ԵԴ1/3525/01/24
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

2025 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Երևան քաղաքում

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական
դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)` հետևյալ կազմով

Նախագահությամբ դատավոր՝ Տիգրան Ոսկանյանի
Քարտուղարությամբ՝ Սյուզաննա Բադալյանի

Մասնակցությամբ
Մեղադրող՝ Բագրատ Ղազինյանի
Մեղադրյալ` Մնացական Բմբուլյանի

Դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մնացական Համլետի Բմբուլյանի (ծնված՝ 19.01.1986 թվականին Բյուրեղավան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, նախկինում դատապարտված, չի աշխատում հաշվառված՝ Շիրակի մարզ, ք․Արթիկ, Գ․Լուսավորիչ փողոց, 27 տուն, բնակվող՝ ք․ Երևան, Դավթաշեն 4-րդ թաղամաս, 13-րդ շենք, 27-րդ բնակարան հասցեում)՝ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի մայիսի 18-ին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60200524 քրեական վարույթը:
2024 թվականի մայիսի 30-ին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60219024 քրեական վարույթը:
2024 թվականի հունիսի 17-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Գ.Գալստյանի որոշմամբ՝ թիվ 60219024 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 60200524 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 60200524 քրեական վարույթի համարի ներքո։
2024 թվականի նոյեմբերի 18-ին՝ Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Բ.Ղազինյանի որոշմամբ՝ Մնացական Համլետի Բմբուլյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
2024 թվականի նոյեմբերի 19-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Ա.Պապոյանի որոշմամբ՝ մեղադրյալ Մնացական Համլետի Բմբուլյանի նկատմամբ կիրառվել է այլընտրանքային խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքը:
Թիվ 60200524 քրեական վարույթի նյութերն ըստ մեղադրանքի Մնացական Համլետի Բմբուլյանի՝ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 2024 թվականի դեկտեմբերի 02-ի գրությամբ Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազությունից ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, մուտքագրվել է 02.12.2024 թվականին և նույն օրն էլ համակարգչային ծրագրի միջոցով իրականացվող գործերի բաշխմամբ, գործը մակագրվել է դատավոր Տիգրան Ոսկանյանին:
Քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3525/01/24 համարը:
Քրեական գործը դատավորին հանձնվել է 2025 թվականի դեկտեմբերի 03-ին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 04-ին որոշում է կայացվել Մնացական Համլետի Բմբուլյանի վերաբերյալ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով թիվ ԵԴ1/3525/01/24 քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
Նախնական դատալսումների ընթացքում Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածով նախատեսված հարցին, որոշում է կայացրել մեղադրյալի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ընթացքում ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ:
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Մնացական Համլետի Բմբուլյանի նկատմամբ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2024 թվականի ապրիլի 25-ին ժամը 00:25-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Տ.Պետրոսյան փողոցում հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ արտաշնչած մեկ լիտր օդի մեջ ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0.340 մգ/լ, վարել է Տոյոտա մակնիշի 37 BM 742 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից նույն օրը կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180405499 արձանագրությամբ:
Բացի այդ՝ Մնացական Համլետի Բմբուլյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2024 թվականի ապրիլի 27-ին ժամը 00.50-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Եղվարդի խճուղում հարբած (ոչ սթափ) վիճակում վարել է Տոյոտա մակնիշի 37 BM 742 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը և հրաժարվել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից նույն օրը կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180269855 արձանագրությամբ:
3.Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Մեղադրյալ Մնացական Համլետի Բմբուլյանը հիմնական դատալսումների ժամանակ օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից՝ ցուցմունք չտվեց, միաժամանակ հայտնեց, որ հրաժարվում է պաշտպանի բացակայությամբ նախաքննության ընթացքում տրված իր ցուցմունքից, սակայն ընդունում է իր մեղքը կատարած հանցանքների համար:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
Հետազոտվել են.
Փաստաթղթերի զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Հունան Ալբերտի Գզիրյանը, վկայականի համար՝ 01341, քաղաքացի Մնացական Համլետի Բմբուլյանի (ծնված՝ 19.01.1986թ., բնակվող ք.Երևան Էստոնական փ 13 շ. 5 բն.) նկատմամբ 25.04.2024 թվականին՝ ժամը 00:55-ին, կազմել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180405499 արձանագրությունը՝ Երևան քաղաքի Տ.Պետրոսյան փողոցում 25.04.2024 թվականին ժամը 00:45-ին ոչ սթափ վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելու համար:
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 2-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Հրայր Սուրիկի Մկրտչյանը, վկայականի համար՝ 05979, քաղաքացի Մնացական Համլետի Բմբուլյանի (ծնված՝ 19.01.1986թ., բնակվող ք.Արթիկ Գ.Լուսավորչի փ 27 տուն.) նկատմամբ 27.04.2024 թվականին՝ ժամը 02:38-ին, կազմել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180269855 արձանագրությունը՝ Երևան քաղաքի Եղվարդի խճուղիում 27.04.2024 թվականին ժամը 00:50-ին տրասնպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձը հրաժարվել է (խուսափել է) սթափության վիճակի զննություն անցնելուց:
ՀՀ Էկոնոմիկայի նախարարության կողմից տրված ստուգաչափման թիվ՝ 113388 վկայականը, որն ուժի մեջ է մտել 2023 թվականի դեկտեմբերի 07-ին և ուժի մեջ է մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 07-ը։ Սարքը հանդիսանում է «Ալկոմետր» սարքը, գործարանային համարը՝ 91101224, տեսակը՝ Jupiter X/RP, զննման տիրույթը՝ 0.000-.2.000 միլիգրամ, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանությանը, առկա է ստուգաչափողի և բաժնի պետի ստորագրությունը:
Մնացական Համլետի Բմբուլյանի սթափության աստիճանի չափման կտրոնը, համաձայն որի՝ սթափության վիճակի զննությունը կատարվել է Alcovison Jupiter X/RP սարքի միջոցով, սարքի համարը՝ 91101224, զննման համարը՝ 01621, զննման ամսաթիվը՝ ապրիլ, 25.2024 թվական, զննման ժամը՝ 00:50:03, վերջին ստուգաչափման ամսաթիվը՝ դեկտեմբեր 07.2023 թվական (դատարկ թեստ 0.000մգ/լ), ստուգման ձևաչափը՝ ավտոմատ, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.340 մգ/լ, վարորդի անունը՝ Մնացական, վարորդի ազգանուն՝ Բմբուլյան, Տ.Մ համարանիշ՝ 37 BM 742, Վ/Վ համարը ՀԾՀ՝ 2901860656, Պ/Ծ ազգանուն՝ Գզիրյան, կրծքանշանի համար՝ 01341, ստորաբաժանում՝ ՊԾ 3-գ, 2-վ:
Վարորդի սթափության վիճակի զննության ուղեգրի պատճեն, համաձայն որի՝ զննության ներկայացվել է 27.04.2024 թվականին ժամը 02:22-ին, զննության իրականացման վայրը՝ ք.Երևան Աճառյան 2-րդ նրբ. 2-րդ շենք, զննության ներկայացնողի պաշտոնը՝ Պ/Ծ Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ, ոստիկանության մայոր Խաչատրյան, կրծքանշանի համար 01480, քաղաքացի Մնացական Համլետի Բմբուլյան (բնակվող ք.Արթիկ, Գ.Լուսավորչի փ., 27 տուն, բուժհաստատության անվանումը՝ ԿԲԱԿ ՓԲԸ, առկա է զննություն ներկայացնողի ստորագրությունը և սթափության վիճակը ստուգող աշխատակցի ստորագրությունն ու ազգանունը:
Բուժհաստատությունների կողմից վարորդի սթափության վիճակի զննություն 177 համարի արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննությունը կատարվել է 27.04.2024 թվականի ժամը 02:22-ին, առկա է զննություն կատարողի ազգանունը, զննվողի անուն ազգանուն՝ Մնացական Բմբուլյան, (ծնվ․ 19.01.1986թ.), զննության մասին որոշումը կայացվել է Պ/Ծ 1 գ․, 2 վ․ պարեկ Խաչատրյանի կողմից, վկայականի համար 01480, եզրակացություն՝ հրաժարվում է անցնել սթափության վիճակի զննությունից, առկա է հետազոտողի և բուժհաստատություն ղեկավարի ստորագրությունները։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 41-42)
Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180405499 արձանագրության, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180269855 արձանագրության, ստուգաչափման թիվ՝ 113388 վկայականի, Մնացական Համլետի Բմբուլյանի սթափության աստիճանի չափման կտրոնի, սթափության վիճակի զննության ուղեգրի և բուժհաստատությունների կողմից վարորդի սթափության վիճակի զննություն 177 համարի արձանագրության պատճենները։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 43-44)
4.Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները:
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա դատարանի կողմից հաստատված են համարվում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
-Մնացական Համլետի Բմբուլյանը չի ունեցել տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք,
-Մնացական Համլետի Բմբուլյանը 2024 թվականի ապրիլի 25-ին ժամը 00:25-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Տ. Պետրոսյան փողոցում հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ արտաշնչած մեկ լիտր օդի մեջ ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0.340 մգ/լ, վարել է Տոյոտա մակնիշի 37 BM 742 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից նույն օրը կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180405499 արձանագրությամբ,
-Մնացական Համլետի Բմբուլյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2024 թվականի ապրիլի 27-ին ժամը 00։50-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Եղվարդի խճուղում հարբած (ոչ սթափ) վիճակում վարել է Տոյոտա մակնիշի 37 BM 742 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը և հրաժարվել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից նույն օրը կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180269855 արձանագրությամբ։
5.Դատարանի իրավական վերլուծությունը.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանը հանգում է հետևության, որ ապացուցված է Մնացական Համլետի Բմբուլյանին վերագրվող արարքները, այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, այդ արարքները մեղադրյալի կողմից կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքների կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Մնացական Համլետի Բմբուլյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքները, որոնց նկատմամբ կիրառելի է 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը։
Մնացական Համլետի Բմբուլյանի մեղքը հիմնավորվում է ինչպես կայացված վարչական իրավախախտման մասին արձանագրություններով, այնպես էլ սույն դատավճռի 3-րդ բաժնում թվարկված թույլատրելի ապացույցներով: Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը ընդունել է իր մեղքը, Դատարանը գտնում է, որ վերոնշյալ հանգամանքների ապացուցված լինելու վերաբերյալ մանրամասն վերլուծություններ անելու անհրաժեշտություն չկա:
Դատարանը հաստատված համարելով հանցագործությունների և դրանց կատարման մեջ Մնացական Համլետի Բմբուլյանի մեղքի ապացուցված լինելը, գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքների համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ ի թիվս այլի դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
-ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
-ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
-դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
Պատժի նշանակման հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմերը (2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրք) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում:
Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Այսպիսով, պատիժ նշանակելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը: Հանցագործության այս հատկանիշներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով այն մասին, որ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Արմեն Սուրիկի Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) դատարանի կողմից արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի բացահայտումը սերտորեն կապված է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների հետ՝ թե՛ արդարացի պատիժ նշանակելու և թե՛ պատժի անհատականացման համատեքստում: Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (տե՛ս mutatis mutandis Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-17-րդ կետերը): Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա: (…)»:
Օրենսդրի կողմից կոնկրետ հոդվածով սահմանված պատիժների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…)այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է, որ. «(…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
Դատարանը արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում պատժի հարցերի քննարկման փուլում մեղադրյալը հայտնեց, որ ինքը պատրաստ է նաև հանրային աշխատանքներ կատարել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանրային աշխատանքները դատարանի նշանակած և իրավասու մարմնի որոշած վայրում չվարձատրվող, դատապարտյալի ուսումնառությունից կամ աշխատանքից ազատ ժամանակահատվածում նրա կողմից հանրության համար օգտակար այնպիսի աշխատանքների կատարումն է, որոնք չեն վտանգում նրա ֆիզիկական կամ հոգեկան առողջությունը։
2. Հանրային աշխատանքները դատապարտյալի համաձայնությամբ ոչ ավելի, քան օրական 4 ժամ տևողությամբ սահմանվում են ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ 60-270 ժամ տևողությամբ:
3. Հանրային աշխատանքների նվազագույն տևողությունը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է պակաս լինել 60 ժամից:
4. Հանրային աշխատանքները կարող են նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով, ինչպես նաև սույն օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված դեպքերում։
5. Հանրային աշխատանքներ չեն նշանակվում դատավճիռ կայացնելու պահին 15 տարին չլրացած անչափահասի, ինչպես նաև զինվորական ծառայության մեջ գտնվող անձի նկատմամբ:
(...)»:
Հանցանքը կատարելու պահին գործող խմբագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով (…)»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը, որպես մեղադրյալ Մնացական Համլետի Բմբուլյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է արձանագրում՝ մեղքն ամբողջությամբ ընդունելը և զղջալը, խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը։
Միաժամանակ, Դատարանն որպես մեղադրյալ Մնացական Համլետի Բմբուլյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է արձանագրում հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը (տե՛ս ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Դատվածության և հետախուզման առկայության ձև 8 հարցում):
Վերոգրյալ իրավական նորմերի լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Մնացական Համլետի Բմբուլյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի հարցերին, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Մնացական Համլետի Բմբուլյանը 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2 մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ հանրային աշխատանքների ձևով՝ դրվագներից յուրաքանչյուրով՝ 100 ժամ տևողությամբ։ Սահմանված պատիժը տվյալ դեպքում համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Դատարանը գտնում է, որ Մնացական Համլետի Բմբուլյանի նկատմամբ սույն դրվագներով վերջնական պատիժ պետք է նշանակվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով, մասնավորապես՝ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Մնացական Համլետի Բմբուլյանի նկատմամբ պետք է վերջնական պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 200 (երկու հարյուր) ժամ տևողությամբ:
ՀՀ քրեական դատավարության 348-րդ հոդվածի համաձայն դատավճռում պետք է շարադրվեն նաև հետևյալ հարցերի պատասխանները․
-գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
-որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
-վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
-ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
-դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
-ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։
Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք, վարութային ծախսեր, ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցեր առկա չեն, դատարանը այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Մնացական Համլետի Բմբուլյանին մեղավոր ճանաչել 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ և դրվագներից յուրաքանչյուրով պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 100 ժամ տևողությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով նշանակված պատիժները գումարելու միջոցով Մնացական Համլետի Բմբուլյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 200 ժամ տևողությամբ:
Մնացական Համլետի Բմբուլյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ ՏԻԳՐԱՆ ՈՍԿԱՆՅԱՆ