ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

քրեական գործ թիվ ԵԴ1/3532/01/24
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը,

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ՝
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ,
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Լ․ՄԱԿԱՐՅԱՆԻ,

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ,
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԷՐԵԲՈՒՆԻ ԵՎ
ՆՈՒԲԱՐԱՇԵՆ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ
ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱԽԱԶ Ա․ՀԵԲՈՅԱՆԻ,

ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Լ․ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆԻ,

2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Երևան քաղաքում
դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Լևոն Յուրայի Եղիազարյանի՝
(ծնված՝ 1996 թվականի օգոստոսի 9-ին Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չդատված, ամուրի, խնամքին՝ ոչ ոք, աշխատում է «Բորիկ Ստեփանյան» ԱՁ-ում՝ որպես ավտոտեխսպասարկող, հաշվառված է և բնակվում է Երևան քաղաքի Խաղաղ Դոնի փողոցի թիվ 5 շենքի թիվ 28 բնակարանում)
երկու դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով

Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական ընթացքը.
1. 2024 թվականի հունիսի 15-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում (այսուհետ՝ նաև Նախաքննության մարմին) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60237824 քրեական վարույթը:
2. Հսկող դատախազի 2024 թվականի սեպտեմբերի 11-ի որոշմամբ Լևոն Յուրայի Եղիազարյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-ին մասով:
3. Նախաքննության մարմնի կողմից 2024 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Լևոն Յուրայի Եղիազարյանին ներկայացվել է մեղադրանք:
4. Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի սեպտեմբերի 11-ի որոշմամբ մեղադրյալ Լևոն Յուրայի Եղիազարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը։
5․ 2024 թվականի հուլիսի 30-ին Նախաքննության մարմնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60284324 քրեական վարույթը:
6. Հսկող դատախազի 2024 թվականի սեպտեմբերի 19-ի որոշմամբ Լևոն Յուրայի Եղիազարյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-ին մասով:
7. Նախաքննության մարմնի կողմից 2024 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Լևոն Յուրայի Եղիազարյանին ներկայացվել է մեղադրանք:
8. Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի սեպտեմբերի 19-ի որոշմամբ մեղադրյալ Լևոն Յուրայի Եղիազարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը։
9. Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշմամբ թիվ 60284324 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 60237824 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 60237824 քրեական վարույթով։
10. Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի հոկտեմբերի 4-ի որոշումներով մեղադրյալ Լևոն Եղիազարյանի միջնորդությունը բավարարվել է, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը վերացվել է և հսկող դատախազի համաձայնությամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով գրավը։
11. Հսկող դատախազի 2024 թվականի հոկտեմբերի 4-ի որոշմամբ Լևոն Յուրայի Եղիազարյանի նկատմամբ հարուցվել է նոր հանրային քրեական հետապնդում երկու դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-ին մասով:
12. Նախաքննության մարմնի կողմից 2024 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Լևոն Յուրայի Եղիազարյանին ներկայացվել է մեղադրանք:
13. 2024 թվականի դեկտեմբերի 2-ին թիվ 60237824 վարույթի նյութերը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (այսուհետ՝ նաև Դատարան):
2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Նախնական դատալսումներով դատական նիստը նշանակվել է նույն թվականի դեկտեմբերի 10-ին:

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
14. Մեղադրյալ Լևոն Յուրայի Եղիազարյանին երկու դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-ին մասով մեղադրանք է ներկայացվել հետևյալ արարքների համար. «(…) նա, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և գտնվելով հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ վարել է տրանսպորտային միջոց:
Այսպես.
Լևոն Յուրայի Եղիազարյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և գտնվելով հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ ալկոհոլի պարունակությունը արտաշնչած օդում 0.400 մգ/լ, 2024 թվականի մայիսի 19-ին՝ ժամը 01:36-ին, Երևան քաղաքի Արին Բերդի փողոցում վարել է «Նիսսան» մակնիշի, 37 UF 170 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180405559 արձանագրությունը։
(…)
Բացի այդ, Լևոն Յուրայի Եղիազարյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և գտնվելով հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ ալկոհոլի պարունակությունը արտաշնչած օդում 0.230 մգ/լ, 2024 թվականի հուլիսի 14-ին՝ ժամը 01:35-ին, Երևան քաղաքի Արցախի պողոտայում վարել է «BMW» մակնիշի, 77 WB 177 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180412495 արձանագրությունը։»։

Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
15. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից Լևոն Յուրայի Եղիազարյանի վերաբերյալ 2024 թվականի մայիսի 19-ին կազմված վարչական իրավախախտման թիվ 8180405559 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ նույն օրը ժամը 01։36-ին, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձը ոչ սթափ վիճակում` Երևան քաղաքի Արին Բերդի փողոցում վարել է «Նիսսան» մակնիշի 37 UF 170 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
Արձանագրության «վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը» հատվածում առկա է ստորագրություն, իսկ «արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումն ստացա» հատվածում առկա է ստորագրություն:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 3)
16. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 01763 կտրոնի պատճենը, որի համաձայն՝ 2024 թվականի մայիսի 19-ին՝ ժամը՝ 01:42:31, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայողի կողմից «Alcovisor-Jupiter_X/RP» տեսակի, 91100901 համարի սարքով կատարված ստուգման արդյունքում Լևոն Եղիազարյանի մոտ ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0.400 մգ/լ ։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 4)
17. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված` ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲ ընկերության կողմից տրված թիվ 115137 ստուգաչափման վկայականի պատճենը, որի համաձայն Ալկոտեստեր «Jupiter X/RP» տեսակի, 91100901 համարի սարքը ստուգաչափվել է 2024 թվականի հունվարի 26-ին, ուժի մեջ է մինչև 2025 թվականի հունվարի 26-ը, չափման տիրույթը՝ 0.000+2,000մգ/լ, ճշտության դասը, կարգը /սխալանքը/ 0-0,1 5%, 0.1- 0,15 8%, 0,15> 10%։
(դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 5)
18. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված տեղեկատվությունները, որոնց համաձայն՝ Լևոն Յուրայի Եղիազարյանը վարորդական իրավունքի վկայական չունի:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 6, 33)
19. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից Լևոն Յուրայի Եղիազարյանի վերաբերյալ 2024 թվականի հուլիսի 14-ին կազմված վարչական իրավախախտման թիվ 8180412495 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ նույն օրը ժամը 01:35-ին, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձը ոչ սթափ վիճակում` Երևան քաղաքի Արցախի պողոտայում վարել է «ԲՄՎ» մակնիշի 77 WB 177 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
Արձանագրության «վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը» հատվածում առկա է ստորագրություն, իսկ «արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումն ստացա» հատվածում առկա է ստորագրություն:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 3)
20. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 05684 կտրոնի պատճենը, որի համաձայն՝ 2024 թվականի հուլիսի 14-ին՝ ժամը՝ 01:39:31, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայողի կողմից «Alcovisor-Jupiter_X/RP» տեսակի, 91101012 համարի սարքով կատարված ստուգման արդյունքում Լևոն Եղիազարյանի մոտ ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0.230 մգ/լ։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 31)
21. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված` ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲ ընկերության կողմից տրված թիվ 121942 ստուգաչափման վկայականի պատճենը, որի համաձայն Ալկոտեստեր «Jupiter X/RP» տեսակի, 91101012 համարի սարքը ստուգաչափվել է 2024 թվականի մայիսի 23-ին, ուժի մեջ է մինչև 2025 թվականի մայիսի 23-ը, չափման տիրույթը՝ 0.000+2,000մգ/լ, ճշտության դասը, կարգը /սխալանքը/ 0-0,1 5%, 0.1- 0,15 8%, 0,15> 10%։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 32)

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները և նյութերը.
22. ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Լևոն Յուրայի Եղիազարյանի դատապարտման վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 13, 40)
23. «ԷԿԵՆԳ» ՓԲԸ փոխգործելիության հարթակի միջոցով ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի էլեկտրոնային շտեմարանից արտատպված տեղեկատվությունը, որի համաձայն՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Լևոն Յուրայի Եղիազարյանին վճարված ամսական եկամտի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետով սահմանված հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում արարքը կատարելու պահին ՀՀ-ում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափից։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
23.1. Հարևանների կողմից տրված դրական բնութագիրը, «Բորիկ Ստեփանյան» ԱՁ կողմից տրված տեղեկանքը։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 59-60)

Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատած փաստական հանգամանքները․
24. Հետազոտելով սույն դատավճռի 15-21-րդ կետերում շարադրված ապացույցները՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք վերաբերելի են սույն քրեական գործին: Հիշյալ ապացույցներն իրենց համակցության մեջ գնահատելով՝ Դատարանը գտնում է նաև, որ դրանք բովանդակային տեսանկյունից էական հակասություններ չեն պարունակում: Հաշվի առնելով դրանցից յուրաքանչյուրի աղբյուրի հատկանիշները, ձևավորման հանգամանքները, ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք նաև հավաստի են:
25. Դատարանը, պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ գտնում է, որ ապացուցված է, որ մեղադրյալ Լևոն Յուրայի Եղիազարյանը,
- չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և գտնվելով հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ ալկոհոլի պարունակությունը արտաշնչած օդում 0.360 մգ/լ (10% սխալանքի հաշվառմամբ), 2024 թվականի մայիսի 19-ին՝ ժամը 01:36-ին, Երևան քաղաքի Արին Բերդի փողոցում վարել է «Նիսսան» մակնիշի, 37 UF 170 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան (տե՛ս սույն դատավճռի 15-18-րդ կետերը),
- չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և գտնվելով հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ ալկոհոլի պարունակությունը արտաշնչած օդում 0.207 մգ/լ (10% սխալանքի հաշվառմամբ), 2024 թվականի հուլիսի 14-ին՝ ժամը 01:35-ին, Երևան քաղաքի Արցախի պողոտայում վարել է «BMW» մակնիշի, 77 WB 177 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան (տե՛ս սույն դատավճռի 18-21-րդ կետերը):

Պատճառաբանական մաս.
I. Մեղադրյալին վերագրված արարքի իրավական գնահատականը.
26. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(...)
2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
(...)
5. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձը համարվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող, եթե նա սահմանված կարգով չի ստացել տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական կամ սահմանված կարգով ստացել է վարորդական վկայական, սակայն օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով չի վերականգնել տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը, բացառությամբ ուսումնական վարման դեպքերի:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 27-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝
«Ոչ սթափ (հարբած) վիճակ է համարվում Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքով սահմանված ոչ սթափ վիճակը:»։
Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ կետի համաձայն՝
«Սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքում անձը համարվում է ոչ սթափ վիճակում գտնվող, եթե ստուգմամբ պարզվում է, որ նրա մեկ լիտր արյան մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.2 գրամից կամ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ 0.1 միլիգրամից ավելի է, կամ եթե անձի արյան կամ մեզի մեջ առկա է թմրամիջոցի կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի պարունակություն: Անձը համարվում է ոչ սթափ վիճակում գտնվող նաև այն դեպքում, երբ նրա արյան կամ արտաշնչած օդի մեջ սույն մասում նշված չափով մաքուր ալկոհոլի կամ արյան կամ մեզի մեջ թմրամիջոցի կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի պարունակությունը ոստիկանության ծառայողի կողմից տրանսպորտային միջոցը կանգնեցնելուց կամ այդ անձին առնչվող ճանապարհատրանսպորտային պատահարից հետո, բայց մինչև նրա սթափության վիճակի զննություն անցկացնելը կամ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց նրան ազատելը, այդ անձի կողմից ալկոհոլային խմիչք, թմրամիջոց կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ օգտագործելու հետևանք է:»:
27. Վերոգրյալի հիման վրա և հաշվի առնելով Դատարանի կողմից՝ սույն դատավճռի 25-րդ կետում հաստատված փաստական հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է, որ մեղադրյալ Լևոն Յուրայի Եղիազարյանը՝
-գտնվելով ոչ սթափ վիճակում և չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք՝ ուղղակի դիտավորությամբ 2024 թվականի մայիսի 19-ին՝ ժամը 01:36-ին վարել է տրանսպորտային միջոց: Հետևաբար՝ ապացուցված է մեղադրյալ Լևոն Եղիազարյանի մեղավորությունն առաջին դրվագով իրեն մեղսագրված հանցանքում, իսկ նրա արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (առաջին դրվագ) նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
- գտնվելով ոչ սթափ վիճակում և չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք՝ ուղղակի դիտավորությամբ 2024 թվականի հուլիսի 14-ին՝ ժամը 01:35-ին վարել է տրանսպորտային միջոց: Հետևաբար՝ ապացուցված է մեղադրյալ Լևոն Եղիազարյանի մեղավորությունը երկրորդ դրվագով իրեն մեղսագրված հանցանքում, իսկ նրա արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (երկրորդ դրվագ) նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։

II. Մեղադրյալ Լևոն Եղիազարյանի քրեական պատասխանատվության հարցը.
28. Հաստատված համարելով մեղադրյալ Լևոն Եղիազարյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) արդյո՞ք ապացուցված են մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) նա արդյո՞ք ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի նրա նկատմամբ.
դ) նա արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
29. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:»:
29․1. Դատարանը որպես մեղադրյալ Լևոն Եղիազարյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում այն, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել՝ տվել խոստովանական ցուցմունք (տե՛ս, mutatis mutandis, Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 26-րդ կետը)։
29.2. Դատարանն արձանագրում է, որ դատապարտված մեղադրյալ Լևոն Եղիազարյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
30․Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Լևոն Եղիազարյանին պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար՝ նա ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար։
31․Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ (…):»
31․1․ Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն։
Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջներից է այն, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում կարևորվում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
31․2․Վերը մեջբերված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում մեղադրյալ Լևոն Եղիազարյանի նկատմամբ պատժի տեսակը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
- նրա կողմից երկու դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված արարքները երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված, դիտավորյալ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են, դրսևորվել են տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալու պայմաններում անձի կողմից կատարվելու տեսակով, մեղադրյալի արտաշնչած օդում ալկոհոլի պարունակությունը առաջին դրվագով կազմել է 0.360 մգ/լ (սխալանքի հաշվառմամբ), իսկ երկրորդ դրվագով 0.207 մգ/լ (սխալանքի հաշվառմամբ) (անձը համարվում է ոչ սթափ վիճակում գտնվող, եթե ստուգմամբ պարզվում է, որ նրա մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ ալկոհոլի պարունակությունը 0.1 միլիգրամից ավելի է),
- խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը,
- այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող, սույն դատավճռի 29.1-րդ կետում նշված հանգամանքը, ինչպես նաև պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը,
- անձը բնութագրող հանգամանքները, այդ թվում՝ նրա տարիքը, հանցանքներն առաջին անգամ կատարելը, դրական բնութագրվելը (տե՛ս սույն դատավճռի 22-րդ և 23․1-րդ կետերը)։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում սանկցիայով նախատեսված ամենամեղմ պատժատեսակի՝ տուգանքի միջոցով հնարավոր է ապահովել պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
31.3. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Սույն օրենսգրքում օգտագործվում են հետևյալ հասկացությունները․
(…)
6) ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները, անձի կողմից իր ակտիվների ներդրմամբ (տրամադրմամբ) այլ անձանց գործունեությունից ստացված եկամուտը (շահաբաժինը, տոկոսը, ռոյալթին, վարձակալական վճարը): Ամսական եկամուտը հաշվարկելիս հաշվի չեն առնվում դրանց համար վճարվող հարկերը, տուրքերը կամ այլ վճարներ.
(…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։
(…)
5. Հանցանք կատարած անձի եկամտի բացակայության կամ դրա չափը պարզելու անհնարինության դեպքում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով, եթե հանցանք կատարած անձի եկամուտն առաջացել է հանցանքն ավարտվելուց հետո։ Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից:
(…)
7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել:
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (…)»:
«Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝
«Հայաստանի Հանրապետությունում նվազագույն ամսական աշխատավարձը սահմանել 75000 դրամ:»
Վերոգրյալի հիման վրա, նկատի ունենալով սույն դատավճռի 31.2-րդ կետում նշված հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ առաջին դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրյալի նկատմամբ պետք է նշանակել տուգանք՝ այն սահմանելով նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով:
Նույն հանգամանքների հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ երկրորդ դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրյալի նկատմամբ պետք է նշանակել տուգանք՝ այն սահմանելով նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով:
Նկատի ունենալով, որ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Լևոն Եղիազարյանին վճարված ամսական եկամտի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետով սահմանված հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում արարքը կատարելու պահին ՀՀ-ում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափից (տե՛ս սույն դատավճռի 23-րդ կետը)` մեղադրյալ Լևոն Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի` 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի հաշվարկով, որի դեպքում այն կկազմի 375.000 (երեք հարյուր յոթանասուն հինգ հազար) ՀՀ դրամ:
31․4․ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, (…):»:
Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ պատիժները լրիվ գումարելով՝ Լևոն Եղիազարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։
32. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Լևոն Եղիազարյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
33. Անդրադառնալով արտավարութային փաստաթղթեր ճանաչված ապացույցներին՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք անհրաժեշտ է պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
34. Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի, գույքի վրա արգելանք դնելու, վարույթային ծախսերի, իրեղեն ապացույցների վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում։
35. Անդրադառնալով մեղադրյալ Լևոն Եղիազարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցին՝ գրավին, Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը՝ դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում վերջինիս դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտելուց հետո՝գրավի գումարն անհրաժեշտ է վերադարձնել այն վճարած անձին։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ, 347-350-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց
1. Մեղադրյալ Լևոն Յուրայի Եղիազարյանին մեղավոր ճանաչել առաջին դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով:
2. Մեղադրյալ Լևոն Յուրայի Եղիազարյանին մեղավոր ճանաչել երկրորդ դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով:
3. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կիրառմամբ պատիժները լրիվ գումարելով՝ մեղադրյալ Լևոն Յուրայի Եղիազարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով:
4. Մեղադրյալ Լևոն Յուրայի Եղիազարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով գրավը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտելուց հետո՝ գրավի գումարը վերադարձնել այն վճարած անձին։
5. Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ ԱՆԻ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ