ԵԴ1/3523/01/24




Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Վ.Լ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Լ.ՊՐԱԶՅԱՆԻ,
Մասնակցությամբ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Հ.ՄԻՔԱԵԼՅԱՆԻ,
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ` Խ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ

2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Երևան քաղաքում` դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Խաչիկ Օնիկի Պետրոսյանի` ծնված 19.04.1976թ., Եղվարդ քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, ըստ իր հայտարարության՝ խնամքին մեկ անչափահաս և մեկ վատառողջ երեխա, բարձրագույն զինվորական կրթությամբ, դատվածություն չունեցող, չի աշխատում, զինվորական կենսաթոշակառու, հաշվառված բնակվում է ք.Երևան, Նորաշեն թաղամաս, 11 շենք, բն. 42 հասցեում: Մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով:

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի հունվարի 31-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ ՃՏՀ քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60172123 քրեական վարույթը:
2024 թվականի նոյեմբերի 20-ին որոշում է կայացվել Խաչիկ Օնիկի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին, այն բանի համար, որ նա տեղյակ լինելով ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Պարեկային ծառայությունում 2022 թվականի ապրիլի 04-ին իր վերաբերյալ կայացված վարչական իրավախախտման գործով թիվ 8180130176 որոշման, այն է՝ մեկ տարի ժամկետով՝ 2022 թվականի ապրիլի 04-ից մինչև 2023 թվականի ապրիլի 04-ն ընկած ժամանակահատվածում, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկման մասին, զրկման ժամկետը չլրացած՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 27-ին՝ ժամը 23:52-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Հալաբյան փողոցում վարել է «Մերսեդես» մակնիշի 37 GR 559 հաշվառման համարանիշի տրասնպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման մասին թիվ 81800160893 արձանագրությունը:
2024 թվականի նոյեմբերի 21-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Խաչիկ Օնիկի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել բացակայելու արգելքը:
2024 թվականի նոյեմբերի 29-ին թիվ 60172123 քրեական գործը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որը ստացել է թիվ ԵԴ1/3523/01/24 դատական համարը:

Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին տեղի ունեցած դատական նիստի ընթացքում մեղադրյալ Խաչիկ Օնիկի Պետրոսյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ պատերազմի ժամանակ կամավորական հիմունքներով եղել է ջոկատի հրամանատար և մի օր որոշել են ջոկատի անդամներով հաց ուտել, երբ դուրս են եկել, իրեն Ոստիկանության աշխատակիցները բռնել են և զրկել վարորդական իրավունքի վկայականից: Ավելի քան 20 (քսան) տարի ծառայել է Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերում և երբևիցե իրեն թույլ չի տվել որևէ հակաօրինական արարք: Այդ օրը խմած է եղել և ոստիկանության աշխատակիցներն ուրիշ ձևով են վերաբերվել այդ հանգամանքին և զրկել են իրեն տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 (մեկ) տարի ժամկետով: Ինչ վերաբերում է սույն գործով դեպքին, ապա արդեն իսկ նշել է, որ իր որդին ունի առողջական խնդիրներ, մասնավորապես՝ «ասթմա», այդ իսկ պատճառով երեխայի առողջական խնդիրների հետ կապված անհրաժեշտություն է առաջացել նրան տեղափոխել հիվանդանոց, ինչի մասին հայտնել է սույն դեպքով իրեն կանգնեցրած պարեկային ծառայության աշխատակիցներին:
Պատասխանելով Դատարանի հարցերին մեղադրյալը հայտնել է, որ կեսգիշերին անհրաժեշտություն է առաջացել երեխային հիվանդանոց տեղափոխել և այդ ժամին մտածել է ինչպես մեկ րոպե շուտ նրան հասցնել հիվանդանոց և չի ցանկացել որևէ մեկին այդ ժամին նեղություն տալ, իսկ շտապօգնությունը բոլորին հայտնի է, թե կանչից որքան ժամանակ հետո են գալիս: Ընդունում է իրեն առաջադրված մեղադրանքը և մեղավոր է ճանաչում իրեն:
/դատական նիստի արձանագրություն՝ 11.12.2024թ./
Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված թիվ 8180160893 արձանագրության համաձայն՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 27-ին՝ ժամը 23:56-ին, Երևան քաղաքի Հալաբյան փողոցում ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության ԵՔԳ 1-ին գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ Թաթուլ Միրզոյանի /կրծքանշան թիվ 04399/ կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180160893 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Խաչիկ Օնիկի Պետրոսյանը (ծնված՝ 19.04.1976թ.) տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված լինելով՝ ժամը 23:52-ին Երևան քաղաքի Հալաբյան փողոցում վարել է «Մերսեդես» մակնիշի 37 GR 559 հաշվառման համարանիշի տրասնպորտային միջոցը:
Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն:
Արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն:
Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված՝ 201 թիվը:
/Հատոր 1, գ.թ. 5/
Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվության համաձայն՝ Խաչիկ Օնիկի Պետրոսյանի /ծնված՝ 19.04.1976թ., ՀԾՀ՝ 2904760253/ անվամբ թիվ 955304 վարորդական վկայականի զրկումներ բաժնում առկա է գրառում՝ սկիզբ՝ 04.04.2022թ., ավարտ՝ 04.04.2023թ.:
/Հատոր 1, գ.թ. 29/
Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված թիվ 8180130176 արձանագրության համաձայն՝ 2022 թվականի ապրիլի 4-ին ժամը՝ 03:10-ին, Երևան քաղաքի Եղվարդի խճուղում ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկ Իշխան Մկրտչյանի /կրծքանշան թիվ 01498/ կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180130176 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Խաչիկ Օնիկի Պետրոսյանը (ծնված՝ 19.04.1976թ.) «Մերսեդես» մակնիշի 37 GR 559 հաշվառման համարանիշի տրասնպորտային միջոցը վարել է ոչ սթափ վիճակում (մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը գերազանցել է 0.5 միլիգրամը):
Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն:
Արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն:
Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված՝ 70.2 թիվը:
2022 թվականի ապրիլի 04-ին Պարեկային ծառայության ՎՎԻ բաժնի տեսուչի կողմից կայացված թիվ 8180130176 որոշմամբ Խաչիկ Պետրոսյանը զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
Որոշման պատճենը և կատարման կարգի մասին քաղվածքը ստացա հատվածում առկա է ստորագրություն:
/Հատոր 1, գ.թ. 26/
Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնի համաձայն՝ ստուգաչափման սարքի համարն է՝ 860907, զննման համարը՝ 06863, զննման ամսաթիվը՝ 04.04.2022թ., զննման ժամը՝ 03:03:49, վերջին ստուգաչափման ամսաթիվը՝ 01.07.2022թ., ստուգաչափման ձևաչափը՝ ավտոմատ, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 1.635մգ/լ, վարորդի անունն է՝ Խաչիկ, ազգանունը՝ Պետրոսյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշը՝ 37 GR 559, վարորդական վկայականի համարը՝ MK955304, Պ/Ծ ազգանունը՝ Ասատրյան, կրծքանշանի համարը՝ 08272:
/Հատոր 1, գ.թ. 25/
Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ի կողմից տրված թիվ 062514 ստուգաչափման վկայականի համաձայն՝ վկայականը ուժի մեջ է 07.01.2022 թվականից մինչև 07.01.2023 թվականը, ստուգաչափման սարքի գործարանային համարն է 860907, տեսակը՝ Jupiter, չափման տիրույթը՝ 0.000-1.200մգ/լ, ճշտության դասը, կարգը /սխալանքը/ +10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՊԾ-ին, տուգաչափումը կատարվել է հետևյալ ստուգաչափման մեթոդիկայի անվանման նշագրի՝ MU2835-2008 МП 242-1353-2012, ստուգաչափող անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Ա.Գուլքանյան, իսկ բաժնի /լաբորատորիայի վարիչ/ անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Գ. Մարտիրոսյան:
/Հատոր 1, գ.թ. 27/
Զննում կատարելու մասին արձանագրության համաձայն՝ զննության են ենթարկվել թիվ 8180160893 և 8180130176 արձանագրությունները, ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրի տվյալներ՝ Խաչիկ Օնիկի Պետրոսյանի վերաբերյալ, ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲ ընկերության կողմից տրված ստուգաչափման թիվ 0625141 վկայականի պատճենը, սթափության վիճակի զննության թիվ 06863 արձանագրությունը, որի արդյունքում պարզվել է, որ Խաչիկ Պետրոսյանը 2022 թվականի ապրիլի 04-ից մինչև 2023 թվականի ապրիլի 04-ն ընկած ժամանակահատվածում, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկման մասին, զրկման ժամկետը չլրացած՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 27-ին՝ ժամը 2352-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Հալաբյան փողոցում վարել է Մերսեդես» մակնիշի 37 GR 559 հաշվառման համարանիշի տրասնպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման մասին թիվ 8180160893 արձանագրությունը:
/Հատոր 1, գ.թ. 31-32/
Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշման համաձայն՝ որպես արտավարութային փաստաթուղթն ապացույց են ճանաչվել՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180160893 և 8180130076 արձանագրությունները, Խաչիկ Օնիկի Պետրոսյանի վերաբերյալ ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրի տվյալները, ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲ ընկերության կողմից տրված ստուգաչափման թիվ 0625141 վկայականի պատճենը և սթափության վիճակի զննության թիվ 06863 արձանագրությունը:
/Հատոր 1, վ.թ. 33-34/

Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 14-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական պատասխանատվության հիմքն ինչպես ավարտված, այնպես էլ չավարտված հանցանք կատարելն է:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 16-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցանք է համարվում սույն օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, հանցագործության սուբյեկտի կողմից մեղավորությամբ կատարված արարքը:
(...)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:
(...)
5. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձը համարվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող, եթե նա սահմանված կարգով չի ստացել տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական կամ սահմանված կարգով ստացել է վարորդական վկայական, սակայն օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով չի վերականգնել տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը, բացառությամբ ուսումնական վարման դեպքերի:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
6. Խոստովանական ցուցմունքը չի կարող անձին դատապարտելու հիմք հանդիսանալ, եթե այն չի հիմնավորվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված բավարար ապացույցներով:
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝
1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ.
5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները.
6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները.
7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը.
8) այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից.
9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները.
10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները:
2. Սույն օրենսգրքով նախատեսված վարույթի առանձին տեսակների համար կարող է սահմանվել ապացուցման ենթակա հանգամանքների այլ շրջանակ:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»:
Վերլուծելով մեղադրյալ Խաչիկ Օնիկի Պետրոսյանին առաջադրված մեղադրանքը և հիմնվելով հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա` Դատարանը գտնում է, որ.
- ապացուցված է մեղադրյալ Խաչիկ Օնիկի Պետրոսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը),
- ապացուցված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի քրեական հակաիրավականությունը,
- ապացուցված է մեղադրյալ Խաչիկ Օնիկի Պետրոսյանի կողմից այդ արարքը կատարելը,
- ապացուցված է մեղադրյալ Խաչիկ Օնիկի Պետրոսյանի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ։
Մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է:
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան այլընտրանքային է, պատիժ է նախատեսում ինչպես տուգանքի, այնպես էլ՝ հանրային աշխատանքների, կարճաժամկետ ազատազրկման և ազատազրկման ձևով:
Ուսումնասիրելով մեղադրյալ Խաչիկ Օնիկի Պետրոսյանի անձը` նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս Դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն որ վերջինս իրեն մեղավոր է ճանաչել և զղջացել է կատարածի համար, հանցագործության կատարման շարժառիթը՝ մեղադրյալը զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից վարել է տրանսպորտային միջոց երեխային առողջական վիճակով պայմանավորված հիվանդանոց տանելու համար, ամուսնացած է, ունի մշտական բնակության վայր, ծառայել է Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերում, ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված «Ձև 8» տեղեկանքի՝ համարվում է դատվածություն չունեցող:
Որպես մեղադրյալ Խաչիկ Օնիկի Պետրոսյանի պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքներ Դատարանը չի արձանագրում:
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվելիք պատժի հարցը քննարկելիս մեղադրյալ Խ. Պետրոսյանը հայտնել է, որ հնարավորություն չունի տուգանքի ձևով պատիժ կրելու, քանի որ իր ապրուստի միակ միջոցը զինվորական թոշակն է, չի ցանկանում կատարել հանրային աշխատանքներ և խնդրել է իր նկատմամբ որպես պատիժ նշանակել ազատազրկումը, քանի որ դա է միակ պատժի ձևը, որը կարող է կրել (տես՝ 11.12.2024թ. դատական նիստերի արձանագրություն):
Հաշվի առնելով մեղադրյալ Խաչիկ Օնիկի Պետրոսյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, ինչպես նաև մեղադրյալի հայտնած դիրքորոշումը՝ Դատարանը գտնում է, որ Խաչիկ Օնիկի Պետրոսյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նախատեսված պատժի՝ 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով:
Դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ տուգանք պատժատեսակը չվճարվելու դեպքում այն կարող է բռնագանձվել, իսկ գույքի բացակայության դեպքում կարող է փոխարինվել ազատազրկմամբ, ուստի սույն պարագայում, հաշվի առնելով մեղադրյալի հայտարարությունը, որ տուգանքը վճարելու հնարավորություն չունի, ինչպես նաև հաշվի առնելով, որ հանրային աշխատանքները կարող է նշանակվել մեղադրյալի համաձայնությամբ, ինչպիսինը սույն դեպքում բացակայում է, ուստի Դատարանը գտնում է, որ Խ.Պետրոսյանի նկատմամբ պատք է պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազտազրկման ձևով:
Քննարկելով մեղադրյալ Խաչիկ Օնիկի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը` Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(...)»:
Այդ հարցը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Մասնավորապես, Թ.Տեր-Գրիգորյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով, դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
(…) նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը» (տե՛ս Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշումը):
Դ.Հովհաննիսյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին»: (տե´ս Դավիթ Հովհաննիսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման 12-րդ կետ):
Սեյրան Աղախանյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(…) Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատում է իր դիրքորոշումն առ այն, որ յուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների (կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցագործության կատարման եղանակ և այլն), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը:
Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները: Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագրի և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները:
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի նաև այն հանգամանքը, թե նշանակված պատիժն ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ ամբաստանյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա»: (տե´ս Սեյրան Կառլենի Աղախանյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշումը):
Վերոգրյալի հիման վրա հաշվի առնելով մեղադրյալ Խաչիկ Օնիկի Պետրոսյանի կատարած հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, դեպքի հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող վերը նշված տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` Դատարանը գալիս է եզրահանգման, որ պատժի նպատակների իրագործման տեսանկյունից բացակայում է պատիժը փաստացի կրելու անհրաժեշտությունը, քանի որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը ռեալ կրելու, ուստի նրա նկատմամբ նշանակվող ազատազրկման ձևով պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել:
Ընդ որում, Դատարանը նման հետևության է հանգել` ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից, սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից` հիմնվելով կատարված հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա:
Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Խաչիկ Օնիկի Պետրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու և այն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա 1 (մեկ) տարի ժամկետով պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և նմանատիպ հանցագործությունների կանխմանը: Փորձաշրջանի ընթացքում վերջինիս նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել պարտականություն՝ բնակության վայրը փոխելու դեպքում սեղմ ժամկետում իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն, ինչպես նաև առանց ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման համաձայնության՝ չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը:
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Խաչիկ Օնիկի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված «Բացակայելու արգելք»-ը պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, որից հետո այն պետք է վերացնել:
Քննարկելով արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված Խաչիկ Օնիկի Պետրոսյանի նկատմամբ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180160893 և 8180130076 արձանագրությունների, Խաչիկ Օնիկի Պետրոսյանի վերաբերյալ ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրի տվյալների, ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲ ընկերության կողմից տրված ստուգաչափման թիվ 0625141 վկայականի պատճենի և սթափության վիճակի զննության թիվ 06863 արձանագրության պահպանման հարցը, Դատարանը գտնում է, որ դրանք անհրաժեշտ է թողնել կցված քրեական գործին:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով` Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Խաչիկ Օնիկի Պետրոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել կարճաժամկետ ազատազրկման 15 /տասնհինգ/ օր ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կարգով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան` 1 /մեկ/ տարի ժամկետով՝ պարտականություն սահմանելով բնակության վայրը փոխելու դեպքում սեղմ ժամկետում իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն, ինչպես նաև առանց ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման համաձայնության՝ չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը:
Խաչիկ Օնիկի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերը թողնել կցված քրեական գործին:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան` ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ` Վ.Լ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ