆառալի Նոբախթի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
1.6. ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ի որոշմամբ թիվ 58225924 քրեական վարույթով մեղադրյալ Մանսուր Սաֆառալի Նոբախթի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը երկու ամիս ժամկետով՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով 2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ից։
1.7. 2024 թվականի նոյեմբերի 28-ի որոշմամբ թիվ 58225924 քրեական վարույթով որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց են ճանաչվել 2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ին ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ հետախուզական բաժնի ավագ սպա, կապիտան Ա.ԻսկանդարյանI զեկուցագիրը և նույնաբովանդակ հաղորդումը, Մ.Նոբախթի սահմանահատումների պատմության վերաբերյալ ստացված տեղեկանքը, 2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ին կազմված անձանց և փաստաթղթերի հատուկ ստուգման ենթարկելու մասին թիվ 2/211001 ակտը, 2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Մ․Նոբախթին ձերբակալման արձանագրությունը, 2024 թվականի հոկտնմբեիի 21-ին Մ․Նոբախթին անձնական խուզարկության ենթարկելու մասին արձանագրությունը, Մ․Նոբախթին հատկացված Երևան-Թեհրան ուղղությամբ թռիչքի թիվ 7950 համարի «Կասաիան էյր լայնս» ավիաընկերության չվերթի նստեցման կտրոնը, Սեբաստիան Յոհան Էրիքսսոնին հատկացված Երևան-Միլան ուղղությամբ թռիչքի թիվ 245 համարի «Ֆլայուան» ավիաընկերության չվերթի նստեցման կտրոնը «Ֆլայուան» ավիաընկերության կողմից Սեբաստիան Յոհան Էրիքսսոնին տրված ուղետոմսը, ինչպես նաև՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Ինտերպոլ ԱԿԲ-ից ստացված տեղեկանքը։
1.8. 2024 թվականի նոյեմբերի 28-ին թիվ 58225924 քրեական վարույթով կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը, որը ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Կիմ Հարությունյանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 3-ի որոշմամբ հաստատվել է։
1.10. 2024 թվականի դեկտեմբերի 3-ին թիվ 58225924 քրեական վարույթը, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3541/01/24 համարը), մակագրվել նույն դատարանի դատավոր Հ․Մանուկյանին և 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ին հանձնվել Դատարանի աշխատակազմին։
1.8. 2024 թվականի դեկտեմբերի 6-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3541/01/24 քրեական գործով վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Կիմ Հարությունյանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 22-ի որոշմամբ թիվ 58225924 քրեական վարույթով Մանսուր Սաֆառալի Նոբախթի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այն բանի համար, որ նա «(…) դիտավորություն ունենալով ՀՀ պետական սահմանն առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության ապօրինի հատելու եղանակով ՀՀ-ից մեկնել Իտալիա, քրեական վարույթով դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, ԻԻՀ-ում գտնվելու ժամանակ, ոմն Հոսսեինից 10.000 եվրո գումարի դիմաց, ձեռք է բերել պետական մարմնի կողմից տրվող, իրավաբանական նշանակություն ունեցող, իրավունք վերապահող կեղծ փաստաթուղթ՝ իր լուսանկարով և Յոհան Սեբաստիան Էրիքսոնի անձնական տվյալներով Դանիայի Թագավորության քաղաքացու թիվ 209448461 համարի կեղծ անձնագիրը, ինչպես նաև գնել է «Ֆլայուան» ավիաընկերության Երևան–Միլան չվերթի ավիատոմսեր։
Իր նպատակին հասնելու համար, Մ.Նոբախթը 2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ին, Երևան քաղաքի «Զվարթնոց» օդանավակայանում իր ԻԻՀ քաղաքացու A70429116 սերիա-համարի անձնագրով հաշվառվել է Երևան-Թեհրան թիվ 7950 չվերթին, որից հետո նշված չվերթը սպասարկող «Կասպիան էյր լայնս» ավիաընկերության աշխատակիցների կողմից ստացել է նստեցման կտրոն, միարժամանակ Դանիայի Թագավորության թիվ 209448461 համարի և Սեբաստիան Յոհան Էրիքսսոն կենսորոշիչ տվյալներով և իր լուսանկարով կեղծ անձնագրով հաշվառվել է «Ֆլայուան» ավիաընկերության Երևան-Միլան չվերթին և ստացել է նստեցման կտրոն, այնուհետև նույն ժամանակահատվածում անձնագրով անցել ԻԻՀ է սահմանային վերահսկողություն, որից հետո, դիտավորություն ունենալով ՀՀ պետական սահամանն առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության ապօրինի հատելու եղանակով «Զվարթնոց» օդանավակայանով ՀՀ-ից մեկնել Իտալիա, 2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ին, փորձել է վերոնշյալ կեղծ փաստաթղթի՝ Դանիայի Թագավորության թիվ 209448461 համարի և Սեբաստիան Յոհան Էրիքսսոն կենսորոշիչ տվյալներով և իր լուսանկարով կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ, առանց սահմանված փաստաթղթերի և պաշտաճ թույլտության՝ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և պետական մահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, «Զվարթնոց» օդանավակայանով Երևան-Միլան թիվ 245 չվերթով ապօրինի հատել ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել ՀՀ-ից, սակայն նրա դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներում չի իրագործվել, քանի որ սահմանապահ ծառայողների կողմից վերը նշված փաստաթղթի կեղծ լինելու հանգամանքը բացահայտվել է։ (…)»։
3. Արագացված վարույթ
Նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալ Մանսուր Սաֆառալի Նոբախթը և վերջինիս պաշտպան Ստեփան Ոսկանյանը միջնորդել են դատական քննությունն անցկացնել արագացված վարույթի հատուկ կարգով: Մեղադրյալը հայտարարել է, որ ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ և գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Հանրային մեղադրող Կիմ Հարությունյանը չի առարկել արագացված վարույթ կիրառելու դեմ:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և անցկացրել լրացուցիչ դատալսումներ:
(Մանրամասն տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը։)
4. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Մանսուր Սաֆառալի Նոբախթի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված վարույթի հատուկ կարգ կիրառելու պայմաններում Դատարանը հաստատված է համարում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Մանսուր Սաֆառալի Նոբախթը, դիտավորություն ունենալով ՀՀ պետական սահմանն առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության ապօրինի հատելու եղանակով ՀՀ-ից մեկնել Իտալիա, քրեական վարույթով դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, ԻԻՀ-ում գտնվելու ժամանակ, ոմն Հոսսեինից 10.000 եվրո գումարի դիմաց, ձեռք է բերել պետական մարմնի կողմից տրվող, իրավաբանական նշանակություն ունեցող, իրավունք վերապահող կեղծ փաստաթուղթ՝ իր լուսանկարով և Յոհան Սեբաստիան Էրիքսոնի անձնական տվյալներով Դանիայի Թագավորության քաղաքացու թիվ 209448461 համարի կեղծ անձնագիրը, ինչպես նաև գնել է «Ֆլայուան» ավիաընկերության Երևան–Միլան չվերթի ավիատոմսեր։
Իր նպատակին հասնելու համար, Մ.Նոբախթը 2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ին, Երևան քաղաքի «Զվարթնոց» օդանավակայանում իր ԻԻՀ քաղաքացու A70429116 սերիա-համարի անձնագրով հաշվառվել է Երևան-Թեհրան թիվ 7950 չվերթին, որից հետո նշված չվերթը սպասարկող «Կասպիան էյր լայնս» ավիաընկերության աշխատակիցների կողմից ստացել է նստեցման կտրոն, միարժամանակ Դանիայի Թագավորության թիվ 209448461 համարի և Սեբաստիան Յոհան Էրիքսսոն կենսորոշիչ տվյալներով և իր լուսանկարով կեղծ անձնագրով հաշվառվել է «Ֆլայուան» ավիաընկերության Երևան-Միլան չվերթին և ստացել է նստեցման կտրոն, այնուհետև նույն ժամանակահատվածում անձնագրով անցել ԻԻՀ է սահմանային վերահսկողություն, որից հետո, դիտավորություն ունենալով ՀՀ պետական սահամանն առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության ապօրինի հատելու եղանակով «Զվարթնոց» օդանավակայանով ՀՀ-ից մեկնել Իտալիա, 2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ին, փորձել է վերոնշյալ կեղծ փաստաթղթի՝ Դանիայի Թագավորության թիվ 209448461 համարի և Սեբաստիան Յոհան Էրիքսսոն կենսորոշիչ տվյալներով և իր լուսանկարով կեղծ անձնագրի օգտագործմամբ, առանց սահմանված փաստաթղթերի և պաշտաճ թույլտության՝ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և պետական մահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, «Զվարթնոց» օդանավակայանով Երևան-Միլան թիվ 245 չվերթով ապօրինի հատել ՀՀ պետական սահմանը և մեկնել ՀՀ-ից, սակայն նրա դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներում չի իրագործվել, քանի որ սահմանապահ ծառայողների կողմից վերը նշված փաստաթղթի կեղծ լինելու հանգամանքը բացահայտվել է։
5. Պատճառաբանական մաս.
5.1. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Հանցափորձ է համարվում դիտավորյալ այն գործողությունը կամ անգործությունը, որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանք կատարելուն և պարունակում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշներ, սակայն անձի դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվում տվյալ հանցակազմի որևէ հատկանիշի բացակայության հետևանքով:
2. Եթե հանցափորձի ժամանակ հանցավորի դիտավորության մեջ ընդգրկված վնասից ավելի փոքր վնաս է պատճառվում, քան ընդգրկված էր դիտավորության մեջ, ապա դա կլանվում է անձի դիտավորության մեջ:
3. Եթե հանցափորձն իրականացնելիս հանցավորի դիտավորության մեջ ընդգրկված օբյեկտին անզգուշությամբ ավելի մեծ վնաս է պատճառվում, քան ընդգրկված էր դիտավորության մեջ, կամ անզգուշությամբ կամ անուղղակի դիտավորությամբ վնաս է պատճառվում մեկ այլ օբյեկտի, ապա արարքը որակվում է հանցագործությունների համակցությամբ:
4. Հանցափորձը լինում է ավարտված և չավարտված:
5. Հանցափորձը համարվում է ավարտված, եթե անձը կատարում է այն արարքը, որն անհրաժեշտ ու բավարար էր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն ավարտին հասցնելու համար, և գիտակցում է, որ հանցագործությունն ավարտին է հասել, կամ հանցագործությունն ավարտելու համար արարքը շարունակելու անհրաժեշտություն չկա:
6. Հանցափորձը համարվում է չավարտված, եթե անձը գիտակցում է, որ հանցագործությունն ավարտին հասցնելու համար անհրաժեշտ է շարունակել սկսած արարքի կատարումը կամ նոր արարք կատարել:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմնի կամ դրանց կազմակերպության, առևտրային կամ այլ կազմակերպության, անհատ ձեռնարկատիրոջ, նոտարի, աուդիտորի կամ փաստաթուղթ կազմելու, տալու կամ դրա իսկությունը հավաստելու համար լիազորված այլ անձի կողմից տրվող իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող կամ իրավունք վերապահող կամ պարտականությունից կամ պատասխանատվությունից ազատող փաստաթուղթ կեղծելը՝ կեղծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից այն օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով, կամ այդպիսի փաստաթուղթ իրացնելը կամ նույն նպատակով կեղծ դրոշմ, կնիք կամ ձևաթուղթ պատրաստելը կամ իրացնելը, ինչպես նաև կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Առանց սահմանված փաստաթղթի կամ պատշաճ թույլտվության Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանը հատելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով:
(…)»։
Դատարանը գտնում է նաև, որ մեղադրյալին մեղսագրված՝ սույն դատավճռի 2. կետով նկարագրված արարքները համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին:
5.2. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով` հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
2. Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները:
3. Սույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման։
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
4.2. Չավարտված հանցագործություններով արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում սույն հոդվածի 4.1-ին մասով նախատեսված կանոնը կիրառվում է չավարտված հանցագործության համար սույն օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նշանակման կանոնները կիրառելուց հետո: Եթե հաշվարկի արդյունքով պատժաչափը պակաս է ստացվում չավարտված հանցագործության համար պատժի նշանակման կանոնների կիրառմամբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա նշանակվում է այն չափը կամ ժամկետը, որն ստացվել է հաշվարկի արդյունքով։
5. Սույն հոդվածով նախատեսված կանոններով պատժի նշանակման դեպքում սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոնները կիրառելի չեն, բացառությամբ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժ նշանակելիս։
5.1. Սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված ռեցիդիվի պայմաններում արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում սույն հոդվածի 4.1-ին մասով նախատեսված կանոնները կիրառվում են սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված պատժի նշանակման կանոնները կիրառելուց հետո:
6. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժ նշանակելիս սույն հոդվածով նախատեսված կանոնները կիրառելի են համակցության մեջ ընդգրկված յուրաքանչյուր հանցագործության կամ արագացված համար առանձին:
7. Համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ կիրառելն արգելք չէ լրացուցիչ պատիժ կամ անվտանգության միջոց նշանակելու համար:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը:
(…)
4. Եթե հանցագործությունների համակցությունն ընդգրկում է դիտավորությամբ կատարված ծանր հանցանք, ապա ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը նշանակվում է պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Գումարելիս ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել 15 տարին:
(…)
9. Հանցագործությունների համակցության դեպքում մյուս պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու դեպքում նշանակվող վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակի համար սահմանված առավելագույն ժամկետը կամ չափը:
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 78-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
2. Պատվավոր կամ զինվորական կոչումից, կարգից, աստիճանից, որակավորման դասից կամ պետական պարգևից զրկելու, տուգանքի, որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու, օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելու, ինչպես նաև զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակման ձևով պատիժները հանրային աշխատանքների, ազատության սահմանափակման, կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման հետ գումարելիս ի կատար են ածվում առանձին:»
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից: Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև և տեսակ, շարժառիթ, նպատակ, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակություն, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարք և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճան և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման:
Նարեկ Սարգսյանի գործով թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման շրջանակներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է նաև. «(...) [Պ]ատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար` պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից (…):
(…) [Պ]ատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, (…) [որը պետք է կիրառվի] պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-րդ կետը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասը որպես պատիժ նախատեսում է պատժվում է տուգանքը՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքները՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկումը՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասը որպես պատիժ նախատեսում է պատժվում է տուգանքը՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքները՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկումը` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկումը՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով:
5.3. Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Մանսուր Սաֆառալի Նոբախթի նկատմամբ՝ Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները․
-մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղադրյալի հանցավոր մտադրությունների իրականացման աստիճանը, հանցավոր արարքների կատարման եղանակը և հանգամանքները,
-մեղադրյալի անձը բնութագրող հետևյալ հանգամանքները՝ մշտական բնակության վայր ունենալը, դատվածություն չունենալը (տե՛ս դատվածության վերաբերյալ տեղեկանքը),
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հետևյալ հանգամանքը՝ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը (վերջին հանգամանքը՝ որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող գնահատելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով),
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։
Վերոգրյալի հիման վրա՝ հաշվի առնելով Մանսուր Սաֆառալի Նոբախթի կատարած հանցանքների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրանց կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրությունների իրականացման աստիճանը, հանցանքները կատարելուց հետո նրա դրսևորած դրական վարքագիծը, մասնավորապես այն, որ զերծ է մնացել այլ հանցավոր արարքներ կատարելուց, նրա արարքների սոցիալական հետևանքները, ինչպես նաև հանցանքների անմիջական օբյեկտի՝ կառավարման կարգի դեմ ուղղված ոտնձգությունների բնույթը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով նրա անձը բնութագրող տվյալների հետ, հաշվի առնելով նաև մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերոգրյալ հանգամանքը և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, դրանք համադրելով նրա անձը բնութագրող տվյալների հետ՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Մանսուր Սաֆառալի Նոբախթն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի համար ենթակա է պատժի տուգանքի ձևով՝ տասնապատիկի՝ 750․000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի համար ենթակա է պատժի տուգանքի ձևով՝ տասնհինգապատիկի՝ 1.125․000 (մեկ միլիոն հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով և լրացուցիչ պատիժ նշանակել՝ Հայաստանի Հանրապետության տարածքից Իրանի Իսլամական Հանրապետություն վտարելը՝ 7 (յոթ) տարի ժամկետով, ինչը համաչափ է կատարված արարքներին, ինչպես նաև անհրաժեշտ և բավարար է՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, Մանսուր Սաֆառալի Նոբախթին վերասոցիալականացնելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
Միևնույն ժամանակ հարկ է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 9-րդ մասի կիրառմամբ՝ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով՝ մեղադրյալ Մանսուր Սաֆառալի Նոբախթի նկատմամբ հիմնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1․875․000 (մեկ միլիոն ութ հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով և լրացուցիչ պատիժ՝ Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը՝ 7 (յոթ) տարի ժամկետով։
Հարկ է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կիրառմամբ՝ մեղադրյալ Մանսուր Սաֆառալի Նոբախթի նկատմամբ տուգանքի ձևով նշանակված՝ 1․875․000 (մեկ միլիոն ութ հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով պատիժը մեղմացնել և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1.675․000 (մեկ միլիոն վեց հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով՝ հաշվի առնելով 2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ից մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ը կալանքի ժամկետը։
5.4. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ գույքային հայցի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին:
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ հարկ է Մանսուր Սաֆառալի Նոբախթի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքը փոփոխել և Մանսուր Սաֆառալի Նոբախթի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցություն ընտրել վարչական հսկողությունը (բնակության հասցեն՝ Երևան քաղաքի Արղության փողոցի 29-րդ շենքի 34-րդ բնակարան) և բացակայելու արգելքը՝ վերջինիս անհապաղ ազատ արձակելով արգելանքից:
Մեղադրյալ Մանսուր Սաֆառալի Նոբախթին արգելել առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական կամ ժամանակավոր բնակության վայրը՝ Երևան քաղաքի Արղության փողոցի 29-րդ շենքի 34-րդ բնակարան հասցեն, Երևան քաղաքի՝ վարչական շրջանը, ինչպես նաև յուրաքանչյուր օր՝ ժամը 20։00-ից մինչև 08։00-ն լքել իր բնակության տարածքը։
Վարչական հսկողություն խափանման միջոցի կատարումը և սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայությանը։
Մանսուր Սաֆառալի Նոբախթի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցություն ընտրված վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Սասուն Սուրենի Անդրյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՍԷԿՏ համակարգում առկա սահմանափակումները վերացնել:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 3-րդ մասով, Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 352-353-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով, Դատարանը`

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Մանսուր Սաֆառալի Նոբախթին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանքը՝ տասնապատիկի՝ 750․000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Մանսուր Սաֆառալի Նոբախթին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ հիմնական պատիժ նշանակել տուգանքը՝ տասնհինգապատիկի՝ 1.125․000 (մեկ միլիոն հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով և լրացուցիչ պատիժ նշանակել՝ Հայաստանի Հանրապետության տարածքից Իրանի Իսլամական Հանրապետություն վտարելը՝ 7 (յոթ) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 9-րդ մասի կիրառմամբ՝ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով՝ մեղադրյալ Մանսուր Սաֆառալի Նոբախթի նկատմամբ հիմնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1․875․000 (մեկ միլիոն ութ հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով և և լրացուցիչ պատիժ՝ Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը՝ 7 (յոթ) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կիրառմամբ՝ մեղադրյալ Մանսուր Սաֆառալի Նոբախթի նկատմամբ տուգանքի ձևով նշանակված՝ 1․875․000 (մեկ միլիոն ութ հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով պատիժը մեղմացնել և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1.675․000 (մեկ միլիոն վեց հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Մանսուր Սաֆառալի Նոբախթի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքը փոփոխել և Մանսուր Սաֆառալի Նոբախթի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցություն ընտրել վարչական հսկողությունը (բնակության հասցեն՝ Երևան քաղաքի Արղության փողոցի 29-րդ շենքի 34-րդ բնակարան) և բացակայելու արգելքը՝ վերջինիս անհապաղ ազատ արձակելով արգելանքից:
Մեղադրյալ Մանսուր Սաֆառալի Նոբախթին արգելել առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական կամ ժամանակավոր բնակության վայրը՝ Երևան քաղաքի Արղության փողոցի 29-րդ շենքի 34-րդ բնակարան հասցեն, Երևան քաղաքի՝ վարչական շրջանը, ինչպես նաև յուրաքանչյուր օր՝ ժամը 20։00-ից մինչև 08։00-ն լքել իր բնակության տարածքը։
Վարչական հսկողություն խափանման միջոցի կատարումը և սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայությանը։
Մանսուր Սաֆառալի Նոբախթի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցություն ընտրված վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Սասուն Սուրենի Անդրյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՍԷԿՏ համակարգում առկա սահմանափակումները վերացնել:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով:


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ