Գործ ԵԴ1/3542/01/24



Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

04.06.2026 թվական ք.Երևան

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ
ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ժ.ՉԻՉՈՅԱՆԻ
ՆԻՍՏԻ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐ՝ Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ՝ Գ․ՄՈՒՐԱԴՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ՝ Վ․ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ՝ Կ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ

Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի․
Կարեն Մանուկի Մելքոնյանի՝ (առկա է անձնական տվյալ), ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, հնգամյա կրթությամբ, դատապարտված, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, (առկա է անձնական տվյալ), որպես խափանման միջոց է ընտրված Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքը, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 512-րդ հոդվածով, 04.06.2026 թվականին Կ.Մելքոնյանի վերաբերյալ կայացվել է արդարացման վերդիկտ.


1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.

2024 թվականի օգոստոսի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ՝ Մ․Գաբրիելյանը արձանագրություն է կազմել թիվ 12157024 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին։
2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Գ․Մուրադյանը որոշում է կայացրել Կարեն Մանուկի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 512-րդ հոդվածով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին, այն արարքի կատարման համար, որ «[ն]ա Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի դատարանում քննված թիվ ԱՐԴ/0311/01/22 քրեական գործով 2024թ ապրիլի 16-ի դատավճռով դատապարտված լինելով 5 տարի ժամկետով ազատազրկման և 50.000 ՀՀ դրամի չափով տուգանքի, իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու համար ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» ՔԿ հիմնարկի 6-րդ մասնաշենքի թիվ 014 խցում պահվելու ընթացքում, ձեռք է բերել և պահել է ՀՀ կառավարության 2023թ. ապրիլի 13-ի N 543-Ն որոշմամբ հաստատված՝ ՀՀ արդարադատության նախարարության քրեակատարողական հիմնարկների ներքին կանոնակարգի 122-րդ կետի 9-րդ ենթակետով իրենց մոտ ունենալու կամ ձեռք բերելու համար դատապարտյալներին արգելված՝ կտրող-ծակող գործիք հանդիսացող դանակ, որը վերցվել է 2024թ. օգոստոսի 12-ին ՀՀ ԱՆ «Նուրարաշեն» ՔԿ հիմնարկի աշխատակիցների կողմից ՔԿ հիմնարկի 6-րդ մասնաշենքի թիվ 014 խցում կատարված չնախատեսված խուզարկության ընթացքում:»
2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին Կարեն Մանուկի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի նոյեմբերի 28-ին թիվ 12157024 քրեական վարույթով կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 02-ին Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Գ․Մուրադյանը որոշում է կայացրել թիվ 12157024 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 03-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 12157024 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Կարեն Մանուկի Մելքոնյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 512-րդ հոդվածով։
Թիվ 12157024 քրեական գործն էլեկտրոնային մակագրման եղանակով թիվ ԵԴ1/3542/01/24 համարի ներքո մակագրվել և 2024 թվականի դեկտեմբերի 04-ին հանձնվել է դատավոր Ժ.Չիչոյանին:
2024 թվականի դեկտեմբերի 05-ին դատավոր Ժ․Չիչոյանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/12157024/01/25 քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
2024 թվականի փետրվարի 12-ին Դատարանը որոշում է կայացրել հիմնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2026 թվականի հունիսի 04-ին մեղադրյալ Կարեն Մանուկի Մելքոնյանի նկատմամբ կայացվել է արդարացման վերդիկտ և նույն օրը որոշում է կայացվել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին:

2.Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.

Դատարանի հետևությունները հիմնված են դատաքննությամբ հետազոտված հետևյալ ապացույցների վրա․
ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի պետին ուղղված ցեկուցագիրը, խուզարկության արձանագրությունը և հատուկ հաղորդագրությունը, համաձայն որի՝ թիվ 014 խցում կատարվել է չնախատեսված խուզարկություն, որի ընթացքում դատապարտյալ Կարեն Մանուկի Մելքոնյանը հանձնել է ինքնավնասման գործիք հանդիսացող արգելված իրը՝ կենցաղային դանակը, որը վերցվել է, փաթեթավորվել մեկ փաթեթում և կնիքվել է «պատասխանատու հերթապահ» կլոր կնիքի դրոշմով:
(հատոր 1-ին գ.թ. 10-11, 84-85, դատական նիստի արձանագրություն)
Առարկայի զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը, համանայն որի՝ զննության օբյեկտ է հանդիսացել ՀՀ ԱՆ Նուբարաշեն ՔԿՀ-ից ստացված դանակը, որն ունի ընդհանուր 18 սմ երկարություն: Դանակի կոթը բաց դեղնավուն գույնի է, և ունի 9 երկարություն: Դանակի շեղբը սղոցատիպ է, որը ևս 9 սմ է: Դանակի շեղբի և կութի հատվածում առկա են չորացած արնանման հետքեր:
(հատոր 1-ին գ.թ. 38, դատական նիստի արձանագրություն)
2024թ. սեպտեմբերի 24-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված դանակը:
(հատոր 1-ին գ.թ. 39-40, դատական նիստի արձանագրություն)
Վկա Ռազմիկ Սլավիկի Գասպարյանը դատաքննության ընթացքում հարցերին ի պատասխան հայտնեց, որ դեպքի օրը գտնվել է արձակուրդի մեջ և դեպքի մասին իմացել է հետագայում, գործընկերներից իմացել է, որ դատապարտյալ Կարեն Մելքոնյանը ինքնավնասում է կատարել ինչ որ դանակոց, որը վերջինիս մոտ հայտնվել էր տեսակցասենյակից։ Ինքը դանակը չի տեսել, ենթադրում է, որ այն հայտնաբերվել է ինքնավնասումից հետո կամ խցային խուզարկության ժամանկ։ Տսակցությունների ժամանակ որևէ կենցաղային դանակ կամ նման իրեր թույլ չեն տալիս ներս տանել։
(դատական նիստի արձանագրություն)
Մեղադրյալ Կարեն Մանուկի Մելքոնյանը հայտնեց, որ չի ընդունում իրեն առաջադրված մեղադրանքը և օգտվելով իր դատավարական իրավունքից հրաժարվեց ցուցմունք տալուց, բացի այդ վերջինս հայտարարեց, որ նախաքննության ժամանակ հարցաքննվել է առանց պաշտպանի մասնակցության և եղել է հոգեմետ դեղերի ազդեցության տակ, ուստի հրաժարվում է նաև այդ ցուցմունքներից։
Դատարանը ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 330-րդ հոդվածով, որոշեց թույլատրել հանրային մեղադրողին հրապարակել Կարեն Մելքոնյանի միայն մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակով տրված ցուցմունքը, որը կատարվել է պաշտպանի մասնակցությամբ։ Մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակում Կարեն Մանուկյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ իրեն մեղավոր չի ճանաչում, պնդում է նախկինում տված ցուցմունքը, տառապում է հոգեկան հիվանդությամբ, ունի երկրորդ կարգի հաշմանդամություն, սպասում է, որ իրեն տեղափոխեն բաց ռեժին, ստանում է հոգեմետ դեղեր։ Տեղյակ է միայն ոգելիչ խմիչքի և բջջային հեռախոսի արգելքի մասին։ Տեղյակ չի եղել որ արգելվում է դանակ պահել ՔԿՀ-ում, չի հիշում, որ իրեն ծանոթացրած լինեն ՔԿՀ-ի ներքին կանոնակարգին։ Իր մոտից հայտնաբերվել է հացի սղոց դանակ, որը թույլատրվում է հանձնուքով ներս տանել, երկարատև տեսակցության ժամանակ։
(հատոր 1-ին գ․թ․ 91-93, դատական նիստի արձանագրություն)
Դատարանը հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակում՝ պաշտպանի մասնակցությամբ, Կարեն Մանուկի Մելքոնյանը հայտնել է, որ պնդում է նակխինում տված ցուցմունքը, որոշեց թույլատրել հանրային մեղադրողին հրապարակել վերջինիս վկայի դատավարական կարգավիճաում տրված ցուցմունքները ևս։
Կարեն Մանուկի Մելքոնյանը վկայի դատավարական կարգավիճակով ցուցմունք է տվել այն մասին, որ իրեն մեղավոր չի ճանաչում և, որ 2023թ. հունիսց պատիժ է կրում Նուբարաշեն ՔՎ հիմնարկում: Ի սկզբանե եղել է թիվ 014 խցում: Հստակ օրը և ժամը չի հիշում անձնական տեսակցության սենյակից /երկարատև տեսակցության սենյակ/ գտել է սղոց դանակ, որն էլ իր հետ տարել է խուց, անձնական օգտագործման նպատակով՝ միրգ, հաց կտրելու համար: Նշել է, որ իր հետ անձնական տեսակցության սենյակում գտնվող հարազատը չի բերել, սենյակում է եղել: Նշել է, որ դանակը դրել էր իր խցի պահարանում, սպասքի հետ միասին, և չի էլ իմացել, որ այդպիսի դանակ պահելը արգելվում է: Հս կո ղու թյուն իրականացնող անձնակազմի կողմից այդ դանակը չի նկատվել: Որևէ մեկին չի հայտնել, որ խցում դանակ կա, ինքը դեղերն է խմում ու քնում և որ մեկի հետ չփում չունի: Դանակը որևէ մեկին չի փոխանցել: Չի հիշում, թե դանակը ինչքան ժամանակ է գտնվել խցում: Տեղյակ է եղել, որ արգելվում է կտրող-ծակող իրեր պահելը, կրելը, ձեռք բերելը, բայդ դա եղել է կենցաղային դանակ, որն էլ օգտագործել է միրգ, հաց կտրելու համար և չի էլ իմացել, որ արդպիսի դանակը խցում պահելը արգելվում է: Նշել է, որ դանակը հայտնաբերել է երկարատև տեսակցության սենյակում առկա էլեկտրական վառարանի կողքից: Չի հիշում, թե որ սենյակից է հայտնաբերել դանակը, քանի որ դեղեր է խմում հիշողությունը լավ չէ, որն էլ ստանում է բուժքրոջից և ունի 3-րգ կարգի հաշմանդամություն: Չի հիշում, թե ինչ ժամանակահատվածում է հայտնաբերել: Նշել է, որ երկարատև տեսակցության սենյակից դանակը վերցնելուց հետո այն դրել է իր անձնական իրերի հետ և տարել է խուց: Աշխատակցի կողմից դանակը չի նկատվել: Չի հիշում, թե որ աշխատակիցն է իրեն ենթարկել խուզարկության: Նշել է, որ տեղյակ չի եղել այն մասին, որ երկարատև տեսակցության սենյակ գնալուց առաջ խուցը ենթարկվում է խուզարկության, և չի կարող պարզաբանել, թե ինչու չի նկատվել դանակը: Միբչև դանակը իր սենյակ տանելը իր մոտ եղած սնունդը կտրում էր ձեռքով կամ պլասմասե սպասքով, որն էլ հանձնուքով տալիս են և թույլատրվում է: Չի շարունակել նման կերպ սնունդը օգտագործել, քանի որ դանակը արդեն իսկ իր մոտ կար, և ինքն էլ չի իմացել, որ չի թույլատրվում, և եթե իմանար, որ չի թույլատրվում ապա կհանձներ: Սնունդ մանրացնելու հարցիվ աշխատակցի չի դիմել և տեղյակ էլ չէ այդ կարգի մասին: Նշել է, որ տառապում է հոգեկան հիվանդությամբ, սպասում է, որ իրեն տեղափոխեն բաց ռեժիմ, ստանում է հոգեմետ դեղեր: Փաստաբանի առաջադրած հարցերի վերաբերյալ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ չի տիրապետում դատապարտյալների արգելված իրերի ցանկին, գիտի միայն, որ արգելվում է պահել հեռախոս և ոգելից խմիչքներ: Տեղյակ չէր, որ ՔԿ հիմնարկում արգելվում է դանակ պահելը: Չի հիշում, որ իրեն ծանոթացրած լինեն ՔԿՀ-ի ներքին կանոնակարգին: Նշել է, որ դանակը եղել է սղոցատիպ, որը թուլյատրվում է ներս տանել երկարատև տեսակցության սենյակ: Երբ դանակը գտել է, եղել է հոգեմետ դեղերի ազդեցության տակ, որն էլ ստանում է բժշկի կողմից:
(հատոր 1-ին գ․թ․ 28-32, 44-47, դատական նիստի արձանագրություն)
Հանրային մեղադրողը միջնորդեց հրապարակել քրեական գործի 50-րդ թերթում առկա փաստաթուղթը, որը Դատարանի կողմից բավարարվեց, համաձայն այդ փաստաթղթի՝ ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» ՔԿ հիմնարկի պետը՝ ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի պետին հասցեագրած գրությամբ, հայտնել է, որ համաձայն ՀՀ կառավարության 2023 թվականի 543-Ն որոշման 122-րդ կետի՝ կալանավորված անձանց և դատապարտյալներին արգելվում է իրենց մոտ ունենալ դանակ։
(հատոր 1-ին գ․թ․ 50, դատական նիստի արձանագրություն)
2025 թվականի օգոստոսի 29-ին Դատարանը ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 334-րդ հոդվածով որոշում է կայացրել հետազոտման ենթակա ապացույցների ծավալը լրացնելու և որպես արտավարույթային փաստաթուղթ՝ ՀՀ կառավարության 2023 թվականի ապրիլի 13-ի թիվ 543-Ն որոշմամբ ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական հիմնարկների ներքին կանոնագարգը հաստատելու մասին որոշման քաղվածքը, ապացույց ճանաչելու մասին։
Վերոնշյալ որոշման 122-րդ հոդվածի 9-րդ կետի համաձայն՝ կալանավորված անձանց և դատապարտյալներին արգելվում է իրենց մոտ ունենալ կամ հանձնուքներով և ծանրոցներով ստանալ կամ ձեռք բերել, ինչպես նաև արգելվում է կալանավորված անձանց և դատապարտյալներին վաճառել՝ դանակ, ածելու շեղբ կամ կտրող-ծակող առարկաներ, որոնք իրենց կառուցվածքով նման են սառը զենքի՝ բացառությամբ քրեակատարողական հիմնարկիցածր անվտանգային գոտու մեղմ պայմաններում պատիժ կրող դատապարտյալների։
(դատական նիստի արձանագրություն)
2025 թվկականի հոկտեմբերի 06-ին Դատարանը ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 333-րդ հոդվածով որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3542/01/24 քրեական գործով քրեագիտական փորձաքննություն նշանակելու մասին, որի կատարումը հանձնարարվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի «Փորձաքրեագիտական կենտրոն» ՊՈԱԿ-ին՝ տրամադրելով թիվ ԵԴ1/3542/01/24 քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ մեղադրյալ Կարեն Մանուկի Մելքոնյանի խցի խուզարկության ժամանակ վերջինիս կողմից հանձնված դանակը և պարզաբանման համար առաջադրվել է հետևյալ հարցերը.
Փորձաքննությանը ներկայացված դանակը սառը զենք հանդիսանում է, թե ոչ, եթե այո, ապա ինչ տեսակի:
(դատական նիստի արձանագրություն)
2025 թվականի դեկտեմբերի 19-ին Դատարան է ստացվել սառը զենքի փորձաքննության թիվ 1809 եզրակացությունը, որի հետևություն մասում նշված է հետևյալը՝ «Փորձաքննության ներկայցված դանակը գործարանային արտադրության աղանդերային դանակ է, սառը զենք չի հանդիսանում։»
(դատական նիստի արձանագրություն)

3.Դատարանի իրավական և փաստական վերլուծությունները.

Հետազոտելով սույն գործով ձեռք բերված ապացույցներն ու փաստաթղթերը, համադրելով դրանք քրեական գործի դատական քննությամբ հետազոտված ապացույցների հետ, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից` Դատարանը գտնում է հետևյալը.
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք (...): 2. Յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործության մեջ, համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքին համապատասխան: (...)»:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Ոչ ոք չպետք է մեղավոր ճանաչվի որևէ գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին գործող ներպետական կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, հանցագործություն չի համարվել: (…)»:
ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք: (…)»:
ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ: (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 103-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ապացույցները հավաքվում են քրեական վարույթի ընթացքում՝ սույն օրենսգրքով նախատեսված ապացուցողական գործողությունների կատարման միջոցով, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերում և կարգով` օտարերկրյա իրավասու մարմինների կողմից համապատասխան գործողությունների կատարման միջոցով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել»:
Վերոգրյալ իրավանորմերի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ: Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է: Ապացուցման գործընթացի առաջին տարրն ապացույցներ հավաքելն է: Քրեական վարույթի ընթացքում ապացույցները հավաքվում են երկու եղանակով՝ ապացուցողական գործողությունների կատարման միջոցով և Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերում և կարգով՝ օտարերկրյա իրավասու մարմինների կողմից համապատասխան գործողությունների կատարման միջոցով: Օրենսգիրքն ապացույցի ստուգման հասկացության մեջ, ստուգման ավանդական եղանակների (ապացույցների համադրում, նոր ապացույցների հավաքում, ապացույցի ստացման աղբյուրի վերհանում) շարքում ներառել է նաև ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծությունը: Քրեական դատավարության օրենսգրքով ապացույցի ձևին ներկայացվող պահանջներին ապացույցի համապատասխանության ստուգման արդյունքում վարույթն իրականացնող մարմինը հավաստիանում է, որ պահպանված են ապացույցի արժանահավատության ապահովմանն ու ապացուցողական գործողության մասնակցի իրավունքների պաշտպանությանն ուղղված՝ օրենսգրքով առանձին ապացույցների ձևին ներկայացվող պահանջները: Ինչ վերաբերում է ապացույցների գնահատմանը, այն կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) վարույթն իրականացնող մարմինը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով:
Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ հանցագործության մեջ անձի մեղավորության հարցը լուծվում է դրա մասին վկայող բավարար ապացույցների ամբողջությամբ: «Ապացույցների բավարարություն» հասկացությունը գնահատողական է և իրենից ներկայացնում է ապացույցների համակցության գնահատման վերջնական արդյունք (ապացույցների բավարարության չափանիշների` վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 15-19-րդ կետերը):
Վճռաբեկ դատարանն ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշների վերաբերյալ ձևավորած իրավական դիրքորոշումներն ամբողջացրել և զարգացրել է Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի գործով որոշման շրջանակներում: Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ անձի դատապարտման համար անհրաժեշտ է ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բավարար կլինի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու, անձի մեղավորության առնչությամբ ցանկացած ողջամիտ կասկած բացառելու և ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի մոտ համապատասխան ներքին համոզմունք ձևավորելու համար: Ներքին համոզմունքը` որպես սուբյեկտիվ կատեգորիա, պետք է օբյեկտիվ հիմքեր ունենա, այն է` բխի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստական տվյալների ամբողջությունից, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ կձևավորեն անձի մեղավորության վերաբերյալ համոզվածություն: Ընդ որում, ներքին համոզմունքն օբյեկտիվանում և իրավական նշանակություն է ձեռք բերում դատական ակտերի հիմնավորման և պատճառաբանման միջոցով (մանրամասն տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 29-32-րդ կետերը):
Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները: (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 31.3-32-րդ կետերը):
Վճռաբեկ դատարանը քննարկվող որոշմամբ արձանագրել է, որ «[Ք]րեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած՝ (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 33-րդ կետը):
Ընդհանրացնելով մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` Դատարանը փաստում է, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում Դատարանի համոզմունքից: Միաժամանակ, Դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել. այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում: Ավելին՝ մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի: Կասկածները համարվում են չփարատված, եթե դրանք շարունակում են մնալ, երբ քրեական գործի բոլոր հանգամանքները հետազոտվում են լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի, քրեադատավարական ապացուցման բոլոր միջոցներով: Կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելը նշանակում է, որ հանցագործության դեպքի, դրանում մեղադրյալի մասնակցության, մեղադրյալին մերկացնող, նրա պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներն ապացուցող փաստերը ճանաչվում են գոյություն չունեցող և հակառակը՝ մեղադրյալի մեղավորությունը կասկածի տակ դնող, նրան արդարացնող կամ մեղմացնող հանգամանքները ճանաչվում են հաստատված, եթե դրանց գոյությունն արժանահավատորեն հերքված չէ:
Անդրադառնալով սույն գործին և վերոգրյալ չափանիշների լույսի ներքո գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հնարավոր չէ հետևություն անել Կարեն Մանուկի Մելքոնյանի կողմից ՀՀ կառավարության 2023թ. ապրիլի 13-ի N 543-Ն որոշմամբ հաստատված՝ ՀՀ արդարադատության նախարարության քրեակատարողական հիմնարկների ներքին կանոնակարգի 122-րդ կետի 9-րդ ենթակետով իրենց մոտ ունենալու կամ ձեռք բերելու համար դատապարտյալներին արգելված՝ կտրող-ծակող գործիք հանդիսացող դանակ ձեռք բերելու և պահելու մասին նրան ներկայացված մեղադրանքի հիմնավորվածության և օրինականության վերաբերյալ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 512-րդ հոդվածի համաձայն․
«1. Ձերբակալվածներին կամ կալանավորվածներին պահելու վայրում կամ քրեակատարողական հիմնարկում պահվող անձի կողմից զենք, կտրող-ծակող կամ կյանքից զրկելու կամ առողջությանը վնաս պատճառելու համար այլ գործիք, նյութ կամ առարկա պատրաստելը, ձեռք բերելը, պահելը, կրելը կամ իրացնելը կամ նրան այդպիսի առարկա փոխանցելը՝ (...)։»
ՀՀ կառավարության 2023 թվականի ապրիլի 13-ի թիվ 543-Ն որոշմամբ ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական հիմնարկների ներքին կանոնակարգը հաստատելու մասին որոշման 122-րդ հոդվածի 9-րդ կետի համաձայն՝ «Կալանավորված անձանց և դատապարտյալներին արգելվում է իրենց մոտ ունենալ կամ հանձնուքներով և ծանրոցներով ստանալ կամ ձեռք բերել, ինչպես նաև արգելվում է կալանավորված անձանց և դատապարտյալներին վաճառել՝ (...) դանակ, ածելու շեղբ կամ կտրող-ծակող առարկաներ, որոնք իրենց կառուցվածքով նման են սառը զենքի՝ բացառությամբ քրեակատարողական հիմնարկի ցածր անվտանգային գոտու մեղմ պայմաններում պատիժ կրող դատապարտյալների։»
Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն․ « սառը զենք՝ մարդու մկանային ուժի օգնությամբ անմիջական շփման դեպքում կենդանի կամ այլ նշանակետ խոցելու համար նախատեսված առարկա։»
2025 թվականի դեկտեմբերի 19-ին Դատարան ստացված սառը զենքի փորձաքննության թիվ 1809 եզրակացության հետևության համաձայն՝ «Փորձաքննության ներկայցված դանակը գործարանային արտադրության աղանդերային դանակ է, սառը զենք չի հանդիսանում։»
Վերը մեջ բերվածի հաշվառմամբ, վերլուծելով սույն քրեական գործով ձեռք բերված և դատարանում հետազոտված ապացույցները, Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով չի ձևավորվել վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որպեսզի դրանք ապահովեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 512-րդ հոդվածով նախատեսված կոնկրետ հանցանքի, մասնավորապես՝ այդ հանցակազմի օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմի հատկանիշների ապացուցվածության վերաբերյալ Դատարանի հետևությունների արժանահավատությունը:
Այլ կերպ ասած՝ սույն գործով ապացույցների անհրաժեշտ և բավարար համակցություն ձեռք չի բերվել, որպեսզի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 512-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշները կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք Դատարանը հաստատված համարի այն խորությամբ և աստիճանի, որ կասկած չմնա դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ, ավելին՝ հանրային մեղադրողը, կրելով մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը, դատական քննության ժամանակ չի հերքել Կարեն Մելքոնյանի կողմից ի պաշտպանություն բերվող փաստարկները, իսկ Դատարանին ներկայացված ապացույցներով այդ հանգամանքների ապացուցվածությունը խիստ կասկած է հարուցում: Այսինքն՝ առկա է չփարատված կասկած Կարեն Մանուկի Մելքոնյանի կողմից ՀՀ կառավարության 2023թ. ապրիլի 13-ի N 543-Ն որոշմամբ հաստատված՝ ՀՀ արդարադատության նախարարության քրեակատարողական հիմնարկների ներքին կանոնակարգի 122-րդ կետի 9-րդ ենթակետով իրենց մոտ ունենալու կամ ձեռք բերելու համար դատապարտյալներին արգելված՝ կտրող-ծակող գործիք հանդիսացող դանակ ձեռք բերելու և պահելու վերաբերյալ, որը պետք է մեկնաբանվի հօգուտ նրա:
Դատարանի վերոգրյալ հետևությունները պայմանավորված են ներքոհիշյալ պատճառաբանություններով.
Համաձայն մեղադրական եզրակացության` մեղադրյալ Կարեն Մանուկի Մելքոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 512-րդ հոդվածով ներկայացված մեղադրանքի հիմքում դրված ուղղակի ապացույցներն են՝ ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի պետին ուղղված ցեկուցագիրը, խուզարկության արձանագրությունը և հատուկ հաղորդագրությունը, համաձայն որի՝ թիվ 014 խցում կատարվել է չնախատեսված խուզարկություն, որի ընթացքում դատապարտյալ Կարեն Մանուկի Մելքոնյանը հանձնել է ինքնավնասման գործիք հանդիսացող արգելված իրը՝ կենցաղային դանակը, որը վերցվել է, փաթեթավորվել մեկ փաթեթում և կնիքվել է «պատասխանատու հերթապահ» կլոր կնիքի դրոշմով:
Առարկայի զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը, համանայն որի՝ զննության օբյեկտ է հանդիսացել ՀՀ ԱՆ Նուբարաշեն ՔԿՀ-ից ստացված դանակը, որն ունի ընդհանուր 18 սմ երկարություն: Դանակի կոթը բաց դեղնավուն գույնի է, և ունի 9 երկարություն: Դանակի շեղբը սղոցատիպ է, որը ևս 9 սմ է: Դանակի շեղբի և կութի հատվածում առկա են չորացած արնանման հետքեր:
2024թ. սեպտեմբերի 24-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված դանակը:
Վկա Ռազմիկ Սլավիկի Գասպարյանը դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքը համաձայն որի՝ դեպքի օրը գտնվել է արձակուրդի մեջ և դեպքի մասին իմացել է հետագայում, գործընկերներից իմացել է, որ դատապարտյալ Կարեն Մելքոնյանը ինքնավնասում է կատարել ինչ որ դանակոց, որը վերջինիս մոտ հայտնվել էր տեսակցասենյակից։ Ինքը դանակը չի տեսել, ենթադրում է, որ այն հայտնաբերվել է ինքնավնասումից հետո կամ խցային խուզարկության ժամանկ։ Տսակցությունների ժամանակ որևէ կենցաղային դանակ կամ նման իրեր թույլ չեն տալիս ներս տանել։
Կարեն Մանուկի Մելքոնյանը նախաքննության ընթացքում վկայի դատավարական կարգավիճակով ցուցմունքը, այն մասին, որ իրեն մեղավոր չի ճանաչում և, որ 2023թ. հունիսց պատիժ է կրում Նուբարաշեն ՔՎ հիմնարկում: Ի սկզբանե եղել է թիվ 014 խցում: Հստակ օրը և ժամը չի հիշում անձնական տեսակցության սենյակից /երկարատև տեսակցության սենյակ/ գտել է սղոց դանակ, որն էլ իր հետ տարել է խուց, անձնական օգտագործման նպատակով՝ միրգ, հաց կտրելու համար: Նշել է, որ իր հետ անձնական տեսակցության սենյակում գտնվող հարազատը չի բերել, սենյակում է եղել: Նշել է, որ դանակը դրել էր իր խցի պահարանում, սպասքի հետ միասին, և չի էլ իմացել, որ այդպիսի դանակ պահելը արգելվում է: Հսկողություն իրականացնող անձնակազմի կողմից այդ դանակը չի նկատվել: Որևէ մեկին չի հայտնել, որ խցում դանակ կա, ինքը դեղերն է խմում ու քնում և որ մեկի հետ չփում չունի: Դանակը որևէ մեկին չի փոխանցել: Չի հիշում, թե դանակը ինչքան ժամանակ է գտնվել խցում: Տեղյակ է եղել, որ արգելվում է կտրող-ծակող իրեր պահելը, կրելը, ձեռք բերելը, բայդ դա եղել է կենցաղային դանակ, որն էլ օգտագործել է միրգ, հաց կտրելու համար և չի էլ իմացել, որ արդպիսի դանակը խցում պահելը արգելվում է: Նշել է, որ դանակը հայտնաբերել է երկարատև տեսակցության սենյակում առկա էլեկտրական վառարանի կողքից: Չի հիշում, թե որ սենյակից է հայտնաբերել դանակը, քանի որ դեղեր է խմում հիշողությունը լավ չէ, որն էլ ստանում է բուժքրոջից և ունի 3-րգ կարգի հաշմանդամություն: Չի հիշում, թե ինչ ժամանակահատվածում է հայտնաբերել: Նշել է, որ երկարատև տեսակցության սենյակից դանակը վերցնելուց հետո այն դրել է իր անձնական իրերի հետ և տարել է խուց: Աշխատակցի կողմից դանակը չի նկատվել: Չի հիշում, թե որ աշխատակիցն է իրեն ենթարկել խուզարկության: Նշել է, որ տեղյակ չի եղել այն մասին, որ երկարատև տեսակցության սենյակ գնալուց առաջ խուցը ենթարկվում է խուզարկության, և չի կարող պարզաբանել, թե ինչու չի նկատվել դանակը: Միբչև դանակը իր սենյակ տանելը իր մոտ եղած սնունդը կտրում էր ձեռքով կամ պլասմասե սպասքով, որն էլ հանձնուքով տալիս են և թույլատրվում է: Չի շարունակել նման կերպ սնունդը օգտագործել, քանի որ դանակը արդեն իսկ իր մոտ կար, և ինքն էլ չի իմացել, որ չի թույլատրվում, և եթե իմանար, որ չի թույլատրվում ապա կհանձներ: Սնունդ մանրացնելու հարցիվ աշխատակցի չի դիմել և տեղյակ էլ չէ այդ կարգի մասին: Նշել է, որ տառապում է հոգեկան հիվանդությամբ, սպասում է, որ իրեն տեղափոխեն բաց ռեժիմ, ստանում է հոգեմետ դեղեր: Փաստաբանի առաջադրած հարցերի վերաբերյալ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ չի տիրապետում դատապարտյալների արգելված իրերի ցանկին, գիտի միայն, որ արգելվում է պահել հեռախոս և ոգելից խմիչքներ: Տեղյակ չէր, որ ՔԿ հիմնարկում արգելվում է դանակ պահելը: Չի հիշում, որ իրեն ծանոթացրած լինեն ՔԿՀ-ի ներքին կանոնակարգին: Նշել է, որ դանակը եղել է սղոցատիպ, որը թուլյատրվում է ներս տանել երկարատև տեսակցության սենյակ: Երբ դանակը գտել է, եղել է հոգեմետ դեղերի ազդեցության տակ, որն էլ ստանում է բժշկի կողմից:
Հանրային մեղադրողը միջնորդությամբ հրապարակված քրեական գործի 50-րդ թերթում առկա փաստաթուղթը, համաձայն որի ՝ ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» ՔԿ հիմնարկի պետը՝ ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի պետին հասցեագրած գրությամբ, հայտնել է, որ համաձայն ՀՀ կառավարության 2023 թվականի 543-Ն որոշման 122-րդ կետի՝ կալանավորված անձանց և դատապարտյալներին արգելվում է իրենց մոտ ունենալ դանակ։
Դատարանը գտնում է, որ վերոնշյալ ապացույցները չեն կարող դրվել մեղադրյալ Կարեն Մելքոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 512-րդ հոդվածով ներկայացված մեղադրանքի հիմքում, քանի որ դրանցով չի հաստատվում մեղադրյալին առաջադրված մեղադրանքը։ Ավելին քրեական գործով ձեռք բերված և դատարանում հետազոտված ապացույցների համադրված վերլուծությունից փաստվում է, որ մեղադրյալ Կարեն Մելքոնյանը ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» ՔԿ հիմնարկի 6-րդ մասնաշենքի թիվ 014 խցում հայտնաբերված դանակը պահել է սնունդը օգտագործելու համար, վերոնշյալը հաստատվում է նաև սառը զենքի մասին թիվ 1809 եզրակացությամբ, համաձայն որի Կարեն Մելքոնյանի մոտից հայտնաբերված դանակը գործարանային արտադրության աղանդերային դանակ է և սառը զենք չի հանդիսանում։
Կարեն Մելքոնյանը ևս իր ցուցմունքով հայտնել է, որ անձնական տեսակցության սենյակից /երկարատև տեսակցության սենյակ/ գտել է սղոց դանակ, որն էլ իր հետ տարել է խուց, անձնական օգտագործման նպատակով՝ միրգ, հաց կտրելու համար: Նշել է, որ իր հետ անձնական տեսակցության սենյակում գտնվող հարազատը չի բերել, սենյակում է եղել: Նշել է, որ դանակը դրել էր իր խցի պահարանում, սպասքի հետ միասին, և չի էլ իմացել, որ այդպիսի դանակ պահելը արգելվում է: Միբչև դանակը իր սենյակ տանելը իր մոտ եղած սնունդը կտրում էր ձեռքով կամ պլասմասե սպասքով, որն էլ հանձնուքով տալիս են և թույլատրվում է: Չի շարունակել նման կերպ սնունդը օգտագործել, քանի որ դանակը արդեն իսկ իր մոտ կար, և ինքն էլ չի իմացել, որ չի թույլատրվում, և եթե իմանար, որ չի թույլատրվում ապա կհանձներ: Սնունդ մանրացնելու հարցով աշխատակցի չի դիմել և տեղյակ էլ չէ այդ կարգի մասին:
Դատարանի գնահատմամբ, պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված թույլատրելի ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի վերոշարադրյալ ցուցմունքները անարժանահավատ չեն, ավելին ունեն ընդհանուր տրամաբանություն և չեն հերքվում դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցների համակցության մեջ։
Մեղադրյալ Կարեն Մանուկի Մելքոնյանը թե՛ նախաքննության, թե՛ դատաքննության ընթացքում ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և հերքել է ՀՀ կառավարության 2023թ. ապրիլի 13-ի N 543-Ն որոշմամբ հաստատված՝ ՀՀ արդարադատության նախարարության քրեակատարողական հիմնարկների ներքին կանոնակարգի 122-րդ կետի 9-րդ ենթակետով իրենց մոտ ունենալու կամ ձեռք բերելու համար դատապարտյալներին արգելված՝ կտրող-ծակող գործիք հանդիսացող դանակ ձեռք բերելու և պահելու հանգամանքը:
Վերոգրյալի հիման վրա Դատարանը գտնում է, Կարեն Մանուկի Մելքոնյանի կողմից ՀՀ կառավարության 2023թ. ապրիլի 13-ի N 543-Ն որոշմամբ հաստատված՝ ՀՀ արդարադատության նախարարության քրեակատարողական հիմնարկների ներքին կանոնակարգի 122-րդ կետի 9-րդ ենթակետով իրենց մոտ ունենալու կամ ձեռք բերելու համար դատապարտյալներին արգելված՝ կտրող-ծակող գործիք հանդիսացող դանակ ձեռք բերելու և պահելու հանգամանքը, չի հաստատվում գործում առկա և դատարանում օբյեկտիվ, լրիվ և բազմակողմանի հետազոտված փոխկապակցված թույլատրելի, վերաբերելի և հավաստի ապացույցների բավարար համակցությամբ: Այլ կերպ ասած՝ Կարեն Մանուկի Մելքոնյանի կողմից ՀՀ կառավարության 2023թ. ապրիլի 13-ի N 543-Ն որոշմամբ հաստատված՝ ՀՀ արդարադատության նախարարության քրեակատարողական հիմնարկների ներքին կանոնակարգի 122-րդ կետի 9-րդ ենթակետով իրենց մոտ ունենալու կամ ձեռք բերելու համար դատապարտյալներին արգելված՝ կտրող-ծակող գործիք հանդիսացող դանակ ձեռք բերելու և պահելու վերաբերյալ առկա են ողջամիտ կասկածներ, որոնք չեն փարատվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, ուստի դրանք ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի հիման վրա և «չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու» (in dubio pro reo) կանոնի կիրառմամբ պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալ Կարեն Մանուկի Մելքոնյանի:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե՝
անձը չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը. (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վերդիկտ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը․
1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված հարցերից որևէ մեկին ժխտական պատասխան տալու դեպքում դատարանը կայացնում է արդարացման վերդիկտ։
3. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված բոլոր հարցերին հաստատական պատասխան տալու դեպքում դատարանը կայացնում է մեղադրական վերդիկտ, որով սահմանում է նաև, թե ապացուցված արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման:
4. Մեղադրական վերդիկտը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատաքննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա, հանգում է մեղադրյալի մեղավորության մասին հետևության: (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատավճիռը կայացվում է Հայաստանի Հանրապետության անունից:
2. Դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավոր:
3. Դատավճիռն օրինական է, եթե այն կայացվել է Սահմանադրության, սույն օրենսգրքի և այն միջազգային պայմանագրի կամ օրենքի պահանջների պահպանմամբ, որոնց նորմերը կիրառելի են տվյալ վարույթն իրականացնելիս:
4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝
1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա.
2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են:
5. Դատավճիռը կարող է լինել արդարացման կամ մեղադրական:
6. Արդարացման դատավճիռը կայացվում է արդարացման վերդիկտի հիման վրա: Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալի անմեղությունն այն փաստական հանգամանքներով, որոնք դրվել են մեղադրանքի հիմքում: (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ. (...)»:
Այսպիսով, շարադրված փաստերը գնահատելով վերոհիշյալ իրավական վերլուծության լույսի ներքո՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Կարեն Մանուկի Մելքոնյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 512-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարք: Մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Կարեն Մանուկի Մելքոնյանին մեղսագրվող հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները (արարքը), ինչպես նաև մեղադրյալ Կարեն Մանուկի Մելքոնյանի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ ապացուցված համարելու համար:
Հետևաբար, դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Կարեն Մանուկի Մելքոնյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 512-րդ հոդվածով քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման և այդ մեղադրանքում նա պետք է արդարացվի` մեղսագրվող արարքը նրա կողմից կատարված չլինելու պատճառաբանությամբ:
Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ այն հարցին, թե ինչ միջոցներ պետք է ձեռնարկվեն արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի համար, ինչպես նաև գույքային հայցի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին:
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի վերաբերյալ միջնորդություններ չեն ներկայացվել, արգելադրված և բռնագրավման ենթակա գույքի վերաբերյալ տվյալներ գործում առկա չեն, սույն գործով վարութային ծախսեր չկան:
Քննության առնելով քննիչի որոշմամբ որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ դանակի հարցը, Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետ այն պետք է ոչնչացնել։
Քննության առնելով որպես արտավարույթային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված՝ ՀՀ կառավարության 2023 թվականի ապրիլի 13-ի թիվ 543-Ն որոշմամբ ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական հիմնարկների ներքին կանոնակարգը հաստատելու մասին որոշման քաղվածքի տնօրինման հարցը, Դատարանը գտնում է, որ դրանք պետք է պահել քրեական գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում։
Քննության առնելով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերացնել նաև դրանով պայմանավորված սահմանափակումները։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 99-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ճանաչել և հռչակել մեղադրյալ Կարեն Մանուկի Մելքոնյանի անմեղությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 512-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրան արդարացնել` մեղսագրվող արարքը նրա կողմից կատարված չլինելու պատճառաբանությամբ։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ դանակը՝ ոչնչացնել:
Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված և քրեական վարույթին կցված՝ փաստաթղթերը, պահել քրեական գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում։
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Կարեն Մանուկի Մելքոնյանի՝ նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց՝ Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքը և դրանով պայմանավորված սահմանափակումները, վերացնել։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ժ.ՉԻՉՈՅԱՆ