Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ


«29» հունվարի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)՝

Նախագահությամբ՝ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Ա․ԿՈՍՏԱՆՅԱՆԻ
մեղադրյալ Հ․ԻԼԱՆԳՈԶՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանի (ծնված՝ 1986 թվականի ապրիլի 04-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, նախկինում դատված, չամուսնացած, չի աշխատում, ըստ իր հայտարարության՝ խնամքին է թոշակառու մայրը, հաշվառված է Երևան քաղաքի Նորք-Մարաշ վարչական շրջան, Նորքի 13-րդ փողոց, 52-րդ տուն հասցեում) երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, խափանման միջոց է ընտրված բացակայելու արգելքը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի ապրիլի 17-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Ա․Հարությունյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-1368-24 քրեական վարույթը։
2024 թվականի ապրիլի 17-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Ա․Հարությունյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-1369-24 քրեական վարույթը։
2024 թվականի ապրիլի 17-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Ա․Հարությունյանը որոշում է կայացրել թիվ 60136924 քրեական վարույթը թիվ 60136824 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 60136824 քրեական վարույթի համարով շարունակելու մասին։
2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա․Կոստանյանը որոշում է կայացրել թիվ 60-1368-24 քրեական վարույթով Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանի նկատմամբ երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2024 թվականի նոյեմբերի 25-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Է․Գալստյանը որոշում է կայացրել թիվ 60-1368-24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին:
2024 թվականի նոյեմբերի 29-ին Հ․Իլանգոզյանի վերաբերյալ թիվ 60-1368-24 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որին շնորհվել է ԵԴ1/3530/01/24 համարը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 3-ին թիվ ԵԴ1/3530/01/24 քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Մ․Արզումանյանին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ.Արզումանյանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3530/01/24 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու վերաբերյալ։

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն հանրորեն վտանգավոր արարքների կատարման համար, որ նա, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, վարել է տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում:
Այսպես․ Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, 2023 թվականի հուլիսի 9-ին՝ ժամը 03:13-ի սահմաններում, գտնվելով 0,460 մգ/լ ալկոհոլի ազդեցության տակ՝ ոչ սթափ վիճակում, Երևան քաղաքի Գյուրջյան փողոցում վարել է «ՎԱԶ» մակնիշի, 37 SQ 251 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է թիվ 8180261198 արձանագրությունը։
Բացի այդ, Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, 2023 թվականի օգոստոսի 13-ին՝ ժամը 01:10-ի սահմաններում, գտնվելով 0,512 մգ/լ ալկոհոլի ազդեցության տակ՝ ոչ սթափ վիճակում, Երևան քաղաքի Գոգոլի 26/19 փողոցում վարել է «ՎԱԶ» մակնիշի, 37 SQ 251 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է թիվ 8180246998 արձանագրությունը։


Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- Փաստաթղթի զննություն կատարելու մասին 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ի արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննության է ենթարկվել վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180261198 արձանագրության պատճենը, համաձայն որի՝ 2023 թվականի հուլիսի 09-ին՝ ժամը 03:20-ին, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության 4-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ, ոստիկանության լեյտենանտ Նարեկ Մովսեսի Հարությունյանը քաղաքացի Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանի /ծնված՝ 04.04.1986թ./ նկատմամբ կազմել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն այն մասին, որ վերջինս, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2023 թվականի հուլիսի 09-ին՝ ժամը 03:13-ին, ք.Երևան, Գյուրջյան փողոցում «Վազ» մակնիշի, 37 SQ 251 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարել է ոչ սթափ վիճակում /սարքի համար՝ 91101017/: Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180261198 արձանագրությունը ստորագրված է վարչական իրավախախտում թույլ տված անձի և այն կազմած անձի կողմից:
ՀՀ ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանի /ՀԾՀ՝ 1404860215/ վարորդական իրավունքի վկայական ունենալու վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն:
Ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնի պատճենը, համաձայն որի՝ սարքի համարն է՝ 91101017, զննման համար՝ 00806, զննման ամսաթիվ՝ 19.07.2023թ., ժամը 03:18:37, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.460 մգ/լ, վարորդի անուն, ազգանուն՝ Հարություն Իլանգոզյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշ՝ 37 SQ 251, վարորդական վկայականի համարը՝ AT0605255, կտրոնի վերջում առկա է ստորագրություն:
ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազագային մարմին» ՓԲԸ-ի կողմից տրված թիվ 095304 ստուգաչափման վկայականի պատճենը, համաձայն որի՝ վկայականն ուժի մեջ է 2023 թվականի մայիսի 05-ից մինչև 2024 թվականի մայիսի 05, ստուգաչափման սարքի գործարանային համարն է՝ 91101017, տեսակը՝ Jupiter, չափման տիրույթը՝ 10.000-2.00մգ/լ, արտադրողը՝ Չինաստան, անվանման նշագիրն է՝ MU2835-2008 MT 242-1359-2017, ստուգաչափող անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Ա.Գուլքանյան, իսկ բաժնի լաբորատորիայի վարիչ անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Գ.Մարտիրոսյան:
Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180246998 արձանագրության պատճենը, համաձայն որի՝ 2023 թվականի օգոստոսի 13-ին՝ ժամը 01:30-ին, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության 3-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի պարեկ Գևորգ Գագիկի Մնացականյանը քաղաքացի Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանի /ծնված՝ 04.04.1986թ./ նկատմամբ կազմել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն այն մասին, որ վերջինս, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2023 թվականի օգոստոսի 13-ին՝ ժամը 01:10-ին, ք.Երևան, Գոգոլի 26/19 փողոցում «Վազ» մակնիշի, 37 SQ 251 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարել է ոչ սթափ վիճակում /0,512 մգ/լ/: Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180246998 արձանագրությունը ստորագրված է վարչական իրավախախտում թույլ տված անձի և այն կազմած անձի կողմից։
Ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնի պատճենը, համաձայն որի՝ սարքի համարն է՝ 91101066, զննման համար՝ 00693, զննման ամսաթիվ՝ 13.08.2023թ., ժամը 01:23:43, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.512 մգ/լ, վարորդի անուն, ազգանուն՝ Հարություն Իլանգոզյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշ՝ 37 SQ 251, կտրոնի վերջում առկա է ստորագրություն:
Էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազագային մարմին» ՓԲԸ-ի կողմից տրված թիվ 084330 ստուգաչափման վկայականի պատճենը, համաձայն որի՝ վկայականն ուժի մեջ է 2022 թվականի նոյեմբերի 29-ից մինչև 2023 թվականի նոյեմբերի 29, ստուգաչափման սարքի գործարանային համարն է՝ 91101066, տեսակը՝ Jupiter, չափման տիրույթը՝ 0.000-0.200մգ/լ, արտադրողը՝ Չինաստան, անվանման նշագիրն է՝ MU2835-2008 MT 242-1353-2012, ստուգաչափող անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Ա.Գուլքանյան, իսկ բաժնի լաբորատորիայի վարիչ անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Գ.Մարտիրոսյան: ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազագային մարմին» ՓԲԸ-ի կողմից տրված թիվ 084330 ստուգաչափման վկայականի պատճենին կցված է ստուգաչափման արդյունքների վերաբերյալ լրացում, ըստ որի՝ 084330 վկայականի չափման տիրույթը 0.000-2.00մգ/լ է, վրիպակի արդյունքում նշվել էր 0.000-0.200 մգ/լ, պետք է գրվեր 0.000-2.00մգ/լ։
- Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ի որոշումը, համաձայն որի՝ թիվ 60-1368-24 քրեական վարույթով որպես արտավարույթային փաստաթուղթ են ճանաչվել ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանի վերաբերյալ 17.04.2024թ. և 30.09.2024թ. ստացված նյութերը։
- Մեղադրյալ Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանը, հայտարարելով, որ իրեն մեղավոր է ճանաչում, զղջում է կատարվածի համար և օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից, դատարանում ցուցմունք տալու ցանկություն չհայտնեց:

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները.
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի ապրիլի 17-ի թիվ ԿԴ/0719/01/23 դատավճռով Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանքի ձևով` հանցանքը կատարելու պահին Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի` 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կիրառմամբ` Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքը՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ գումարը վճարելու համար սահմանվել է 1 (մեկ) տարի ժամկետ, որի սկիզբը հաշվվել է դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուն հաջորդող օրվանից:
- ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնից ստացված գրության համաձայն՝ Հ.Իլանգոզյանը մինչ օրս Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի ապրիլի 17-ի թիվ ԿԴ/0719/01/23 դատավճռով նշանակված տուգանքից որևէ վճարում չի կատարել։
- մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանի ստացած եկամուտների վերաբերյալ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված գրությունը, համաձայն որի՝ հայցվող ժամանակահատվածում Հարություն Իլանգոզյանը չի հանդիսացել վարձու աշխատող և նրա եկամտի վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն։

Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը գտնում է, որ առկա է փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների բավարար համակցություն, որը թույլ է տալիս հաստատված համարելու Հարություն Իլանգոզյանին ներկայացված մեղադրանքի փաստական հանգամանքները՝ բացառելով դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։
Հիմնական և լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները.
- Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանի կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալը,
- Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանի կողմից 2023 թվականի հուլիսի 9-ին՝ ժամը 03:13-ի սահմաններում, 0,460 մգ/լ ալկոհոլի ազդեցության տակ՝ ոչ սթափ վիճակում, Երևան քաղաքի Գյուրջյան փողոցում «ՎԱԶ» մակնիշի, 37 SQ 251 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարելը,
- Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանի կողմից 2023 թվականի օգոստոսի 13-ին՝ ժամը 01:10-ի սահմաններում, 0,512 մգ/լ ալկոհոլի ազդեցության տակ՝ ոչ սթափ վիճակում, Երևան քաղաքի Գոգոլի 26/19 փողոցում «ՎԱԶ» մակնիշի, 37 SQ 251 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարելը,
- ներկայացված մեղադրանքում Հարություն Իլանգոզյանի կողմից իրեն մեղավոր ճանաչելը և զղջալը,
- հանցանքները կատարելու պահին դատվածություն չունենալը:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների և 2025 թվականի հունվարի 29-ին կայացված մեղադրական վերդիկտի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված են մեղադրյալ Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքները կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքները կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալ Հ․Իլանգոզյանի արարքների նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը։
Դատարանը, հաստատված համարելով մեղադրյալ Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտնում է, որ Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ պետք է դիտարկել ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը համահունչ է Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշմանը):
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Հարություն Իլանգոզյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքների համար մեղադրյալ Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանը ենթակա է պատժի։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
(…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
(…)»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում նրա կողմից կատարված հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություններ, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքները կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքներից յուրաքանչյուրի համար տուգանք պատժատեսակի նվազագույն չափի, այն է՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 5-րդ մասը և մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում մեղադրյալ Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանի եկամտի վերաբերյալ տվյալները (հիմք՝ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված գրությունը)՝ Դատարանը գտնում է, որ տուգանքի չափը պետք է հաշվարկվի հանցանքները կատարելու պահին (2023 թվականի հուլիսի 9 և 2023 թվականի օգոստոսի 13), սահմանված նվազագույն աշխատավարձի, այն է՝ 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով (տե՛ս «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածը)։
Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել տուգանք յուրաքանչյուր դրվագով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը:
(…)
9. Հանցագործությունների համակցության դեպքում մյուս պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու դեպքում նշանակվող վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակի համար սահմանված առավելագույն ժամկետը կամ չափը։
(…)
11. Պատիժը նշանակվում է սույն հոդվածի կանոններով, եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո պարզվի, որ դատապարտյալը մեղավոր է նաև մեկ այլ հանցանքի համար, որը նա կատարել է նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը: Այս դեպքում վերջնական պատժի ժամկետին հաշվակցվում է առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը և պատժի կրման սկիզբ է համարվում առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրման սկիզբը»։
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ Հարություն Իլանգոզյանը մեկից ավելի արարքներով ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված երկու հանցանք է կատարել և նա դրանցից ոչ մեկի համար քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել, գտնում է, որ նրա նկատմամբ պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով վերջնական պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ 750․000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությամբ պարզվում է, որ Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի ապրիլի 17-ի թիվ ԿԴ/0719/01/23 դատավճռով Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանքի ձևով` հանցանքը կատարելու պահին Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի` 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կիրառմամբ` Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքը՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ գումարը վճարելու համար սահմանվել է 1 (մեկ) տարի ժամկետ, որի սկիզբը հաշվվել է դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուն հաջորդող օրվանից։ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնից ստացված գրության համաձայն՝ Հ.Իլանգոզյանը մինչ օրս Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի ապրիլի 17-ի թիվ ԿԴ/0719/01/23 դատավճռով նշանակված տուգանքից որևէ վճարում չի կատարել։
Դատարանն արձանագրում է, որ Հարություն Իլանգոյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքները կատարել է 2023 թվականի հուլիսի 9-ին և 2023 թվականի օգոստոսի 13-ին, այսինքն նախքան առաջին գործով (թիվ ԿԴ/0719/01/23) դատավճիռ կայացնելը, ուստի Դատարանը գտնում է, որ պետք է առաջնորդվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասով սահմանված կարգով` մասնավորապես՝ սույն դատավճռով նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի ապրիլի 17-ի դատավճռով Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1․125․000 (մեկ միլիոն հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործությունների բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դրանք կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն՝ եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում (…)։
Միաժամանակ, Դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Հ․Իլանգոզյանը հայտարարեց, որ ինքն անհապաղ ի վիճակի չէ ամբողջությամբ վճարել տուգանքը, այլ կարող է այն վճարել մաս առ մաս՝ 12 (տասներկու) ամսվա ընթացքում, և հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի իրավակարգավորումները, գտնում է, որ մեղադրյալին պետք է հնարավորություն տալ նշանակված 1․125․000 (մեկ միլիոն հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 12 (տասներկու) ամսվա ընթացքում՝ յուրաքանչյուր ամիս վճարելով նվազագույնը 93․750 (իննսուներեք հազար յոթ հարյուր հիսուն) ՀՀ դրամ:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Հ․Իլանգոզյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ թիվ 60-1368-24 քրեական վարույթով ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանի վերաբերյալ 17.04.2024թ. և 30.09.2024թ. ստացված նյութերը պետք է պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, վարույթային ծախսեր, արգելադրված գույք առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով` նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով, Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 750․000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասով սահմանված կարգով` սույն դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ գումարել Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի ապրիլի 17-ի դատավճռով Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1․125․000 (մեկ միլիոն հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Թույլատրել Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանին դատավճռով նշանակված 1․125․000 (մեկ միլիոն հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 12 (տասներկու) ամսվա ընթացքում՝ յուրաքանչյուր ամիս վճարելով նվազագույնը 93․750 (իննսուներեք հազար յոթ հարյուր հիսուն) ՀՀ դրամ:
Հարություն Խաչատուրի Իլանգոզյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերը պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆ