Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/3513/01/24
Վիճակագրական տողի համար :
15.4
Պատասխանող
Հունան Ռուստամյան Նորիկի
Հունան Ռուստամյան Նորիկի
Հունան Ռուստամյան
Հունան Ռուստամյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Անի Դանիելյան
Քրեական վերաքննիչ
Էդգար Մանասյան
Նարինե Հովակիմյան
Վաչե Մարգարյան
Հոդվածներ
Երևանի քրեական դատարան
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգիրք
Հոդված 344 Մաս 2
Երևանի քրեական դատարան
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգիրք
Հոդված 342
Հոդված 347-350
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Անի Դանիելյան
Քրեական վերաքննիչ
Էդգար Մանասյան
Նարինե Հովակիմյան
Վաչե Մարգարյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2026-03-04 | 17:00 | 2 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-04-11 | 16:30 | 04 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-04-10 | 10:00 | 04 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-04-07 | 12:00 | 04 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-04-01 | 16:00 | 04 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-03-21 | 10:30 | 04 | Չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-02-27 | 16:30 | 04 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-02-14 | 14:30 | 04 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-02-04 | 16:00 | 04 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-01-17 | 14:30 | 04 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-12-30 | 13:00 | 04 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-12-20 | 14:30 | 04 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2024-12-10 | 14:00 | 04 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-12-05 | 16:00 | 04 | Նիստը կայացել է |
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
քրեական գործ թիվ ԵԴ1/3513/01/24
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը,
ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ՝ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ,
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Լ․ՄԱԿԱՐՅԱՆԻ,
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ,
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ՇԵՆԳԱՎԻԹ ՎԱՐՉԱԿԱՆ
ՇՐՋԱՆԻ ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱԽԱԶ Դ․ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ,
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Հ․ՌՈՒՍՏԱՄՅԱՆԻ,
ՊԱՇՏՊԱՆՆԵՐ՝ Ս․ՍԵԴՈՅԱՆԻ,
Գ․ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ,
2025 թվականի ապրիլի 11-ին Երևան քաղաքում
դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Հունան Նորիկի Ռուստամյանի՝
(ծնված՝ 1987 թվականի մարտի 20-ին, Արարատի մարզի Փոքր Վեդի գյուղում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, ըստ իր հայտարարության՝ խնամքին երեք անչափահաս երեխա, որպես անհատ ձեռնարկատեր զբաղվում է առևտրով, հաշվառված է ...)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական ընթացքը.
1. 2024 թվականի օգոստոսի 28-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում (այսուհետ՝ նաև Նախաքննության մարմին) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-3132-24 քրեական վարույթը։
2․ Հսկող դատախազի 2024 թվականի սեպտեմբերի 9-ի որոշմամբ քննիչի միջնորդության հիման վրա Հունան Նորիկի Ռուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
3․ Նախաքննության մարմնի կողմից 2024 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Հունան Նորիկի Ռուստամյանին ներկայացվել է մեղադրանք:
4․ Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի սեպտեմբերի 11-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հունան Նորիկի Ռուստամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է բացակայելու արգելք:
5. 2024 թվականի նոյեմբերի 29-ին թիվ 60313224 քրեական վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում։
2024 թվականի դեկտեմբերի 3-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Նախնական դատալսումներով դատական նիստը նշանակվել է նույն թվականի դեկտեմբերի 5-ին։
6. 2025 թվականի ապրիլի 10-ին կայացվել է արդարացման վերդիկտ՝ մեղադրյալին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով վերագրվող փաստական հանգամանքներն (արարքը) կատարելն ապացուցված չլինելու հիմքով:
Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
7. Մեղադրյալ Հունան Նորիկի Ռուստամյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է ներկայացվել հետևյալ արարքի համար. «(...) նա, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, հրաժարվել և խուսափել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց։
Այսպես.
Հունան Ռուստամյանը, օրենքով սահմանված կարգով 2023 թվականի հունիսի 06-ից 1 տարի ժամկետով զրկվելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով այն չվերականգնելով, 2024 թվականի հուլիսի 23-ին՝ ժամը 01։55-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Թամանցիների փողոցում վարել է «Toyota» մակնիշի 37 TL 914 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կանգնեցվելուց հետո՝ հրաժարվել և խուսափել սթափության վիճակի զննություն անցնելուց։»:
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
8. Մեղադրյալ Հունան Նորիկի Ռուստամյանի ցուցմունքը, որի համաձայն՝ մեքենան եղել է 2020 թվականի ատադրության և «Տոյոտա Կորոլա» մակնիշի։ Ապակիները չորս կողմից մգացված են եղել, դիմացի երկու ապակիները նույնպես։ Նախկինում ոստիկանները չեն կանգնեցրել և պահանջել, որ հեռացնի մգեցումները։ Վերջերս են զգուշացրել, ու ինքը պոկել է դրանք։ Այն ժամանակ, երբ պարեկային ծառայության աշխատակիցները կանգնեցրել են, դիմացի երկու ապակիները բարձրացված են եղել։ Դեպքը եղել է ամռանը՝ հունիս կամ հուլիս ամսին, գիշերվա ուշ ժամի։ Նշված օրը Բանգլադեշից դուրս են եկել դեպի 1-ին մասի կողմը։ Վարողը Անդրանիկն է եղել։ Անդրանիկը գիտի, որ ինքը վարորդական վկայական չունի, ինքը նստել է Անդրանիկին կողքը ու ասել, որ նա վարի։ Պարեկների ցուցմունքը լսել է և կարծում է, որ տրամաբանորեն անհնար է այդ մեքենայի մեջ տեղափոխվել, իսկ երկրորդ տարբերակն այն է, որ մեքենան իրենն է, ինքը զրկված է վարորդական իրավունքից, ուստի այդպիսի արձանագրություն են կազմել։
Իրենք դանդաղ գնում էին այդ փողոցով, երբ ոստիկանության ավտոմեքենան հետևներից եկավ ու ազդանշան տվեց, իրենք միանգամից կանգնեցին։ Ազդանշան տալը, իրենց կանգնելը ու պարեկի մոտենալը տևել է մի քանի վայրկյան։ Իր հասակը մոտ 1․80 սմ է, երբ նստում է վարորդի նստատեղին, վերևի հատվածում մի փոքր տարածք է մնում։ Չի փորձել, բայց իր կարծիքով անհնար է իր հասակով վարորդի նստատեղից տեղափոխվել կողքի նստատեղին։ Մեքենայի ներսի հատվածում բարձր ու երկար հատված կա, որն անհնարին է դարձնում, մի նստատեղից մյուսը տեղափոխվելը։
Դեպքը եղել է 2024 թվականի ամռանը, սակայն ապակիներն ամբողջությամբ բարձրացված են եղել։ Անդրանիկին հանդիպել է Բանգլադեշում՝ դրսում։ Իրար պատահական են հանդիպել։ Դուրս են եկել ման գալու, քանի որ ինքն էլ զրկված է վարորդական իրավունքից, մեքենան Անդրանիկն է վարել հենց սկզբից։ Թամանցիներ փողոցով ուղղակի անցել են։ Պարեկային ծառայության աշխատակիցները սկզբում վարորդին են մոտեցել ու նկատել են, որ Անդրանիկն է վարորդը, իսկ ինքը կողքը նստած է եղել։ Վարորդական վկայական են ուզել, տվել է, հետո տեխանձնագիր, դա գտնվել է իր դրամապանակի մեջ, ինքն է հանել ու տվել, որից հետո ոստիկանները հարցրել են, թե ում մեքենան է, իսկ ինքը պատասխանել է, որ իրենն է, ու այդպես հետո ասել են, որ տեղաշարժ են եղել։ Նշված պարեկներին առաջին անգամ էր տեսնում, նախկինում չի ճանաչել։ Երբ ասել են, որ ինքն է ղեկին եղել, որևէ կերպ չեն պատճառաբանել, թե ինչից են ենթադրել, ուղղակի ասել են, որ տեղաշարժ են նկատել։ Պնդում է, որ հանդիսացել է ուղևոր։ Միգուցե մինչ այդ ամրագոտի չէին կապել, իսկ երբ կանգնացրել են փորձել են ամրակապվել և միգուցե ոստիկաններն այդպես շարժ նկատած լինեն։ Բայց չի հիշում, մինչև նրանց մոտենալը կապել էին ամրագոտին, թե ոչ։
Ոստիկանների նման վարքագծի պատճառն իր կածիքով այն է, որ իրեն առաջարկում էին սթափության համար ստուգվել, իսկ ինքն ասել է, որ ուղևոր է և կարող է չհամաձայնել արտաշնչել, հետո կանչեցին այլ պարեկների և ստիպելով տարան նարկոդիսպանսեր։ Սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվել է, որովհետև ուղևոր է եղել։ Եթե ալկոհոլ օգտագործած լիներ, տեղյակ չէ այդ գործողությունը որևէ կերպ կազդեր իր վրա, թե ոչ։ Պարզապես մտածել է, որ ուղևոր է և կարող է հրաժարվել այդ զննությունից։
Հերթագրվել էր, որ մասնակցեր քննությանը և ստանա վարորդական իրավունքի վկայական, սակայն ծանուցում չէր ստացել քննություններին մասնակցելու համար։ Իր ավտոմեքենան ներկայում գտնվում է տանը։ Երբ պարեկները կանգնեցրել են ու ասել, որ մեքենայի ապակիների մգեցումը հանի, ինքն է եղել ղեկին, աշխատանքի գնալիս է եղել։ Դեպքի օրը իրեն նույնականացրել են, երբ դուրս է եկել մեքենայից, իսկ երբ ասում էին, որ ինքն է վարորդը, դեռ երկուսով նստած են եղել մեքենայի մեջ։ Այսինքն ինքը նստած է եղել մեքենայի մեջ, երբ ոստիկաններն ասել են, որ տեղաշարժ են նկատել և չի կարող ասել, թե նրանք ի սկզբանե կարող էին իմանալ, որ ինքը վարորդական իրավունքի վկայական չունի, երբ ասում էին, որ վարորդն ինքն է։ Ինքը չի տեսել, որ ոստիկանները հանդիպակած գալիս են, իրենց հետևից են կանգնեցրել, համարները կարդացել են, իրենք էլ կանգնել են։ Ամրագոտիները չի հիշում կապված էին, թե ոչ։ Տեխանձնագիրն իր դրամապանակից հանել է այն ժամանակ, երբ ոստիկանները պահանջել են։ Մեքենան դանդաղ անցնելիս է եղել, երբ կանգնեցրել են։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 37-39, 46-48, 84-86)
9․ Վկա Նորիկ Մամիկոնի Դավթյանի ցուցմունքը, որի համաձայն՝ Հունան Ռուստամյանին ճանաչում է որպես վարորդ, առնչվել է ծառայության բերումով։ 2021 թվականի հուլիսի 07-ից ծառայում է ՀՀ ՆԳՆ պարեկային ծառայությունում։ 2024 թվականի հունիս ամսին կանգնեցրել է մեքենան, վարորդը հայտնել է, որ ինքը չի եղել ղեկին, բայց ինքը պնդել է, որ նա է եղել։ Վարորդը մեքենան կանգնեցրել էր երկրորդ շարքում, դրա համար նրան կանգնեցրել է ու մոտեցել, վարորդը և ուղևորը տեղերով փոխվել են, ինքը դրա մասին քննչականում հայտնել էր։
Նկատել է վարորդին վարելուց և նկատել է, որ փոխվում են մեքենայի մեջ, հետո ուղևորի նստատեղից իջել է Հունան Ռուստամյանը և հայտնել, որ նա չի հանդիսացել վարորդը։ Համոզված է, որովհետև կանգնեցնելու պահին նկատել է, որ վարորդը նա է, արդեն իսկ մոտենալուց մեքենայի մեջ տեղաշարժ է նկատել, որից հետո ուղևորի տեղից իջել է տվյալ քաղաքացին։ Տեղաշարժը նկատել է դիմացի հատվածից։ Պարեկային ծառայության մեքենան կանգնեցրել են իրավախախտում կատարած մեքենայի հետևի մասում, բայց քանի որ ինչպես նշել է երկրորդ շարքում էր կայանված այդ մեքենան, ինքը դիմացից երթևեկելուց տեսել է վարորդին, հետո արդեն պտտվելիս կանգնեցրել է տվյալ տրասնպորտային միջոցը և մոտենալիս նկատել է տեղաշարժը։ Ֆիքսել է, որ տեղերով փոխվել են, քանի որ երկու այլ քաղաքացիներ են և ընդհանրապես իրար նման չեն։ Իսկ երբ Հունան Ռուստամյանին նույնականացրել է տեխնիկական համակարգի միջոցով, պարզվել է, որ քաղաքացին զրկված է եղել տրանսպոտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված է և գտնվում է ոչ սթափ վիճակում։ Նույնականացումը իրականացրել է դիմանկարով։
Տրանսպոտային միջոցը նույնպես նույնականացրել են, իր հիշելով նրա անունով չի եղել։ Հստակ տեսել է, որ վարորդը Հունան Ռուստամյանն է։ Երբ նկատել է փոփոխությունը, մեկ այլ քաղաքացի, ում անուն ազգանունը չի հիշում, հայտնել է, որ ինքն է վարորդը, ինքը պնդել է, որ Հունանն է վարորդը, այդ ընթացքում իրենք նույնականացրել են Հունան Ռուստամյանին և պարզել նրա ինքնությունը։ Հունանը պնդել է, որ ինքը չէ վարորդը, բայց հետո ընկերոջ կամ բարեկամի հետ շփվելիս հայտնել է, որ իրոք ինքն է եղել վարորդը։
Տեսաձայնագրությունները, իր իմանալով, առկա են։ Նկատի ունի իրենց ամրակցված տեսախցիկների տեսաձայնագրությունները, որոնք պահպանվում են 90 օր։
Նույնականացնելուց հետո իրենց պարտականությունն է ալկոմետր սարքի միջոցով ստուգել վարորդի սթափ կամ ոչ սթափ լինելը, բայց վարորդը հրաժարվել է՝ ասելով, որ նա չէ վարորդը, հետո մոտեցել են կախվածությունների ազգային բյուրո։ Ծառայությունը իրականացրել է Ռաֆիկ Աթոյանի հետ։ Քանի որ ավելի քան վստահ է եղել, որ վարորդը Հունան Ռուստամյանն է եղել, ուստի հարկավոր չի եղել մյուս անձից հարցնել նա է վարորդը, թե ոչ, բայց նրանց համար ավելորդ խնդիրներից խուսափելու համար, ինքը մյուս անձի հետ զրուցել է, ու նա էլ է հայտնել, որ իրոք նա չի եղել ղեկին, այլ Հունանն է եղել և հարցրել է ինչ պետք է անեն, ինքն էլ՝ որպես ոստիկան, ծանուցել է օրինական կարգը։ Պնդում է, որ ուղևորը, ով կանգնեցնելուց հետո որպես վարորդ է եղել, խոստովանել է, որ ինքը չի եղել ղեկին։
Մեքենան երթևեկելիս կանգառ է կատարել երկրորդ շարքում, որը խախտում է համարվում, մի քանի անգամ հայտարարել են, որ հեռացնի, բայց մեքենան չի շարժվել, դրանից հետո կանգնեցրել են մեքենան։ Մի քանի անգամ բարձրախոսով հայտարարել են, որ մեքենան դուրս բերեն, բայց ռեակցիա չի եղել, վարքագիծը նաև տարօրինակ է թվացել, և վարորդի վարքագծի կասկած հարուցելու պայմաններում մեքենան կանգնեցվել է, իրենք էլ գտնվում էին ուժեղացված ծառայության մեջ և ունեին թույլտվություն նման պայմաններում մեքենան կանգնեցնել։ Իրենց երթևեկության ուղղությունը եղել է ուղիղ, ոչ թե հանդիպակած, նրանցն էլ է եղել ուղիղ երթևեկություն և կանգառ, շրջադարձ կատարելիս կանգնեցրել են։ Շրջադարարձ են կատարել ու նշված մեքենայի հետնամասում հայտնվելով՝ հայտարարել են, որ ազատի երկրորդ շարքը ու կանգնի դիմացը։ Ինքն արդեն մոտենալիս է եղել ու նկատել տեղաշարժը։ Տեսաձայնագրություններով հստակ երևում էր շարժը, բայց քանի որ չի պահպանվել է ինքը նշում է, որ մարդկային տեղաշարժ եղել է։ Ինքը հետևն է կանգնել ու ապակիների միջոցով է տեսել տեղաշարժը։ Նշված մեքենայի ապակիները ոչ լիարժեք է եղել բարձրացված ու այդպես է տեսել նրա դեմքը, երբ որ պատուհանը իջեցված է եղել մինչև վերջ։ Իսկ շարժը նկատել է պատուհաններն արդեն բարձրացված վիճակում, քանի որ մեքենան լուսային հատվածում է կանգնած եղել և հստակ երևացել է այդքանը, դրա համար էլ պնդել է, որ վարորդը եղել է Հունանը։
Տեղում իրենց ամրակցված տեսագրությունը ցույց տալու հնարավորություն իրենք չունեն, դա կատարվում է բողոքարկման հիման վրա, եթե լիներ հնարավորություն ցույց կտար, այդ պահին ինքը չի կարող ցույց տալ։ Չի հիշում ղեկին եղած անձը ամրակապված է եղել, թե ոչ։ Ինքը հետագայում տեսաձայնագրությունը չի նայել։ Իր իմանալով բողոքարկումը ուշ է եղել, իսկ տեսաձայնագրությունները պահպանվում են 90 օր։ Հիշում է, որ տվյալ դեպքը տեսանկարահանվել է, իր տեսախցիկը ձայնագրել է, բայց նաև տեսախցիկները որոշ ժամանակ անց ինքն իրենով անջատվում է, չնայած հիշում է, որ և՛ ձայնագրվել է և՛ տեսանկարահանվել, այսինքն պատկերն էլ էր երևում, խոսակցությունն էլ էր ձայնագրվում։ Երբ իրենք տեսախցիկը կրում են, աշխատում են այնպես անել, որ պատկերները երևան։ Ինքը չի տեսել տեսաձայնագրությունը, ենթադրում է, որ պետք է երևար։ Չէր կարող շփոթել իրական վարորդին։
Հանդիպակած է երթևեկել, երբ նկատել է, որ խախտում կա, հետո շրջադարձ է կատարել ու մոտեցել այդ մեքենային։ Սպիտակ գույնի «Տոյոտա կորոլա» մակնիշի մեքենա է եղել։ Երկրորդ տղամարդն ավելի կարճահասակ է Հունանից ու ավելի «լիքոտ»։ Իր հիշելով՝ այդ երկու անձանց ազգությունը նույնն էր, բայց բարեկամական կապեր չունեին։ Չի կարող ասել, թե ինչպես են այդքան կարճ ժամանակում երկու տղամարդիկ տեղերով փոխվել այն պարագայում, որ «Կորոլա» մակնիշի մեքենայի սրահը այդքան էլ մեծ չէ։ Մեքենան նույնականացնելով է մոտեցել, ու որոշ ժամանակ է անցնել, վազելով չի մոտեցել։ Հասել է այն ժամանակ, երբ ապակուց նկատել է, որ վարորդը մյուս կողմի վրա էր արդեն ու իջնելուց ասում էր «ես չեմ վարորդը, ես չեմ վարորդը»։ Ուղևորին, ով իջել է ղեկից, չի էլ մոտեցել, քանի որ վստահ է եղել, որ իրական վարորդը փոխվել է։ Դիմագծերով նման չեն եղել, իսկ հագուստներով չի հիշում։ Մեքենան իր հիշելով Հունան Ռուստամյանի անվամբ չի եղել։
Հունան Ռուստամյանին նախկինում մի քանի անգամ տեսել է մեքենան վարելիս, կանգնել է, նորից վարել է ու կասկած է հարուցել, բայց տվյալ պարագայում երկրորդ շարքում կանգնած ժամանակ մի քանի անգամ հայտարարել են և, քանի որ վարորդը ոչ սթափ վիճակում է եղել, դրա համար էլ ռեակցաները թուլացել էին, իսկ արդեն կանգնեցնելիս պարզվել է, որ փոփոխություն է եղել։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 42-45, 46-48, 57-60)
9․1․ Վկա Նորիկ Մամիկոնի Դավթյանի լրացուցիչ ցուցմունքը, որի համաձայն՝ վերարտադրված փորձարարություն գործողության տեսաձայնագրության վերաբերյալ հայտնել է, որ փորձարարությունն իրականացվել է նույն մեքենայով։ Իր համար տեսանելի է, որ մեջտեղում առկա է պահախցիկի հատված կամ ձեռքը դնելու հարմարանք։ Երբ մոտեցել է մեքենային, ներսի նշված հատվածը չի տեսել, քանի որ մութ է եղել, հետո արտաքին զննության ժամանակ իրավունք չունեն մեքենայի մեջ մտնել։ Լուսային իրավիճակը վատն է եղել, և այդ հատվածը չի նկատվել։ Ինքը իր տեսածի համար է վկայություն տալիս, տեսել է, որ վարորդը Հունանն է, մոտենալիս շարժ է նկատել ու տեսել է, որ տեղերով փոխվել են, որը իր համար որպես ծառայող վիրավորական է, դրա համար էլ օրենքով արձանագրել է։
Թե ինչպես պետք է մի քանի վայրկյանում ուղևորը և վարորդը նման իրավիճակում տեղափոխվեին, դա արդեն պահի դրությամբ է լինում։ Այդ հանգամանքը նշում է նաև իր գործընկերը։ Հունան Ռուստամյանին որպես վարորդ նկատելուց հետո, երևի վայրկյանների մեջ է մոտեցել մեքենային, երևի 15 վայրկյան, մեքենան կանգնել է դուռը բացել է, իջել ու մոտեցել։
Մեղադրողի հարցադրմանը, որ նշված մեքենայի այդ հատվածով և նշված մարդկանց մարմնակազմվածքով, որպես վարորդ և որպես ուղևոր, արդյոք հնարավոր է 15 վայրկյանում տեղերով փոխվել, պատասխանել է, որ ծառայությունում շատ պրոֆեսիոնալ է, և ավելի արագ փոխվողների է նկատել, ուղղակի հասցրել է ֆիքսել, իսկ տվյալ դեպքում ինչ նշել է, իր տեսածն է եղել, ու դա չի հերքում, ինքն իր աչքերով տեսածին է հավատում։ Ինքը, երբ մոտեցել է արդեն փոխվել էին և ուղևորն էլ նշել էր, որ փոխվել են, ուղղակի այդ ամենը չի ֆիքսվել։ Ինքն ուղղակի մեքենայի մեջ շարժ է նկատել, թե ինչ պայմաններով, դա արդեն մարդու հմտությունից է կախված, մարդը կարա լինի փոքրահասակ, բայց չկարողանա։ Եթե դեպքի օրը նկատեր մեքենայի մեջտեղում գտնվող հատվածը, միևնույն է իր կարծիքը չէր փոխվի, քանի որ ակնհայտ տեսել է, որ մինչև մեքենան կանգնեցնելը վարորդը եղել է Հունանը։ Նրանք մեքենայից դուրս չեն եկել, ինքը կանգնեցրել է մեքենան, որովհետև տարօրինակ վարքագիծ է նկատել, քանի որ հենց ոստիկանական մեքենայի փարոսիկները տեսնում էին, կանգնում էին, մի քանի անգամ է Հունան Ռուստամյանին տեսել կանգնելուց։ Քանի որ Թամանցիներ փողոցում շատ հաճախ են առանց վարորդական վկայականի մեքենաներ հանդիպում ու ժամը շատ ուշ է եղել, դրա համար կրկնակի ուշադիր է եղել, վարքագիծը տարօրինակ է եղել։ Թե ինչու իրեն ամրակցված տեսախցիկների տեսաձայնագրությունները պահպանելու համար որևէ միջոց չի ձեռնարկվել, քանի որ ի սկզբանե անձը վիճարկում էր նշված հանգամանքը, պատասխանել է, որ տեսախցիկների ծառայությունների համար ուրիշ մասնագետներ են աշխատում, և իրենց անձնակազմը բավականին մեծ է, ու պետք է այլ ծառայություններից գրություն ուղարկվի, որ պահպանվեն տեսագրությունները, տվյալ դեպքում ինքը կարծել է, որ պահպանված է, հետո, երբ իմացել է, որ չի պահպանվել, տխրել է, որովհետև հաստատ պետք կլիներ։ Հատուկ հետապնդումների ժամանակ իրենց կողմից է գրություն ներկայացվում, որ մեքենային հետապնդել են, իսկ նա փախել է, տվյալ դեպքում լինում են վարորդներ, որ ասում են կբողոքարկեն և չեն բողոքարկում, իսկ անձնակազմը մեծաթիվ է, և նրանք չեն կարող, իր կարծիքով, այդքան տեսախցիկ դուրս գրել։
Բավականին ժամանակ է անցել դեպքից, բայց իր հիշելով՝ ղեկին գործընկերն է եղել՝ Ռաֆիկը։ Թե իրենցից ում համար ավելի տեսանելի կլիներ կողքից երթևեկող մեքենայի վարորդը, պատասխանել է, որ մինչև կանգնեցնելը մեքենան արդեն մի քանի անգամ նկատել էին ու տեսել, որ Հունանն է ղեկին նստած, իսկ կանգնեցնելուց հետո շարժ է նկատել, ու պարզվել է, որ Հունանը չէ։
Դատարանի հարցադրմանը, որ փորձարարության արդյունքում պարզվել է, որ մեքենայի մեջ նստած ժամանակ մեղադրյալը և ընկերը դիմագծերով իրար նման են երևացել, արդյոք գիշերը մեքենայի միջից հնարավոր չէր շփոթել, պատասխանել է, որ իր կարծիքով հնարավոր չէ շփոթել, մինչ այդ Հունանին երբևէ չէր տեսել։ Երբ մոտեցել է մեքենային, նրանք նստած են եղել, այլ անձ է ղեկին նստած եղել, պատուհանները իջեցրած, այդ պահին պտտվել և ուղևորի կողմից մոտեցել է իրական վարորդին, դրանից հետո նրանք դուրս են եկել մեքենայից։ Ինչքան նշված մեքենան երթևեկության մեջ նկատել է, վարորդը եղել է միայն Հունանը։ Ակնհայտ տեսանելի ոչ սթափ վիճակի առկայություն է եղել, դրա համար այդ մեքենային ավելի ուշադիր է եղել։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
10․ Վկա Ռաֆիկ Նվերի Աթոյանի ցուցմունքը, որի համաձայն՝ 2022 թվականի ապրիլ ամսից ծառայում է ՀՀ ՆԳՆ պարեկային ծառայությունում։ Հունան Ռուստամյանին տեսել է երկու անգամ, առաջին անգամ, երբ տրանսպորտային միջոցը կանգնեցրել են, երկրորդ անգամ՝ առերեսման ժամանակ քննիչի մոտ։ Դեպքը եղել է 2024 թվականի ամռանը, գիշերային ժամի՝ ժամը 02։00-ի սահմաններում։ Նկատել են տրանսպորտային միջոցը երկրորդ շարքում կանգնած, հաղորդել են, որ շարժվի, այնուհետև գնացել են ու հետ են եկել և տեսել, որ նույն տրանսպորտային միջոցը նույն ձևով երկրորդ շարքում կանգնած է, արդեն այլ տեղ, նորից են հաղորդել, որ տրանսպորտային միջոցը շարժվի և շարժի մեջ, ստուգման նպատակով կանգնեցրել են այն, քանի որ անընդհատ նույն իրավախախտումը թույլ էր տալիս, որ հասկանային վարորդի ինքնությունը։
Տրանսպորտային միջոցը կանգնեցնելուց հետո տարօրինակ շարժ են նկատել մեքենայի մեջ, մեքենան ճոճվում էր, փորձից ելնելով՝ հասկացել են ինչ է կատարվում, քանի որ նման իրավիճակներ շատ են լինում։ Մոտեցել են վարորդին, արդեն հասկացել են, որ փոխվել է վարորդը․ եղել է վերնաշապիկների գույների տարբերություն, մեկի հագին եղել է սպիտակ գույնի վերնաշապիկ, իսկ մյուսինը տարբերվում էր, ըստ այդմ երևում էր, որ փոխվել են, բացի այդ մինչև մեքենան կանգնեցնելը հստակ երևացել է՝ ով է վարորդը, որովհետև իրենց հանդիպակած էր նշված մեքենան, պտտվել են, դրանից հետո կանգնեցրել։ Սպիտակ վերնաշապիկով անձը, իր հիշելով, վարորդն է եղել, հետագայում նա հերքել է, որ ղեկին է եղել, իսկ մյուսը փաստել է դա։ Հունանը սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվել է, նույնիսկ արյան մեթոդով։ Մյուսի նկատմամբ, ով ներկայացել էր որպես վարորդ, գործառույթ չի իրականացվել։ Նրան տեղյակ է պահվել, որ քրեական գործ է հարուցվելու ու հնարավոր է կանչեն ցուցմունք տալու։ Վարորդը սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվել է նաև կախվածությունների ազգային բյուրոյում, պնդելով, որ նա չէ վարորդը։ Ելնելով ՀՀ օրենքներից՝ պարեկային ծառայությունն ինչը տեսել է, դա էլ արձանագրել է։ Ծառայություն իրականացրել է Նորիկ Դավթյանի հետ, ով սպա է։ Մինչև վարորդին մոտենալը Նորիկ Դավթյանի հետ նկատել է, որ մեքենան ճոճվում է, ու անկանոն շարժում կա, մոտենելով նկատել են, որ մեքենայի մեջ երկու հոգի են եղել։ Արդեն իսկ, երբ մոտեցել են բացահայտ երևացել է, որ վարորդը տեղափոխվել է կողքի ուղևորի նստատեղ, նախքան շարժը նկատելը, նրանք նկատել էին՝ ով է վարորդը։
Չի հիշում՝ առաջինը մոտեցել է Նորիկ Դավթյանը, թե երկուսով են մոտեցել, որևէ հստակ կարգ չկա, թե կոնկրետ ով պետք է մոտենա, եթե երկու ուղևոր է կամ մեկ ուղևոր մեկ վարորդ, ամեն մեկը մյուսին հսկողության տակ է պահում։ Իրենց՝ մեքենան կանգնեցնելուց հետո մինչև մյուս մեքենային մոտենալը տևել է շուրջ 20 վայրկյան և ավել։ Այդ ընթացքում համակարգչի միջոցով նույնականացվել է մեքենան։ Շարժը նկատել է դեռ մեքենայից չիջած, բայց իրենց մեքենան կայանած վիճակում։ Դեմքով էլ են հասկացել, որ փոխվել են, արտաքին տեսքից էլ՝ ֆիզիկապես մարմնի չափերն էլ են տարբեր եղել, հագուստի գույնը, գիշերային ժամը, այդ ամենը փաստում էր փոխելու հանգամանքը։ Եթե տրանսպորտային միջոցի ապակիները մգացված լինեին, անհնար կլիներ այդ ամենը տեսնել, բայց տվյալ մեքենայի ապակիները մգացված չեն եղել, հակառակ պարագայում կտուգանվեր դրա համար։
Նման պարտականություն չկա, որ իրենց ամրակցված տեսախցիկների տեսաձայնագրությունները տվյալ պահին ցույց տան իրավախախտում կատարած անձին, քանի որ նման տեխնիկական միջոցներով ոստիկանությունը համալրված չէ, որ տեղում ցույց տան, բայց նկարահանումը կատարվում է բարձր որակով և բողոքարկման ընթացքում ներկայացվում է տեսաձայնագրությունը։ Չի հիշում ամրագոտին ամրացված է եղել, թե ոչ, քանի որ այլ ընթացք է ստացել դեպքը և խոսակցություն չի գնացել ամրագոտիների համար։
Երբ իրենք մոտեցել են մեքենային, նրանք դեռ նստած են եղել մեքենայի մեջ։ Վերջում, երբ իրենք պնդել են, որ վարորդը Հունանն է եղել, որևէ մեկը այդ հանգամանքը չի ընդունել։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 80-83, 84-86)
11․ Վկա Անդրանիկ Արտավազդի Վարոսյանի ցուցմունքը, որի համաձայն՝ Հունան Ռուստամյանն իր ընկերն է։ Դեպքի օրը ինքը և Հունանը միասին տեղ գնալիս են եղել, իր մեքենան կանգնեցրել են։ Պարեկն իր հետևից է եղել, բարձրախոսով հայտարարել է, որ կանգնեցնի մեքենան, ինքն էլ կանգնեցրել է, պատուհանը բացել է՝ վարորդական իրավունքը և մեքենայի տեխանձնագիրը տրամադրել է ու խոսակցությունը շարունակվել է։ Ոստիկանը նայել է փաստաթղթերն ու ասել, որ վարորդը ոչ թե ինքն է, այլ Հունանը, ինքն էլ պատասխանել է, որ Հունանի մեքենան է, բայց ինքն է վարում, հետո խոսակցությունը թեքվել է դեպի Հունանը։ Ինքն է վարել, որովհետև Հունանը վարորդական իրավունքի վկայական չունի, բացի այդ գնացել է այդ օրը Հունանին տեսնելու ու ինքն է վարել, մասին ման են եկել։ Դեպքը տեղի է ունեցել 2024 թվականի ամռանը, հանդիպել են միմյանց երեկոյան ժամի։ Գնացել էր Հունանի տուն հյուր, հետո մեքենան վերցրել են ու գնացել ման գալու։ Հունանը բնակվում է Բանգլադեշի Բ1 թաղամասում։ Մեքենայով ման գալիս են եղել ու միմյանց հետ շփվել, դրանից առաջ երկար ժամանակ չէին հանդիպել։ Մինչև դեպքը Հունանին հանդիպել էր ժամ, ժամուկես առաջ, կոնկրետ չի կարող ասել, այդ ընթացքում նաև կանգնել են, խանութ մտել, ծխախոտ գնել։ Ինքը բնակվում է Ախպարաշենում։ Երևան քաղաքի Թամանցիներ փողոցով մեքենայով անցնելիս են եղել դեպի 3-րդ մասի կողմը, որ գնային տուն, իր և Հունանի տները մոտ են։ Ղեկին ինքն է եղել, ինքն է վարել, այն որ տվյալներ կան, որ Հունանն է եղել ղեկին, սխալ է։ Պնդում է, որ ինքն է մեքենան վարել, պարեկները դիմացից տեսել էին, որ ինքն է ղեկին եղել, երևի Հունանի հանդեպ «ասիմպատիա» է եղել կամ ուրիշ հակում, ու այդպես խոսակցությունը թեքվել է դեպի Հունանի կողմը։ Տեղի ունեցածն այդպես է մեկնաբանում, որովհետև նման դեպք նախկինում չի եղել, որ պարեկը միանգամից մյուս մարդու վրա խոսակցությունը տանի, ինքը եղել է վարորդը, իսկ տվյալ դեպքում ոստիկանները տեսել են, որ ինքն է եղել ղեկին ու, քանի որ հետո խոսակցությունը Հունանի հանդեպ է եղել, դրանից էլ ներքին համոզմունք է եղել կամ մտածել է, որ տվյալ մարդը դուրները չի եկել, կամ ուրիշ բան։ Եթե այլ բան չկա, ուրեմն տեսիլքներ է աչքներին երևացել։
Անընդհատ լարված խոսակցությունը դեպի Հունանի կողմն է եղել։ Ինքն ասել է, որ ինքն է վարորդը և առաջարկել խմածության համար իրեն ստուգեն, բայց նրանք հակված էին դեպի Հունանը ու, նրա խմածությունն էին ուզում անընդհատ ստուգել։ Ինքը ասել է, որ ղեկին ինքն է եղել ու եթե պետք է ակտն իր վրա գրեն, եթե ակտի հարց է, իսկ ոստիկանները չէին համաձայնվում՝ ասելով որ ինքը չի եղել ղեկին, և ինքը շարունակել է պնդել, որ ինքն է եղել։ Քանի որ Հունանը չի ունեցել վարորդական իրավունք, իր կարծիքով, նրանք դրա համար են հակված եղել հարցն այդպես առաջ տանել։ Իրենք գիտակից մարդիկ են, ընտանիքի տեր և հասկանում են, որ եթե Հունանը վկայական չունի ինչու պետք է մեքենա վարի։ Հունանն աշխատում է Մալաթիայում ու ոտքով է գնում աշխատանքի, դեպքեր են լինում, որ ինքը գնում է Հունանի հետևից ու վարում է նրա մեքենան։ Ինքը չի նկատել, որ Հունանն ալկոհոլի ազդեցության տակ լիներ։ Իր կողմից Հունանի մեքենան վարելու նպատակը եղել է միմյանց հետ շփվելը, մեքենայով պտտվելը, շատ անձնական հարցեր են ունեցել, զրուցելով պտտվել են։ Չեն նստել բակում, այլ որոշել են քաղաքում շրջել ու ցրվել, հետո գնալ տուն։
Մեքենան կամ «Քեմրի» է եղել կամ «Կորոլա», բայց համարանիշները չի հիշում։ Իր հիշելով 2 կամ 3 տարի է, ինչ Հունանը գնել էր այդ մեքենան։ Մեքենայի դիմացի ապակիները մգացված չեն եղել, իսկ հետևի մեծ ապակին ու կողայիները մգացված են եղել՝ իր իմանալով։ Մգացվածության աստիճանն այնպիսինն է, որ տեսանելի չէ։ Չի փորձել նշված մեքենայի մեջ տեղափոխվել տեղերով, բայց տեսանելի աչքով, որ նայում է իր կարծիքով հնարավոր չէ։ Քննիչի կողմից առաջարկ չի ստացել փորձարարության անել, որ դիրքը փոխեն ու մյուս նստատեղին նստեն։ Հասակը մոտավոր 1․80 սմ է, ընկերը նույնպես այդ հասակն ունի։ Երբ նստում է մեքենայի մեջ գլխավերևում շատ քիչ տեղ է մնում։ Չի պատահել երբևէ, որ ուղևորի նստատեղից տեղափոխվի վարորդի նստատեղին ու այդ կողմով դուրս գա։
Երբ ոստիկանության աշխատակիցները կանգնեցրել են, ինքը գտնվել է ղեկին ու մեքենայից չի իջել, նրանք են մոտեցել, ինքը պատուհանն իջեցրել է ու փաստաթղթերը տրամադրել։ Նշված փողոցում, որտեղ իրենց կանգնեցրել են, աղջիկներ են կանգնում, անցնելուց մի փոքր դանդաղեցրել է մեքենան, իսկ ոստիկանները երևի մտածել են, որ ինչ-որ բան կա ու ձայնային ազդանշան են տվել և հետևից էլ կանգնեցրել։ Ոստիկանության մեքենան հետևից է եկել, ինքը չի հիշում, որ իրեն դիմացից ազդանշան տան ու պտտվեն, կանգնեցեն։ Նշված հատվածում մի փոքր դանդաղեցրել է, հետևից ազդանշան են տվել, իսկ ինքը կանգնեցրել է։
Ոստիկաններին ամրակցված են եղել տեսախցիկներ։ Ընթացքում նրանք ասել էին, որ տեսախցիկների առաջ են։ Ինքը տրամադրել է փաստաթղթերը, սկզբից նայել են վարորդական վկայականը, ասել է, որ Անդրանիկ Վարոսյանն ինքն է, հետո տեխանձնագիրն են կարդացել, որ գրված է Հունան Ռուստամյան, իսկ Հունանն ասել է, որ նա է, հետո ոստիկանները նայեցին երկուսի դեմքին, ու խոսակցությունը թեքվեց դեպի Հունանը՝ ասելով, որ իրենք փոխվել են ու վարորդը Հունանն է։ Ինքը չի համաձայնել ու ասել է, որ վարորդն ինքն է, բայց մեքենան Հունանին է պատկանում, հետո Հունանն է սկսել նրանց հետ խոսել։ Հետո մյուս պարեկն է եկել մեքենայի միջից ու ասել, որ իրենք դուրս գան մեքենայից։ Երբ դուրս են եկել անիմաստ զրուցներ են շարունակվել։ Արձանագրություն չեն կազմել ու փաստաթուղթ իրեն չեն տրամադրել, անընդհատ ցանկացել են Հունանի խմածությունը ստուգել, իսկ ինքն ասել է, որ ինքն է վարորդը և իրեն պետք է ստուգեն ու անընդհատ նույն խոսակցությունն է գնացել, ինքն ասել է, եթե պետք է ակտ գրեն, թող գրեն, կամ եթե ուզում են Հունանի վրա գրեն, ավարտեն գնան, արդեն գիշերվա ուշ ժամ է։ Ոստիկաններն ասել են՝ ոչ, հետո Հունանին ցանկացել են տանել նարկոդիսպանսեր, որ Հունանից արյան անալիզ վերցնեն, քանի որ տեղում Հունանը հրաժարվել է ստուգում անցնելուց, ասել է, որ նա չէ վարորդը, ինչու պետք է ստուգվի։ Հետո Հունանին տարել են, ինքը նստել, սպասել է, նրանք գնացել-եկել են, իր վարորդական վկայականը հետ են տվել իրեն ու բարի ճանապարհ մաղթել։ Հունանը նստել է կողքը ու գնացել են տուն։
Նշված մեքենան քիչ է վարել։ Դեպքից առաջ եղել է դեպք, որ մեքենան վերցնի ու ընտանիքով տեղ գնան, քանի որ ինքը մեքենա չունի։ Շատ վաղուց է ունեցել։ Չի նկատել, որ Հունանն ալկոհոլ օգտագործած լիներ ու մինչ այդ միասին ալկոհոլ չէին օգտագործել։ Իր կարծիքով Հունանը հրաժարվել է խմածության համար ստուգման ենթարկվել, որովհետև ոստիկանները լարվել էին նրա հանդեպ ու ասում էին, որ նա է վարորդը, իսկ Հունանը երևի լարվել էր նրանց դեմ ու ասում էր, որ նա չէ վարորդը՝ ինչու պետք է ստուգվի։ Ինքը ոստիկանների պահանջը կատարել է։ Այդ փողոցում այլ մեքենաներ նույնպես եղել են ու շատ։
Դատարանի հարցադրմանը, թե դիմացից եկող ոստիկանական մեքենա նկատել է, թե ոչ, պատասխանել է, որ, երբ ինքը դանդաղացրել է մեքենան, այդ պահին աջ կողմ նայելիս է եղել կարճ զգեստով աղջիկներին։ Լուսավորություն ու տեսանելիություն եղել է տվյալ փողոցում։ Ոստիկանների հայտնած տվյալները, որ դիմացից իրենց տեսել են ու Հունանի դեմքն էին ֆիքսել, իսկ երբ հետևից են մոտեցել մեքենան տարօրինակ շարժվել է՝ ոստիկանների աչքերի տեսիլքն է, իրենք մեքենայում շարժումներ չեն արել։ Հունանին մեքենայի մեջ նստած տեղում նկարել են ու ծրագրով ստուգել, ու ասել, որ Հունանը վարորդական վկայական չունի ու խոսակցությունը թեքել Հունանի վրա։ Իրեն էլ են ստուգել։ Ինքը գիտի, որ Հունանը վարորդական վկայական չունի, քանի որ այդ դեպքով միասին են եղել, ու տեղյակ է, որ Հունանը չի վերականգնել վարորդական իրավունքը։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 53-56, 57-60)
12. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից Հունան Նորիկի Ռուստամյանի վերաբերյալ 2024 թվականի հուլիսի 27-ին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180412686 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ Երևան քաղաքի Թամանցիներ փողոցում ժամը 01։55-ին տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձը հրաժարվել է (խուսափել է) սթափության վիճակի զննություն անցնելուց, վարորդը հրաժարվել է ստորագրելուց։
Առկա է ձեռագիր գրառում «վարորդը ես չեմ, ես եղել եմ ուղևորը»։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 4, 20)
13. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, վարորդի սթափության վիճակի զննության թիվ 000798 ուղեգիրը, որի համաձայն՝ Հունան Նորիկի Ռուստամյանը 2024 թվականի հուլիսի 23-ին, ժամը 02։45-ին ներկայացվել է սթափության վիճակի զննության։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 5, 20)
14. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, «Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն» ՓԲ ընկերության կողմից կազմված բուժհաստատությունների կողմից վարորդի սթափության վիճակի զննության թիվ 310 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ Հունան Նորիկի Ռուստամյանը 2024 թվականի հուլիսի 23-ին, ժամը 02։45-ին հրաժարվել է զննությունից (նշելով, որ ինքը վարորդ չէ)։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 6, 20)
15. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից Հունան Նորիկի Ռուստամյանի վերաբերյալ 2023 թվականի հունիսի 06-ին կազմված վարչական իրավախախտման թիվ 8180252509 արձանագրության և 2023 թվականի հունիսի 06-ի որոշման պատճենները, որոնց համաձայն՝ Հունան Նորիկի Ռուստամյանը 2023 թվականի մայիսի 26-ին՝ ժամը 01։05-ին, Երևան քաղաքի Անդրանիկի փողոցում վարել է տրանսպորտային միջոցը՝ ոչ սթափ վիճակում։ Վարորդի արյան մեկ լիտրի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը գերազանցում է մեկ գրամը (1,393)։ «ԿԲԱԿ» սթափության զննության արձանագրություն թիվ 196։
Վերոգրյալի հիմքով՝ Հունան Նորիկի Ռուստամյանը զրկվել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից մեկ տարի ժամկետով։ Հրաժարվել է ստորագրել և ստանալ որոշումը։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 7, 20)
16․ Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, վարորդի սթափության վիճակի զննության թիվ 000749 ուղեգիրը, որի համաձայն՝ Հունան Նորիկի Ռուստամյանը ներկայացվել է սթափության վիճակի զննման «ԿԲԱԿ» ՓԲ ընկերություն։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 8, 20)
17․ Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, «Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն» ՓԲ ընկերության կողմից կազմված բուժհաստատությունների կողմից վարորդի սթափության վիճակի զննության թիվ 196 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ հերթապահ բժշկի կողմից 2023 թվականի մայիսի 26-ին, ժամը 02։00-ին Հունան Նորիկի Ռուստամյանից վերցվել է արյան փորձանմուշ և ալկոմետր սարքով կատարված ստուգման արդյունքում Հ․Ռուստամյանի մոտ ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 1,393 գ/լ:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 9, 20)
18․ Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված տեղեկատվությունը, որի համաձայն՝ Հունան Նորիկի Ռուստամյանը զրկվել է տրասնպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 2023 թվականի հունիսի 06-ից մինչև 2024 թվականի հունիսի 6-ը:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 11, 20)
19․ Զննություն կատարելու մասին 2024 թվականի սեպտեմբերի 05-ի արձանագրությունը, որի համաձայն՝ զննության են ենթարկվել սույն դատավճռի 12-18-րդ կետերում շարադրված ապացույցները։
(դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ 18-19)
20․ Դատարանի որոշմամբ 2025 թվականի ապրիլի 01-ին կատարված փորձարարություն գործողության տեսաձայնագրությունները, որոնց համաձայն՝ մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանի և վկա Անդրանիկ Վարոսյանի մասնակցությամբ դատարանի վարչական շենքի փակ կայանատեղիում իրականացվել է փորձարարություն։ Մեղադրյալին առաջարկվել է նստել իր՝ դեպքի ժամանակ վարված «Տոյոտա Կորոլա» մակնիշի մեքենայի ղեկին, իսկ մյուս մասնակցին՝ առջևի ուղևորի նստատեղին։ Ապա առաջարկվել է նստատեղերն ամբողջությամբ հետ տանել և տարբեր եղանակներով փորձ է արվել ստանալ տեղերով փոխվելու դեպքին համապատասխան իրավիճակ։
Դատարանն առաջարկել է հանրային մեղադրողին, պաշտպանին առաջարկել նաև այլ եղանակներ՝ տեղերով փոխվելու և մեղադրանքում նկարագրված իրավիճակը և դիրքը ստանալու համար. արդյունքում՝ ելնելով մեղադրյալի և վկայի հասակից և մարմնակազմությունից, ավտոմեքենայի սրահի չափերից և սրահի չափերից ու կահավորանքից՝ Դատարանը, հանրային մեղադրողը և պաշտպանը արձանագրել են, որ նման մարմնակազմությամբ անձինք տվյալ մեքենայում և դիրքերում, մի քանի վայրկյանի կամ րոպեի ընթացքում ողջամտորեն չէին կարող տեղերով փոխվել։
(դատական նիստի արձանագրություն)
Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատած փաստական հանգամանքները․
21 . Հետազոտելով սույն դատավճռի 8-20-րդ կետերում շարադրված ապացույցները՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք վերաբերելի են սույն քրեական գործին։ Հիշյալ ապացույցներն իրենց համակցության մեջ գնահատելով՝ Դատարանը գտնում է նաև, որ սույն դատավճռի 12-20-րդ դրանք բովանդակային տեսանկյունից էական հակասություններ չեն պարունակում: Հաշվի առնելով դրանցից յուրաքանչյուրի աղբյուրի հատկանիշները, ձևավորման հանգամանքները, ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք նաև արժանահավատ են:
22․ Դատարանը, պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ գտնում է, որ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան ապացուցված է, որ.
- մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանը 2023 թվականի հունիսի 6-ից մեկ տարի ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի հունիսի 6-ը, զրկվել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից, իսկ զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով այն չի վերականգնել (տե՛ս սույն դատավճռի 15-18-րդ կետերը)։
- 2024 թվականի հուլիսի 23-ին՝ ժամը 01։55-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Թամանցիների փողոցում «Toyota» մակնիշի 37 TL 914 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը կանգնեցվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից (տե՛ս սույն դատավճռի 12-րդ կետը),
- ավտոմեքենան կանգնեցվելուց հետո Հունան Ռուստամյանը հրաժարվել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց (տե՛ս սույն դատավճռի 13-14-րդ կետերը)։
23. Անդրադառնալով սույն դատավճռի 8-11-րդ կետերում շարադրված անձնային ապացույցների արժանահավատության գնահատմանը և դրա համատեքստում՝ «Toyota» մակնիշի 37 TL 914 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանի կողմից վարվելու հանգամանքի ապացուցվածությանը՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել, որ Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում։ Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից։
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը։ Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում։ Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները։
23.1. Անդրադառնալով ցուցմունքի՝ որպես անձնային ապացույցի գնահատման առանձնահատկություններին՝ անհրաժեշտ է նկատի ունենալ, որ ցուցմունքն անձի կողմից նախկինում ընկալած հանգամանքների վերհիշումը և վերարտադրումն է։ Այս տեսանկյունից հարկ է նկատել, որ անձի հիշողությունը չի գործում տեսաձայնագրիչի նման, ուստի այն հաճախ չի պարունակի իրադարձության ամբողջական և ճշգրիտ նկարագրություն։ Հիշողության ճշգրտության վրա կարող են ազդել մի շարք գործոններ, այդ թվում՝ անձնային (օրինակ՝ վախը, հուզմունքը, ոչ սթափ վիճակը), հանգամանքային (օրինակ՝ ընկալման հեռավորությունը, լուսավորությունը, տեղադրությունը և այլն) և սոցիալական բնույթի (օրինակ՝ սեռը, տարիքը և այլն)։
Հիշողության վրա ազդեցություն ունեցող շատ կարևոր երևույթ է նաև աղբյուրի սխալ վերագրումը։ Վերջինը տեղի է ունենում, երբ անձը չի կարողանում ճշգրիտ տարանջատել իր հիշողությունների երկու կամ ավելի աղբյուրները։ Այս դեպքում անձը կարող է ինչ-որ բանի հավատալ դրա մասին մտածելու կամ դրա վրա մտովի կենտրոնանալու պատճառով։ Մասնավորապես՝ անձը կարող է հավատալ, որ իրականում տեղի է ունեցել մի իրադարձություն, որը նա պատկերացրել կամ մտածել է, կամ այն անձը, ում կարծել է որ կլինի հանցագործության վայրում, հաստատ այնտեղ է եղել։ Ըստ էության, այն պատկերը, որն անձը ստեղծում է իր մտքում, երբ մտածում է իրադարձության կամ կոնկրետ անձի մասին, հետագայում շփոթում է իրականում տեղի ունեցածի հետ։
23․2․ Հարցաքննվողի վերարտադրելու ունակության գնահատման շրջանակներում անհրաժեշտ է հաշվի առնել այն նշանները, որոնք վկայում է, որ նա ճշգրիտ կամ ամբողջությամբ չի փոխանցում իրեն հայտնի հանգամանքները (վատ բառապաշար, անհասկանալի լեզու, փաստական մանրամասներով չհիմնավորվող ընդունելի կարծիքներ, անհավանական մանրամասներ, որոնք ողջամտորեն վերագրելի են ոչ ճշգրիտ նկարագրությանը):
Ցուցմունք տալիս հարցաքննվողի վարքագծի գնահատման շրջանակներում անհրաժեշտ է հաշվի առնել վկայի արձագանքման ձևը, այն է՝ արդյոք վկան տալիս է անկեղծ, ազնիվ, պարզ ցուցմունք և պատրաստակամ է հարցերին պատասխանել, արդյո՞ք տրամադրված տեղեկատվությունը ներկայացվում է տրամաբանական և հետևողական ձևով, թե՞ վկան խուսափողական պատասխաններ է տալիս, չի արձագանքում, վիճաբանում կամ տատանվում է պատասխանել (հարցաքննվելու կամ նախորդ հայտարարությունների ժամանակ)։
23․3․ Անդրադառնալով ցուցմունքի բովանդակային հակասությունների գնահատմանը՝ անհրաժեշտ է նշել, որ դրանք կարող են լինել ինչպես ներքին (հակասություններ նույն անձի ցուցմունքների միջև), այնպես էլ արտաքին (հակասություններ այլ ապացույցների հետ)։ Ցուցմունքների համապատասխանությունները և անհամապատասխանությունները դրանց արժանավատության գնահատման էական գործոններ են:
Ընդհանրապես, ցուցմունքներում անհամապատասխանությունները պետք է պատշաճ գնահատման արժանանան նախքան դատարանի կողմից հիմք ընդունվելը։ Երկրորդական հարցերի, այլ ոչ թե մեղադրանքի բուն էության շուրջ անհամապատասխանությունները, կարող են արդարացված լինել: Միևնույն ժամանակ մի շարք աննշան անհամապատասխանություններ կարող են դառնալ շատ էական և պատճառ հանդիսանալ, որ դատարանի մոտ հիմնավոր կասկած առաջանա վկայի ցուցմունքների վստահելիության վերաբերյալ:
Ցուցմունքների միջև անհամապատասխանությունները երկրորդական հարցերի հետ կապված, ինչպիսիք են տևողությունը, արագությունը, հեռավորությունը, որոնք բոլորը կախված են սուբյեկտիվ գնահատականներից, սովորաբար սահմանափակ ազդեցություն են ունենում դրանց վստահելիության վրա, եթե դրանք չունեն ահռելի տարբերություններ: Մանրամասների աննշան տարբերությունները կարող են իրականում բարձրացնել ցուցմունքի արժանահավատությունը, այլ ոչ թե նսեմացնել, քանի որ չափից շատ նմանությունը կարող է վկայել դրանց փոխահամաձայնեցվածության մասին:
Դատարանը պետք է ձեռնպահ մնա չնչին կամ ենթադրյալ անհամապատասխանությունների հիման վրա ցուցմունքներն արժեզրկելուց: Այս դեպքում՝ կասկածը պետք է մեկնաբանվի հարցաքննվողի օգտին:
Ոչ էական անհամապատասխանությունների քանակը որոշ դեպքերում կարող է դառնալ էապես նշանակալի, քանի որ դատարանի մոտ կարող է ողջամիտ կասկած ձևավորել հարցաքննվողի վստահելիության վերաբերյալ:
Եթե կան երկու հավասարապես վստահելի վկաների միմյանց չհամապատասխանող ցուցմունքներ, դրանց գնահատման շրջանակներում կարող են կիրառվել հետևյալ գործնական կանոնները․
• ցուցմունքները պետք է համադրել անվիճելի փաստերի հետ՝ պարզելու համար, թե դրանցից որն է ավելի համադրելի,
• նկատի ունենալ, թե կոնկրետ վկայի համար ինչը կարող էր ավելի հիշարժան լինել, ինչը՝ ոչ,
• նախապատվությունը պետք է տրվի այն վկային, ով լավագույնս գիտի կոնկրետ փաստի մասին,
• երբ հայտնած տվյալը անհավանական է թվում, պետք է լինեն անհերքելի այլ փաստեր, որոնք հաստատեն այն։
Անհամապատասխանությունը կարող է էական լինել կամ չլինել՝ կախված նրանից, թե արդյոք մանրամասնություններում նման սխալները սովորական են և կանխատեսելի, կամ, հակառակը՝ դրանք սխալներ են, որոնցում հավանական չէ սխալվելը և որոնք ճշմարտության նկատմամբ անփութության դրսևորում են կամ կասկածելի են դարձնում դրա վստահելիությունը։
Եթե կան լուրջ անհամապատասխանություններ կամ հակասություններ վճռորոշ վկաների ցուցմունքներում, կամ եթե կան այլ հակասական ապացույցներ, դատարանը պետք է զգուշորեն և մանրակրկիտ գնահատի դրանք: Դատարանը պարտավոր է բոլոր ապացույցները գնահատել ամբողջության մեջ, հատկապես, երբ կասկածի տակ է դրվում դրանց վստահելիությունը և/կամ արժանահավատությունը: Այնուամենայնիվ, փաստերի անհամապատասխանությունները, որոնք անհրաժեշտ չեն գործը լուծելու տեսանկյունից՝ դատարանի կողմից լուծում չեն պահանջում:
24. Վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումների համատեքստում Դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ ըստ մեղադրյալի և բոլոր վկաների ցուցմունքների՝ ավտոմեքենայում գտնվել են մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանը և վկա Անդրանիկ Վարոսյանը (տե՛ս սույն դատավճռի 8-11-րդ կետերը)։
Ըստ ավտոմեքենան կանգնեցրած ոստիկանության աշխատակիցներ Նորիկ Դավթյանի և Ռաֆիկ Աթոյանի ցուցմունքների՝ երբ իջել են իրենց ծառայողական ավտոմեքենայից և մոտեցել «Toyota» մակնիշի ավտոմեքենային՝ վարորդի նստատեղին նստած է եղել Անդրանիկ Վարոսյանը, իսկ ուղևորի նստատեղին՝ Հունան Ռուստամյանը, սակայն մինչ մեքենան կանգնեցնելը դրան հանդիպակած երթևեկելիս իրենք հստակ տեսել են, որ ղեկին նստած է եղել Հունան Ռուստամյանը, իսկ մեքենան իրենց կողմից կանգնեցնելուց հետո տարօրինակ շարժ են նկատել դրանում, ինչից ելնելով էլ՝ հայտնում են, որ նրանք տեղափոխվել են մինչև իրենց մոտենալը (տե՛ս սույն դատավճռի 9-10-րդ կետերը)։
Վերոգրյալ ցուցմունքների գնահատման տեսանկյունից Դատարանը հիմք է ընդունում այն, որ մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանը գործի ելքով շահագրգռված անձ է, իսկ վկա Անդրանիկ Վարոսյանը նրա ընկերն է։
Մյուս կողմից՝ Դատարանի համար հատկանշական է այն, որ վկա Նորիկ Դավթյանը նաև հայտնել է, որ Հունան Ռուստամյանին նախկինում մի քանի անգամ տեսել է մեքենան վարելիս, կանգնել է, նորից վարել է ու կասկած է հարուցել, բայց տվյալ պարագայում երկրորդ շարքում կանգնած ժամանակ մի քանի անգամ հայտարարել են և, քանի որ վարորդը ոչ սթափ վիճակում է եղել, դրա համար էլ ռեակցաները թուլացել էին, իսկ արդեն կանգնեցնելիս պարզվել է, որ փոփոխություն է եղել, ինչքան նշված մեքենան երթևեկության մեջ նկատել է, վարորդը եղել է միայն Հունանը, ակնհայտ տեսանելի ոչ սթափ վիճակի առկայություն է եղել, դրա համար այդ մեքենային ավելի ուշադիր է եղել (տե՛ս սույն դատավճռի 9.1-րդ կետը)։ Այս տեսանկյունից դատարանը պետք է գնահատման արժանացնի աղբյուրի սխալ վերագրման երևույթի (անձը կարող է ինչ-որ բանի հավատալ՝ դրա մասին մտածելու կամ դրա վրա մտովի կենտրոնանալու պատճառով։ Մասնավորապես` անձը կարող է հավատալ, որ իրականում տեղի է ունեցել մի իրադարձություն, որը նա պատկերացրել կամ մտածել է, կամ այն անձը, ում կարծել է, որ կլինի հանցագործության վայրում, հաստատ այնտեղ է եղել։ Ըստ էության, այն պատկերը, որն անձը ստեղծում է իր մտքում, երբ մտածում է իրադարձության կամ կոնկրետ անձի մասին, հետագայում շփոթում է իրականում տեղի ունեցածի հետ) ողջամիտ հավանականությունը՝ այն հաշվառմամբ, որ վկան կենտրոնացած է եղել տվյալ մեքենայի և դրա ղեկին, ըստ իր պնդման, մշտապես Հունան Ռուստամյանին տեսնելու հանգամանքների վրա, ինչը բարեխիղճ մոլորության հնարավորության պայմաններում օբյեկտիվորեն կարող է նվազեցնել նրա հայտնած տվյալի արժանահավատությունը։ Այս տեսանկյունից Դատարանը հաշվի է առնում նաև այն, որ վկա Ռաֆիկ Աթոյանը վկա Նորիկ Դավթյանի գործընկերն է, իսկ դեպքի պահին նրանք միասին են ծառայություն իրականացրել, դրանից հետո էլ շարունակել են աշխատել նույն վայրում։
Դատարանի համար հատկաշնական է նաև քննարկվող վկաների հիշողության ճշգրության վրա ազդող հանգամանքային գործոնները՝ մասնավորապես այն, որ մեքենան նկատել են շարժման ընթացքում, եղել է գիշերային ժամանակ և լուսավորության ցածր պայմաններ, մեքենայում գտնվող անձանց տեսել են մեքենայի ապակիների միջով թե՛ իրենց և թե՛ մյուս մեքենաների շարժման մեջ գտվելու ընթացքում։
Այսպիսով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են սույն դատավճռի 8-11-րդ կետերում շարադրված ապացույցների արժանահավատությունը նվազեցնող մի շարք գործոններ, իսկ 9-10-րդ և 8-րդ ու 11-րդ կետերում շարադրված ապացույցների միջև առկա են էական հակասություններ, ուստի դրանց գնահատումը, այդ թվում՝ բավարարության տեսանկյունից, Դատարանը պետք է կատարի դրանք այլ աղբյուրներում պարունակվող տվյալների հետ համադրելու արդյունքում։ Այսպես՝ վկաներ Նորիկ Դավթյանը և Ռաֆիկ Աթոյանը հայտնել են, որ մեքենայում տարօրինակ շարժը նկատել են, իրենց մեքենան նրանց հետևում կայանցելու հետո, երբ դեռ իրենց մեքենայում են եղել, իսկ իրենց մեքենան կայանելուց հետո մինչև այդ մեքենային մոտենալը տևել է 15-20 վայրկյան (տե՛ս սույն դատավճռի 9-10-րդ կետերը)։ Վկա Ռաֆիկ Աթոյանը հայտնել է նաև, որ դեմքով էլ են հասկացել, որ փոխվել են, արտաքին տեսքից էլ՝ ֆիզիկապես մարմնի չափերն էլ են տարբեր եղել, հագուստի գույնը, գիշերային ժամը, այդ ամենը փաստում էր փոխելու հանգամանքը (տե՛ս սույն դատավճռի 10-րդ կետը), վկա Նորիկ Դավթյանն էլ իր հերթին հայտնել է, որ դիմագծերով նման չեն եղել, իսկ հագուստներով չի հիշում (տե՛ս սույն դատավճռի 9-րդ կետը)։
Վերջինից ելնելով՝ մեղադրյալի և վկա Անդրանիկ Վարոսյանի արտաքինի անմիջական ընկալման (մարմնակազմության և դիմագծերի՝ վերացարկված մակարդակում նմանության) և ավտոմեքենայի, այդ թվում՝ սրահի բնութագրիչ հատկանիշների հաշվառմամբ էլ Դատարանն իր նախաձեռնությամբ կատարել է փորձարարություն ապացուցողական գործողությունը, որի արդյունքում Դատարանի և մասնակիցների (առնվազն հանրային մեղադրող և պաշտպանի) անմիջական ընկալմամբ ապակիների միջով դիտարկելիս մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանը և վկա Անդրանիկ Վարոսյանը արտաքինից առաջին հայացքից կարող են նման թվալ, իսկ նրանց հասակների (բարձրահասակ), հարաբերականորեն խոշոր մարմնակազմության և ավտմեքենայի սրահի հարաբերականորեն փոքր լինելու, վարորդի նստատեղի և դրա կողքի ուղևորի նստատեղի միջև առկա փոխանցման տուփի կառուցվածքի պայմաններում ողջամտորեն անհնարին է թվում և առնվազն անհասկանալի մնում կարճ ժամանակահատվածում (վայրկյանների, անգամ րոպեների) մեղադրյալի և վկա Անդրանիկ Վարոսյանի կողմից տեղերով փոխվելու հնարավորությունը (տե՛ս սույն դատավճռի 20-րդ կետը)։
Վերոգրյալի պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ վկաներ Նորիկ Դավթյանի և Ռաֆիկ Աթոյանի հայտնած տվյալները չեն համընկնում, ավելին՝ ողջամտորեն կասկածներ են առաջացնում փորձարարության արդյունքում Դատարանի կողմից անմիջականորեն ընկալված, արձանագրված և կողմերի կողմից չվիճարկվող տվյալների պայմաններում։ Այս համատեքստում Դատարանը գտանահատում է նաև անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցի (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի 3-րդ մաս)՝ վկաներ Նորիկ Դավթյանին և Ռաֆիկ Աթոյանին ամրակցված տեսախցիկների տեսագրությունների բացակայությունը, որոնք հնարավոր չի եղել ստանալ դրանց պահպանման ժամկետներում մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից չպահանջվելու արդյունքում։
Ամփոփելով վերագրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ավտոմեքենան մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանի կողմից վարելու հանգամանքի ապացուցվածության վերաբերյալ Դատարանի մոտ առկա են ողջամիտ և չփարատված կասկածներ։ Հետևաբար Դատարանը գտում է, որ հետազոտված ապացույցների համակցությունը սույն դեպքում բավարար չէ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հիմնավորված գնահատելու համար այն, որ տվյալ մեքենան դեպքի պահին վարել է մեղադրալ Հունան Ռուստամյանը։
Պատճառաբանական մաս.
25․ ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն․
«Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
(…)
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
(…)։»:
Նույն օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի համաձայն․
«1. Վերդիկտ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը․
1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված հարցերից որևէ մեկին ժխտական պատասխան տալու դեպքում դատարանը կայացնում է արդարացման վերդիկտ։
3. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված բոլոր հարցերին հաստատական պատասխան տալու դեպքում դատարանը կայացնում է մեղադրական վերդիկտ, որով սահմանում է նաև, թե ապացուցված արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման:
4. Մեղադրական վերդիկտը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատաքննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա, հանգում է մեղադրյալի մեղավորության մասին հետևության:
(…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(...)
2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
(...)
5. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձը համարվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող, եթե նա սահմանված կարգով չի ստացել տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական կամ սահմանված կարգով ստացել է վարորդական վկայական, սակայն օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով չի վերականգնել տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը, բացառությամբ ուսումնական վարման դեպքերի:»:
25․1․ Եզրափակիչ դատական ակտը պետք է հիմնված լինի ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա, և քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող, մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցությամբ, որը կբացառի ցանկացած հիմնավոր կասկած տվյալ փաստական հանգամանքի ապացուցվածության վերաբերյալ։ Գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով: Ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում:
26․ Վերը շարադրված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների համատեքստում գնահատելով սույն դատավճռի 22-րդ և 24-րդ կետերում կատարված վերլուծությունները և հաստատված փաստական հանգամանքները՝ չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելով՝ Դատարանը գտնում է, որ Դատարանում հետազոտված ապացույցներով «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան չի ապացուցվել մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանի կողմից իրեն մեղսագրված արարքը կատարելու հանգամանքը։
27․ Անդրադառնալով խափանման միջոցի՝ բացակայելու արգելքի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ արդարացման դատավճիռ կայացվելու պայմաններում այն պահպանելու իրավաչափության պայմանները վերացել են, հետևաբար մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցն անհրաժեշտ է վերացնել։
28. Անդրադառնալով արտավարութային փաստաթղթեր ճանաչված ապացույցներին՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք անհրաժեշտ է պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
29. Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի, գույքի վրա արգելանք դնելու, վարույթային ծախսերի, իրեղեն ապացույցների վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերը համարում է լուծված։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ, 347-350-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
1. Ճանաչել և հռչակել մեղադրյալ Հունան Նորիկի Ռուստամյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ նասով նրան վերագրված արարքը կատարելու մեջ և նրան արդարացնել` մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելն ապացուցված չլինելու հիմքով:
2. Մեղադրյալ Հունան Նորիկի Ռուստամյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, վերացնել:
3. Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ ԱՆԻ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
քրեական գործ թիվ ԵԴ1/3513/01/24
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը,
ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ՝ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ,
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Լ․ՄԱԿԱՐՅԱՆԻ,
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ,
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ՇԵՆԳԱՎԻԹ ՎԱՐՉԱԿԱՆ
ՇՐՋԱՆԻ ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱԽԱԶ Դ․ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ,
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Հ․ՌՈՒՍՏԱՄՅԱՆԻ,
ՊԱՇՏՊԱՆՆԵՐ՝ Ս․ՍԵԴՈՅԱՆԻ,
Գ․ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ,
2025 թվականի ապրիլի 11-ին Երևան քաղաքում
դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Հունան Նորիկի Ռուստամյանի՝
(ծնված՝ 1987 թվականի մարտի 20-ին, Արարատի մարզի Փոքր Վեդի գյուղում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, ըստ իր հայտարարության՝ խնամքին երեք անչափահաս երեխա, որպես անհատ ձեռնարկատեր զբաղվում է առևտրով, հաշվառված է ...)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական ընթացքը.
1. 2024 թվականի օգոստոսի 28-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում (այսուհետ՝ նաև Նախաքննության մարմին) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-3132-24 քրեական վարույթը։
2․ Հսկող դատախազի 2024 թվականի սեպտեմբերի 9-ի որոշմամբ քննիչի միջնորդության հիման վրա Հունան Նորիկի Ռուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
3․ Նախաքննության մարմնի կողմից 2024 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Հունան Նորիկի Ռուստամյանին ներկայացվել է մեղադրանք:
4․ Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի սեպտեմբերի 11-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հունան Նորիկի Ռուստամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է բացակայելու արգելք:
5. 2024 թվականի նոյեմբերի 29-ին թիվ 60313224 քրեական վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում։
2024 թվականի դեկտեմբերի 3-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Նախնական դատալսումներով դատական նիստը նշանակվել է նույն թվականի դեկտեմբերի 5-ին։
6. 2025 թվականի ապրիլի 10-ին կայացվել է արդարացման վերդիկտ՝ մեղադրյալին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով վերագրվող փաստական հանգամանքներն (արարքը) կատարելն ապացուցված չլինելու հիմքով:
Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
7. Մեղադրյալ Հունան Նորիկի Ռուստամյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է ներկայացվել հետևյալ արարքի համար. «(...) նա, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, հրաժարվել և խուսափել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց։
Այսպես.
Հունան Ռուստամյանը, օրենքով սահմանված կարգով 2023 թվականի հունիսի 06-ից 1 տարի ժամկետով զրկվելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով այն չվերականգնելով, 2024 թվականի հուլիսի 23-ին՝ ժամը 01։55-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Թամանցիների փողոցում վարել է «Toyota» մակնիշի 37 TL 914 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կանգնեցվելուց հետո՝ հրաժարվել և խուսափել սթափության վիճակի զննություն անցնելուց։»:
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
8. Մեղադրյալ Հունան Նորիկի Ռուստամյանի ցուցմունքը, որի համաձայն՝ մեքենան եղել է 2020 թվականի ատադրության և «Տոյոտա Կորոլա» մակնիշի։ Ապակիները չորս կողմից մգացված են եղել, դիմացի երկու ապակիները նույնպես։ Նախկինում ոստիկանները չեն կանգնեցրել և պահանջել, որ հեռացնի մգեցումները։ Վերջերս են զգուշացրել, ու ինքը պոկել է դրանք։ Այն ժամանակ, երբ պարեկային ծառայության աշխատակիցները կանգնեցրել են, դիմացի երկու ապակիները բարձրացված են եղել։ Դեպքը եղել է ամռանը՝ հունիս կամ հուլիս ամսին, գիշերվա ուշ ժամի։ Նշված օրը Բանգլադեշից դուրս են եկել դեպի 1-ին մասի կողմը։ Վարողը Անդրանիկն է եղել։ Անդրանիկը գիտի, որ ինքը վարորդական վկայական չունի, ինքը նստել է Անդրանիկին կողքը ու ասել, որ նա վարի։ Պարեկների ցուցմունքը լսել է և կարծում է, որ տրամաբանորեն անհնար է այդ մեքենայի մեջ տեղափոխվել, իսկ երկրորդ տարբերակն այն է, որ մեքենան իրենն է, ինքը զրկված է վարորդական իրավունքից, ուստի այդպիսի արձանագրություն են կազմել։
Իրենք դանդաղ գնում էին այդ փողոցով, երբ ոստիկանության ավտոմեքենան հետևներից եկավ ու ազդանշան տվեց, իրենք միանգամից կանգնեցին։ Ազդանշան տալը, իրենց կանգնելը ու պարեկի մոտենալը տևել է մի քանի վայրկյան։ Իր հասակը մոտ 1․80 սմ է, երբ նստում է վարորդի նստատեղին, վերևի հատվածում մի փոքր տարածք է մնում։ Չի փորձել, բայց իր կարծիքով անհնար է իր հասակով վարորդի նստատեղից տեղափոխվել կողքի նստատեղին։ Մեքենայի ներսի հատվածում բարձր ու երկար հատված կա, որն անհնարին է դարձնում, մի նստատեղից մյուսը տեղափոխվելը։
Դեպքը եղել է 2024 թվականի ամռանը, սակայն ապակիներն ամբողջությամբ բարձրացված են եղել։ Անդրանիկին հանդիպել է Բանգլադեշում՝ դրսում։ Իրար պատահական են հանդիպել։ Դուրս են եկել ման գալու, քանի որ ինքն էլ զրկված է վարորդական իրավունքից, մեքենան Անդրանիկն է վարել հենց սկզբից։ Թամանցիներ փողոցով ուղղակի անցել են։ Պարեկային ծառայության աշխատակիցները սկզբում վարորդին են մոտեցել ու նկատել են, որ Անդրանիկն է վարորդը, իսկ ինքը կողքը նստած է եղել։ Վարորդական վկայական են ուզել, տվել է, հետո տեխանձնագիր, դա գտնվել է իր դրամապանակի մեջ, ինքն է հանել ու տվել, որից հետո ոստիկանները հարցրել են, թե ում մեքենան է, իսկ ինքը պատասխանել է, որ իրենն է, ու այդպես հետո ասել են, որ տեղաշարժ են եղել։ Նշված պարեկներին առաջին անգամ էր տեսնում, նախկինում չի ճանաչել։ Երբ ասել են, որ ինքն է ղեկին եղել, որևէ կերպ չեն պատճառաբանել, թե ինչից են ենթադրել, ուղղակի ասել են, որ տեղաշարժ են նկատել։ Պնդում է, որ հանդիսացել է ուղևոր։ Միգուցե մինչ այդ ամրագոտի չէին կապել, իսկ երբ կանգնացրել են փորձել են ամրակապվել և միգուցե ոստիկաններն այդպես շարժ նկատած լինեն։ Բայց չի հիշում, մինչև նրանց մոտենալը կապել էին ամրագոտին, թե ոչ։
Ոստիկանների նման վարքագծի պատճառն իր կածիքով այն է, որ իրեն առաջարկում էին սթափության համար ստուգվել, իսկ ինքն ասել է, որ ուղևոր է և կարող է չհամաձայնել արտաշնչել, հետո կանչեցին այլ պարեկների և ստիպելով տարան նարկոդիսպանսեր։ Սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվել է, որովհետև ուղևոր է եղել։ Եթե ալկոհոլ օգտագործած լիներ, տեղյակ չէ այդ գործողությունը որևէ կերպ կազդեր իր վրա, թե ոչ։ Պարզապես մտածել է, որ ուղևոր է և կարող է հրաժարվել այդ զննությունից։
Հերթագրվել էր, որ մասնակցեր քննությանը և ստանա վարորդական իրավունքի վկայական, սակայն ծանուցում չէր ստացել քննություններին մասնակցելու համար։ Իր ավտոմեքենան ներկայում գտնվում է տանը։ Երբ պարեկները կանգնեցրել են ու ասել, որ մեքենայի ապակիների մգեցումը հանի, ինքն է եղել ղեկին, աշխատանքի գնալիս է եղել։ Դեպքի օրը իրեն նույնականացրել են, երբ դուրս է եկել մեքենայից, իսկ երբ ասում էին, որ ինքն է վարորդը, դեռ երկուսով նստած են եղել մեքենայի մեջ։ Այսինքն ինքը նստած է եղել մեքենայի մեջ, երբ ոստիկաններն ասել են, որ տեղաշարժ են նկատել և չի կարող ասել, թե նրանք ի սկզբանե կարող էին իմանալ, որ ինքը վարորդական իրավունքի վկայական չունի, երբ ասում էին, որ վարորդն ինքն է։ Ինքը չի տեսել, որ ոստիկանները հանդիպակած գալիս են, իրենց հետևից են կանգնեցրել, համարները կարդացել են, իրենք էլ կանգնել են։ Ամրագոտիները չի հիշում կապված էին, թե ոչ։ Տեխանձնագիրն իր դրամապանակից հանել է այն ժամանակ, երբ ոստիկանները պահանջել են։ Մեքենան դանդաղ անցնելիս է եղել, երբ կանգնեցրել են։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 37-39, 46-48, 84-86)
9․ Վկա Նորիկ Մամիկոնի Դավթյանի ցուցմունքը, որի համաձայն՝ Հունան Ռուստամյանին ճանաչում է որպես վարորդ, առնչվել է ծառայության բերումով։ 2021 թվականի հուլիսի 07-ից ծառայում է ՀՀ ՆԳՆ պարեկային ծառայությունում։ 2024 թվականի հունիս ամսին կանգնեցրել է մեքենան, վարորդը հայտնել է, որ ինքը չի եղել ղեկին, բայց ինքը պնդել է, որ նա է եղել։ Վարորդը մեքենան կանգնեցրել էր երկրորդ շարքում, դրա համար նրան կանգնեցրել է ու մոտեցել, վարորդը և ուղևորը տեղերով փոխվել են, ինքը դրա մասին քննչականում հայտնել էր։
Նկատել է վարորդին վարելուց և նկատել է, որ փոխվում են մեքենայի մեջ, հետո ուղևորի նստատեղից իջել է Հունան Ռուստամյանը և հայտնել, որ նա չի հանդիսացել վարորդը։ Համոզված է, որովհետև կանգնեցնելու պահին նկատել է, որ վարորդը նա է, արդեն իսկ մոտենալուց մեքենայի մեջ տեղաշարժ է նկատել, որից հետո ուղևորի տեղից իջել է տվյալ քաղաքացին։ Տեղաշարժը նկատել է դիմացի հատվածից։ Պարեկային ծառայության մեքենան կանգնեցրել են իրավախախտում կատարած մեքենայի հետևի մասում, բայց քանի որ ինչպես նշել է երկրորդ շարքում էր կայանված այդ մեքենան, ինքը դիմացից երթևեկելուց տեսել է վարորդին, հետո արդեն պտտվելիս կանգնեցրել է տվյալ տրասնպորտային միջոցը և մոտենալիս նկատել է տեղաշարժը։ Ֆիքսել է, որ տեղերով փոխվել են, քանի որ երկու այլ քաղաքացիներ են և ընդհանրապես իրար նման չեն։ Իսկ երբ Հունան Ռուստամյանին նույնականացրել է տեխնիկական համակարգի միջոցով, պարզվել է, որ քաղաքացին զրկված է եղել տրանսպոտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված է և գտնվում է ոչ սթափ վիճակում։ Նույնականացումը իրականացրել է դիմանկարով։
Տրանսպոտային միջոցը նույնպես նույնականացրել են, իր հիշելով նրա անունով չի եղել։ Հստակ տեսել է, որ վարորդը Հունան Ռուստամյանն է։ Երբ նկատել է փոփոխությունը, մեկ այլ քաղաքացի, ում անուն ազգանունը չի հիշում, հայտնել է, որ ինքն է վարորդը, ինքը պնդել է, որ Հունանն է վարորդը, այդ ընթացքում իրենք նույնականացրել են Հունան Ռուստամյանին և պարզել նրա ինքնությունը։ Հունանը պնդել է, որ ինքը չէ վարորդը, բայց հետո ընկերոջ կամ բարեկամի հետ շփվելիս հայտնել է, որ իրոք ինքն է եղել վարորդը։
Տեսաձայնագրությունները, իր իմանալով, առկա են։ Նկատի ունի իրենց ամրակցված տեսախցիկների տեսաձայնագրությունները, որոնք պահպանվում են 90 օր։
Նույնականացնելուց հետո իրենց պարտականությունն է ալկոմետր սարքի միջոցով ստուգել վարորդի սթափ կամ ոչ սթափ լինելը, բայց վարորդը հրաժարվել է՝ ասելով, որ նա չէ վարորդը, հետո մոտեցել են կախվածությունների ազգային բյուրո։ Ծառայությունը իրականացրել է Ռաֆիկ Աթոյանի հետ։ Քանի որ ավելի քան վստահ է եղել, որ վարորդը Հունան Ռուստամյանն է եղել, ուստի հարկավոր չի եղել մյուս անձից հարցնել նա է վարորդը, թե ոչ, բայց նրանց համար ավելորդ խնդիրներից խուսափելու համար, ինքը մյուս անձի հետ զրուցել է, ու նա էլ է հայտնել, որ իրոք նա չի եղել ղեկին, այլ Հունանն է եղել և հարցրել է ինչ պետք է անեն, ինքն էլ՝ որպես ոստիկան, ծանուցել է օրինական կարգը։ Պնդում է, որ ուղևորը, ով կանգնեցնելուց հետո որպես վարորդ է եղել, խոստովանել է, որ ինքը չի եղել ղեկին։
Մեքենան երթևեկելիս կանգառ է կատարել երկրորդ շարքում, որը խախտում է համարվում, մի քանի անգամ հայտարարել են, որ հեռացնի, բայց մեքենան չի շարժվել, դրանից հետո կանգնեցրել են մեքենան։ Մի քանի անգամ բարձրախոսով հայտարարել են, որ մեքենան դուրս բերեն, բայց ռեակցիա չի եղել, վարքագիծը նաև տարօրինակ է թվացել, և վարորդի վարքագծի կասկած հարուցելու պայմաններում մեքենան կանգնեցվել է, իրենք էլ գտնվում էին ուժեղացված ծառայության մեջ և ունեին թույլտվություն նման պայմաններում մեքենան կանգնեցնել։ Իրենց երթևեկության ուղղությունը եղել է ուղիղ, ոչ թե հանդիպակած, նրանցն էլ է եղել ուղիղ երթևեկություն և կանգառ, շրջադարձ կատարելիս կանգնեցրել են։ Շրջադարարձ են կատարել ու նշված մեքենայի հետնամասում հայտնվելով՝ հայտարարել են, որ ազատի երկրորդ շարքը ու կանգնի դիմացը։ Ինքն արդեն մոտենալիս է եղել ու նկատել տեղաշարժը։ Տեսաձայնագրություններով հստակ երևում էր շարժը, բայց քանի որ չի պահպանվել է ինքը նշում է, որ մարդկային տեղաշարժ եղել է։ Ինքը հետևն է կանգնել ու ապակիների միջոցով է տեսել տեղաշարժը։ Նշված մեքենայի ապակիները ոչ լիարժեք է եղել բարձրացված ու այդպես է տեսել նրա դեմքը, երբ որ պատուհանը իջեցված է եղել մինչև վերջ։ Իսկ շարժը նկատել է պատուհաններն արդեն բարձրացված վիճակում, քանի որ մեքենան լուսային հատվածում է կանգնած եղել և հստակ երևացել է այդքանը, դրա համար էլ պնդել է, որ վարորդը եղել է Հունանը։
Տեղում իրենց ամրակցված տեսագրությունը ցույց տալու հնարավորություն իրենք չունեն, դա կատարվում է բողոքարկման հիման վրա, եթե լիներ հնարավորություն ցույց կտար, այդ պահին ինքը չի կարող ցույց տալ։ Չի հիշում ղեկին եղած անձը ամրակապված է եղել, թե ոչ։ Ինքը հետագայում տեսաձայնագրությունը չի նայել։ Իր իմանալով բողոքարկումը ուշ է եղել, իսկ տեսաձայնագրությունները պահպանվում են 90 օր։ Հիշում է, որ տվյալ դեպքը տեսանկարահանվել է, իր տեսախցիկը ձայնագրել է, բայց նաև տեսախցիկները որոշ ժամանակ անց ինքն իրենով անջատվում է, չնայած հիշում է, որ և՛ ձայնագրվել է և՛ տեսանկարահանվել, այսինքն պատկերն էլ էր երևում, խոսակցությունն էլ էր ձայնագրվում։ Երբ իրենք տեսախցիկը կրում են, աշխատում են այնպես անել, որ պատկերները երևան։ Ինքը չի տեսել տեսաձայնագրությունը, ենթադրում է, որ պետք է երևար։ Չէր կարող շփոթել իրական վարորդին։
Հանդիպակած է երթևեկել, երբ նկատել է, որ խախտում կա, հետո շրջադարձ է կատարել ու մոտեցել այդ մեքենային։ Սպիտակ գույնի «Տոյոտա կորոլա» մակնիշի մեքենա է եղել։ Երկրորդ տղամարդն ավելի կարճահասակ է Հունանից ու ավելի «լիքոտ»։ Իր հիշելով՝ այդ երկու անձանց ազգությունը նույնն էր, բայց բարեկամական կապեր չունեին։ Չի կարող ասել, թե ինչպես են այդքան կարճ ժամանակում երկու տղամարդիկ տեղերով փոխվել այն պարագայում, որ «Կորոլա» մակնիշի մեքենայի սրահը այդքան էլ մեծ չէ։ Մեքենան նույնականացնելով է մոտեցել, ու որոշ ժամանակ է անցնել, վազելով չի մոտեցել։ Հասել է այն ժամանակ, երբ ապակուց նկատել է, որ վարորդը մյուս կողմի վրա էր արդեն ու իջնելուց ասում էր «ես չեմ վարորդը, ես չեմ վարորդը»։ Ուղևորին, ով իջել է ղեկից, չի էլ մոտեցել, քանի որ վստահ է եղել, որ իրական վարորդը փոխվել է։ Դիմագծերով նման չեն եղել, իսկ հագուստներով չի հիշում։ Մեքենան իր հիշելով Հունան Ռուստամյանի անվամբ չի եղել։
Հունան Ռուստամյանին նախկինում մի քանի անգամ տեսել է մեքենան վարելիս, կանգնել է, նորից վարել է ու կասկած է հարուցել, բայց տվյալ պարագայում երկրորդ շարքում կանգնած ժամանակ մի քանի անգամ հայտարարել են և, քանի որ վարորդը ոչ սթափ վիճակում է եղել, դրա համար էլ ռեակցաները թուլացել էին, իսկ արդեն կանգնեցնելիս պարզվել է, որ փոփոխություն է եղել։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 42-45, 46-48, 57-60)
9․1․ Վկա Նորիկ Մամիկոնի Դավթյանի լրացուցիչ ցուցմունքը, որի համաձայն՝ վերարտադրված փորձարարություն գործողության տեսաձայնագրության վերաբերյալ հայտնել է, որ փորձարարությունն իրականացվել է նույն մեքենայով։ Իր համար տեսանելի է, որ մեջտեղում առկա է պահախցիկի հատված կամ ձեռքը դնելու հարմարանք։ Երբ մոտեցել է մեքենային, ներսի նշված հատվածը չի տեսել, քանի որ մութ է եղել, հետո արտաքին զննության ժամանակ իրավունք չունեն մեքենայի մեջ մտնել։ Լուսային իրավիճակը վատն է եղել, և այդ հատվածը չի նկատվել։ Ինքը իր տեսածի համար է վկայություն տալիս, տեսել է, որ վարորդը Հունանն է, մոտենալիս շարժ է նկատել ու տեսել է, որ տեղերով փոխվել են, որը իր համար որպես ծառայող վիրավորական է, դրա համար էլ օրենքով արձանագրել է։
Թե ինչպես պետք է մի քանի վայրկյանում ուղևորը և վարորդը նման իրավիճակում տեղափոխվեին, դա արդեն պահի դրությամբ է լինում։ Այդ հանգամանքը նշում է նաև իր գործընկերը։ Հունան Ռուստամյանին որպես վարորդ նկատելուց հետո, երևի վայրկյանների մեջ է մոտեցել մեքենային, երևի 15 վայրկյան, մեքենան կանգնել է դուռը բացել է, իջել ու մոտեցել։
Մեղադրողի հարցադրմանը, որ նշված մեքենայի այդ հատվածով և նշված մարդկանց մարմնակազմվածքով, որպես վարորդ և որպես ուղևոր, արդյոք հնարավոր է 15 վայրկյանում տեղերով փոխվել, պատասխանել է, որ ծառայությունում շատ պրոֆեսիոնալ է, և ավելի արագ փոխվողների է նկատել, ուղղակի հասցրել է ֆիքսել, իսկ տվյալ դեպքում ինչ նշել է, իր տեսածն է եղել, ու դա չի հերքում, ինքն իր աչքերով տեսածին է հավատում։ Ինքը, երբ մոտեցել է արդեն փոխվել էին և ուղևորն էլ նշել էր, որ փոխվել են, ուղղակի այդ ամենը չի ֆիքսվել։ Ինքն ուղղակի մեքենայի մեջ շարժ է նկատել, թե ինչ պայմաններով, դա արդեն մարդու հմտությունից է կախված, մարդը կարա լինի փոքրահասակ, բայց չկարողանա։ Եթե դեպքի օրը նկատեր մեքենայի մեջտեղում գտնվող հատվածը, միևնույն է իր կարծիքը չէր փոխվի, քանի որ ակնհայտ տեսել է, որ մինչև մեքենան կանգնեցնելը վարորդը եղել է Հունանը։ Նրանք մեքենայից դուրս չեն եկել, ինքը կանգնեցրել է մեքենան, որովհետև տարօրինակ վարքագիծ է նկատել, քանի որ հենց ոստիկանական մեքենայի փարոսիկները տեսնում էին, կանգնում էին, մի քանի անգամ է Հունան Ռուստամյանին տեսել կանգնելուց։ Քանի որ Թամանցիներ փողոցում շատ հաճախ են առանց վարորդական վկայականի մեքենաներ հանդիպում ու ժամը շատ ուշ է եղել, դրա համար կրկնակի ուշադիր է եղել, վարքագիծը տարօրինակ է եղել։ Թե ինչու իրեն ամրակցված տեսախցիկների տեսաձայնագրությունները պահպանելու համար որևէ միջոց չի ձեռնարկվել, քանի որ ի սկզբանե անձը վիճարկում էր նշված հանգամանքը, պատասխանել է, որ տեսախցիկների ծառայությունների համար ուրիշ մասնագետներ են աշխատում, և իրենց անձնակազմը բավականին մեծ է, ու պետք է այլ ծառայություններից գրություն ուղարկվի, որ պահպանվեն տեսագրությունները, տվյալ դեպքում ինքը կարծել է, որ պահպանված է, հետո, երբ իմացել է, որ չի պահպանվել, տխրել է, որովհետև հաստատ պետք կլիներ։ Հատուկ հետապնդումների ժամանակ իրենց կողմից է գրություն ներկայացվում, որ մեքենային հետապնդել են, իսկ նա փախել է, տվյալ դեպքում լինում են վարորդներ, որ ասում են կբողոքարկեն և չեն բողոքարկում, իսկ անձնակազմը մեծաթիվ է, և նրանք չեն կարող, իր կարծիքով, այդքան տեսախցիկ դուրս գրել։
Բավականին ժամանակ է անցել դեպքից, բայց իր հիշելով՝ ղեկին գործընկերն է եղել՝ Ռաֆիկը։ Թե իրենցից ում համար ավելի տեսանելի կլիներ կողքից երթևեկող մեքենայի վարորդը, պատասխանել է, որ մինչև կանգնեցնելը մեքենան արդեն մի քանի անգամ նկատել էին ու տեսել, որ Հունանն է ղեկին նստած, իսկ կանգնեցնելուց հետո շարժ է նկատել, ու պարզվել է, որ Հունանը չէ։
Դատարանի հարցադրմանը, որ փորձարարության արդյունքում պարզվել է, որ մեքենայի մեջ նստած ժամանակ մեղադրյալը և ընկերը դիմագծերով իրար նման են երևացել, արդյոք գիշերը մեքենայի միջից հնարավոր չէր շփոթել, պատասխանել է, որ իր կարծիքով հնարավոր չէ շփոթել, մինչ այդ Հունանին երբևէ չէր տեսել։ Երբ մոտեցել է մեքենային, նրանք նստած են եղել, այլ անձ է ղեկին նստած եղել, պատուհանները իջեցրած, այդ պահին պտտվել և ուղևորի կողմից մոտեցել է իրական վարորդին, դրանից հետո նրանք դուրս են եկել մեքենայից։ Ինչքան նշված մեքենան երթևեկության մեջ նկատել է, վարորդը եղել է միայն Հունանը։ Ակնհայտ տեսանելի ոչ սթափ վիճակի առկայություն է եղել, դրա համար այդ մեքենային ավելի ուշադիր է եղել։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
10․ Վկա Ռաֆիկ Նվերի Աթոյանի ցուցմունքը, որի համաձայն՝ 2022 թվականի ապրիլ ամսից ծառայում է ՀՀ ՆԳՆ պարեկային ծառայությունում։ Հունան Ռուստամյանին տեսել է երկու անգամ, առաջին անգամ, երբ տրանսպորտային միջոցը կանգնեցրել են, երկրորդ անգամ՝ առերեսման ժամանակ քննիչի մոտ։ Դեպքը եղել է 2024 թվականի ամռանը, գիշերային ժամի՝ ժամը 02։00-ի սահմաններում։ Նկատել են տրանսպորտային միջոցը երկրորդ շարքում կանգնած, հաղորդել են, որ շարժվի, այնուհետև գնացել են ու հետ են եկել և տեսել, որ նույն տրանսպորտային միջոցը նույն ձևով երկրորդ շարքում կանգնած է, արդեն այլ տեղ, նորից են հաղորդել, որ տրանսպորտային միջոցը շարժվի և շարժի մեջ, ստուգման նպատակով կանգնեցրել են այն, քանի որ անընդհատ նույն իրավախախտումը թույլ էր տալիս, որ հասկանային վարորդի ինքնությունը։
Տրանսպորտային միջոցը կանգնեցնելուց հետո տարօրինակ շարժ են նկատել մեքենայի մեջ, մեքենան ճոճվում էր, փորձից ելնելով՝ հասկացել են ինչ է կատարվում, քանի որ նման իրավիճակներ շատ են լինում։ Մոտեցել են վարորդին, արդեն հասկացել են, որ փոխվել է վարորդը․ եղել է վերնաշապիկների գույների տարբերություն, մեկի հագին եղել է սպիտակ գույնի վերնաշապիկ, իսկ մյուսինը տարբերվում էր, ըստ այդմ երևում էր, որ փոխվել են, բացի այդ մինչև մեքենան կանգնեցնելը հստակ երևացել է՝ ով է վարորդը, որովհետև իրենց հանդիպակած էր նշված մեքենան, պտտվել են, դրանից հետո կանգնեցրել։ Սպիտակ վերնաշապիկով անձը, իր հիշելով, վարորդն է եղել, հետագայում նա հերքել է, որ ղեկին է եղել, իսկ մյուսը փաստել է դա։ Հունանը սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվել է, նույնիսկ արյան մեթոդով։ Մյուսի նկատմամբ, ով ներկայացել էր որպես վարորդ, գործառույթ չի իրականացվել։ Նրան տեղյակ է պահվել, որ քրեական գործ է հարուցվելու ու հնարավոր է կանչեն ցուցմունք տալու։ Վարորդը սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվել է նաև կախվածությունների ազգային բյուրոյում, պնդելով, որ նա չէ վարորդը։ Ելնելով ՀՀ օրենքներից՝ պարեկային ծառայությունն ինչը տեսել է, դա էլ արձանագրել է։ Ծառայություն իրականացրել է Նորիկ Դավթյանի հետ, ով սպա է։ Մինչև վարորդին մոտենալը Նորիկ Դավթյանի հետ նկատել է, որ մեքենան ճոճվում է, ու անկանոն շարժում կա, մոտենելով նկատել են, որ մեքենայի մեջ երկու հոգի են եղել։ Արդեն իսկ, երբ մոտեցել են բացահայտ երևացել է, որ վարորդը տեղափոխվել է կողքի ուղևորի նստատեղ, նախքան շարժը նկատելը, նրանք նկատել էին՝ ով է վարորդը։
Չի հիշում՝ առաջինը մոտեցել է Նորիկ Դավթյանը, թե երկուսով են մոտեցել, որևէ հստակ կարգ չկա, թե կոնկրետ ով պետք է մոտենա, եթե երկու ուղևոր է կամ մեկ ուղևոր մեկ վարորդ, ամեն մեկը մյուսին հսկողության տակ է պահում։ Իրենց՝ մեքենան կանգնեցնելուց հետո մինչև մյուս մեքենային մոտենալը տևել է շուրջ 20 վայրկյան և ավել։ Այդ ընթացքում համակարգչի միջոցով նույնականացվել է մեքենան։ Շարժը նկատել է դեռ մեքենայից չիջած, բայց իրենց մեքենան կայանած վիճակում։ Դեմքով էլ են հասկացել, որ փոխվել են, արտաքին տեսքից էլ՝ ֆիզիկապես մարմնի չափերն էլ են տարբեր եղել, հագուստի գույնը, գիշերային ժամը, այդ ամենը փաստում էր փոխելու հանգամանքը։ Եթե տրանսպորտային միջոցի ապակիները մգացված լինեին, անհնար կլիներ այդ ամենը տեսնել, բայց տվյալ մեքենայի ապակիները մգացված չեն եղել, հակառակ պարագայում կտուգանվեր դրա համար։
Նման պարտականություն չկա, որ իրենց ամրակցված տեսախցիկների տեսաձայնագրությունները տվյալ պահին ցույց տան իրավախախտում կատարած անձին, քանի որ նման տեխնիկական միջոցներով ոստիկանությունը համալրված չէ, որ տեղում ցույց տան, բայց նկարահանումը կատարվում է բարձր որակով և բողոքարկման ընթացքում ներկայացվում է տեսաձայնագրությունը։ Չի հիշում ամրագոտին ամրացված է եղել, թե ոչ, քանի որ այլ ընթացք է ստացել դեպքը և խոսակցություն չի գնացել ամրագոտիների համար։
Երբ իրենք մոտեցել են մեքենային, նրանք դեռ նստած են եղել մեքենայի մեջ։ Վերջում, երբ իրենք պնդել են, որ վարորդը Հունանն է եղել, որևէ մեկը այդ հանգամանքը չի ընդունել։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 80-83, 84-86)
11․ Վկա Անդրանիկ Արտավազդի Վարոսյանի ցուցմունքը, որի համաձայն՝ Հունան Ռուստամյանն իր ընկերն է։ Դեպքի օրը ինքը և Հունանը միասին տեղ գնալիս են եղել, իր մեքենան կանգնեցրել են։ Պարեկն իր հետևից է եղել, բարձրախոսով հայտարարել է, որ կանգնեցնի մեքենան, ինքն էլ կանգնեցրել է, պատուհանը բացել է՝ վարորդական իրավունքը և մեքենայի տեխանձնագիրը տրամադրել է ու խոսակցությունը շարունակվել է։ Ոստիկանը նայել է փաստաթղթերն ու ասել, որ վարորդը ոչ թե ինքն է, այլ Հունանը, ինքն էլ պատասխանել է, որ Հունանի մեքենան է, բայց ինքն է վարում, հետո խոսակցությունը թեքվել է դեպի Հունանը։ Ինքն է վարել, որովհետև Հունանը վարորդական իրավունքի վկայական չունի, բացի այդ գնացել է այդ օրը Հունանին տեսնելու ու ինքն է վարել, մասին ման են եկել։ Դեպքը տեղի է ունեցել 2024 թվականի ամռանը, հանդիպել են միմյանց երեկոյան ժամի։ Գնացել էր Հունանի տուն հյուր, հետո մեքենան վերցրել են ու գնացել ման գալու։ Հունանը բնակվում է Բանգլադեշի Բ1 թաղամասում։ Մեքենայով ման գալիս են եղել ու միմյանց հետ շփվել, դրանից առաջ երկար ժամանակ չէին հանդիպել։ Մինչև դեպքը Հունանին հանդիպել էր ժամ, ժամուկես առաջ, կոնկրետ չի կարող ասել, այդ ընթացքում նաև կանգնել են, խանութ մտել, ծխախոտ գնել։ Ինքը բնակվում է Ախպարաշենում։ Երևան քաղաքի Թամանցիներ փողոցով մեքենայով անցնելիս են եղել դեպի 3-րդ մասի կողմը, որ գնային տուն, իր և Հունանի տները մոտ են։ Ղեկին ինքն է եղել, ինքն է վարել, այն որ տվյալներ կան, որ Հունանն է եղել ղեկին, սխալ է։ Պնդում է, որ ինքն է մեքենան վարել, պարեկները դիմացից տեսել էին, որ ինքն է ղեկին եղել, երևի Հունանի հանդեպ «ասիմպատիա» է եղել կամ ուրիշ հակում, ու այդպես խոսակցությունը թեքվել է դեպի Հունանի կողմը։ Տեղի ունեցածն այդպես է մեկնաբանում, որովհետև նման դեպք նախկինում չի եղել, որ պարեկը միանգամից մյուս մարդու վրա խոսակցությունը տանի, ինքը եղել է վարորդը, իսկ տվյալ դեպքում ոստիկանները տեսել են, որ ինքն է եղել ղեկին ու, քանի որ հետո խոսակցությունը Հունանի հանդեպ է եղել, դրանից էլ ներքին համոզմունք է եղել կամ մտածել է, որ տվյալ մարդը դուրները չի եկել, կամ ուրիշ բան։ Եթե այլ բան չկա, ուրեմն տեսիլքներ է աչքներին երևացել։
Անընդհատ լարված խոսակցությունը դեպի Հունանի կողմն է եղել։ Ինքն ասել է, որ ինքն է վարորդը և առաջարկել խմածության համար իրեն ստուգեն, բայց նրանք հակված էին դեպի Հունանը ու, նրա խմածությունն էին ուզում անընդհատ ստուգել։ Ինքը ասել է, որ ղեկին ինքն է եղել ու եթե պետք է ակտն իր վրա գրեն, եթե ակտի հարց է, իսկ ոստիկանները չէին համաձայնվում՝ ասելով որ ինքը չի եղել ղեկին, և ինքը շարունակել է պնդել, որ ինքն է եղել։ Քանի որ Հունանը չի ունեցել վարորդական իրավունք, իր կարծիքով, նրանք դրա համար են հակված եղել հարցն այդպես առաջ տանել։ Իրենք գիտակից մարդիկ են, ընտանիքի տեր և հասկանում են, որ եթե Հունանը վկայական չունի ինչու պետք է մեքենա վարի։ Հունանն աշխատում է Մալաթիայում ու ոտքով է գնում աշխատանքի, դեպքեր են լինում, որ ինքը գնում է Հունանի հետևից ու վարում է նրա մեքենան։ Ինքը չի նկատել, որ Հունանն ալկոհոլի ազդեցության տակ լիներ։ Իր կողմից Հունանի մեքենան վարելու նպատակը եղել է միմյանց հետ շփվելը, մեքենայով պտտվելը, շատ անձնական հարցեր են ունեցել, զրուցելով պտտվել են։ Չեն նստել բակում, այլ որոշել են քաղաքում շրջել ու ցրվել, հետո գնալ տուն։
Մեքենան կամ «Քեմրի» է եղել կամ «Կորոլա», բայց համարանիշները չի հիշում։ Իր հիշելով 2 կամ 3 տարի է, ինչ Հունանը գնել էր այդ մեքենան։ Մեքենայի դիմացի ապակիները մգացված չեն եղել, իսկ հետևի մեծ ապակին ու կողայիները մգացված են եղել՝ իր իմանալով։ Մգացվածության աստիճանն այնպիսինն է, որ տեսանելի չէ։ Չի փորձել նշված մեքենայի մեջ տեղափոխվել տեղերով, բայց տեսանելի աչքով, որ նայում է իր կարծիքով հնարավոր չէ։ Քննիչի կողմից առաջարկ չի ստացել փորձարարության անել, որ դիրքը փոխեն ու մյուս նստատեղին նստեն։ Հասակը մոտավոր 1․80 սմ է, ընկերը նույնպես այդ հասակն ունի։ Երբ նստում է մեքենայի մեջ գլխավերևում շատ քիչ տեղ է մնում։ Չի պատահել երբևէ, որ ուղևորի նստատեղից տեղափոխվի վարորդի նստատեղին ու այդ կողմով դուրս գա։
Երբ ոստիկանության աշխատակիցները կանգնեցրել են, ինքը գտնվել է ղեկին ու մեքենայից չի իջել, նրանք են մոտեցել, ինքը պատուհանն իջեցրել է ու փաստաթղթերը տրամադրել։ Նշված փողոցում, որտեղ իրենց կանգնեցրել են, աղջիկներ են կանգնում, անցնելուց մի փոքր դանդաղեցրել է մեքենան, իսկ ոստիկանները երևի մտածել են, որ ինչ-որ բան կա ու ձայնային ազդանշան են տվել և հետևից էլ կանգնեցրել։ Ոստիկանության մեքենան հետևից է եկել, ինքը չի հիշում, որ իրեն դիմացից ազդանշան տան ու պտտվեն, կանգնեցեն։ Նշված հատվածում մի փոքր դանդաղեցրել է, հետևից ազդանշան են տվել, իսկ ինքը կանգնեցրել է։
Ոստիկաններին ամրակցված են եղել տեսախցիկներ։ Ընթացքում նրանք ասել էին, որ տեսախցիկների առաջ են։ Ինքը տրամադրել է փաստաթղթերը, սկզբից նայել են վարորդական վկայականը, ասել է, որ Անդրանիկ Վարոսյանն ինքն է, հետո տեխանձնագիրն են կարդացել, որ գրված է Հունան Ռուստամյան, իսկ Հունանն ասել է, որ նա է, հետո ոստիկանները նայեցին երկուսի դեմքին, ու խոսակցությունը թեքվեց դեպի Հունանը՝ ասելով, որ իրենք փոխվել են ու վարորդը Հունանն է։ Ինքը չի համաձայնել ու ասել է, որ վարորդն ինքն է, բայց մեքենան Հունանին է պատկանում, հետո Հունանն է սկսել նրանց հետ խոսել։ Հետո մյուս պարեկն է եկել մեքենայի միջից ու ասել, որ իրենք դուրս գան մեքենայից։ Երբ դուրս են եկել անիմաստ զրուցներ են շարունակվել։ Արձանագրություն չեն կազմել ու փաստաթուղթ իրեն չեն տրամադրել, անընդհատ ցանկացել են Հունանի խմածությունը ստուգել, իսկ ինքն ասել է, որ ինքն է վարորդը և իրեն պետք է ստուգեն ու անընդհատ նույն խոսակցությունն է գնացել, ինքն ասել է, եթե պետք է ակտ գրեն, թող գրեն, կամ եթե ուզում են Հունանի վրա գրեն, ավարտեն գնան, արդեն գիշերվա ուշ ժամ է։ Ոստիկաններն ասել են՝ ոչ, հետո Հունանին ցանկացել են տանել նարկոդիսպանսեր, որ Հունանից արյան անալիզ վերցնեն, քանի որ տեղում Հունանը հրաժարվել է ստուգում անցնելուց, ասել է, որ նա չէ վարորդը, ինչու պետք է ստուգվի։ Հետո Հունանին տարել են, ինքը նստել, սպասել է, նրանք գնացել-եկել են, իր վարորդական վկայականը հետ են տվել իրեն ու բարի ճանապարհ մաղթել։ Հունանը նստել է կողքը ու գնացել են տուն։
Նշված մեքենան քիչ է վարել։ Դեպքից առաջ եղել է դեպք, որ մեքենան վերցնի ու ընտանիքով տեղ գնան, քանի որ ինքը մեքենա չունի։ Շատ վաղուց է ունեցել։ Չի նկատել, որ Հունանն ալկոհոլ օգտագործած լիներ ու մինչ այդ միասին ալկոհոլ չէին օգտագործել։ Իր կարծիքով Հունանը հրաժարվել է խմածության համար ստուգման ենթարկվել, որովհետև ոստիկանները լարվել էին նրա հանդեպ ու ասում էին, որ նա է վարորդը, իսկ Հունանը երևի լարվել էր նրանց դեմ ու ասում էր, որ նա չէ վարորդը՝ ինչու պետք է ստուգվի։ Ինքը ոստիկանների պահանջը կատարել է։ Այդ փողոցում այլ մեքենաներ նույնպես եղել են ու շատ։
Դատարանի հարցադրմանը, թե դիմացից եկող ոստիկանական մեքենա նկատել է, թե ոչ, պատասխանել է, որ, երբ ինքը դանդաղացրել է մեքենան, այդ պահին աջ կողմ նայելիս է եղել կարճ զգեստով աղջիկներին։ Լուսավորություն ու տեսանելիություն եղել է տվյալ փողոցում։ Ոստիկանների հայտնած տվյալները, որ դիմացից իրենց տեսել են ու Հունանի դեմքն էին ֆիքսել, իսկ երբ հետևից են մոտեցել մեքենան տարօրինակ շարժվել է՝ ոստիկանների աչքերի տեսիլքն է, իրենք մեքենայում շարժումներ չեն արել։ Հունանին մեքենայի մեջ նստած տեղում նկարել են ու ծրագրով ստուգել, ու ասել, որ Հունանը վարորդական վկայական չունի ու խոսակցությունը թեքել Հունանի վրա։ Իրեն էլ են ստուգել։ Ինքը գիտի, որ Հունանը վարորդական վկայական չունի, քանի որ այդ դեպքով միասին են եղել, ու տեղյակ է, որ Հունանը չի վերականգնել վարորդական իրավունքը։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 53-56, 57-60)
12. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից Հունան Նորիկի Ռուստամյանի վերաբերյալ 2024 թվականի հուլիսի 27-ին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180412686 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ Երևան քաղաքի Թամանցիներ փողոցում ժամը 01։55-ին տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձը հրաժարվել է (խուսափել է) սթափության վիճակի զննություն անցնելուց, վարորդը հրաժարվել է ստորագրելուց։
Առկա է ձեռագիր գրառում «վարորդը ես չեմ, ես եղել եմ ուղևորը»։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 4, 20)
13. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, վարորդի սթափության վիճակի զննության թիվ 000798 ուղեգիրը, որի համաձայն՝ Հունան Նորիկի Ռուստամյանը 2024 թվականի հուլիսի 23-ին, ժամը 02։45-ին ներկայացվել է սթափության վիճակի զննության։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 5, 20)
14. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, «Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն» ՓԲ ընկերության կողմից կազմված բուժհաստատությունների կողմից վարորդի սթափության վիճակի զննության թիվ 310 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ Հունան Նորիկի Ռուստամյանը 2024 թվականի հուլիսի 23-ին, ժամը 02։45-ին հրաժարվել է զննությունից (նշելով, որ ինքը վարորդ չէ)։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 6, 20)
15. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից Հունան Նորիկի Ռուստամյանի վերաբերյալ 2023 թվականի հունիսի 06-ին կազմված վարչական իրավախախտման թիվ 8180252509 արձանագրության և 2023 թվականի հունիսի 06-ի որոշման պատճենները, որոնց համաձայն՝ Հունան Նորիկի Ռուստամյանը 2023 թվականի մայիսի 26-ին՝ ժամը 01։05-ին, Երևան քաղաքի Անդրանիկի փողոցում վարել է տրանսպորտային միջոցը՝ ոչ սթափ վիճակում։ Վարորդի արյան մեկ լիտրի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը գերազանցում է մեկ գրամը (1,393)։ «ԿԲԱԿ» սթափության զննության արձանագրություն թիվ 196։
Վերոգրյալի հիմքով՝ Հունան Նորիկի Ռուստամյանը զրկվել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից մեկ տարի ժամկետով։ Հրաժարվել է ստորագրել և ստանալ որոշումը։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 7, 20)
16․ Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, վարորդի սթափության վիճակի զննության թիվ 000749 ուղեգիրը, որի համաձայն՝ Հունան Նորիկի Ռուստամյանը ներկայացվել է սթափության վիճակի զննման «ԿԲԱԿ» ՓԲ ընկերություն։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 8, 20)
17․ Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, «Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն» ՓԲ ընկերության կողմից կազմված բուժհաստատությունների կողմից վարորդի սթափության վիճակի զննության թիվ 196 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ հերթապահ բժշկի կողմից 2023 թվականի մայիսի 26-ին, ժամը 02։00-ին Հունան Նորիկի Ռուստամյանից վերցվել է արյան փորձանմուշ և ալկոմետր սարքով կատարված ստուգման արդյունքում Հ․Ռուստամյանի մոտ ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 1,393 գ/լ:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 9, 20)
18․ Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված տեղեկատվությունը, որի համաձայն՝ Հունան Նորիկի Ռուստամյանը զրկվել է տրասնպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 2023 թվականի հունիսի 06-ից մինչև 2024 թվականի հունիսի 6-ը:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 11, 20)
19․ Զննություն կատարելու մասին 2024 թվականի սեպտեմբերի 05-ի արձանագրությունը, որի համաձայն՝ զննության են ենթարկվել սույն դատավճռի 12-18-րդ կետերում շարադրված ապացույցները։
(դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ 18-19)
20․ Դատարանի որոշմամբ 2025 թվականի ապրիլի 01-ին կատարված փորձարարություն գործողության տեսաձայնագրությունները, որոնց համաձայն՝ մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանի և վկա Անդրանիկ Վարոսյանի մասնակցությամբ դատարանի վարչական շենքի փակ կայանատեղիում իրականացվել է փորձարարություն։ Մեղադրյալին առաջարկվել է նստել իր՝ դեպքի ժամանակ վարված «Տոյոտա Կորոլա» մակնիշի մեքենայի ղեկին, իսկ մյուս մասնակցին՝ առջևի ուղևորի նստատեղին։ Ապա առաջարկվել է նստատեղերն ամբողջությամբ հետ տանել և տարբեր եղանակներով փորձ է արվել ստանալ տեղերով փոխվելու դեպքին համապատասխան իրավիճակ։
Դատարանն առաջարկել է հանրային մեղադրողին, պաշտպանին առաջարկել նաև այլ եղանակներ՝ տեղերով փոխվելու և մեղադրանքում նկարագրված իրավիճակը և դիրքը ստանալու համար. արդյունքում՝ ելնելով մեղադրյալի և վկայի հասակից և մարմնակազմությունից, ավտոմեքենայի սրահի չափերից և սրահի չափերից ու կահավորանքից՝ Դատարանը, հանրային մեղադրողը և պաշտպանը արձանագրել են, որ նման մարմնակազմությամբ անձինք տվյալ մեքենայում և դիրքերում, մի քանի վայրկյանի կամ րոպեի ընթացքում ողջամտորեն չէին կարող տեղերով փոխվել։
(դատական նիստի արձանագրություն)
Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատած փաստական հանգամանքները․
21 . Հետազոտելով սույն դատավճռի 8-20-րդ կետերում շարադրված ապացույցները՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք վերաբերելի են սույն քրեական գործին։ Հիշյալ ապացույցներն իրենց համակցության մեջ գնահատելով՝ Դատարանը գտնում է նաև, որ սույն դատավճռի 12-20-րդ դրանք բովանդակային տեսանկյունից էական հակասություններ չեն պարունակում: Հաշվի առնելով դրանցից յուրաքանչյուրի աղբյուրի հատկանիշները, ձևավորման հանգամանքները, ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք նաև արժանահավատ են:
22․ Դատարանը, պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ գտնում է, որ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան ապացուցված է, որ.
- մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանը 2023 թվականի հունիսի 6-ից մեկ տարի ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի հունիսի 6-ը, զրկվել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից, իսկ զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով այն չի վերականգնել (տե՛ս սույն դատավճռի 15-18-րդ կետերը)։
- 2024 թվականի հուլիսի 23-ին՝ ժամը 01։55-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Թամանցիների փողոցում «Toyota» մակնիշի 37 TL 914 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը կանգնեցվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից (տե՛ս սույն դատավճռի 12-րդ կետը),
- ավտոմեքենան կանգնեցվելուց հետո Հունան Ռուստամյանը հրաժարվել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց (տե՛ս սույն դատավճռի 13-14-րդ կետերը)։
23. Անդրադառնալով սույն դատավճռի 8-11-րդ կետերում շարադրված անձնային ապացույցների արժանահավատության գնահատմանը և դրա համատեքստում՝ «Toyota» մակնիշի 37 TL 914 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանի կողմից վարվելու հանգամանքի ապացուցվածությանը՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել, որ Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում։ Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից։
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը։ Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում։ Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները։
23.1. Անդրադառնալով ցուցմունքի՝ որպես անձնային ապացույցի գնահատման առանձնահատկություններին՝ անհրաժեշտ է նկատի ունենալ, որ ցուցմունքն անձի կողմից նախկինում ընկալած հանգամանքների վերհիշումը և վերարտադրումն է։ Այս տեսանկյունից հարկ է նկատել, որ անձի հիշողությունը չի գործում տեսաձայնագրիչի նման, ուստի այն հաճախ չի պարունակի իրադարձության ամբողջական և ճշգրիտ նկարագրություն։ Հիշողության ճշգրտության վրա կարող են ազդել մի շարք գործոններ, այդ թվում՝ անձնային (օրինակ՝ վախը, հուզմունքը, ոչ սթափ վիճակը), հանգամանքային (օրինակ՝ ընկալման հեռավորությունը, լուսավորությունը, տեղադրությունը և այլն) և սոցիալական բնույթի (օրինակ՝ սեռը, տարիքը և այլն)։
Հիշողության վրա ազդեցություն ունեցող շատ կարևոր երևույթ է նաև աղբյուրի սխալ վերագրումը։ Վերջինը տեղի է ունենում, երբ անձը չի կարողանում ճշգրիտ տարանջատել իր հիշողությունների երկու կամ ավելի աղբյուրները։ Այս դեպքում անձը կարող է ինչ-որ բանի հավատալ դրա մասին մտածելու կամ դրա վրա մտովի կենտրոնանալու պատճառով։ Մասնավորապես՝ անձը կարող է հավատալ, որ իրականում տեղի է ունեցել մի իրադարձություն, որը նա պատկերացրել կամ մտածել է, կամ այն անձը, ում կարծել է որ կլինի հանցագործության վայրում, հաստատ այնտեղ է եղել։ Ըստ էության, այն պատկերը, որն անձը ստեղծում է իր մտքում, երբ մտածում է իրադարձության կամ կոնկրետ անձի մասին, հետագայում շփոթում է իրականում տեղի ունեցածի հետ։
23․2․ Հարցաքննվողի վերարտադրելու ունակության գնահատման շրջանակներում անհրաժեշտ է հաշվի առնել այն նշանները, որոնք վկայում է, որ նա ճշգրիտ կամ ամբողջությամբ չի փոխանցում իրեն հայտնի հանգամանքները (վատ բառապաշար, անհասկանալի լեզու, փաստական մանրամասներով չհիմնավորվող ընդունելի կարծիքներ, անհավանական մանրամասներ, որոնք ողջամտորեն վերագրելի են ոչ ճշգրիտ նկարագրությանը):
Ցուցմունք տալիս հարցաքննվողի վարքագծի գնահատման շրջանակներում անհրաժեշտ է հաշվի առնել վկայի արձագանքման ձևը, այն է՝ արդյոք վկան տալիս է անկեղծ, ազնիվ, պարզ ցուցմունք և պատրաստակամ է հարցերին պատասխանել, արդյո՞ք տրամադրված տեղեկատվությունը ներկայացվում է տրամաբանական և հետևողական ձևով, թե՞ վկան խուսափողական պատասխաններ է տալիս, չի արձագանքում, վիճաբանում կամ տատանվում է պատասխանել (հարցաքննվելու կամ նախորդ հայտարարությունների ժամանակ)։
23․3․ Անդրադառնալով ցուցմունքի բովանդակային հակասությունների գնահատմանը՝ անհրաժեշտ է նշել, որ դրանք կարող են լինել ինչպես ներքին (հակասություններ նույն անձի ցուցմունքների միջև), այնպես էլ արտաքին (հակասություններ այլ ապացույցների հետ)։ Ցուցմունքների համապատասխանությունները և անհամապատասխանությունները դրանց արժանավատության գնահատման էական գործոններ են:
Ընդհանրապես, ցուցմունքներում անհամապատասխանությունները պետք է պատշաճ գնահատման արժանանան նախքան դատարանի կողմից հիմք ընդունվելը։ Երկրորդական հարցերի, այլ ոչ թե մեղադրանքի բուն էության շուրջ անհամապատասխանությունները, կարող են արդարացված լինել: Միևնույն ժամանակ մի շարք աննշան անհամապատասխանություններ կարող են դառնալ շատ էական և պատճառ հանդիսանալ, որ դատարանի մոտ հիմնավոր կասկած առաջանա վկայի ցուցմունքների վստահելիության վերաբերյալ:
Ցուցմունքների միջև անհամապատասխանությունները երկրորդական հարցերի հետ կապված, ինչպիսիք են տևողությունը, արագությունը, հեռավորությունը, որոնք բոլորը կախված են սուբյեկտիվ գնահատականներից, սովորաբար սահմանափակ ազդեցություն են ունենում դրանց վստահելիության վրա, եթե դրանք չունեն ահռելի տարբերություններ: Մանրամասների աննշան տարբերությունները կարող են իրականում բարձրացնել ցուցմունքի արժանահավատությունը, այլ ոչ թե նսեմացնել, քանի որ չափից շատ նմանությունը կարող է վկայել դրանց փոխահամաձայնեցվածության մասին:
Դատարանը պետք է ձեռնպահ մնա չնչին կամ ենթադրյալ անհամապատասխանությունների հիման վրա ցուցմունքներն արժեզրկելուց: Այս դեպքում՝ կասկածը պետք է մեկնաբանվի հարցաքննվողի օգտին:
Ոչ էական անհամապատասխանությունների քանակը որոշ դեպքերում կարող է դառնալ էապես նշանակալի, քանի որ դատարանի մոտ կարող է ողջամիտ կասկած ձևավորել հարցաքննվողի վստահելիության վերաբերյալ:
Եթե կան երկու հավասարապես վստահելի վկաների միմյանց չհամապատասխանող ցուցմունքներ, դրանց գնահատման շրջանակներում կարող են կիրառվել հետևյալ գործնական կանոնները․
• ցուցմունքները պետք է համադրել անվիճելի փաստերի հետ՝ պարզելու համար, թե դրանցից որն է ավելի համադրելի,
• նկատի ունենալ, թե կոնկրետ վկայի համար ինչը կարող էր ավելի հիշարժան լինել, ինչը՝ ոչ,
• նախապատվությունը պետք է տրվի այն վկային, ով լավագույնս գիտի կոնկրետ փաստի մասին,
• երբ հայտնած տվյալը անհավանական է թվում, պետք է լինեն անհերքելի այլ փաստեր, որոնք հաստատեն այն։
Անհամապատասխանությունը կարող է էական լինել կամ չլինել՝ կախված նրանից, թե արդյոք մանրամասնություններում նման սխալները սովորական են և կանխատեսելի, կամ, հակառակը՝ դրանք սխալներ են, որոնցում հավանական չէ սխալվելը և որոնք ճշմարտության նկատմամբ անփութության դրսևորում են կամ կասկածելի են դարձնում դրա վստահելիությունը։
Եթե կան լուրջ անհամապատասխանություններ կամ հակասություններ վճռորոշ վկաների ցուցմունքներում, կամ եթե կան այլ հակասական ապացույցներ, դատարանը պետք է զգուշորեն և մանրակրկիտ գնահատի դրանք: Դատարանը պարտավոր է բոլոր ապացույցները գնահատել ամբողջության մեջ, հատկապես, երբ կասկածի տակ է դրվում դրանց վստահելիությունը և/կամ արժանահավատությունը: Այնուամենայնիվ, փաստերի անհամապատասխանությունները, որոնք անհրաժեշտ չեն գործը լուծելու տեսանկյունից՝ դատարանի կողմից լուծում չեն պահանջում:
24. Վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումների համատեքստում Դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ ըստ մեղադրյալի և բոլոր վկաների ցուցմունքների՝ ավտոմեքենայում գտնվել են մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանը և վկա Անդրանիկ Վարոսյանը (տե՛ս սույն դատավճռի 8-11-րդ կետերը)։
Ըստ ավտոմեքենան կանգնեցրած ոստիկանության աշխատակիցներ Նորիկ Դավթյանի և Ռաֆիկ Աթոյանի ցուցմունքների՝ երբ իջել են իրենց ծառայողական ավտոմեքենայից և մոտեցել «Toyota» մակնիշի ավտոմեքենային՝ վարորդի նստատեղին նստած է եղել Անդրանիկ Վարոսյանը, իսկ ուղևորի նստատեղին՝ Հունան Ռուստամյանը, սակայն մինչ մեքենան կանգնեցնելը դրան հանդիպակած երթևեկելիս իրենք հստակ տեսել են, որ ղեկին նստած է եղել Հունան Ռուստամյանը, իսկ մեքենան իրենց կողմից կանգնեցնելուց հետո տարօրինակ շարժ են նկատել դրանում, ինչից ելնելով էլ՝ հայտնում են, որ նրանք տեղափոխվել են մինչև իրենց մոտենալը (տե՛ս սույն դատավճռի 9-10-րդ կետերը)։
Վերոգրյալ ցուցմունքների գնահատման տեսանկյունից Դատարանը հիմք է ընդունում այն, որ մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանը գործի ելքով շահագրգռված անձ է, իսկ վկա Անդրանիկ Վարոսյանը նրա ընկերն է։
Մյուս կողմից՝ Դատարանի համար հատկանշական է այն, որ վկա Նորիկ Դավթյանը նաև հայտնել է, որ Հունան Ռուստամյանին նախկինում մի քանի անգամ տեսել է մեքենան վարելիս, կանգնել է, նորից վարել է ու կասկած է հարուցել, բայց տվյալ պարագայում երկրորդ շարքում կանգնած ժամանակ մի քանի անգամ հայտարարել են և, քանի որ վարորդը ոչ սթափ վիճակում է եղել, դրա համար էլ ռեակցաները թուլացել էին, իսկ արդեն կանգնեցնելիս պարզվել է, որ փոփոխություն է եղել, ինչքան նշված մեքենան երթևեկության մեջ նկատել է, վարորդը եղել է միայն Հունանը, ակնհայտ տեսանելի ոչ սթափ վիճակի առկայություն է եղել, դրա համար այդ մեքենային ավելի ուշադիր է եղել (տե՛ս սույն դատավճռի 9.1-րդ կետը)։ Այս տեսանկյունից դատարանը պետք է գնահատման արժանացնի աղբյուրի սխալ վերագրման երևույթի (անձը կարող է ինչ-որ բանի հավատալ՝ դրա մասին մտածելու կամ դրա վրա մտովի կենտրոնանալու պատճառով։ Մասնավորապես` անձը կարող է հավատալ, որ իրականում տեղի է ունեցել մի իրադարձություն, որը նա պատկերացրել կամ մտածել է, կամ այն անձը, ում կարծել է, որ կլինի հանցագործության վայրում, հաստատ այնտեղ է եղել։ Ըստ էության, այն պատկերը, որն անձը ստեղծում է իր մտքում, երբ մտածում է իրադարձության կամ կոնկրետ անձի մասին, հետագայում շփոթում է իրականում տեղի ունեցածի հետ) ողջամիտ հավանականությունը՝ այն հաշվառմամբ, որ վկան կենտրոնացած է եղել տվյալ մեքենայի և դրա ղեկին, ըստ իր պնդման, մշտապես Հունան Ռուստամյանին տեսնելու հանգամանքների վրա, ինչը բարեխիղճ մոլորության հնարավորության պայմաններում օբյեկտիվորեն կարող է նվազեցնել նրա հայտնած տվյալի արժանահավատությունը։ Այս տեսանկյունից Դատարանը հաշվի է առնում նաև այն, որ վկա Ռաֆիկ Աթոյանը վկա Նորիկ Դավթյանի գործընկերն է, իսկ դեպքի պահին նրանք միասին են ծառայություն իրականացրել, դրանից հետո էլ շարունակել են աշխատել նույն վայրում։
Դատարանի համար հատկաշնական է նաև քննարկվող վկաների հիշողության ճշգրության վրա ազդող հանգամանքային գործոնները՝ մասնավորապես այն, որ մեքենան նկատել են շարժման ընթացքում, եղել է գիշերային ժամանակ և լուսավորության ցածր պայմաններ, մեքենայում գտնվող անձանց տեսել են մեքենայի ապակիների միջով թե՛ իրենց և թե՛ մյուս մեքենաների շարժման մեջ գտվելու ընթացքում։
Այսպիսով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են սույն դատավճռի 8-11-րդ կետերում շարադրված ապացույցների արժանահավատությունը նվազեցնող մի շարք գործոններ, իսկ 9-10-րդ և 8-րդ ու 11-րդ կետերում շարադրված ապացույցների միջև առկա են էական հակասություններ, ուստի դրանց գնահատումը, այդ թվում՝ բավարարության տեսանկյունից, Դատարանը պետք է կատարի դրանք այլ աղբյուրներում պարունակվող տվյալների հետ համադրելու արդյունքում։ Այսպես՝ վկաներ Նորիկ Դավթյանը և Ռաֆիկ Աթոյանը հայտնել են, որ մեքենայում տարօրինակ շարժը նկատել են, իրենց մեքենան նրանց հետևում կայանցելու հետո, երբ դեռ իրենց մեքենայում են եղել, իսկ իրենց մեքենան կայանելուց հետո մինչև այդ մեքենային մոտենալը տևել է 15-20 վայրկյան (տե՛ս սույն դատավճռի 9-10-րդ կետերը)։ Վկա Ռաֆիկ Աթոյանը հայտնել է նաև, որ դեմքով էլ են հասկացել, որ փոխվել են, արտաքին տեսքից էլ՝ ֆիզիկապես մարմնի չափերն էլ են տարբեր եղել, հագուստի գույնը, գիշերային ժամը, այդ ամենը փաստում էր փոխելու հանգամանքը (տե՛ս սույն դատավճռի 10-րդ կետը), վկա Նորիկ Դավթյանն էլ իր հերթին հայտնել է, որ դիմագծերով նման չեն եղել, իսկ հագուստներով չի հիշում (տե՛ս սույն դատավճռի 9-րդ կետը)։
Վերջինից ելնելով՝ մեղադրյալի և վկա Անդրանիկ Վարոսյանի արտաքինի անմիջական ընկալման (մարմնակազմության և դիմագծերի՝ վերացարկված մակարդակում նմանության) և ավտոմեքենայի, այդ թվում՝ սրահի բնութագրիչ հատկանիշների հաշվառմամբ էլ Դատարանն իր նախաձեռնությամբ կատարել է փորձարարություն ապացուցողական գործողությունը, որի արդյունքում Դատարանի և մասնակիցների (առնվազն հանրային մեղադրող և պաշտպանի) անմիջական ընկալմամբ ապակիների միջով դիտարկելիս մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանը և վկա Անդրանիկ Վարոսյանը արտաքինից առաջին հայացքից կարող են նման թվալ, իսկ նրանց հասակների (բարձրահասակ), հարաբերականորեն խոշոր մարմնակազմության և ավտմեքենայի սրահի հարաբերականորեն փոքր լինելու, վարորդի նստատեղի և դրա կողքի ուղևորի նստատեղի միջև առկա փոխանցման տուփի կառուցվածքի պայմաններում ողջամտորեն անհնարին է թվում և առնվազն անհասկանալի մնում կարճ ժամանակահատվածում (վայրկյանների, անգամ րոպեների) մեղադրյալի և վկա Անդրանիկ Վարոսյանի կողմից տեղերով փոխվելու հնարավորությունը (տե՛ս սույն դատավճռի 20-րդ կետը)։
Վերոգրյալի պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ վկաներ Նորիկ Դավթյանի և Ռաֆիկ Աթոյանի հայտնած տվյալները չեն համընկնում, ավելին՝ ողջամտորեն կասկածներ են առաջացնում փորձարարության արդյունքում Դատարանի կողմից անմիջականորեն ընկալված, արձանագրված և կողմերի կողմից չվիճարկվող տվյալների պայմաններում։ Այս համատեքստում Դատարանը գտանահատում է նաև անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցի (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի 3-րդ մաս)՝ վկաներ Նորիկ Դավթյանին և Ռաֆիկ Աթոյանին ամրակցված տեսախցիկների տեսագրությունների բացակայությունը, որոնք հնարավոր չի եղել ստանալ դրանց պահպանման ժամկետներում մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից չպահանջվելու արդյունքում։
Ամփոփելով վերագրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ավտոմեքենան մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանի կողմից վարելու հանգամանքի ապացուցվածության վերաբերյալ Դատարանի մոտ առկա են ողջամիտ և չփարատված կասկածներ։ Հետևաբար Դատարանը գտում է, որ հետազոտված ապացույցների համակցությունը սույն դեպքում բավարար չէ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հիմնավորված գնահատելու համար այն, որ տվյալ մեքենան դեպքի պահին վարել է մեղադրալ Հունան Ռուստամյանը։
Պատճառաբանական մաս.
25․ ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն․
«Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
(…)
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
(…)։»:
Նույն օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի համաձայն․
«1. Վերդիկտ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը․
1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված հարցերից որևէ մեկին ժխտական պատասխան տալու դեպքում դատարանը կայացնում է արդարացման վերդիկտ։
3. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված բոլոր հարցերին հաստատական պատասխան տալու դեպքում դատարանը կայացնում է մեղադրական վերդիկտ, որով սահմանում է նաև, թե ապացուցված արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման:
4. Մեղադրական վերդիկտը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատաքննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա, հանգում է մեղադրյալի մեղավորության մասին հետևության:
(…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(...)
2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
(...)
5. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձը համարվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող, եթե նա սահմանված կարգով չի ստացել տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական կամ սահմանված կարգով ստացել է վարորդական վկայական, սակայն օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով չի վերականգնել տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը, բացառությամբ ուսումնական վարման դեպքերի:»:
25․1․ Եզրափակիչ դատական ակտը պետք է հիմնված լինի ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա, և քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող, մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցությամբ, որը կբացառի ցանկացած հիմնավոր կասկած տվյալ փաստական հանգամանքի ապացուցվածության վերաբերյալ։ Գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով: Ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում:
26․ Վերը շարադրված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների համատեքստում գնահատելով սույն դատավճռի 22-րդ և 24-րդ կետերում կատարված վերլուծությունները և հաստատված փաստական հանգամանքները՝ չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելով՝ Դատարանը գտնում է, որ Դատարանում հետազոտված ապացույցներով «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան չի ապացուցվել մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանի կողմից իրեն մեղսագրված արարքը կատարելու հանգամանքը։
27․ Անդրադառնալով խափանման միջոցի՝ բացակայելու արգելքի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ արդարացման դատավճիռ կայացվելու պայմաններում այն պահպանելու իրավաչափության պայմանները վերացել են, հետևաբար մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցն անհրաժեշտ է վերացնել։
28. Անդրադառնալով արտավարութային փաստաթղթեր ճանաչված ապացույցներին՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք անհրաժեշտ է պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
29. Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի, գույքի վրա արգելանք դնելու, վարույթային ծախսերի, իրեղեն ապացույցների վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերը համարում է լուծված։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ, 347-350-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
1. Ճանաչել և հռչակել մեղադրյալ Հունան Նորիկի Ռուստամյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ նասով նրան վերագրված արարքը կատարելու մեջ և նրան արդարացնել` մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելն ապացուցված չլինելու հիմքով:
2. Մեղադրյալ Հունան Նորիկի Ռուստամյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, վերացնել:
3. Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ ԱՆԻ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
ԵԴ1/3513/01/24
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան)՝ հետևյալ կազմով՝
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Է.ՄԱՆԱՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ն․ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ
Վ․ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Լ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
«04» մարտի 2026 թվական ք․Երևան
դռնբաց դատական նիստում, վերաքննության կարգով քննության առնելով թիվ ԵԴ1/3513/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Անի Դանիելյան) 2025 թվականի ապրիլի 11-ի դատավճռի դեմ Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանի վերաքննիչ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1․Գործի դատավարական նախապատմությունը․
1․1․ 2024 թվականի օգոստոսի 23-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Ա․Գևորգյանի (այսուհետ նաև՝ Քննիչ) կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-3132-24 քրեական վարույթը։
2024 թվականի սեպտեմբերի 09-ին Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ․Թադևոսյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Հունան Նորիկի Ռուստամյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
2024 թվականի սեպտեմբերի 11-ին Քննիչի որոշմամբ մեղադրյալ Հունան Նորիկի Ռուստամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի նոյեմբերի 05-ին Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ․Թադևոսյանի որոշմամբ չի հաստատվել Քննիչի կողմից կազմված մեղադրական եզրակացությունը և վարույթի նյութերը վերադարձվել են նախաքննական մարմնին։
2024 թվականի նոյեմբերի 29-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է թիվ 60313224 քրեական վարույթի նյութերը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, որը թիվ ԵԴ1/3513/01/24 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Ա․Դանիելյանին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 03-ին կայացվել է «Վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին» որոշում։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի ապրիլի 11-ի դատավճռով վճռվել է.
«1. Ճանաչել և հռչակել մեղադրյալ Հունան Նորիկի Ռուստամյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ [մ]ասով նրան վերագրված արարքը կատարելու մեջ և նրան արդարացնել` մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելն ապացուցված չլինելու հիմքով:
2. Մեղադրյալ Հունան Նորիկի Ռուստամյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, վերացնել:
(…)»:
1․2․ 2025 թվականի նոյեմբերի 18-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ դատախազ Դ.Թադևոսյանի վերաքննիչ բողոքը:
Քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի նոյեմբերի 28-ին:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 11-ի որոշմամբ դատախազ Դ.Թադևոսյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել է դատաքննության։
2․ Առաջին ատյանի դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը․
2․1․ Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի ապրիլի 11-ի դատավճռում, ի թիվս այլնի, նշել է հետևյալը․ «(…)21. Հետազոտելով սույն դատավճռի 8-20-րդ կետերում շարադրված ապացույցները՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք վերաբերելի են սույն քրեական գործին։ Հիշյալ ապացույցներն իրենց համակցության մեջ գնահատելով՝ Դատարանը գտնում է նաև, որ սույն դատավճռի 12-20-րդ դրանք բովանդակային տեսանկյունից էական հակասություններ չեն պարունակում: Հաշվի առնելով դրանցից յուրաքանչյուրի աղբյուրի հատկանիշները, ձևավորման հանգամանքները, ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք նաև արժանահավատ են:
22․ Դատարանը, պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ գտնում է, որ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան ապացուցված է, որ.
- մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանը 2023 թվականի հունիսի 6-ից մեկ տարի ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի հունիսի 6-ը, զրկվել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից, իսկ զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով այն չի վերականգնել (տե՛ս սույն դատավճռի 15-18-րդ կետերը)։
- 2024 թվականի հուլիսի 23-ին՝ ժամը 01։55-ի սահմաններում □□□□□ քաղաքի □□□□□ փողոցում «□□□□□» մակնիշի □□□□□ հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը կանգնեցվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից (տե՛ս սույն դատավճռի 12-րդ կետը),
- ավտոմեքենան կանգնեցվելուց հետո Հունան Ռուստամյանը հրաժարվել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց (տե՛ս սույն դատավճռի 13-14-րդ կետերը)։
(…)
24. Վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումների համատեքստում Դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ ըստ մեղադրյալի և բոլոր վկաների ցուցմունքների՝ ավտոմեքենայում գտնվել են մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանը և վկա Ա.Վ.-ը (տե՛ս սույն դատավճռի 8-11-րդ կետերը)։
Ըստ ավտոմեքենան կանգնեցրած ոստիկանության աշխատակիցներ Ն.Դ.-ի և Ռ.Ա.-ի ցուցմունքների՝ երբ իջել են իրենց ծառայողական ավտոմեքենայից և մոտեցել «□□□□□» մակնիշի ավտոմեքենային՝ վարորդի նստատեղին նստած է եղել Ա.Վ.-ը, իսկ ուղևորի նստատեղին՝ Հունան Ռուստամյանը, սակայն մինչ մեքենան կանգնեցնելը դրան հանդիպակած երթևեկելիս իրենք հստակ տեսել են, որ ղեկին նստած է եղել Հունան Ռուստամյանը, իսկ մեքենան իրենց կողմից կանգնեցնելուց հետո տարօրինակ շարժ են նկատել դրանում, ինչից ելնելով էլ՝ հայտնում են, որ նրանք տեղափոխվել են մինչև իրենց մոտենալը (տե՛ս սույն դատավճռի 9-10-րդ կետերը)։
Վերոգրյալ ցուցմունքների գնահատման տեսանկյունից Դատարանը հիմք է ընդունում այն, որ մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանը գործի ելքով շահագրգռված անձ է, իսկ վկա Ա.Վ.-ը նրա ընկերն է։
Մյուս կողմից՝ Դատարանի համար հատկանշական է այն, որ վկա Ն.Դ.-ը նաև հայտնել է, որ Հունան Ռուստամյանին նախկինում մի քանի անգամ տեսել է մեքենան վարելիս, կանգնել է, նորից վարել է ու կասկած է հարուցել, բայց տվյալ պարագայում երկրորդ շարքում կանգնած ժամանակ մի քանի անգամ հայտարարել են և, քանի որ վարորդը ոչ սթափ վիճակում է եղել, դրա համար էլ ռեակցաները թուլացել էին, իսկ արդեն կանգնեցնելիս պարզվել է, որ փոփոխություն է եղել, ինչքան նշված մեքենան երթևեկության մեջ նկատել է, վարորդը եղել է միայն Հունանը, ակնհայտ տեսանելի ոչ սթափ վիճակի առկայություն է եղել, դրա համար այդ մեքենային ավելի ուշադիր է եղել (տե՛ս սույն դատավճռի 9.1-րդ կետը)։ Այս տեսանկյունից դատարանը պետք է գնահատման արժանացնի աղբյուրի սխալ վերագրման երևույթի (անձը կարող է ինչ-որ բանի հավատալ՝ դրա մասին մտածելու կամ դրա վրա մտովի կենտրոնանալու պատճառով։ Մասնավորապես` անձը կարող է հավատալ, որ իրականում տեղի է ունեցել մի իրադարձություն, որը նա պատկերացրել կամ մտածել է, կամ այն անձը, ում կարծել է, որ կլինի հանցագործության վայրում, հաստատ այնտեղ է եղել։ Ըստ էության, այն պատկերը, որն անձը ստեղծում է իր մտքում, երբ մտածում է իրադարձության կամ կոնկրետ անձի մասին, հետագայում շփոթում է իրականում տեղի ունեցածի հետ) ողջամիտ հավանականությունը՝ այն հաշվառմամբ, որ վկան կենտրոնացած է եղել տվյալ մեքենայի և դրա ղեկին, ըստ իր պնդման, մշտապես Հունան Ռուստամյանին տեսնելու հանգամանքների վրա, ինչը բարեխիղճ մոլորության հնարավորության պայմաններում օբյեկտիվորեն կարող է նվազեցնել նրա հայտնած տվյալի արժանահավատությունը։ Այս տեսանկյունից Դատարանը հաշվի է առնում նաև այն, որ վկա Ռ.Ա.-ը վկա Ն.Դ.-ի գործընկերն է, իսկ դեպքի պահին նրանք միասին են ծառայություն իրականացրել, դրանից հետո էլ շարունակել են աշխատել նույն վայրում։
Դատարանի համար հատկաշնական է նաև քննարկվող վկաների հիշողության ճշգրության վրա ազդող հանգամանքային գործոնները՝ մասնավորապես այն, որ մեքենան նկատել են շարժման ընթացքում, եղել է գիշերային ժամանակ և լուսավորության ցածր պայմաններ, մեքենայում գտնվող անձանց տեսել են մեքենայի ապակիների միջով թե՛ իրենց և թե՛ մյուս մեքենաների շարժման մեջ գտվելու ընթացքում։
Այսպիսով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են սույն դատավճռի 8-11-րդ կետերում շարադրված ապացույցների արժանահավատությունը նվազեցնող մի շարք գործոններ, իսկ 9-10-րդ և 8-րդ ու 11-րդ կետերում շարադրված ապացույցների միջև առկա են էական հակասություններ, ուստի դրանց գնահատումը, այդ թվում՝ բավարարության տեսանկյունից, Դատարանը պետք է կատարի դրանք այլ աղբյուրներում պարունակվող տվյալների հետ համադրելու արդյունքում։ Այսպես՝ վկաներ Ն.Դ.-ը և Ռ.Ա.-ը հայտնել են, որ մեքենայում տարօրինակ շարժը նկատել են, իրենց մեքենան նրանց հետևում կայանցելու հետո, երբ դեռ իրենց մեքենայում են եղել, իսկ իրենց մեքենան կայանելուց հետո մինչև այդ մեքենային մոտենալը տևել է 15-20 վայրկյան (տե՛ս սույն դատավճռի 9-10-րդ կետերը)։ Վկա Ռ.Ա.-ը հայտնել է նաև, որ դեմքով էլ են հասկացել, որ փոխվել են, արտաքին տեսքից էլ՝ ֆիզիկապես մարմնի չափերն էլ են տարբեր եղել, հագուստի գույնը, գիշերային ժամը, այդ ամենը փաստում էր փոխելու հանգամանքը (տե՛ս սույն դատավճռի 10-րդ կետը), վկա Ն.Դ.-ն էլ իր հերթին հայտնել է, որ դիմագծերով նման չեն եղել, իսկ հագուստներով չի հիշում (տե՛ս սույն դատավճռի 9-րդ կետը)։
Վերջինից ելնելով՝ մեղադրյալի և վկա Ա.Վ.-ի արտաքինի անմիջական ընկալման (մարմնակազմության և դիմագծերի՝ վերացարկված մակարդակում նմանության) և ավտոմեքենայի, այդ թվում՝ սրահի բնութագրիչ հատկանիշների հաշվառմամբ էլ Դատարանն իր նախաձեռնությամբ կատարել է փորձարարություն ապացուցողական գործողությունը, որի արդյունքում Դատարանի և մասնակիցների (առնվազն հանրային մեղադրող և պաշտպանի) անմիջական ընկալմամբ ապակիների միջով դիտարկելիս մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանը և վկա Ա.Վ.-ը արտաքինից առաջին հայացքից կարող են նման թվալ, իսկ նրանց հասակների (բարձրահասակ), հարաբերականորեն խոշոր մարմնակազմության և ավտմեքենայի սրահի հարաբերականորեն փոքր լինելու, վարորդի նստատեղի և դրա կողքի ուղևորի նստատեղի միջև առկա փոխանցման տուփի կառուցվածքի պայմաններում ողջամտորեն անհնարին է թվում և առնվազն անհասկանալի մնում կարճ ժամանակահատվածում (վայրկյանների, անգամ րոպեների) մեղադրյալի և վկա Ա.Վ.-ի կողմից տեղերով փոխվելու հնարավորությունը (տե՛ս սույն դատավճռի 20-րդ կետը)։
Վերոգրյալի պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ վկաներ Ն.Դ.-ի և Ռ.Ա.-ի հայտնած տվյալները չեն համընկնում, ավելին՝ ողջամտորեն կասկածներ են առաջացնում փորձարարության արդյունքում Դատարանի կողմից անմիջականորեն ընկալված, արձանագրված և կողմերի կողմից չվիճարկվող տվյալների պայմաններում։ Այս համատեքստում Դատարանը գտանահատում է նաև անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցի (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի 3-րդ մաս)՝ վկաներ Ն.Դ.-ին և Ռ.Ա.-ին ամրակցված տեսախցիկների տեսագրությունների բացակայությունը, որոնք հնարավոր չի եղել ստանալ դրանց պահպանման ժամկետներում մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից չպահանջվելու արդյունքում։
Ամփոփելով վերագրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ավտոմեքենան մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանի կողմից վարելու հանգամանքի ապացուցվածության վերաբերյալ Դատարանի մոտ առկա են ողջամիտ և չփարատված կասկածներ։ Հետևաբար Դատարանը գտում է, որ հետազոտված ապացույցների համակցությունը սույն դեպքում բավարար չէ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հիմնավորված գնահատելու համար այն, որ տվյալ մեքենան դեպքի պահին վարել է մեղադրալ Հունան Ռուստամյանը։
(…)
26․ Վերը շարադրված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների համատեքստում գնահատելով սույն դատավճռի 22-րդ և 24-րդ կետերում կատարված վերլուծությունները և հաստատված փաստական հանգամանքները՝ չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելով՝ Դատարանը գտնում է, որ Դատարանում հետազոտված ապացույցներով «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան չի ապացուցվել մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանի կողմից իրեն մեղսագրված արարքը կատարելու հանգամանքը։(…)»։
3. Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
3․1․ 2024 թվականի սեպտեմբերի 09-ին Հունան Նորիկի Ռուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, հրաժարվել և խուսափել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց։
Այսպես․
Հունան Ռուստամյանը, օրենքով սահմանված կարգով 2023 թվականի հունիսի 06-ից 1 տարի ժամկետով զրկվելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով այն չվերականգնելով, 2024 թվականի հուլիսի 23-ին՝ ժամը 01։55-ի սահմաններում, □□□□□ քաղաքի □□□□□ փողոցում վարել է «□□□□□» մակնիշի □□□□□ հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կանգնեցվելուց հետո հրաժարվել և խուսափել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց։
4. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, դրանք հիմնավորող փաստարկները և պահանջը.
4.1. Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, ի թիվս այլնի, նշել է․ «(...) Գտնում ենք, որ Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ, որոնք ազդել են գործի արդարացի ելքի վրա:
(…)
Հարկ է նշել, որ ապացույցները պետք է պարունակեն ոչ թե գնահատողական դատողություններ, կարծիքներ, այլ կոնկրետ փաստական տվյալներ՝ որոշակի գործողությունների, իրադարձությունների վերաբերյալ: Ապացույցների գնահատումը, որպես ապացուցման գործընթացի տարր, իրենից ներկայացնում է մտավոր, տրամաբանական գործունեություն, որի արդյունքում եզրահանգում է արվում ապացույցներից յուրաքանչյուրի թույլատրելիության, վերաբերելիության, հավաստիության և ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքների բացահայտման համար ապացույցների համակցության բավարարության մասին: Ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա:
(…)
Նախևառաջ, հարկ եմ համարում փաստել, որ Դատարանը, վարույթի արդարացիությունն ապահովելու նկատառումներից ելնելով, արդարացիորեն ձեռնարկել է միջոցներ և փորձ է կատարել գործով ճշմարտությունը բացահայտելու ուղղությամբ: Պարզապես այստեղ հարցն այն է, որ նշված փորձարարության ժամանակ, երբ գործ ունենք մի իրավիճակի հետ, երբ շահագրգիռ անձիք (սույն դեպքում՝ մեղադրյալը և նրա ընկերը) իրենք պետք է որոշեն, թե իրենք տվյալ դեպքում «կարող» են տեղերով փոխվել, թե «չեն կարող», բնականաբար, պետք է ընտրեն այն ճանապարհը, որ իրենք նշված իրավիճակում «չեն կարող» տեղերով փոխվել, ինչպիսի նկատառում և իմ կողմից արվել է հիմնական դատալսումների ընթացքում: Ինչ վերաբերում է Դատավճռում տեղ գտած այն ձևակերպմանը, որ նաև հանրային մեղադրողն է արձանագրել, որ նման մարմնակազմությամբ անձինք տվյալ մեքենայում և դիրքերում, մի քանի վայրկյանի կամ րոպեի ընթացքում ողջամտորեն չէին կարող տեղերով փոխվել, իրականում որոշակիորեն այլ կերպ է եղել: Վերը նշված դատողությունն իմ կողմից կատարելուց հետո Դատարանն առաջարկել է նշել մի տարբերակ, ըստ որի տվյալ անձիք կարող էին տեղերով փոխվել, ինչին պատասխանել եմ, որ ողջամտորեն չեմ կարող այդպիսի տարբերակ նշել, քանի որ նախկինում երբևէ փորձ չեմ կատարել վարորդի կամ ուղևորի նստարանից այլ անձի հետ տեղերով փոխվել:
Անդրադառնալով Դատավճռում տեղ գտած մնացած ձևակերպումներին՝ հարկ է նկատի ունենալ, որ, ճիշտ է, ցանկալի կլիներ, որ դեպքն արձանագրած տեսախցիկներ նույնպես առկա լինեին, սակայն գտնում ենք, որ Դատարանը պատշաճ գնահատման չի ենթարկել այն հանգամանքը, որ գործով անցնող անձիք միմյանց չեն ճանաչել, որևէ հարաբերությունների մեջ չեն գտնվել, որևէ կոնֆլիկտ չեն ունեցել, այդուհանդերձ, պարեկային ծառայության աշխատակիցները սկզբից մինչև վերջ պնդել են, որ ղեկին է եղել Հունան Ռուստամյանը և թեկուզ պատահաբար չեն շփոթել և հայտնել, որ հնարավոր է վարորդն Ա.Վ.-ը եղած լինի: Նշվածից ակնհայտ է դառնում, որ պարեկային ծառայության աշխատակիցների մոտ ինչպես դեպքի պահին, այնպես էլ դրանից հետո բավարար չափով տպավորված է եղել որպես վարորդ հանդիսացած անձի այնպիսի հատկանիշներ, որպիսիք և հիմք են հանդիսացել հստակ նշելու, որ իրականում վարորդը հանդիսացել է Հունան Ռուստամյանը:
Ստացվում է մի այնպիսի իրավիճակ, որ մի շարք դեպքերում պարեկային ծառայության աշխատակիցները, գերծանրաբեռնված ծառայություն իրականացնելով, շատ հաճախ չեն մտաբերում որոշակի հանգամանքներ բազմաթիվ մարդկանց հետ առնչվելու պատճառով, իսկ այն դեպքում, երբ հստակ մտաբերում են, քանի որ տպավորվել է իրենց «հիմարի տեղ» դնելու հանգամանքը, դա Դատարանի կողմից գնահատվում է այնպես, որ նրանց միգուցե այդ ամենը թվացել է, ինչը, գտնում ենք, վերը նշվածների համատեքստում, արդարացված չէ:
Այսպիսով, գտնում ենք, որ Դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 354-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված դատական սխալներ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ, 334-րդ և 347-րդ հոդվածների կիրառման խախտումներ, որոնք ազդել են գործի արդարացի ելքի վրա՝ հանգեցնելով հանցանքի մեջ անձի անմեղությունը հաստատող ոչ հիմնավոր և առնվազն վաղաժամ դատական ակտ կայացնելուն:(...)»։
Արդյունքում բողոքաբերը խնդրել է. «(...)Բեկանել Դատավճիռը՝ քրեական գործը փոխանցելով Դատարան՝ նոր քննության՝ սահմանելով դրա ծավալը:»։
5. Դատական նիստի ընթացքում կողմերի ներկայացրած պարզաբանումները.
5.1. Դատական նիստին չեն ներկայացել դատավարության մասնակիցները։
6․Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
6.1. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և փաստարկների սահմաններում ստուգելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն` 1. Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք …:
2. Յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործության մեջ, համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքին համապատասխան: …:։
ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 14-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական պատասխանատվության հիմքն ինչպես ավարտված, այնպես էլ չավարտված հանցանք կատարելն է:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:(...)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝
1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3)ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ.
5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները.
6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները.
7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը.
8) այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից.
9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները.
10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները:
(...)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:»։
6.2. Վերոգրյալ իրավանորմերի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ: Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է: Ապացուցման գործընթացի առաջին տարրն ապացույցներ հավաքելն է: Քրեական վարույթի ընթացքում ապացույցները հավաքվում են երկու եղանակով՝ ապացուցողական գործողությունների կատարման միջոցով և Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերում և կարգով՝ օտարերկրյա իրավասու մարմինների կողմից համապատասխան գործողությունների կատարման միջոցով: Օրենսգիրքն ապացույցի ստուգման հասկացության մեջ, ստուգման ավանդական եղանակների (ապացույցների համադրում, նոր ապացույցների հավաքում, ապացույցի ստացման աղբյուրի վերհանում) շարքում ներառել է նաև ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծությունը: Քրեական դատավարության օրենսգրքով ապացույցի ձևին ներկայացվող պահանջներին ապացույցի համապատասխանության ստուգման արդյունքում վարույթն իրականացնող մարմինը հավաստիանում է, որ պահպանված են ապացույցի արժանահավատության ապահովմանն ու ապացուցողական գործողության մասնակցի իրավունքների պաշտպանությանն ուղղված՝ օրենսգրքով առանձին ապացույցների ձևին ներկայացվող պահանջները: Ինչ վերաբերում է ապացույցների գնահատմանը, այն կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) վարույթն իրականացնող մարմինը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով:
Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ հանցագործության մեջ անձի մեղավորության հարցը լուծվում է դրա մասին վկայող բավարար ապացույցների ամբողջությամբ: Ապացույցների բավարարություն հասկացությունը գնահատողական է և իրենից ներկայացնում է ապացույցների համակցության գնահատման վերջնական արդյունք:
6.3. ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, անդրադառնալով ապացույցների բավարարության հարցին, Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 գործով կայացված որոշմամբ նշել է հետևյալը. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը՝ վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից՝ այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն՝ օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2)դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած (…)։
Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցություն» հասկացությունը: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե՝
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում»:
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած: (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 33-րդ կետը):
6.4. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը (…)»։
Մեջբերված նորմը ՀՀ քրեական օրենսգրքում ամրագրված է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունների շարքում։ Հանցագործության հիմնական անմիջական օբյեկտը երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգն ապահովող հասարակական հարաբերություններն են: Վերոնշյալ արարքն ամրագրված է ձևական հանցակազմով, իսկ հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալու պայմաններում և միաժամանակ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելով կամ տրանսպորտային միջոցը վարող անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելով կամ խուսափելով։
Ընդ որում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համակարգային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ վարելու իրավունքից զրկելը կամ այդ իրավունքը կասեցնելը պետք է լինի օրենքով սահմանված կարգով, այն է՝ իրավաչափ վարչական ակտի հիման վրա։ Հակառակ պարագայում, եթե վարչական ակտը կայացվել է օրենքով սահմանված կարգի խախտմամբ և վարչական կամ դատական կարգով անվավեր է ճանաչվել, ապա քննարկվող հանցագործության օբյեկտիվ կողմը բացակայում է։
Հանցագործության սուբյեկտը հատուկ է, քանի որ բացի ընդհանուր սուբյեկտի հատկանիշներից, անձը պետք է օժտված լինի նաև լրացուցիչ հատկանիշներով, այն է՝ լինի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից օրենքով սահմանված կարգով զրկված կամ վարելու իրավունքը կասեցված, կամ չունենա տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և հանդիսանա մեղսունակ ֆիզիկական անձ:
Սուբյեկտիվ կողմից հանցագործությունը դրսևորվում է միայն ուղղակի դիտավորությամբ, մասնավորապես՝ անձը գիտակցում է, որ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ իրավունքը կասեցված լինելու կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալու պայմաններում՝ գտնվելով հարբած (ոչ սթափ) վիճակում վարում է տրանսպորտային միջոց կամ գիտակցաբար հրաժարվում է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց:
6.5. Սույն որոշման 6.1-6.4-րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ գնահատման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, անդրադառնալով նաև վերաքննիչ բողոքի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը վիճարկվող դատավճռով մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի բացակայության վերաբերյալ հանգել է իրավաչափ հետևության:
Մասնավորապես.
6.5.1. Առաջին ատյանի դատարանում դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, ինչպես նաև դրանց ստացման աղբյուրի և ձևավորման ընթացքի համատեքստում, այդ ապացույցներից յուրաքանչյուրը համադրելով մյուս աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ, մեղադրյալի մեղավորության մասին չփարատված բոլոր կասկածները հօգուտ վերջինիս մեկնաբանելով՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում առկա չէ վերաբերելի և թույլատրելի ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բավարար կլիներ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հաստատված համարելու մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու հանգամանքը: Տվյալ դեպքում, անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ:
Սույն գործով չի ձևավորվել վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որը կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված կոնկրետ հանցանքը, մասնավորապես՝ այդ հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի գործողությունների ապացուցվածությունը։
Այլ կերպ ասած՝ սույն գործով ապացույցների անհրաժեշտ և բավարար համակցություն ձեռք չի բերվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշները կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք այն աստիճանի և խորությամբ հաստատված համարելու համար, որ կասկած չմնա դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ։
6.5.2. Անդրադառնալով դատաքննության ընթացքում կատարված փորձարարության մասին դատախազի փաստարկին՝ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ մեղադրյալի և վկայի անմիջական մասնակցությամբ իրականացված փորձարարության շրջանակներում Առաջին ատյանի դատարանը իրավացիորեն է առանցքային դերակատարություն տվել մեղադրյալի և վկա Ա.Վ.-ի մարմնակազմությանը և ավտոմեքենայի կառուցվածքային հատկանիշներին, քանզի կոնկրետ դեպքում հիշյալ հանգամանքներն են համարվում առանցքային դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցների արժանահավատությունը գնահատելու տեսանկյունից։
6.5.3. Նախքան պարեկային ծառայողներ Ն.Դ.-ի և Ռ.Ա.-ի ցուցմունքների հիման վրա մեղադրյալին մեղսագրվող արարքը ապացուցված համարվելու մասին բողոքում բերված փաստարկին անդրադառնալը հարկ է վկայակոչել Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածով երաշխավորված արդար դատաքննության իրավունքի կապակցությամբ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը Մուշեղ Սաղաթելյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով 2018 թվականի սեպտեմբերի 20-ի վճռում (8) արտահայտված հետևյալ իրավական դիրքորոշումները․
- որոշելու համար, թե արդյոք վարույթն ընդհանուր առմամբ արդար է եղել, թե՝ ոչ, պետք է հաշվի առնել, թե արդյոք պահպանվել են պաշտպանության կողմի իրավունքները, և արդյոք դիմումատուին հնարավորություն է տրվել վիճարկելու ապացույցների իսկությունը և առարկելու դրանց օգտագործման դեմ։ Ի լրումն, ապացույցների որակը պետք է քննարկման առարկա հանդիսանա, ներառյալ` արդյոք այդ ապացույցների ձեռքբերման հանգամանքները կասկած չեն առաջացնում դրանց վստահելիության և ճշգրտության վերաբերյալ (9),
- որպես ընդհանուր կանոն՝ դատարաններն են գնահատում իրենց ներկայացված ապացույցները, ինչպես նաև այն ապացույցների վերաբերելիությունը, որոնք վկայակոչում է պաշտպանության կողմը: Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3-րդ կետի «դ» ենթակետով նրանց թույլատրվում է, կրկին որպես ընդհանուր կանոն, որոշել՝ արդյոք անհրաժեշտ է անձանց որպես վկա կանչելը՝ կոնվենցիոն համակարգում այդ բառին տրված «ավտոնոմ» նշանակությամբ: Ապացույցները վերցնելու համատեքստում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը հատուկ ուշադրություն է դարձրել կողմերի հավասարության սկզբունքին համապատասխանությանը, որն արդար դատաքննության հիմնարար հայեցակետերից մեկն է, և որով ենթադրվում է, որ դիմումատուին պետք է «տրվի իր գործն այնպիսի պայմաններում ներկայացնելու ողջամիտ հնարավորություն, որն իր համար ոչ բարենպաստ պայմաններ չի ստեղծի՝ համեմատած իր հակառակորդի հետ» (10),
- չնայած սովորաբար ազգային դատարաններն են որոշում կայացնում վկային կանչելու անհրաժեշտության և նպատակահարմարության վերաբերյալ, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը բացառիկ հանգամանքներում կարող է հանգել այն եզրակացության, որ այդպես չվարվելը հակասում է Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածին (11),
- եթե վկաներին հարցաքննելու մասին մեղադրյալի միջնորդությունն ավելորդ բարդություններ չի առաջացնում, բավարար հիմնավորված է, առնչվում է մեղադրանքի էությանը և թերևս կարող է ամրապնդել պաշտպանությունը կամ նույնիսկ հանգեցնել արդարացման դատավճռի, ապա ներպետական իշխանություններն այդ միջնորդությունը մերժելու համար պետք է համապատասխան պատճառաբանություններ ներկայացնեն (12),
- չնայած դիմումատուին դատապարտելիս ներպետական դատարանները, ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքներից բացի, հղում են կատարել այլ ապացույցների, միակ ապացույցը, որով ուղղակիորեն ենթադրվում էր դիմումատուի մասնակցությունն այդ արարքների կատարմանը, և որով տրամադրվում էր դրանց մանրամասները, տվյալ ցուցմունքներն էին։ Բոլոր մյուս ապացույցները, որոնց դատարանները հղում են կատարել, անուղղակի ապացույցներ են, և չի կարելի ասել, որ դրանք ուղղակիորեն ցույց են տալիս դիմումատուի առնչությունը մեղսագրվող արարքներին (13),
- Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը քննել է մի շարք գործեր, որոնց դեպքում հրապարակային միջոցառման ժամանակ անհատին իր պահվածքի պատճառով քրեական հետապնդման են ենթարկել և դատապարտել՝ հիմնվելով բացառապես այն ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքների վրա, որոնք ակտիվորեն ներգրավված են եղել վիճարկվող իրադարձություններում։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը գտել է, որ այդ վարույթներում դատարանները պատրաստակամորեն և անվերապահորեն ընդունել են ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքները և դիմումատուին որևէ հնարավորություն չեն տվել հակառակ ապացույցներ ներկայացնելու։ Այն վճռել է, որ այս մեղադրանքների հիմքում ընկած այն հիմնական փաստերի վերաբերյալ վեճի դեպքում, երբ մեղադրանքի կողմի միակ վկաներն այն ոստիկանության ծառայողներն են եղել, որոնք ակտիվ դեր են ունեցել վիճարկվող իրադարձություններում, դատարանները պետք է պարտադիր օգտագործեին յուրաքանչյուր ողջամիտ հնարավորություն՝ ստուգելու նրանց մեղադրական ցուցմունքները (14):
6.5.4. Սույն որոշման 6.5.3-րդ կետում Մուշեղ Սաղաթելյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի վկայակոչված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ պարեկային ծառայողներ Ն.Դ.-ը և Ռ.Ա.-ը ակտիվորեն ներգրավված են եղել վիճարկվող իրադարձություններում, մասնավորապես՝ իրականացրել են վարչարարություն և շահագրգռված են եղել իրենց կողմից կատարված վարչարարության պատշաճության հանգամանքն ապացուցելու հարցում, ինչը ողջամտորեն կասկածի տակ է դնում նրանց ցուցմունքների արժանահավատությունը։
Ինչ վերաբերում է հետազոտված մյուս ապացույցներին, ապա դրանք անուղղակի ապացույցներ են և ուղղակիորեն չեն հաստատում Հունան Ռուստամյանի կողմից մեքենան վարելու հանգամանքը։
Բացի այդ, նման պայմաններում ապացույցների արժանահավատությունը գնահատելիս առանցքային դերակատարություն ունեն օբյեկտիվ ապացույց հանդիսացող տեսաձայնագրությունները, որոնք փաստացի սույն դեպքում հնարավոր չի եղել ձեռք բերել, որը մեղադրյալի կողմից նրան մեղսագրվող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի օբյեկտիվ կողմի գործողությունները կատարելու փաստը վիճարկելու պայմաններում հանդիսացել է անհրաժեշտ ապացույց:
6.5.5. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Հունան Ռուստամյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցավոր արարք, այն է՝ չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, վարել է տրանսպորտային միջոց, սակայն հրաժարվել և խուսափել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց: Հետազոտված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Հունան Ռուստամյանին մեղսագրվող հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու այն ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:
6.6. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերը նշված հանգամանքների հիման վրա կառուցված Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումը՝ մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանին մեղսագրվող հանցանքի կատարման մեջ վերջինիս արդարացնելու մասին, իրավաչափ է և բխում է գործով ձեռք բերված փաստերից, միաժամանակ, գտնում է, որ դատախազի կողմից վերաքննիչ բողոքում չեն ներկայացվել այնպիսի ծանրակշիռ փաստարկներ, որոնք կարող են վկայել հակառակի մասին:
Վերոգրյալի համատեքստում՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտում բացակայում է դատական ակտի բեկանման հիմք հանդիսացող որևէ դատական սխալ, վիճարկվող դատական ակտը հիմնավորված և պատճառաբանված է, ուստի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը՝ թողնել անփոփոխ:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 367-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դավիթ Թադևոսյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 11-ի թիվ ԵԴ1/3513/01/24 դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
2. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` դատական ակտը ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ ԴԱՏԱՎՈՐ ԴԱՏԱՎՈՐ
Է․ՄԱՆԱՍՅԱՆ Ն․ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ Վ․ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան)՝ հետևյալ կազմով՝
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Է.ՄԱՆԱՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ն․ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ
Վ․ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Լ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
«04» մարտի 2026 թվական ք․Երևան
դռնբաց դատական նիստում, վերաքննության կարգով քննության առնելով թիվ ԵԴ1/3513/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Անի Դանիելյան) 2025 թվականի ապրիլի 11-ի դատավճռի դեմ Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանի վերաքննիչ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1․Գործի դատավարական նախապատմությունը․
1․1․ 2024 թվականի օգոստոսի 23-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Ա․Գևորգյանի (այսուհետ նաև՝ Քննիչ) կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-3132-24 քրեական վարույթը։
2024 թվականի սեպտեմբերի 09-ին Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ․Թադևոսյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Հունան Նորիկի Ռուստամյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
2024 թվականի սեպտեմբերի 11-ին Քննիչի որոշմամբ մեղադրյալ Հունան Նորիկի Ռուստամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի նոյեմբերի 05-ին Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ․Թադևոսյանի որոշմամբ չի հաստատվել Քննիչի կողմից կազմված մեղադրական եզրակացությունը և վարույթի նյութերը վերադարձվել են նախաքննական մարմնին։
2024 թվականի նոյեմբերի 29-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է թիվ 60313224 քրեական վարույթի նյութերը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, որը թիվ ԵԴ1/3513/01/24 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Ա․Դանիելյանին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 03-ին կայացվել է «Վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին» որոշում։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի ապրիլի 11-ի դատավճռով վճռվել է.
«1. Ճանաչել և հռչակել մեղադրյալ Հունան Նորիկի Ռուստամյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ [մ]ասով նրան վերագրված արարքը կատարելու մեջ և նրան արդարացնել` մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելն ապացուցված չլինելու հիմքով:
2. Մեղադրյալ Հունան Նորիկի Ռուստամյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, վերացնել:
(…)»:
1․2․ 2025 թվականի նոյեմբերի 18-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ դատախազ Դ.Թադևոսյանի վերաքննիչ բողոքը:
Քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի նոյեմբերի 28-ին:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 11-ի որոշմամբ դատախազ Դ.Թադևոսյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել է դատաքննության։
2․ Առաջին ատյանի դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը․
2․1․ Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի ապրիլի 11-ի դատավճռում, ի թիվս այլնի, նշել է հետևյալը․ «(…)21. Հետազոտելով սույն դատավճռի 8-20-րդ կետերում շարադրված ապացույցները՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք վերաբերելի են սույն քրեական գործին։ Հիշյալ ապացույցներն իրենց համակցության մեջ գնահատելով՝ Դատարանը գտնում է նաև, որ սույն դատավճռի 12-20-րդ դրանք բովանդակային տեսանկյունից էական հակասություններ չեն պարունակում: Հաշվի առնելով դրանցից յուրաքանչյուրի աղբյուրի հատկանիշները, ձևավորման հանգամանքները, ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք նաև արժանահավատ են:
22․ Դատարանը, պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ գտնում է, որ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան ապացուցված է, որ.
- մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանը 2023 թվականի հունիսի 6-ից մեկ տարի ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի հունիսի 6-ը, զրկվել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից, իսկ զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով այն չի վերականգնել (տե՛ս սույն դատավճռի 15-18-րդ կետերը)։
- 2024 թվականի հուլիսի 23-ին՝ ժամը 01։55-ի սահմաններում □□□□□ քաղաքի □□□□□ փողոցում «□□□□□» մակնիշի □□□□□ հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը կանգնեցվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից (տե՛ս սույն դատավճռի 12-րդ կետը),
- ավտոմեքենան կանգնեցվելուց հետո Հունան Ռուստամյանը հրաժարվել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց (տե՛ս սույն դատավճռի 13-14-րդ կետերը)։
(…)
24. Վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումների համատեքստում Դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ ըստ մեղադրյալի և բոլոր վկաների ցուցմունքների՝ ավտոմեքենայում գտնվել են մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանը և վկա Ա.Վ.-ը (տե՛ս սույն դատավճռի 8-11-րդ կետերը)։
Ըստ ավտոմեքենան կանգնեցրած ոստիկանության աշխատակիցներ Ն.Դ.-ի և Ռ.Ա.-ի ցուցմունքների՝ երբ իջել են իրենց ծառայողական ավտոմեքենայից և մոտեցել «□□□□□» մակնիշի ավտոմեքենային՝ վարորդի նստատեղին նստած է եղել Ա.Վ.-ը, իսկ ուղևորի նստատեղին՝ Հունան Ռուստամյանը, սակայն մինչ մեքենան կանգնեցնելը դրան հանդիպակած երթևեկելիս իրենք հստակ տեսել են, որ ղեկին նստած է եղել Հունան Ռուստամյանը, իսկ մեքենան իրենց կողմից կանգնեցնելուց հետո տարօրինակ շարժ են նկատել դրանում, ինչից ելնելով էլ՝ հայտնում են, որ նրանք տեղափոխվել են մինչև իրենց մոտենալը (տե՛ս սույն դատավճռի 9-10-րդ կետերը)։
Վերոգրյալ ցուցմունքների գնահատման տեսանկյունից Դատարանը հիմք է ընդունում այն, որ մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանը գործի ելքով շահագրգռված անձ է, իսկ վկա Ա.Վ.-ը նրա ընկերն է։
Մյուս կողմից՝ Դատարանի համար հատկանշական է այն, որ վկա Ն.Դ.-ը նաև հայտնել է, որ Հունան Ռուստամյանին նախկինում մի քանի անգամ տեսել է մեքենան վարելիս, կանգնել է, նորից վարել է ու կասկած է հարուցել, բայց տվյալ պարագայում երկրորդ շարքում կանգնած ժամանակ մի քանի անգամ հայտարարել են և, քանի որ վարորդը ոչ սթափ վիճակում է եղել, դրա համար էլ ռեակցաները թուլացել էին, իսկ արդեն կանգնեցնելիս պարզվել է, որ փոփոխություն է եղել, ինչքան նշված մեքենան երթևեկության մեջ նկատել է, վարորդը եղել է միայն Հունանը, ակնհայտ տեսանելի ոչ սթափ վիճակի առկայություն է եղել, դրա համար այդ մեքենային ավելի ուշադիր է եղել (տե՛ս սույն դատավճռի 9.1-րդ կետը)։ Այս տեսանկյունից դատարանը պետք է գնահատման արժանացնի աղբյուրի սխալ վերագրման երևույթի (անձը կարող է ինչ-որ բանի հավատալ՝ դրա մասին մտածելու կամ դրա վրա մտովի կենտրոնանալու պատճառով։ Մասնավորապես` անձը կարող է հավատալ, որ իրականում տեղի է ունեցել մի իրադարձություն, որը նա պատկերացրել կամ մտածել է, կամ այն անձը, ում կարծել է, որ կլինի հանցագործության վայրում, հաստատ այնտեղ է եղել։ Ըստ էության, այն պատկերը, որն անձը ստեղծում է իր մտքում, երբ մտածում է իրադարձության կամ կոնկրետ անձի մասին, հետագայում շփոթում է իրականում տեղի ունեցածի հետ) ողջամիտ հավանականությունը՝ այն հաշվառմամբ, որ վկան կենտրոնացած է եղել տվյալ մեքենայի և դրա ղեկին, ըստ իր պնդման, մշտապես Հունան Ռուստամյանին տեսնելու հանգամանքների վրա, ինչը բարեխիղճ մոլորության հնարավորության պայմաններում օբյեկտիվորեն կարող է նվազեցնել նրա հայտնած տվյալի արժանահավատությունը։ Այս տեսանկյունից Դատարանը հաշվի է առնում նաև այն, որ վկա Ռ.Ա.-ը վկա Ն.Դ.-ի գործընկերն է, իսկ դեպքի պահին նրանք միասին են ծառայություն իրականացրել, դրանից հետո էլ շարունակել են աշխատել նույն վայրում։
Դատարանի համար հատկաշնական է նաև քննարկվող վկաների հիշողության ճշգրության վրա ազդող հանգամանքային գործոնները՝ մասնավորապես այն, որ մեքենան նկատել են շարժման ընթացքում, եղել է գիշերային ժամանակ և լուսավորության ցածր պայմաններ, մեքենայում գտնվող անձանց տեսել են մեքենայի ապակիների միջով թե՛ իրենց և թե՛ մյուս մեքենաների շարժման մեջ գտվելու ընթացքում։
Այսպիսով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են սույն դատավճռի 8-11-րդ կետերում շարադրված ապացույցների արժանահավատությունը նվազեցնող մի շարք գործոններ, իսկ 9-10-րդ և 8-րդ ու 11-րդ կետերում շարադրված ապացույցների միջև առկա են էական հակասություններ, ուստի դրանց գնահատումը, այդ թվում՝ բավարարության տեսանկյունից, Դատարանը պետք է կատարի դրանք այլ աղբյուրներում պարունակվող տվյալների հետ համադրելու արդյունքում։ Այսպես՝ վկաներ Ն.Դ.-ը և Ռ.Ա.-ը հայտնել են, որ մեքենայում տարօրինակ շարժը նկատել են, իրենց մեքենան նրանց հետևում կայանցելու հետո, երբ դեռ իրենց մեքենայում են եղել, իսկ իրենց մեքենան կայանելուց հետո մինչև այդ մեքենային մոտենալը տևել է 15-20 վայրկյան (տե՛ս սույն դատավճռի 9-10-րդ կետերը)։ Վկա Ռ.Ա.-ը հայտնել է նաև, որ դեմքով էլ են հասկացել, որ փոխվել են, արտաքին տեսքից էլ՝ ֆիզիկապես մարմնի չափերն էլ են տարբեր եղել, հագուստի գույնը, գիշերային ժամը, այդ ամենը փաստում էր փոխելու հանգամանքը (տե՛ս սույն դատավճռի 10-րդ կետը), վկա Ն.Դ.-ն էլ իր հերթին հայտնել է, որ դիմագծերով նման չեն եղել, իսկ հագուստներով չի հիշում (տե՛ս սույն դատավճռի 9-րդ կետը)։
Վերջինից ելնելով՝ մեղադրյալի և վկա Ա.Վ.-ի արտաքինի անմիջական ընկալման (մարմնակազմության և դիմագծերի՝ վերացարկված մակարդակում նմանության) և ավտոմեքենայի, այդ թվում՝ սրահի բնութագրիչ հատկանիշների հաշվառմամբ էլ Դատարանն իր նախաձեռնությամբ կատարել է փորձարարություն ապացուցողական գործողությունը, որի արդյունքում Դատարանի և մասնակիցների (առնվազն հանրային մեղադրող և պաշտպանի) անմիջական ընկալմամբ ապակիների միջով դիտարկելիս մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանը և վկա Ա.Վ.-ը արտաքինից առաջին հայացքից կարող են նման թվալ, իսկ նրանց հասակների (բարձրահասակ), հարաբերականորեն խոշոր մարմնակազմության և ավտմեքենայի սրահի հարաբերականորեն փոքր լինելու, վարորդի նստատեղի և դրա կողքի ուղևորի նստատեղի միջև առկա փոխանցման տուփի կառուցվածքի պայմաններում ողջամտորեն անհնարին է թվում և առնվազն անհասկանալի մնում կարճ ժամանակահատվածում (վայրկյանների, անգամ րոպեների) մեղադրյալի և վկա Ա.Վ.-ի կողմից տեղերով փոխվելու հնարավորությունը (տե՛ս սույն դատավճռի 20-րդ կետը)։
Վերոգրյալի պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ վկաներ Ն.Դ.-ի և Ռ.Ա.-ի հայտնած տվյալները չեն համընկնում, ավելին՝ ողջամտորեն կասկածներ են առաջացնում փորձարարության արդյունքում Դատարանի կողմից անմիջականորեն ընկալված, արձանագրված և կողմերի կողմից չվիճարկվող տվյալների պայմաններում։ Այս համատեքստում Դատարանը գտանահատում է նաև անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցի (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի 3-րդ մաս)՝ վկաներ Ն.Դ.-ին և Ռ.Ա.-ին ամրակցված տեսախցիկների տեսագրությունների բացակայությունը, որոնք հնարավոր չի եղել ստանալ դրանց պահպանման ժամկետներում մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից չպահանջվելու արդյունքում։
Ամփոփելով վերագրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ավտոմեքենան մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանի կողմից վարելու հանգամանքի ապացուցվածության վերաբերյալ Դատարանի մոտ առկա են ողջամիտ և չփարատված կասկածներ։ Հետևաբար Դատարանը գտում է, որ հետազոտված ապացույցների համակցությունը սույն դեպքում բավարար չէ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հիմնավորված գնահատելու համար այն, որ տվյալ մեքենան դեպքի պահին վարել է մեղադրալ Հունան Ռուստամյանը։
(…)
26․ Վերը շարադրված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների համատեքստում գնահատելով սույն դատավճռի 22-րդ և 24-րդ կետերում կատարված վերլուծությունները և հաստատված փաստական հանգամանքները՝ չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելով՝ Դատարանը գտնում է, որ Դատարանում հետազոտված ապացույցներով «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան չի ապացուցվել մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանի կողմից իրեն մեղսագրված արարքը կատարելու հանգամանքը։(…)»։
3. Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
3․1․ 2024 թվականի սեպտեմբերի 09-ին Հունան Նորիկի Ռուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, հրաժարվել և խուսափել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց։
Այսպես․
Հունան Ռուստամյանը, օրենքով սահմանված կարգով 2023 թվականի հունիսի 06-ից 1 տարի ժամկետով զրկվելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով այն չվերականգնելով, 2024 թվականի հուլիսի 23-ին՝ ժամը 01։55-ի սահմաններում, □□□□□ քաղաքի □□□□□ փողոցում վարել է «□□□□□» մակնիշի □□□□□ հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կանգնեցվելուց հետո հրաժարվել և խուսափել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց։
4. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, դրանք հիմնավորող փաստարկները և պահանջը.
4.1. Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, ի թիվս այլնի, նշել է․ «(...) Գտնում ենք, որ Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ, որոնք ազդել են գործի արդարացի ելքի վրա:
(…)
Հարկ է նշել, որ ապացույցները պետք է պարունակեն ոչ թե գնահատողական դատողություններ, կարծիքներ, այլ կոնկրետ փաստական տվյալներ՝ որոշակի գործողությունների, իրադարձությունների վերաբերյալ: Ապացույցների գնահատումը, որպես ապացուցման գործընթացի տարր, իրենից ներկայացնում է մտավոր, տրամաբանական գործունեություն, որի արդյունքում եզրահանգում է արվում ապացույցներից յուրաքանչյուրի թույլատրելիության, վերաբերելիության, հավաստիության և ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքների բացահայտման համար ապացույցների համակցության բավարարության մասին: Ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա:
(…)
Նախևառաջ, հարկ եմ համարում փաստել, որ Դատարանը, վարույթի արդարացիությունն ապահովելու նկատառումներից ելնելով, արդարացիորեն ձեռնարկել է միջոցներ և փորձ է կատարել գործով ճշմարտությունը բացահայտելու ուղղությամբ: Պարզապես այստեղ հարցն այն է, որ նշված փորձարարության ժամանակ, երբ գործ ունենք մի իրավիճակի հետ, երբ շահագրգիռ անձիք (սույն դեպքում՝ մեղադրյալը և նրա ընկերը) իրենք պետք է որոշեն, թե իրենք տվյալ դեպքում «կարող» են տեղերով փոխվել, թե «չեն կարող», բնականաբար, պետք է ընտրեն այն ճանապարհը, որ իրենք նշված իրավիճակում «չեն կարող» տեղերով փոխվել, ինչպիսի նկատառում և իմ կողմից արվել է հիմնական դատալսումների ընթացքում: Ինչ վերաբերում է Դատավճռում տեղ գտած այն ձևակերպմանը, որ նաև հանրային մեղադրողն է արձանագրել, որ նման մարմնակազմությամբ անձինք տվյալ մեքենայում և դիրքերում, մի քանի վայրկյանի կամ րոպեի ընթացքում ողջամտորեն չէին կարող տեղերով փոխվել, իրականում որոշակիորեն այլ կերպ է եղել: Վերը նշված դատողությունն իմ կողմից կատարելուց հետո Դատարանն առաջարկել է նշել մի տարբերակ, ըստ որի տվյալ անձիք կարող էին տեղերով փոխվել, ինչին պատասխանել եմ, որ ողջամտորեն չեմ կարող այդպիսի տարբերակ նշել, քանի որ նախկինում երբևէ փորձ չեմ կատարել վարորդի կամ ուղևորի նստարանից այլ անձի հետ տեղերով փոխվել:
Անդրադառնալով Դատավճռում տեղ գտած մնացած ձևակերպումներին՝ հարկ է նկատի ունենալ, որ, ճիշտ է, ցանկալի կլիներ, որ դեպքն արձանագրած տեսախցիկներ նույնպես առկա լինեին, սակայն գտնում ենք, որ Դատարանը պատշաճ գնահատման չի ենթարկել այն հանգամանքը, որ գործով անցնող անձիք միմյանց չեն ճանաչել, որևէ հարաբերությունների մեջ չեն գտնվել, որևէ կոնֆլիկտ չեն ունեցել, այդուհանդերձ, պարեկային ծառայության աշխատակիցները սկզբից մինչև վերջ պնդել են, որ ղեկին է եղել Հունան Ռուստամյանը և թեկուզ պատահաբար չեն շփոթել և հայտնել, որ հնարավոր է վարորդն Ա.Վ.-ը եղած լինի: Նշվածից ակնհայտ է դառնում, որ պարեկային ծառայության աշխատակիցների մոտ ինչպես դեպքի պահին, այնպես էլ դրանից հետո բավարար չափով տպավորված է եղել որպես վարորդ հանդիսացած անձի այնպիսի հատկանիշներ, որպիսիք և հիմք են հանդիսացել հստակ նշելու, որ իրականում վարորդը հանդիսացել է Հունան Ռուստամյանը:
Ստացվում է մի այնպիսի իրավիճակ, որ մի շարք դեպքերում պարեկային ծառայության աշխատակիցները, գերծանրաբեռնված ծառայություն իրականացնելով, շատ հաճախ չեն մտաբերում որոշակի հանգամանքներ բազմաթիվ մարդկանց հետ առնչվելու պատճառով, իսկ այն դեպքում, երբ հստակ մտաբերում են, քանի որ տպավորվել է իրենց «հիմարի տեղ» դնելու հանգամանքը, դա Դատարանի կողմից գնահատվում է այնպես, որ նրանց միգուցե այդ ամենը թվացել է, ինչը, գտնում ենք, վերը նշվածների համատեքստում, արդարացված չէ:
Այսպիսով, գտնում ենք, որ Դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 354-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված դատական սխալներ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ, 334-րդ և 347-րդ հոդվածների կիրառման խախտումներ, որոնք ազդել են գործի արդարացի ելքի վրա՝ հանգեցնելով հանցանքի մեջ անձի անմեղությունը հաստատող ոչ հիմնավոր և առնվազն վաղաժամ դատական ակտ կայացնելուն:(...)»։
Արդյունքում բողոքաբերը խնդրել է. «(...)Բեկանել Դատավճիռը՝ քրեական գործը փոխանցելով Դատարան՝ նոր քննության՝ սահմանելով դրա ծավալը:»։
5. Դատական նիստի ընթացքում կողմերի ներկայացրած պարզաբանումները.
5.1. Դատական նիստին չեն ներկայացել դատավարության մասնակիցները։
6․Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
6.1. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և փաստարկների սահմաններում ստուգելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն` 1. Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք …:
2. Յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործության մեջ, համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքին համապատասխան: …:։
ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 14-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական պատասխանատվության հիմքն ինչպես ավարտված, այնպես էլ չավարտված հանցանք կատարելն է:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:(...)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝
1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3)ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ.
5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները.
6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները.
7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը.
8) այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից.
9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները.
10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները:
(...)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:»։
6.2. Վերոգրյալ իրավանորմերի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ: Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է: Ապացուցման գործընթացի առաջին տարրն ապացույցներ հավաքելն է: Քրեական վարույթի ընթացքում ապացույցները հավաքվում են երկու եղանակով՝ ապացուցողական գործողությունների կատարման միջոցով և Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերում և կարգով՝ օտարերկրյա իրավասու մարմինների կողմից համապատասխան գործողությունների կատարման միջոցով: Օրենսգիրքն ապացույցի ստուգման հասկացության մեջ, ստուգման ավանդական եղանակների (ապացույցների համադրում, նոր ապացույցների հավաքում, ապացույցի ստացման աղբյուրի վերհանում) շարքում ներառել է նաև ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծությունը: Քրեական դատավարության օրենսգրքով ապացույցի ձևին ներկայացվող պահանջներին ապացույցի համապատասխանության ստուգման արդյունքում վարույթն իրականացնող մարմինը հավաստիանում է, որ պահպանված են ապացույցի արժանահավատության ապահովմանն ու ապացուցողական գործողության մասնակցի իրավունքների պաշտպանությանն ուղղված՝ օրենսգրքով առանձին ապացույցների ձևին ներկայացվող պահանջները: Ինչ վերաբերում է ապացույցների գնահատմանը, այն կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) վարույթն իրականացնող մարմինը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով:
Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ հանցագործության մեջ անձի մեղավորության հարցը լուծվում է դրա մասին վկայող բավարար ապացույցների ամբողջությամբ: Ապացույցների բավարարություն հասկացությունը գնահատողական է և իրենից ներկայացնում է ապացույցների համակցության գնահատման վերջնական արդյունք:
6.3. ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, անդրադառնալով ապացույցների բավարարության հարցին, Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 գործով կայացված որոշմամբ նշել է հետևյալը. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը՝ վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից՝ այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն՝ օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2)դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած (…)։
Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցություն» հասկացությունը: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե՝
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում»:
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած: (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 33-րդ կետը):
6.4. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը (…)»։
Մեջբերված նորմը ՀՀ քրեական օրենսգրքում ամրագրված է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունների շարքում։ Հանցագործության հիմնական անմիջական օբյեկտը երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգն ապահովող հասարակական հարաբերություններն են: Վերոնշյալ արարքն ամրագրված է ձևական հանցակազմով, իսկ հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալու պայմաններում և միաժամանակ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելով կամ տրանսպորտային միջոցը վարող անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելով կամ խուսափելով։
Ընդ որում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համակարգային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ վարելու իրավունքից զրկելը կամ այդ իրավունքը կասեցնելը պետք է լինի օրենքով սահմանված կարգով, այն է՝ իրավաչափ վարչական ակտի հիման վրա։ Հակառակ պարագայում, եթե վարչական ակտը կայացվել է օրենքով սահմանված կարգի խախտմամբ և վարչական կամ դատական կարգով անվավեր է ճանաչվել, ապա քննարկվող հանցագործության օբյեկտիվ կողմը բացակայում է։
Հանցագործության սուբյեկտը հատուկ է, քանի որ բացի ընդհանուր սուբյեկտի հատկանիշներից, անձը պետք է օժտված լինի նաև լրացուցիչ հատկանիշներով, այն է՝ լինի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից օրենքով սահմանված կարգով զրկված կամ վարելու իրավունքը կասեցված, կամ չունենա տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և հանդիսանա մեղսունակ ֆիզիկական անձ:
Սուբյեկտիվ կողմից հանցագործությունը դրսևորվում է միայն ուղղակի դիտավորությամբ, մասնավորապես՝ անձը գիտակցում է, որ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ իրավունքը կասեցված լինելու կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալու պայմաններում՝ գտնվելով հարբած (ոչ սթափ) վիճակում վարում է տրանսպորտային միջոց կամ գիտակցաբար հրաժարվում է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց:
6.5. Սույն որոշման 6.1-6.4-րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ գնահատման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, անդրադառնալով նաև վերաքննիչ բողոքի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը վիճարկվող դատավճռով մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի բացակայության վերաբերյալ հանգել է իրավաչափ հետևության:
Մասնավորապես.
6.5.1. Առաջին ատյանի դատարանում դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, ինչպես նաև դրանց ստացման աղբյուրի և ձևավորման ընթացքի համատեքստում, այդ ապացույցներից յուրաքանչյուրը համադրելով մյուս աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ, մեղադրյալի մեղավորության մասին չփարատված բոլոր կասկածները հօգուտ վերջինիս մեկնաբանելով՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում առկա չէ վերաբերելի և թույլատրելի ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բավարար կլիներ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հաստատված համարելու մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու հանգամանքը: Տվյալ դեպքում, անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ:
Սույն գործով չի ձևավորվել վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որը կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված կոնկրետ հանցանքը, մասնավորապես՝ այդ հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի գործողությունների ապացուցվածությունը։
Այլ կերպ ասած՝ սույն գործով ապացույցների անհրաժեշտ և բավարար համակցություն ձեռք չի բերվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշները կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք այն աստիճանի և խորությամբ հաստատված համարելու համար, որ կասկած չմնա դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ։
6.5.2. Անդրադառնալով դատաքննության ընթացքում կատարված փորձարարության մասին դատախազի փաստարկին՝ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ մեղադրյալի և վկայի անմիջական մասնակցությամբ իրականացված փորձարարության շրջանակներում Առաջին ատյանի դատարանը իրավացիորեն է առանցքային դերակատարություն տվել մեղադրյալի և վկա Ա.Վ.-ի մարմնակազմությանը և ավտոմեքենայի կառուցվածքային հատկանիշներին, քանզի կոնկրետ դեպքում հիշյալ հանգամանքներն են համարվում առանցքային դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցների արժանահավատությունը գնահատելու տեսանկյունից։
6.5.3. Նախքան պարեկային ծառայողներ Ն.Դ.-ի և Ռ.Ա.-ի ցուցմունքների հիման վրա մեղադրյալին մեղսագրվող արարքը ապացուցված համարվելու մասին բողոքում բերված փաստարկին անդրադառնալը հարկ է վկայակոչել Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածով երաշխավորված արդար դատաքննության իրավունքի կապակցությամբ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը Մուշեղ Սաղաթելյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով 2018 թվականի սեպտեմբերի 20-ի վճռում (8) արտահայտված հետևյալ իրավական դիրքորոշումները․
- որոշելու համար, թե արդյոք վարույթն ընդհանուր առմամբ արդար է եղել, թե՝ ոչ, պետք է հաշվի առնել, թե արդյոք պահպանվել են պաշտպանության կողմի իրավունքները, և արդյոք դիմումատուին հնարավորություն է տրվել վիճարկելու ապացույցների իսկությունը և առարկելու դրանց օգտագործման դեմ։ Ի լրումն, ապացույցների որակը պետք է քննարկման առարկա հանդիսանա, ներառյալ` արդյոք այդ ապացույցների ձեռքբերման հանգամանքները կասկած չեն առաջացնում դրանց վստահելիության և ճշգրտության վերաբերյալ (9),
- որպես ընդհանուր կանոն՝ դատարաններն են գնահատում իրենց ներկայացված ապացույցները, ինչպես նաև այն ապացույցների վերաբերելիությունը, որոնք վկայակոչում է պաշտպանության կողմը: Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3-րդ կետի «դ» ենթակետով նրանց թույլատրվում է, կրկին որպես ընդհանուր կանոն, որոշել՝ արդյոք անհրաժեշտ է անձանց որպես վկա կանչելը՝ կոնվենցիոն համակարգում այդ բառին տրված «ավտոնոմ» նշանակությամբ: Ապացույցները վերցնելու համատեքստում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը հատուկ ուշադրություն է դարձրել կողմերի հավասարության սկզբունքին համապատասխանությանը, որն արդար դատաքննության հիմնարար հայեցակետերից մեկն է, և որով ենթադրվում է, որ դիմումատուին պետք է «տրվի իր գործն այնպիսի պայմաններում ներկայացնելու ողջամիտ հնարավորություն, որն իր համար ոչ բարենպաստ պայմաններ չի ստեղծի՝ համեմատած իր հակառակորդի հետ» (10),
- չնայած սովորաբար ազգային դատարաններն են որոշում կայացնում վկային կանչելու անհրաժեշտության և նպատակահարմարության վերաբերյալ, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը բացառիկ հանգամանքներում կարող է հանգել այն եզրակացության, որ այդպես չվարվելը հակասում է Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածին (11),
- եթե վկաներին հարցաքննելու մասին մեղադրյալի միջնորդությունն ավելորդ բարդություններ չի առաջացնում, բավարար հիմնավորված է, առնչվում է մեղադրանքի էությանը և թերևս կարող է ամրապնդել պաշտպանությունը կամ նույնիսկ հանգեցնել արդարացման դատավճռի, ապա ներպետական իշխանություններն այդ միջնորդությունը մերժելու համար պետք է համապատասխան պատճառաբանություններ ներկայացնեն (12),
- չնայած դիմումատուին դատապարտելիս ներպետական դատարանները, ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքներից բացի, հղում են կատարել այլ ապացույցների, միակ ապացույցը, որով ուղղակիորեն ենթադրվում էր դիմումատուի մասնակցությունն այդ արարքների կատարմանը, և որով տրամադրվում էր դրանց մանրամասները, տվյալ ցուցմունքներն էին։ Բոլոր մյուս ապացույցները, որոնց դատարանները հղում են կատարել, անուղղակի ապացույցներ են, և չի կարելի ասել, որ դրանք ուղղակիորեն ցույց են տալիս դիմումատուի առնչությունը մեղսագրվող արարքներին (13),
- Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը քննել է մի շարք գործեր, որոնց դեպքում հրապարակային միջոցառման ժամանակ անհատին իր պահվածքի պատճառով քրեական հետապնդման են ենթարկել և դատապարտել՝ հիմնվելով բացառապես այն ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքների վրա, որոնք ակտիվորեն ներգրավված են եղել վիճարկվող իրադարձություններում։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը գտել է, որ այդ վարույթներում դատարանները պատրաստակամորեն և անվերապահորեն ընդունել են ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքները և դիմումատուին որևէ հնարավորություն չեն տվել հակառակ ապացույցներ ներկայացնելու։ Այն վճռել է, որ այս մեղադրանքների հիմքում ընկած այն հիմնական փաստերի վերաբերյալ վեճի դեպքում, երբ մեղադրանքի կողմի միակ վկաներն այն ոստիկանության ծառայողներն են եղել, որոնք ակտիվ դեր են ունեցել վիճարկվող իրադարձություններում, դատարանները պետք է պարտադիր օգտագործեին յուրաքանչյուր ողջամիտ հնարավորություն՝ ստուգելու նրանց մեղադրական ցուցմունքները (14):
6.5.4. Սույն որոշման 6.5.3-րդ կետում Մուշեղ Սաղաթելյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի վկայակոչված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ պարեկային ծառայողներ Ն.Դ.-ը և Ռ.Ա.-ը ակտիվորեն ներգրավված են եղել վիճարկվող իրադարձություններում, մասնավորապես՝ իրականացրել են վարչարարություն և շահագրգռված են եղել իրենց կողմից կատարված վարչարարության պատշաճության հանգամանքն ապացուցելու հարցում, ինչը ողջամտորեն կասկածի տակ է դնում նրանց ցուցմունքների արժանահավատությունը։
Ինչ վերաբերում է հետազոտված մյուս ապացույցներին, ապա դրանք անուղղակի ապացույցներ են և ուղղակիորեն չեն հաստատում Հունան Ռուստամյանի կողմից մեքենան վարելու հանգամանքը։
Բացի այդ, նման պայմաններում ապացույցների արժանահավատությունը գնահատելիս առանցքային դերակատարություն ունեն օբյեկտիվ ապացույց հանդիսացող տեսաձայնագրությունները, որոնք փաստացի սույն դեպքում հնարավոր չի եղել ձեռք բերել, որը մեղադրյալի կողմից նրան մեղսագրվող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի օբյեկտիվ կողմի գործողությունները կատարելու փաստը վիճարկելու պայմաններում հանդիսացել է անհրաժեշտ ապացույց:
6.5.5. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Հունան Ռուստամյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցավոր արարք, այն է՝ չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, վարել է տրանսպորտային միջոց, սակայն հրաժարվել և խուսափել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց: Հետազոտված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Հունան Ռուստամյանին մեղսագրվող հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու այն ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:
6.6. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերը նշված հանգամանքների հիման վրա կառուցված Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումը՝ մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանին մեղսագրվող հանցանքի կատարման մեջ վերջինիս արդարացնելու մասին, իրավաչափ է և բխում է գործով ձեռք բերված փաստերից, միաժամանակ, գտնում է, որ դատախազի կողմից վերաքննիչ բողոքում չեն ներկայացվել այնպիսի ծանրակշիռ փաստարկներ, որոնք կարող են վկայել հակառակի մասին:
Վերոգրյալի համատեքստում՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտում բացակայում է դատական ակտի բեկանման հիմք հանդիսացող որևէ դատական սխալ, վիճարկվող դատական ակտը հիմնավորված և պատճառաբանված է, ուստի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը՝ թողնել անփոփոխ:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 367-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դավիթ Թադևոսյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 11-ի թիվ ԵԴ1/3513/01/24 դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
2. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` դատական ակտը ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ ԴԱՏԱՎՈՐ ԴԱՏԱՎՈՐ
Է․ՄԱՆԱՍՅԱՆ Ն․ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ Վ․ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/3513/01/24
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 29-11-2024 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 60313224 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Հունան Նորիկի Ռուստամյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, հրաժարվել և խուսափել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Հունան |
| Ազգանուն | Ռուստամյան |
| Հայրանուն | Նորիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 15.4 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.1 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 29-11-2024 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Անի |
| Ազգանուն | Դանիելյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 03-12-2024 |
|---|---|
| Որոշում | Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին «03» դեկտեմբերի 2024թ. ք. Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Անի Դանիելյանս, ստանալով թիվ ԵԴ1/3513/01/24 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հունան Նորիկի Ռուստամյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի թիվ 60313224 վարույթի նյութերն ըստ մեղադրանքի Հունան Նորիկի Ռուստամյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, մեղադրական եզրակացության հետ 2024 թվականի նոյեմբերի 29-ին հանձնվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, նույն օրը թիվ ԵԴ1/3513/01/24 քրեական գործի համարի ներքո մակագրվել և 2024 թվականի դեկտեմբերի 02-ին փաստացի հանձնվել են ինձ։ Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ և 310-րդ հոդվածներով՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի 1․ Ստանձնել Հունան Նորիկի Ռուստամյանի վերաբերյալ թիվ ԵԴ1/3513/01/24 քրեական գործով վարույթը։ 2․ Նախնական դատալսումներ նշանակել 2024 թվականի դեկտեմբերի 05-ին՝ ժամը 16։00-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (նստավայրը՝ Կենտրոն, հասցե՝ Երևան, Տիգրան Մեծի 23/1, նիստերի դահլիճ N4), դատավոր Անի Դանիելյանի նախագահությամբ։ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ԱՆԻ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Դավիթ |
| Ազգանուն | Թադևոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հունան |
| Ազգանուն | Ռուստամյան |
| Հայրանուն | Նորիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 05-12-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 04 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 05-12-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 10-12-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 04 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 10-12-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 20-12-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 04 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 20-12-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 30-12-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 04 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 30-12-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Պաշտպանի դիմումի հիման վրա |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2024 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 17-01-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 04 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 17-01-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 04-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 04 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 04-02-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | հանրային մեղադրողի հիմքով |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 14-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 04 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 14-02-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 27-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 04 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 27-02-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | հանրային մեղադրողի չներկայանալու պատճառով |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 21-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 04 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 21-03-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | վկայի չներկայանալու հիմքով |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 01-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 04 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 01-04-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 07-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 04 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 07-04-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 10-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 04 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 10-04-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Վերդիկտ
| Ամսաթիվ | 10-04-2025 |
|---|---|
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Հունան |
| Ազգանուն | Ռուստամյան |
| Հայրանուն | Նորիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Կայացվել է վերդիկտ | Արդարացման |
| Օրենսգիրք | Քրեական դատավարության օրենսգիրք |
| Հոդված |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 11-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 04 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 11-04-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 11-04-2025 |
|---|
Արդարացման
| Ամսաթիվ | 11-04-2025 |
|---|---|
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Հունան |
| Ազգանուն | Ռուստամյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Օրենսգիրք | Քրեական դատավարության օրենսգիրք |
| Հոդված | |
| Հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ քրեական գործ թիվ ԵԴ1/3513/01/24 Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ՝ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ, ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Լ․ՄԱԿԱՐՅԱՆԻ, ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ` ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ, ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ՇԵՆԳԱՎԻԹ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆԻ ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱԽԱԶ Դ․ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ, ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Հ․ՌՈՒՍՏԱՄՅԱՆԻ, ՊԱՇՏՊԱՆՆԵՐ՝ Ս․ՍԵԴՈՅԱՆԻ, Գ․ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ, 2025 թվականի ապրիլի 11-ին Երևան քաղաքում դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հունան Նորիկի Ռուստամյանի՝ (ծնված՝ 1987 թվականի մարտի 20-ին, Արարատի մարզի Փոքր Վեդի գյուղում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, ըստ իր հայտարարության՝ խնամքին երեք անչափահաս երեխա, որպես անհատ ձեռնարկատեր զբաղվում է առևտրով, հաշվառված է ...) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական ընթացքը. 1. 2024 թվականի օգոստոսի 28-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում (այսուհետ՝ նաև Նախաքննության մարմին) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-3132-24 քրեական վարույթը։ 2․ Հսկող դատախազի 2024 թվականի սեպտեմբերի 9-ի որոշմամբ քննիչի միջնորդության հիման վրա Հունան Նորիկի Ռուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։ 3․ Նախաքննության մարմնի կողմից 2024 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Հունան Նորիկի Ռուստամյանին ներկայացվել է մեղադրանք: 4․ Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի սեպտեմբերի 11-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հունան Նորիկի Ռուստամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է բացակայելու արգելք: 5. 2024 թվականի նոյեմբերի 29-ին թիվ 60313224 քրեական վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 3-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Նախնական դատալսումներով դատական նիստը նշանակվել է նույն թվականի դեկտեմբերի 5-ին։ 6. 2025 թվականի ապրիլի 10-ին կայացվել է արդարացման վերդիկտ՝ մեղադրյալին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով վերագրվող փաստական հանգամանքներն (արարքը) կատարելն ապացուցված չլինելու հիմքով: Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը. 7. Մեղադրյալ Հունան Նորիկի Ռուստամյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է ներկայացվել հետևյալ արարքի համար. «(...) նա, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, հրաժարվել և խուսափել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց։ Այսպես. Հունան Ռուստամյանը, օրենքով սահմանված կարգով 2023 թվականի հունիսի 06-ից 1 տարի ժամկետով զրկվելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով այն չվերականգնելով, 2024 թվականի հուլիսի 23-ին՝ ժամը 01։55-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Թամանցիների փողոցում վարել է «Toyota» մակնիշի 37 TL 914 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կանգնեցվելուց հետո՝ հրաժարվել և խուսափել սթափության վիճակի զննություն անցնելուց։»: Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները. 8. Մեղադրյալ Հունան Նորիկի Ռուստամյանի ցուցմունքը, որի համաձայն՝ մեքենան եղել է 2020 թվականի ատադրության և «Տոյոտա Կորոլա» մակնիշի։ Ապակիները չորս կողմից մգացված են եղել, դիմացի երկու ապակիները նույնպես։ Նախկինում ոստիկանները չեն կանգնեցրել և պահանջել, որ հեռացնի մգեցումները։ Վերջերս են զգուշացրել, ու ինքը պոկել է դրանք։ Այն ժամանակ, երբ պարեկային ծառայության աշխատակիցները կանգնեցրել են, դիմացի երկու ապակիները բարձրացված են եղել։ Դեպքը եղել է ամռանը՝ հունիս կամ հուլիս ամսին, գիշերվա ուշ ժամի։ Նշված օրը Բանգլադեշից դուրս են եկել դեպի 1-ին մասի կողմը։ Վարողը Անդրանիկն է եղել։ Անդրանիկը գիտի, որ ինքը վարորդական վկայական չունի, ինքը նստել է Անդրանիկին կողքը ու ասել, որ նա վարի։ Պարեկների ցուցմունքը լսել է և կարծում է, որ տրամաբանորեն անհնար է այդ մեքենայի մեջ տեղափոխվել, իսկ երկրորդ տարբերակն այն է, որ մեքենան իրենն է, ինքը զրկված է վարորդական իրավունքից, ուստի այդպիսի արձանագրություն են կազմել։ Իրենք դանդաղ գնում էին այդ փողոցով, երբ ոստիկանության ավտոմեքենան հետևներից եկավ ու ազդանշան տվեց, իրենք միանգամից կանգնեցին։ Ազդանշան տալը, իրենց կանգնելը ու պարեկի մոտենալը տևել է մի քանի վայրկյան։ Իր հասակը մոտ 1․80 սմ է, երբ նստում է վարորդի նստատեղին, վերևի հատվածում մի փոքր տարածք է մնում։ Չի փորձել, բայց իր կարծիքով անհնար է իր հասակով վարորդի նստատեղից տեղափոխվել կողքի նստատեղին։ Մեքենայի ներսի հատվածում բարձր ու երկար հատված կա, որն անհնարին է դարձնում, մի նստատեղից մյուսը տեղափոխվելը։ Դեպքը եղել է 2024 թվականի ամռանը, սակայն ապակիներն ամբողջությամբ բարձրացված են եղել։ Անդրանիկին հանդիպել է Բանգլադեշում՝ դրսում։ Իրար պատահական են հանդիպել։ Դուրս են եկել ման գալու, քանի որ ինքն էլ զրկված է վարորդական իրավունքից, մեքենան Անդրանիկն է վարել հենց սկզբից։ Թամանցիներ փողոցով ուղղակի անցել են։ Պարեկային ծառայության աշխատակիցները սկզբում վարորդին են մոտեցել ու նկատել են, որ Անդրանիկն է վարորդը, իսկ ինքը կողքը նստած է եղել։ Վարորդական վկայական են ուզել, տվել է, հետո տեխանձնագիր, դա գտնվել է իր դրամապանակի մեջ, ինքն է հանել ու տվել, որից հետո ոստիկանները հարցրել են, թե ում մեքենան է, իսկ ինքը պատասխանել է, որ իրենն է, ու այդպես հետո ասել են, որ տեղաշարժ են եղել։ Նշված պարեկներին առաջին անգամ էր տեսնում, նախկինում չի ճանաչել։ Երբ ասել են, որ ինքն է ղեկին եղել, որևէ կերպ չեն պատճառաբանել, թե ինչից են ենթադրել, ուղղակի ասել են, որ տեղաշարժ են նկատել։ Պնդում է, որ հանդիսացել է ուղևոր։ Միգուցե մինչ այդ ամրագոտի չէին կապել, իսկ երբ կանգնացրել են փորձել են ամրակապվել և միգուցե ոստիկաններն այդպես շարժ նկատած լինեն։ Բայց չի հիշում, մինչև նրանց մոտենալը կապել էին ամրագոտին, թե ոչ։ Ոստիկանների նման վարքագծի պատճառն իր կածիքով այն է, որ իրեն առաջարկում էին սթափության համար ստուգվել, իսկ ինքն ասել է, որ ուղևոր է և կարող է չհամաձայնել արտաշնչել, հետո կանչեցին այլ պարեկների և ստիպելով տարան նարկոդիսպանսեր։ Սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվել է, որովհետև ուղևոր է եղել։ Եթե ալկոհոլ օգտագործած լիներ, տեղյակ չէ այդ գործողությունը որևէ կերպ կազդեր իր վրա, թե ոչ։ Պարզապես մտածել է, որ ուղևոր է և կարող է հրաժարվել այդ զննությունից։ Հերթագրվել էր, որ մասնակցեր քննությանը և ստանա վարորդական իրավունքի վկայական, սակայն ծանուցում չէր ստացել քննություններին մասնակցելու համար։ Իր ավտոմեքենան ներկայում գտնվում է տանը։ Երբ պարեկները կանգնեցրել են ու ասել, որ մեքենայի ապակիների մգեցումը հանի, ինքն է եղել ղեկին, աշխատանքի գնալիս է եղել։ Դեպքի օրը իրեն նույնականացրել են, երբ դուրս է եկել մեքենայից, իսկ երբ ասում էին, որ ինքն է վարորդը, դեռ երկուսով նստած են եղել մեքենայի մեջ։ Այսինքն ինքը նստած է եղել մեքենայի մեջ, երբ ոստիկաններն ասել են, որ տեղաշարժ են նկատել և չի կարող ասել, թե նրանք ի սկզբանե կարող էին իմանալ, որ ինքը վարորդական իրավունքի վկայական չունի, երբ ասում էին, որ վարորդն ինքն է։ Ինքը չի տեսել, որ ոստիկանները հանդիպակած գալիս են, իրենց հետևից են կանգնեցրել, համարները կարդացել են, իրենք էլ կանգնել են։ Ամրագոտիները չի հիշում կապված էին, թե ոչ։ Տեխանձնագիրն իր դրամապանակից հանել է այն ժամանակ, երբ ոստիկանները պահանջել են։ Մեքենան դանդաղ անցնելիս է եղել, երբ կանգնեցրել են։ (տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 37-39, 46-48, 84-86) 9․ Վկա Նորիկ Մամիկոնի Դավթյանի ցուցմունքը, որի համաձայն՝ Հունան Ռուստամյանին ճանաչում է որպես վարորդ, առնչվել է ծառայության բերումով։ 2021 թվականի հուլիսի 07-ից ծառայում է ՀՀ ՆԳՆ պարեկային ծառայությունում։ 2024 թվականի հունիս ամսին կանգնեցրել է մեքենան, վարորդը հայտնել է, որ ինքը չի եղել ղեկին, բայց ինքը պնդել է, որ նա է եղել։ Վարորդը մեքենան կանգնեցրել էր երկրորդ շարքում, դրա համար նրան կանգնեցրել է ու մոտեցել, վարորդը և ուղևորը տեղերով փոխվել են, ինքը դրա մասին քննչականում հայտնել էր։ Նկատել է վարորդին վարելուց և նկատել է, որ փոխվում են մեքենայի մեջ, հետո ուղևորի նստատեղից իջել է Հունան Ռուստամյանը և հայտնել, որ նա չի հանդիսացել վարորդը։ Համոզված է, որովհետև կանգնեցնելու պահին նկատել է, որ վարորդը նա է, արդեն իսկ մոտենալուց մեքենայի մեջ տեղաշարժ է նկատել, որից հետո ուղևորի տեղից իջել է տվյալ քաղաքացին։ Տեղաշարժը նկատել է դիմացի հատվածից։ Պարեկային ծառայության մեքենան կանգնեցրել են իրավախախտում կատարած մեքենայի հետևի մասում, բայց քանի որ ինչպես նշել է երկրորդ շարքում էր կայանված այդ մեքենան, ինքը դիմացից երթևեկելուց տեսել է վարորդին, հետո արդեն պտտվելիս կանգնեցրել է տվյալ տրասնպորտային միջոցը և մոտենալիս նկատել է տեղաշարժը։ Ֆիքսել է, որ տեղերով փոխվել են, քանի որ երկու այլ քաղաքացիներ են և ընդհանրապես իրար նման չեն։ Իսկ երբ Հունան Ռուստամյանին նույնականացրել է տեխնիկական համակարգի միջոցով, պարզվել է, որ քաղաքացին զրկված է եղել տրանսպոտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված է և գտնվում է ոչ սթափ վիճակում։ Նույնականացումը իրականացրել է դիմանկարով։ Տրանսպոտային միջոցը նույնպես նույնականացրել են, իր հիշելով նրա անունով չի եղել։ Հստակ տեսել է, որ վարորդը Հունան Ռուստամյանն է։ Երբ նկատել է փոփոխությունը, մեկ այլ քաղաքացի, ում անուն ազգանունը չի հիշում, հայտնել է, որ ինքն է վարորդը, ինքը պնդել է, որ Հունանն է վարորդը, այդ ընթացքում իրենք նույնականացրել են Հունան Ռուստամյանին և պարզել նրա ինքնությունը։ Հունանը պնդել է, որ ինքը չէ վարորդը, բայց հետո ընկերոջ կամ բարեկամի հետ շփվելիս հայտնել է, որ իրոք ինքն է եղել վարորդը։ Տեսաձայնագրությունները, իր իմանալով, առկա են։ Նկատի ունի իրենց ամրակցված տեսախցիկների տեսաձայնագրությունները, որոնք պահպանվում են 90 օր։ Նույնականացնելուց հետո իրենց պարտականությունն է ալկոմետր սարքի միջոցով ստուգել վարորդի սթափ կամ ոչ սթափ լինելը, բայց վարորդը հրաժարվել է՝ ասելով, որ նա չէ վարորդը, հետո մոտեցել են կախվածությունների ազգային բյուրո։ Ծառայությունը իրականացրել է Ռաֆիկ Աթոյանի հետ։ Քանի որ ավելի քան վստահ է եղել, որ վարորդը Հունան Ռուստամյանն է եղել, ուստի հարկավոր չի եղել մյուս անձից հարցնել նա է վարորդը, թե ոչ, բայց նրանց համար ավելորդ խնդիրներից խուսափելու համար, ինքը մյուս անձի հետ զրուցել է, ու նա էլ է հայտնել, որ իրոք նա չի եղել ղեկին, այլ Հունանն է եղել և հարցրել է ինչ պետք է անեն, ինքն էլ՝ որպես ոստիկան, ծանուցել է օրինական կարգը։ Պնդում է, որ ուղևորը, ով կանգնեցնելուց հետո որպես վարորդ է եղել, խոստովանել է, որ ինքը չի եղել ղեկին։ Մեքենան երթևեկելիս կանգառ է կատարել երկրորդ շարքում, որը խախտում է համարվում, մի քանի անգամ հայտարարել են, որ հեռացնի, բայց մեքենան չի շարժվել, դրանից հետո կանգնեցրել են մեքենան։ Մի քանի անգամ բարձրախոսով հայտարարել են, որ մեքենան դուրս բերեն, բայց ռեակցիա չի եղել, վարքագիծը նաև տարօրինակ է թվացել, և վարորդի վարքագծի կասկած հարուցելու պայմաններում մեքենան կանգնեցվել է, իրենք էլ գտնվում էին ուժեղացված ծառայության մեջ և ունեին թույլտվություն նման պայմաններում մեքենան կանգնեցնել։ Իրենց երթևեկության ուղղությունը եղել է ուղիղ, ոչ թե հանդիպակած, նրանցն էլ է եղել ուղիղ երթևեկություն և կանգառ, շրջադարձ կատարելիս կանգնեցրել են։ Շրջադարարձ են կատարել ու նշված մեքենայի հետնամասում հայտնվելով՝ հայտարարել են, որ ազատի երկրորդ շարքը ու կանգնի դիմացը։ Ինքն արդեն մոտենալիս է եղել ու նկատել տեղաշարժը։ Տեսաձայնագրություններով հստակ երևում էր շարժը, բայց քանի որ չի պահպանվել է ինքը նշում է, որ մարդկային տեղաշարժ եղել է։ Ինքը հետևն է կանգնել ու ապակիների միջոցով է տեսել տեղաշարժը։ Նշված մեքենայի ապակիները ոչ լիարժեք է եղել բարձրացված ու այդպես է տեսել նրա դեմքը, երբ որ պատուհանը իջեցված է եղել մինչև վերջ։ Իսկ շարժը նկատել է պատուհաններն արդեն բարձրացված վիճակում, քանի որ մեքենան լուսային հատվածում է կանգնած եղել և հստակ երևացել է այդքանը, դրա համար էլ պնդել է, որ վարորդը եղել է Հունանը։ Տեղում իրենց ամրակցված տեսագրությունը ցույց տալու հնարավորություն իրենք չունեն, դա կատարվում է բողոքարկման հիման վրա, եթե լիներ հնարավորություն ցույց կտար, այդ պահին ինքը չի կարող ցույց տալ։ Չի հիշում ղեկին եղած անձը ամրակապված է եղել, թե ոչ։ Ինքը հետագայում տեսաձայնագրությունը չի նայել։ Իր իմանալով բողոքարկումը ուշ է եղել, իսկ տեսաձայնագրությունները պահպանվում են 90 օր։ Հիշում է, որ տվյալ դեպքը տեսանկարահանվել է, իր տեսախցիկը ձայնագրել է, բայց նաև տեսախցիկները որոշ ժամանակ անց ինքն իրենով անջատվում է, չնայած հիշում է, որ և՛ ձայնագրվել է և՛ տեսանկարահանվել, այսինքն պատկերն էլ էր երևում, խոսակցությունն էլ էր ձայնագրվում։ Երբ իրենք տեսախցիկը կրում են, աշխատում են այնպես անել, որ պատկերները երևան։ Ինքը չի տեսել տեսաձայնագրությունը, ենթադրում է, որ պետք է երևար։ Չէր կարող շփոթել իրական վարորդին։ Հանդիպակած է երթևեկել, երբ նկատել է, որ խախտում կա, հետո շրջադարձ է կատարել ու մոտեցել այդ մեքենային։ Սպիտակ գույնի «Տոյոտա կորոլա» մակնիշի մեքենա է եղել։ Երկրորդ տղամարդն ավելի կարճահասակ է Հունանից ու ավելի «լիքոտ»։ Իր հիշելով՝ այդ երկու անձանց ազգությունը նույնն էր, բայց բարեկամական կապեր չունեին։ Չի կարող ասել, թե ինչպես են այդքան կարճ ժամանակում երկու տղամարդիկ տեղերով փոխվել այն պարագայում, որ «Կորոլա» մակնիշի մեքենայի սրահը այդքան էլ մեծ չէ։ Մեքենան նույնականացնելով է մոտեցել, ու որոշ ժամանակ է անցնել, վազելով չի մոտեցել։ Հասել է այն ժամանակ, երբ ապակուց նկատել է, որ վարորդը մյուս կողմի վրա էր արդեն ու իջնելուց ասում էր «ես չեմ վարորդը, ես չեմ վարորդը»։ Ուղևորին, ով իջել է ղեկից, չի էլ մոտեցել, քանի որ վստահ է եղել, որ իրական վարորդը փոխվել է։ Դիմագծերով նման չեն եղել, իսկ հագուստներով չի հիշում։ Մեքենան իր հիշելով Հունան Ռուստամյանի անվամբ չի եղել։ Հունան Ռուստամյանին նախկինում մի քանի անգամ տեսել է մեքենան վարելիս, կանգնել է, նորից վարել է ու կասկած է հարուցել, բայց տվյալ պարագայում երկրորդ շարքում կանգնած ժամանակ մի քանի անգամ հայտարարել են և, քանի որ վարորդը ոչ սթափ վիճակում է եղել, դրա համար էլ ռեակցաները թուլացել էին, իսկ արդեն կանգնեցնելիս պարզվել է, որ փոփոխություն է եղել։ (տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 42-45, 46-48, 57-60) 9․1․ Վկա Նորիկ Մամիկոնի Դավթյանի լրացուցիչ ցուցմունքը, որի համաձայն՝ վերարտադրված փորձարարություն գործողության տեսաձայնագրության վերաբերյալ հայտնել է, որ փորձարարությունն իրականացվել է նույն մեքենայով։ Իր համար տեսանելի է, որ մեջտեղում առկա է պահախցիկի հատված կամ ձեռքը դնելու հարմարանք։ Երբ մոտեցել է մեքենային, ներսի նշված հատվածը չի տեսել, քանի որ մութ է եղել, հետո արտաքին զննության ժամանակ իրավունք չունեն մեքենայի մեջ մտնել։ Լուսային իրավիճակը վատն է եղել, և այդ հատվածը չի նկատվել։ Ինքը իր տեսածի համար է վկայություն տալիս, տեսել է, որ վարորդը Հունանն է, մոտենալիս շարժ է նկատել ու տեսել է, որ տեղերով փոխվել են, որը իր համար որպես ծառայող վիրավորական է, դրա համար էլ օրենքով արձանագրել է։ Թե ինչպես պետք է մի քանի վայրկյանում ուղևորը և վարորդը նման իրավիճակում տեղափոխվեին, դա արդեն պահի դրությամբ է լինում։ Այդ հանգամանքը նշում է նաև իր գործընկերը։ Հունան Ռուստամյանին որպես վարորդ նկատելուց հետո, երևի վայրկյանների մեջ է մոտեցել մեքենային, երևի 15 վայրկյան, մեքենան կանգնել է դուռը բացել է, իջել ու մոտեցել։ Մեղադրողի հարցադրմանը, որ նշված մեքենայի այդ հատվածով և նշված մարդկանց մարմնակազմվածքով, որպես վարորդ և որպես ուղևոր, արդյոք հնարավոր է 15 վայրկյանում տեղերով փոխվել, պատասխանել է, որ ծառայությունում շատ պրոֆեսիոնալ է, և ավելի արագ փոխվողների է նկատել, ուղղակի հասցրել է ֆիքսել, իսկ տվյալ դեպքում ինչ նշել է, իր տեսածն է եղել, ու դա չի հերքում, ինքն իր աչքերով տեսածին է հավատում։ Ինքը, երբ մոտեցել է արդեն փոխվել էին և ուղևորն էլ նշել էր, որ փոխվել են, ուղղակի այդ ամենը չի ֆիքսվել։ Ինքն ուղղակի մեքենայի մեջ շարժ է նկատել, թե ինչ պայմաններով, դա արդեն մարդու հմտությունից է կախված, մարդը կարա լինի փոքրահասակ, բայց չկարողանա։ Եթե դեպքի օրը նկատեր մեքենայի մեջտեղում գտնվող հատվածը, միևնույն է իր կարծիքը չէր փոխվի, քանի որ ակնհայտ տեսել է, որ մինչև մեքենան կանգնեցնելը վարորդը եղել է Հունանը։ Նրանք մեքենայից դուրս չեն եկել, ինքը կանգնեցրել է մեքենան, որովհետև տարօրինակ վարքագիծ է նկատել, քանի որ հենց ոստիկանական մեքենայի փարոսիկները տեսնում էին, կանգնում էին, մի քանի անգամ է Հունան Ռուստամյանին տեսել կանգնելուց։ Քանի որ Թամանցիներ փողոցում շատ հաճախ են առանց վարորդական վկայականի մեքենաներ հանդիպում ու ժամը շատ ուշ է եղել, դրա համար կրկնակի ուշադիր է եղել, վարքագիծը տարօրինակ է եղել։ Թե ինչու իրեն ամրակցված տեսախցիկների տեսաձայնագրությունները պահպանելու համար որևէ միջոց չի ձեռնարկվել, քանի որ ի սկզբանե անձը վիճարկում էր նշված հանգամանքը, պատասխանել է, որ տեսախցիկների ծառայությունների համար ուրիշ մասնագետներ են աշխատում, և իրենց անձնակազմը բավականին մեծ է, ու պետք է այլ ծառայություններից գրություն ուղարկվի, որ պահպանվեն տեսագրությունները, տվյալ դեպքում ինքը կարծել է, որ պահպանված է, հետո, երբ իմացել է, որ չի պահպանվել, տխրել է, որովհետև հաստատ պետք կլիներ։ Հատուկ հետապնդումների ժամանակ իրենց կողմից է գրություն ներկայացվում, որ մեքենային հետապնդել են, իսկ նա փախել է, տվյալ դեպքում լինում են վարորդներ, որ ասում են կբողոքարկեն և չեն բողոքարկում, իսկ անձնակազմը մեծաթիվ է, և նրանք չեն կարող, իր կարծիքով, այդքան տեսախցիկ դուրս գրել։ Բավականին ժամանակ է անցել դեպքից, բայց իր հիշելով՝ ղեկին գործընկերն է եղել՝ Ռաֆիկը։ Թե իրենցից ում համար ավելի տեսանելի կլիներ կողքից երթևեկող մեքենայի վարորդը, պատասխանել է, որ մինչև կանգնեցնելը մեքենան արդեն մի քանի անգամ նկատել էին ու տեսել, որ Հունանն է ղեկին նստած, իսկ կանգնեցնելուց հետո շարժ է նկատել, ու պարզվել է, որ Հունանը չէ։ Դատարանի հարցադրմանը, որ փորձարարության արդյունքում պարզվել է, որ մեքենայի մեջ նստած ժամանակ մեղադրյալը և ընկերը դիմագծերով իրար նման են երևացել, արդյոք գիշերը մեքենայի միջից հնարավոր չէր շփոթել, պատասխանել է, որ իր կարծիքով հնարավոր չէ շփոթել, մինչ այդ Հունանին երբևէ չէր տեսել։ Երբ մոտեցել է մեքենային, նրանք նստած են եղել, այլ անձ է ղեկին նստած եղել, պատուհանները իջեցրած, այդ պահին պտտվել և ուղևորի կողմից մոտեցել է իրական վարորդին, դրանից հետո նրանք դուրս են եկել մեքենայից։ Ինչքան նշված մեքենան երթևեկության մեջ նկատել է, վարորդը եղել է միայն Հունանը։ Ակնհայտ տեսանելի ոչ սթափ վիճակի առկայություն է եղել, դրա համար այդ մեքենային ավելի ուշադիր է եղել։ (տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն) 10․ Վկա Ռաֆիկ Նվերի Աթոյանի ցուցմունքը, որի համաձայն՝ 2022 թվականի ապրիլ ամսից ծառայում է ՀՀ ՆԳՆ պարեկային ծառայությունում։ Հունան Ռուստամյանին տեսել է երկու անգամ, առաջին անգամ, երբ տրանսպորտային միջոցը կանգնեցրել են, երկրորդ անգամ՝ առերեսման ժամանակ քննիչի մոտ։ Դեպքը եղել է 2024 թվականի ամռանը, գիշերային ժամի՝ ժամը 02։00-ի սահմաններում։ Նկատել են տրանսպորտային միջոցը երկրորդ շարքում կանգնած, հաղորդել են, որ շարժվի, այնուհետև գնացել են ու հետ են եկել և տեսել, որ նույն տրանսպորտային միջոցը նույն ձևով երկրորդ շարքում կանգնած է, արդեն այլ տեղ, նորից են հաղորդել, որ տրանսպորտային միջոցը շարժվի և շարժի մեջ, ստուգման նպատակով կանգնեցրել են այն, քանի որ անընդհատ նույն իրավախախտումը թույլ էր տալիս, որ հասկանային վարորդի ինքնությունը։ Տրանսպորտային միջոցը կանգնեցնելուց հետո տարօրինակ շարժ են նկատել մեքենայի մեջ, մեքենան ճոճվում էր, փորձից ելնելով՝ հասկացել են ինչ է կատարվում, քանի որ նման իրավիճակներ շատ են լինում։ Մոտեցել են վարորդին, արդեն հասկացել են, որ փոխվել է վարորդը․ եղել է վերնաշապիկների գույների տարբերություն, մեկի հագին եղել է սպիտակ գույնի վերնաշապիկ, իսկ մյուսինը տարբերվում էր, ըստ այդմ երևում էր, որ փոխվել են, բացի այդ մինչև մեքենան կանգնեցնելը հստակ երևացել է՝ ով է վարորդը, որովհետև իրենց հանդիպակած էր նշված մեքենան, պտտվել են, դրանից հետո կանգնեցրել։ Սպիտակ վերնաշապիկով անձը, իր հիշելով, վարորդն է եղել, հետագայում նա հերքել է, որ ղեկին է եղել, իսկ մյուսը փաստել է դա։ Հունանը սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվել է, նույնիսկ արյան մեթոդով։ Մյուսի նկատմամբ, ով ներկայացել էր որպես վարորդ, գործառույթ չի իրականացվել։ Նրան տեղյակ է պահվել, որ քրեական գործ է հարուցվելու ու հնարավոր է կանչեն ցուցմունք տալու։ Վարորդը սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվել է նաև կախվածությունների ազգային բյուրոյում, պնդելով, որ նա չէ վարորդը։ Ելնելով ՀՀ օրենքներից՝ պարեկային ծառայությունն ինչը տեսել է, դա էլ արձանագրել է։ Ծառայություն իրականացրել է Նորիկ Դավթյանի հետ, ով սպա է։ Մինչև վարորդին մոտենալը Նորիկ Դավթյանի հետ նկատել է, որ մեքենան ճոճվում է, ու անկանոն շարժում կա, մոտենելով նկատել են, որ մեքենայի մեջ երկու հոգի են եղել։ Արդեն իսկ, երբ մոտեցել են բացահայտ երևացել է, որ վարորդը տեղափոխվել է կողքի ուղևորի նստատեղ, նախքան շարժը նկատելը, նրանք նկատել էին՝ ով է վարորդը։ Չի հիշում՝ առաջինը մոտեցել է Նորիկ Դավթյանը, թե երկուսով են մոտեցել, որևէ հստակ կարգ չկա, թե կոնկրետ ով պետք է մոտենա, եթե երկու ուղևոր է կամ մեկ ուղևոր մեկ վարորդ, ամեն մեկը մյուսին հսկողության տակ է պահում։ Իրենց՝ մեքենան կանգնեցնելուց հետո մինչև մյուս մեքենային մոտենալը տևել է շուրջ 20 վայրկյան և ավել։ Այդ ընթացքում համակարգչի միջոցով նույնականացվել է մեքենան։ Շարժը նկատել է դեռ մեքենայից չիջած, բայց իրենց մեքենան կայանած վիճակում։ Դեմքով էլ են հասկացել, որ փոխվել են, արտաքին տեսքից էլ՝ ֆիզիկապես մարմնի չափերն էլ են տարբեր եղել, հագուստի գույնը, գիշերային ժամը, այդ ամենը փաստում էր փոխելու հանգամանքը։ Եթե տրանսպորտային միջոցի ապակիները մգացված լինեին, անհնար կլիներ այդ ամենը տեսնել, բայց տվյալ մեքենայի ապակիները մգացված չեն եղել, հակառակ պարագայում կտուգանվեր դրա համար։ Նման պարտականություն չկա, որ իրենց ամրակցված տեսախցիկների տեսաձայնագրությունները տվյալ պահին ցույց տան իրավախախտում կատարած անձին, քանի որ նման տեխնիկական միջոցներով ոստիկանությունը համալրված չէ, որ տեղում ցույց տան, բայց նկարահանումը կատարվում է բարձր որակով և բողոքարկման ընթացքում ներկայացվում է տեսաձայնագրությունը։ Չի հիշում ամրագոտին ամրացված է եղել, թե ոչ, քանի որ այլ ընթացք է ստացել դեպքը և խոսակցություն չի գնացել ամրագոտիների համար։ Երբ իրենք մոտեցել են մեքենային, նրանք դեռ նստած են եղել մեքենայի մեջ։ Վերջում, երբ իրենք պնդել են, որ վարորդը Հունանն է եղել, որևէ մեկը այդ հանգամանքը չի ընդունել։ (տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 80-83, 84-86) 11․ Վկա Անդրանիկ Արտավազդի Վարոսյանի ցուցմունքը, որի համաձայն՝ Հունան Ռուստամյանն իր ընկերն է։ Դեպքի օրը ինքը և Հունանը միասին տեղ գնալիս են եղել, իր մեքենան կանգնեցրել են։ Պարեկն իր հետևից է եղել, բարձրախոսով հայտարարել է, որ կանգնեցնի մեքենան, ինքն էլ կանգնեցրել է, պատուհանը բացել է՝ վարորդական իրավունքը և մեքենայի տեխանձնագիրը տրամադրել է ու խոսակցությունը շարունակվել է։ Ոստիկանը նայել է փաստաթղթերն ու ասել, որ վարորդը ոչ թե ինքն է, այլ Հունանը, ինքն էլ պատասխանել է, որ Հունանի մեքենան է, բայց ինքն է վարում, հետո խոսակցությունը թեքվել է դեպի Հունանը։ Ինքն է վարել, որովհետև Հունանը վարորդական իրավունքի վկայական չունի, բացի այդ գնացել է այդ օրը Հունանին տեսնելու ու ինքն է վարել, մասին ման են եկել։ Դեպքը տեղի է ունեցել 2024 թվականի ամռանը, հանդիպել են միմյանց երեկոյան ժամի։ Գնացել էր Հունանի տուն հյուր, հետո մեքենան վերցրել են ու գնացել ման գալու։ Հունանը բնակվում է Բանգլադեշի Բ1 թաղամասում։ Մեքենայով ման գալիս են եղել ու միմյանց հետ շփվել, դրանից առաջ երկար ժամանակ չէին հանդիպել։ Մինչև դեպքը Հունանին հանդիպել էր ժամ, ժամուկես առաջ, կոնկրետ չի կարող ասել, այդ ընթացքում նաև կանգնել են, խանութ մտել, ծխախոտ գնել։ Ինքը բնակվում է Ախպարաշենում։ Երևան քաղաքի Թամանցիներ փողոցով մեքենայով անցնելիս են եղել դեպի 3-րդ մասի կողմը, որ գնային տուն, իր և Հունանի տները մոտ են։ Ղեկին ինքն է եղել, ինքն է վարել, այն որ տվյալներ կան, որ Հունանն է եղել ղեկին, սխալ է։ Պնդում է, որ ինքն է մեքենան վարել, պարեկները դիմացից տեսել էին, որ ինքն է ղեկին եղել, երևի Հունանի հանդեպ «ասիմպատիա» է եղել կամ ուրիշ հակում, ու այդպես խոսակցությունը թեքվել է դեպի Հունանի կողմը։ Տեղի ունեցածն այդպես է մեկնաբանում, որովհետև նման դեպք նախկինում չի եղել, որ պարեկը միանգամից մյուս մարդու վրա խոսակցությունը տանի, ինքը եղել է վարորդը, իսկ տվյալ դեպքում ոստիկանները տեսել են, որ ինքն է եղել ղեկին ու, քանի որ հետո խոսակցությունը Հունանի հանդեպ է եղել, դրանից էլ ներքին համոզմունք է եղել կամ մտածել է, որ տվյալ մարդը դուրները չի եկել, կամ ուրիշ բան։ Եթե այլ բան չկա, ուրեմն տեսիլքներ է աչքներին երևացել։ Անընդհատ լարված խոսակցությունը դեպի Հունանի կողմն է եղել։ Ինքն ասել է, որ ինքն է վարորդը և առաջարկել խմածության համար իրեն ստուգեն, բայց նրանք հակված էին դեպի Հունանը ու, նրա խմածությունն էին ուզում անընդհատ ստուգել։ Ինքը ասել է, որ ղեկին ինքն է եղել ու եթե պետք է ակտն իր վրա գրեն, եթե ակտի հարց է, իսկ ոստիկանները չէին համաձայնվում՝ ասելով որ ինքը չի եղել ղեկին, և ինքը շարունակել է պնդել, որ ինքն է եղել։ Քանի որ Հունանը չի ունեցել վարորդական իրավունք, իր կարծիքով, նրանք դրա համար են հակված եղել հարցն այդպես առաջ տանել։ Իրենք գիտակից մարդիկ են, ընտանիքի տեր և հասկանում են, որ եթե Հունանը վկայական չունի ինչու պետք է մեքենա վարի։ Հունանն աշխատում է Մալաթիայում ու ոտքով է գնում աշխատանքի, դեպքեր են լինում, որ ինքը գնում է Հունանի հետևից ու վարում է նրա մեքենան։ Ինքը չի նկատել, որ Հունանն ալկոհոլի ազդեցության տակ լիներ։ Իր կողմից Հունանի մեքենան վարելու նպատակը եղել է միմյանց հետ շփվելը, մեքենայով պտտվելը, շատ անձնական հարցեր են ունեցել, զրուցելով պտտվել են։ Չեն նստել բակում, այլ որոշել են քաղաքում շրջել ու ցրվել, հետո գնալ տուն։ Մեքենան կամ «Քեմրի» է եղել կամ «Կորոլա», բայց համարանիշները չի հիշում։ Իր հիշելով 2 կամ 3 տարի է, ինչ Հունանը գնել էր այդ մեքենան։ Մեքենայի դիմացի ապակիները մգացված չեն եղել, իսկ հետևի մեծ ապակին ու կողայիները մգացված են եղել՝ իր իմանալով։ Մգացվածության աստիճանն այնպիսինն է, որ տեսանելի չէ։ Չի փորձել նշված մեքենայի մեջ տեղափոխվել տեղերով, բայց տեսանելի աչքով, որ նայում է իր կարծիքով հնարավոր չէ։ Քննիչի կողմից առաջարկ չի ստացել փորձարարության անել, որ դիրքը փոխեն ու մյուս նստատեղին նստեն։ Հասակը մոտավոր 1․80 սմ է, ընկերը նույնպես այդ հասակն ունի։ Երբ նստում է մեքենայի մեջ գլխավերևում շատ քիչ տեղ է մնում։ Չի պատահել երբևէ, որ ուղևորի նստատեղից տեղափոխվի վարորդի նստատեղին ու այդ կողմով դուրս գա։ Երբ ոստիկանության աշխատակիցները կանգնեցրել են, ինքը գտնվել է ղեկին ու մեքենայից չի իջել, նրանք են մոտեցել, ինքը պատուհանն իջեցրել է ու փաստաթղթերը տրամադրել։ Նշված փողոցում, որտեղ իրենց կանգնեցրել են, աղջիկներ են կանգնում, անցնելուց մի փոքր դանդաղեցրել է մեքենան, իսկ ոստիկանները երևի մտածել են, որ ինչ-որ բան կա ու ձայնային ազդանշան են տվել և հետևից էլ կանգնեցրել։ Ոստիկանության մեքենան հետևից է եկել, ինքը չի հիշում, որ իրեն դիմացից ազդանշան տան ու պտտվեն, կանգնեցեն։ Նշված հատվածում մի փոքր դանդաղեցրել է, հետևից ազդանշան են տվել, իսկ ինքը կանգնեցրել է։ Ոստիկաններին ամրակցված են եղել տեսախցիկներ։ Ընթացքում նրանք ասել էին, որ տեսախցիկների առաջ են։ Ինքը տրամադրել է փաստաթղթերը, սկզբից նայել են վարորդական վկայականը, ասել է, որ Անդրանիկ Վարոսյանն ինքն է, հետո տեխանձնագիրն են կարդացել, որ գրված է Հունան Ռուստամյան, իսկ Հունանն ասել է, որ նա է, հետո ոստիկանները նայեցին երկուսի դեմքին, ու խոսակցությունը թեքվեց դեպի Հունանը՝ ասելով, որ իրենք փոխվել են ու վարորդը Հունանն է։ Ինքը չի համաձայնել ու ասել է, որ վարորդն ինքն է, բայց մեքենան Հունանին է պատկանում, հետո Հունանն է սկսել նրանց հետ խոսել։ Հետո մյուս պարեկն է եկել մեքենայի միջից ու ասել, որ իրենք դուրս գան մեքենայից։ Երբ դուրս են եկել անիմաստ զրուցներ են շարունակվել։ Արձանագրություն չեն կազմել ու փաստաթուղթ իրեն չեն տրամադրել, անընդհատ ցանկացել են Հունանի խմածությունը ստուգել, իսկ ինքն ասել է, որ ինքն է վարորդը և իրեն պետք է ստուգեն ու անընդհատ նույն խոսակցությունն է գնացել, ինքն ասել է, եթե պետք է ակտ գրեն, թող գրեն, կամ եթե ուզում են Հունանի վրա գրեն, ավարտեն գնան, արդեն գիշերվա ուշ ժամ է։ Ոստիկաններն ասել են՝ ոչ, հետո Հունանին ցանկացել են տանել նարկոդիսպանսեր, որ Հունանից արյան անալիզ վերցնեն, քանի որ տեղում Հունանը հրաժարվել է ստուգում անցնելուց, ասել է, որ նա չէ վարորդը, ինչու պետք է ստուգվի։ Հետո Հունանին տարել են, ինքը նստել, սպասել է, նրանք գնացել-եկել են, իր վարորդական վկայականը հետ են տվել իրեն ու բարի ճանապարհ մաղթել։ Հունանը նստել է կողքը ու գնացել են տուն։ Նշված մեքենան քիչ է վարել։ Դեպքից առաջ եղել է դեպք, որ մեքենան վերցնի ու ընտանիքով տեղ գնան, քանի որ ինքը մեքենա չունի։ Շատ վաղուց է ունեցել։ Չի նկատել, որ Հունանն ալկոհոլ օգտագործած լիներ ու մինչ այդ միասին ալկոհոլ չէին օգտագործել։ Իր կարծիքով Հունանը հրաժարվել է խմածության համար ստուգման ենթարկվել, որովհետև ոստիկանները լարվել էին նրա հանդեպ ու ասում էին, որ նա է վարորդը, իսկ Հունանը երևի լարվել էր նրանց դեմ ու ասում էր, որ նա չէ վարորդը՝ ինչու պետք է ստուգվի։ Ինքը ոստիկանների պահանջը կատարել է։ Այդ փողոցում այլ մեքենաներ նույնպես եղել են ու շատ։ Դատարանի հարցադրմանը, թե դիմացից եկող ոստիկանական մեքենա նկատել է, թե ոչ, պատասխանել է, որ, երբ ինքը դանդաղացրել է մեքենան, այդ պահին աջ կողմ նայելիս է եղել կարճ զգեստով աղջիկներին։ Լուսավորություն ու տեսանելիություն եղել է տվյալ փողոցում։ Ոստիկանների հայտնած տվյալները, որ դիմացից իրենց տեսել են ու Հունանի դեմքն էին ֆիքսել, իսկ երբ հետևից են մոտեցել մեքենան տարօրինակ շարժվել է՝ ոստիկանների աչքերի տեսիլքն է, իրենք մեքենայում շարժումներ չեն արել։ Հունանին մեքենայի մեջ նստած տեղում նկարել են ու ծրագրով ստուգել, ու ասել, որ Հունանը վարորդական վկայական չունի ու խոսակցությունը թեքել Հունանի վրա։ Իրեն էլ են ստուգել։ Ինքը գիտի, որ Հունանը վարորդական վկայական չունի, քանի որ այդ դեպքով միասին են եղել, ու տեղյակ է, որ Հունանը չի վերականգնել վարորդական իրավունքը։ (տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 53-56, 57-60) 12. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից Հունան Նորիկի Ռուստամյանի վերաբերյալ 2024 թվականի հուլիսի 27-ին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180412686 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ Երևան քաղաքի Թամանցիներ փողոցում ժամը 01։55-ին տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձը հրաժարվել է (խուսափել է) սթափության վիճակի զննություն անցնելուց, վարորդը հրաժարվել է ստորագրելուց։ Առկա է ձեռագիր գրառում «վարորդը ես չեմ, ես եղել եմ ուղևորը»։ (տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 4, 20) 13. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, վարորդի սթափության վիճակի զննության թիվ 000798 ուղեգիրը, որի համաձայն՝ Հունան Նորիկի Ռուստամյանը 2024 թվականի հուլիսի 23-ին, ժամը 02։45-ին ներկայացվել է սթափության վիճակի զննության։ (տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 5, 20) 14. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, «Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն» ՓԲ ընկերության կողմից կազմված բուժհաստատությունների կողմից վարորդի սթափության վիճակի զննության թիվ 310 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ Հունան Նորիկի Ռուստամյանը 2024 թվականի հուլիսի 23-ին, ժամը 02։45-ին հրաժարվել է զննությունից (նշելով, որ ինքը վարորդ չէ)։ (տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 6, 20) 15. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից Հունան Նորիկի Ռուստամյանի վերաբերյալ 2023 թվականի հունիսի 06-ին կազմված վարչական իրավախախտման թիվ 8180252509 արձանագրության և 2023 թվականի հունիսի 06-ի որոշման պատճենները, որոնց համաձայն՝ Հունան Նորիկի Ռուստամյանը 2023 թվականի մայիսի 26-ին՝ ժամը 01։05-ին, Երևան քաղաքի Անդրանիկի փողոցում վարել է տրանսպորտային միջոցը՝ ոչ սթափ վիճակում։ Վարորդի արյան մեկ լիտրի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը գերազանցում է մեկ գրամը (1,393)։ «ԿԲԱԿ» սթափության զննության արձանագրություն թիվ 196։ Վերոգրյալի հիմքով՝ Հունան Նորիկի Ռուստամյանը զրկվել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից մեկ տարի ժամկետով։ Հրաժարվել է ստորագրել և ստանալ որոշումը։ (տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 7, 20) 16․ Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, վարորդի սթափության վիճակի զննության թիվ 000749 ուղեգիրը, որի համաձայն՝ Հունան Նորիկի Ռուստամյանը ներկայացվել է սթափության վիճակի զննման «ԿԲԱԿ» ՓԲ ընկերություն։ (տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 8, 20) 17․ Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, «Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն» ՓԲ ընկերության կողմից կազմված բուժհաստատությունների կողմից վարորդի սթափության վիճակի զննության թիվ 196 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ հերթապահ բժշկի կողմից 2023 թվականի մայիսի 26-ին, ժամը 02։00-ին Հունան Նորիկի Ռուստամյանից վերցվել է արյան փորձանմուշ և ալկոմետր սարքով կատարված ստուգման արդյունքում Հ․Ռուստամյանի մոտ ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 1,393 գ/լ: (տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 9, 20) 18․ Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված տեղեկատվությունը, որի համաձայն՝ Հունան Նորիկի Ռուստամյանը զրկվել է տրասնպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 2023 թվականի հունիսի 06-ից մինչև 2024 թվականի հունիսի 6-ը: (տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 11, 20) 19․ Զննություն կատարելու մասին 2024 թվականի սեպտեմբերի 05-ի արձանագրությունը, որի համաձայն՝ զննության են ենթարկվել սույն դատավճռի 12-18-րդ կետերում շարադրված ապացույցները։ (դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ 18-19) 20․ Դատարանի որոշմամբ 2025 թվականի ապրիլի 01-ին կատարված փորձարարություն գործողության տեսաձայնագրությունները, որոնց համաձայն՝ մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանի և վկա Անդրանիկ Վարոսյանի մասնակցությամբ դատարանի վարչական շենքի փակ կայանատեղիում իրականացվել է փորձարարություն։ Մեղադրյալին առաջարկվել է նստել իր՝ դեպքի ժամանակ վարված «Տոյոտա Կորոլա» մակնիշի մեքենայի ղեկին, իսկ մյուս մասնակցին՝ առջևի ուղևորի նստատեղին։ Ապա առաջարկվել է նստատեղերն ամբողջությամբ հետ տանել և տարբեր եղանակներով փորձ է արվել ստանալ տեղերով փոխվելու դեպքին համապատասխան իրավիճակ։ Դատարանն առաջարկել է հանրային մեղադրողին, պաշտպանին առաջարկել նաև այլ եղանակներ՝ տեղերով փոխվելու և մեղադրանքում նկարագրված իրավիճակը և դիրքը ստանալու համար. արդյունքում՝ ելնելով մեղադրյալի և վկայի հասակից և մարմնակազմությունից, ավտոմեքենայի սրահի չափերից և սրահի չափերից ու կահավորանքից՝ Դատարանը, հանրային մեղադրողը և պաշտպանը արձանագրել են, որ նման մարմնակազմությամբ անձինք տվյալ մեքենայում և դիրքերում, մի քանի վայրկյանի կամ րոպեի ընթացքում ողջամտորեն չէին կարող տեղերով փոխվել։ (դատական նիստի արձանագրություն) Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատած փաստական հանգամանքները․ 21 . Հետազոտելով սույն դատավճռի 8-20-րդ կետերում շարադրված ապացույցները՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք վերաբերելի են սույն քրեական գործին։ Հիշյալ ապացույցներն իրենց համակցության մեջ գնահատելով՝ Դատարանը գտնում է նաև, որ սույն դատավճռի 12-20-րդ դրանք բովանդակային տեսանկյունից էական հակասություններ չեն պարունակում: Հաշվի առնելով դրանցից յուրաքանչյուրի աղբյուրի հատկանիշները, ձևավորման հանգամանքները, ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք նաև արժանահավատ են: 22․ Դատարանը, պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ գտնում է, որ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան ապացուցված է, որ. - մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանը 2023 թվականի հունիսի 6-ից մեկ տարի ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի հունիսի 6-ը, զրկվել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից, իսկ զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով այն չի վերականգնել (տե՛ս սույն դատավճռի 15-18-րդ կետերը)։ - 2024 թվականի հուլիսի 23-ին՝ ժամը 01։55-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Թամանցիների փողոցում «Toyota» մակնիշի 37 TL 914 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը կանգնեցվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից (տե՛ս սույն դատավճռի 12-րդ կետը), - ավտոմեքենան կանգնեցվելուց հետո Հունան Ռուստամյանը հրաժարվել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց (տե՛ս սույն դատավճռի 13-14-րդ կետերը)։ 23. Անդրադառնալով սույն դատավճռի 8-11-րդ կետերում շարադրված անձնային ապացույցների արժանահավատության գնահատմանը և դրա համատեքստում՝ «Toyota» մակնիշի 37 TL 914 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանի կողմից վարվելու հանգամանքի ապացուցվածությանը՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել, որ Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում։ Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները. ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա), բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն), գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը, դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը, ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից։ Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը։ Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում։ Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները։ 23.1. Անդրադառնալով ցուցմունքի՝ որպես անձնային ապացույցի գնահատման առանձնահատկություններին՝ անհրաժեշտ է նկատի ունենալ, որ ցուցմունքն անձի կողմից նախկինում ընկալած հանգամանքների վերհիշումը և վերարտադրումն է։ Այս տեսանկյունից հարկ է նկատել, որ անձի հիշողությունը չի գործում տեսաձայնագրիչի նման, ուստի այն հաճախ չի պարունակի իրադարձության ամբողջական և ճշգրիտ նկարագրություն։ Հիշողության ճշգրտության վրա կարող են ազդել մի շարք գործոններ, այդ թվում՝ անձնային (օրինակ՝ վախը, հուզմունքը, ոչ սթափ վիճակը), հանգամանքային (օրինակ՝ ընկալման հեռավորությունը, լուսավորությունը, տեղադրությունը և այլն) և սոցիալական բնույթի (օրինակ՝ սեռը, տարիքը և այլն)։ Հիշողության վրա ազդեցություն ունեցող շատ կարևոր երևույթ է նաև աղբյուրի սխալ վերագրումը։ Վերջինը տեղի է ունենում, երբ անձը չի կարողանում ճշգրիտ տարանջատել իր հիշողությունների երկու կամ ավելի աղբյուրները։ Այս դեպքում անձը կարող է ինչ-որ բանի հավատալ դրա մասին մտածելու կամ դրա վրա մտովի կենտրոնանալու պատճառով։ Մասնավորապես՝ անձը կարող է հավատալ, որ իրականում տեղի է ունեցել մի իրադարձություն, որը նա պատկերացրել կամ մտածել է, կամ այն անձը, ում կարծել է որ կլինի հանցագործության վայրում, հաստատ այնտեղ է եղել։ Ըստ էության, այն պատկերը, որն անձը ստեղծում է իր մտքում, երբ մտածում է իրադարձության կամ կոնկրետ անձի մասին, հետագայում շփոթում է իրականում տեղի ունեցածի հետ։ 23․2․ Հարցաքննվողի վերարտադրելու ունակության գնահատման շրջանակներում անհրաժեշտ է հաշվի առնել այն նշանները, որոնք վկայում է, որ նա ճշգրիտ կամ ամբողջությամբ չի փոխանցում իրեն հայտնի հանգամանքները (վատ բառապաշար, անհասկանալի լեզու, փաստական մանրամասներով չհիմնավորվող ընդունելի կարծիքներ, անհավանական մանրամասներ, որոնք ողջամտորեն վերագրելի են ոչ ճշգրիտ նկարագրությանը): Ցուցմունք տալիս հարցաքննվողի վարքագծի գնահատման շրջանակներում անհրաժեշտ է հաշվի առնել վկայի արձագանքման ձևը, այն է՝ արդյոք վկան տալիս է անկեղծ, ազնիվ, պարզ ցուցմունք և պատրաստակամ է հարցերին պատասխանել, արդյո՞ք տրամադրված տեղեկատվությունը ներկայացվում է տրամաբանական և հետևողական ձևով, թե՞ վկան խուսափողական պատասխաններ է տալիս, չի արձագանքում, վիճաբանում կամ տատանվում է պատասխանել (հարցաքննվելու կամ նախորդ հայտարարությունների ժամանակ)։ 23․3․ Անդրադառնալով ցուցմունքի բովանդակային հակասությունների գնահատմանը՝ անհրաժեշտ է նշել, որ դրանք կարող են լինել ինչպես ներքին (հակասություններ նույն անձի ցուցմունքների միջև), այնպես էլ արտաքին (հակասություններ այլ ապացույցների հետ)։ Ցուցմունքների համապատասխանությունները և անհամապատասխանությունները դրանց արժանավատության գնահատման էական գործոններ են: Ընդհանրապես, ցուցմունքներում անհամապատասխանությունները պետք է պատշաճ գնահատման արժանանան նախքան դատարանի կողմից հիմք ընդունվելը։ Երկրորդական հարցերի, այլ ոչ թե մեղադրանքի բուն էության շուրջ անհամապատասխանությունները, կարող են արդարացված լինել: Միևնույն ժամանակ մի շարք աննշան անհամապատասխանություններ կարող են դառնալ շատ էական և պատճառ հանդիսանալ, որ դատարանի մոտ հիմնավոր կասկած առաջանա վկայի ցուցմունքների վստահելիության վերաբերյալ: Ցուցմունքների միջև անհամապատասխանությունները երկրորդական հարցերի հետ կապված, ինչպիսիք են տևողությունը, արագությունը, հեռավորությունը, որոնք բոլորը կախված են սուբյեկտիվ գնահատականներից, սովորաբար սահմանափակ ազդեցություն են ունենում դրանց վստահելիության վրա, եթե դրանք չունեն ահռելի տարբերություններ: Մանրամասների աննշան տարբերությունները կարող են իրականում բարձրացնել ցուցմունքի արժանահավատությունը, այլ ոչ թե նսեմացնել, քանի որ չափից շատ նմանությունը կարող է վկայել դրանց փոխահամաձայնեցվածության մասին: Դատարանը պետք է ձեռնպահ մնա չնչին կամ ենթադրյալ անհամապատասխանությունների հիման վրա ցուցմունքներն արժեզրկելուց: Այս դեպքում՝ կասկածը պետք է մեկնաբանվի հարցաքննվողի օգտին: Ոչ էական անհամապատասխանությունների քանակը որոշ դեպքերում կարող է դառնալ էապես նշանակալի, քանի որ դատարանի մոտ կարող է ողջամիտ կասկած ձևավորել հարցաքննվողի վստահելիության վերաբերյալ: Եթե կան երկու հավասարապես վստահելի վկաների միմյանց չհամապատասխանող ցուցմունքներ, դրանց գնահատման շրջանակներում կարող են կիրառվել հետևյալ գործնական կանոնները․ • ցուցմունքները պետք է համադրել անվիճելի փաստերի հետ՝ պարզելու համար, թե դրանցից որն է ավելի համադրելի, • նկատի ունենալ, թե կոնկրետ վկայի համար ինչը կարող էր ավելի հիշարժան լինել, ինչը՝ ոչ, • նախապատվությունը պետք է տրվի այն վկային, ով լավագույնս գիտի կոնկրետ փաստի մասին, • երբ հայտնած տվյալը անհավանական է թվում, պետք է լինեն անհերքելի այլ փաստեր, որոնք հաստատեն այն։ Անհամապատասխանությունը կարող է էական լինել կամ չլինել՝ կախված նրանից, թե արդյոք մանրամասնություններում նման սխալները սովորական են և կանխատեսելի, կամ, հակառակը՝ դրանք սխալներ են, որոնցում հավանական չէ սխալվելը և որոնք ճշմարտության նկատմամբ անփութության դրսևորում են կամ կասկածելի են դարձնում դրա վստահելիությունը։ Եթե կան լուրջ անհամապատասխանություններ կամ հակասություններ վճռորոշ վկաների ցուցմունքներում, կամ եթե կան այլ հակասական ապացույցներ, դատարանը պետք է զգուշորեն և մանրակրկիտ գնահատի դրանք: Դատարանը պարտավոր է բոլոր ապացույցները գնահատել ամբողջության մեջ, հատկապես, երբ կասկածի տակ է դրվում դրանց վստահելիությունը և/կամ արժանահավատությունը: Այնուամենայնիվ, փաստերի անհամապատասխանությունները, որոնք անհրաժեշտ չեն գործը լուծելու տեսանկյունից՝ դատարանի կողմից լուծում չեն պահանջում: 24. Վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումների համատեքստում Դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ ըստ մեղադրյալի և բոլոր վկաների ցուցմունքների՝ ավտոմեքենայում գտնվել են մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանը և վկա Անդրանիկ Վարոսյանը (տե՛ս սույն դատավճռի 8-11-րդ կետերը)։ Ըստ ավտոմեքենան կանգնեցրած ոստիկանության աշխատակիցներ Նորիկ Դավթյանի և Ռաֆիկ Աթոյանի ցուցմունքների՝ երբ իջել են իրենց ծառայողական ավտոմեքենայից և մոտեցել «Toyota» մակնիշի ավտոմեքենային՝ վարորդի նստատեղին նստած է եղել Անդրանիկ Վարոսյանը, իսկ ուղևորի նստատեղին՝ Հունան Ռուստամյանը, սակայն մինչ մեքենան կանգնեցնելը դրան հանդիպակած երթևեկելիս իրենք հստակ տեսել են, որ ղեկին նստած է եղել Հունան Ռուստամյանը, իսկ մեքենան իրենց կողմից կանգնեցնելուց հետո տարօրինակ շարժ են նկատել դրանում, ինչից ելնելով էլ՝ հայտնում են, որ նրանք տեղափոխվել են մինչև իրենց մոտենալը (տե՛ս սույն դատավճռի 9-10-րդ կետերը)։ Վերոգրյալ ցուցմունքների գնահատման տեսանկյունից Դատարանը հիմք է ընդունում այն, որ մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանը գործի ելքով շահագրգռված անձ է, իսկ վկա Անդրանիկ Վարոսյանը նրա ընկերն է։ Մյուս կողմից՝ Դատարանի համար հատկանշական է այն, որ վկա Նորիկ Դավթյանը նաև հայտնել է, որ Հունան Ռուստամյանին նախկինում մի քանի անգամ տեսել է մեքենան վարելիս, կանգնել է, նորից վարել է ու կասկած է հարուցել, բայց տվյալ պարագայում երկրորդ շարքում կանգնած ժամանակ մի քանի անգամ հայտարարել են և, քանի որ վարորդը ոչ սթափ վիճակում է եղել, դրա համար էլ ռեակցաները թուլացել էին, իսկ արդեն կանգնեցնելիս պարզվել է, որ փոփոխություն է եղել, ինչքան նշված մեքենան երթևեկության մեջ նկատել է, վարորդը եղել է միայն Հունանը, ակնհայտ տեսանելի ոչ սթափ վիճակի առկայություն է եղել, դրա համար այդ մեքենային ավելի ուշադիր է եղել (տե՛ս սույն դատավճռի 9.1-րդ կետը)։ Այս տեսանկյունից դատարանը պետք է գնահատման արժանացնի աղբյուրի սխալ վերագրման երևույթի (անձը կարող է ինչ-որ բանի հավատալ՝ դրա մասին մտածելու կամ դրա վրա մտովի կենտրոնանալու պատճառով։ Մասնավորապես` անձը կարող է հավատալ, որ իրականում տեղի է ունեցել մի իրադարձություն, որը նա պատկերացրել կամ մտածել է, կամ այն անձը, ում կարծել է, որ կլինի հանցագործության վայրում, հաստատ այնտեղ է եղել։ Ըստ էության, այն պատկերը, որն անձը ստեղծում է իր մտքում, երբ մտածում է իրադարձության կամ կոնկրետ անձի մասին, հետագայում շփոթում է իրականում տեղի ունեցածի հետ) ողջամիտ հավանականությունը՝ այն հաշվառմամբ, որ վկան կենտրոնացած է եղել տվյալ մեքենայի և դրա ղեկին, ըստ իր պնդման, մշտապես Հունան Ռուստամյանին տեսնելու հանգամանքների վրա, ինչը բարեխիղճ մոլորության հնարավորության պայմաններում օբյեկտիվորեն կարող է նվազեցնել նրա հայտնած տվյալի արժանահավատությունը։ Այս տեսանկյունից Դատարանը հաշվի է առնում նաև այն, որ վկա Ռաֆիկ Աթոյանը վկա Նորիկ Դավթյանի գործընկերն է, իսկ դեպքի պահին նրանք միասին են ծառայություն իրականացրել, դրանից հետո էլ շարունակել են աշխատել նույն վայրում։ Դատարանի համար հատկաշնական է նաև քննարկվող վկաների հիշողության ճշգրության վրա ազդող հանգամանքային գործոնները՝ մասնավորապես այն, որ մեքենան նկատել են շարժման ընթացքում, եղել է գիշերային ժամանակ և լուսավորության ցածր պայմաններ, մեքենայում գտնվող անձանց տեսել են մեքենայի ապակիների միջով թե՛ իրենց և թե՛ մյուս մեքենաների շարժման մեջ գտվելու ընթացքում։ Այսպիսով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են սույն դատավճռի 8-11-րդ կետերում շարադրված ապացույցների արժանահավատությունը նվազեցնող մի շարք գործոններ, իսկ 9-10-րդ և 8-րդ ու 11-րդ կետերում շարադրված ապացույցների միջև առկա են էական հակասություններ, ուստի դրանց գնահատումը, այդ թվում՝ բավարարության տեսանկյունից, Դատարանը պետք է կատարի դրանք այլ աղբյուրներում պարունակվող տվյալների հետ համադրելու արդյունքում։ Այսպես՝ վկաներ Նորիկ Դավթյանը և Ռաֆիկ Աթոյանը հայտնել են, որ մեքենայում տարօրինակ շարժը նկատել են, իրենց մեքենան նրանց հետևում կայանցելու հետո, երբ դեռ իրենց մեքենայում են եղել, իսկ իրենց մեքենան կայանելուց հետո մինչև այդ մեքենային մոտենալը տևել է 15-20 վայրկյան (տե՛ս սույն դատավճռի 9-10-րդ կետերը)։ Վկա Ռաֆիկ Աթոյանը հայտնել է նաև, որ դեմքով էլ են հասկացել, որ փոխվել են, արտաքին տեսքից էլ՝ ֆիզիկապես մարմնի չափերն էլ են տարբեր եղել, հագուստի գույնը, գիշերային ժամը, այդ ամենը փաստում էր փոխելու հանգամանքը (տե՛ս սույն դատավճռի 10-րդ կետը), վկա Նորիկ Դավթյանն էլ իր հերթին հայտնել է, որ դիմագծերով նման չեն եղել, իսկ հագուստներով չի հիշում (տե՛ս սույն դատավճռի 9-րդ կետը)։ Վերջինից ելնելով՝ մեղադրյալի և վկա Անդրանիկ Վարոսյանի արտաքինի անմիջական ընկալման (մարմնակազմության և դիմագծերի՝ վերացարկված մակարդակում նմանության) և ավտոմեքենայի, այդ թվում՝ սրահի բնութագրիչ հատկանիշների հաշվառմամբ էլ Դատարանն իր նախաձեռնությամբ կատարել է փորձարարություն ապացուցողական գործողությունը, որի արդյունքում Դատարանի և մասնակիցների (առնվազն հանրային մեղադրող և պաշտպանի) անմիջական ընկալմամբ ապակիների միջով դիտարկելիս մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանը և վկա Անդրանիկ Վարոսյանը արտաքինից առաջին հայացքից կարող են նման թվալ, իսկ նրանց հասակների (բարձրահասակ), հարաբերականորեն խոշոր մարմնակազմության և ավտմեքենայի սրահի հարաբերականորեն փոքր լինելու, վարորդի նստատեղի և դրա կողքի ուղևորի նստատեղի միջև առկա փոխանցման տուփի կառուցվածքի պայմաններում ողջամտորեն անհնարին է թվում և առնվազն անհասկանալի մնում կարճ ժամանակահատվածում (վայրկյանների, անգամ րոպեների) մեղադրյալի և վկա Անդրանիկ Վարոսյանի կողմից տեղերով փոխվելու հնարավորությունը (տե՛ս սույն դատավճռի 20-րդ կետը)։ Վերոգրյալի պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ վկաներ Նորիկ Դավթյանի և Ռաֆիկ Աթոյանի հայտնած տվյալները չեն համընկնում, ավելին՝ ողջամտորեն կասկածներ են առաջացնում փորձարարության արդյունքում Դատարանի կողմից անմիջականորեն ընկալված, արձանագրված և կողմերի կողմից չվիճարկվող տվյալների պայմաններում։ Այս համատեքստում Դատարանը գտանահատում է նաև անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցի (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի 3-րդ մաս)՝ վկաներ Նորիկ Դավթյանին և Ռաֆիկ Աթոյանին ամրակցված տեսախցիկների տեսագրությունների բացակայությունը, որոնք հնարավոր չի եղել ստանալ դրանց պահպանման ժամկետներում մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից չպահանջվելու արդյունքում։ Ամփոփելով վերագրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ավտոմեքենան մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանի կողմից վարելու հանգամանքի ապացուցվածության վերաբերյալ Դատարանի մոտ առկա են ողջամիտ և չփարատված կասկածներ։ Հետևաբար Դատարանը գտում է, որ հետազոտված ապացույցների համակցությունը սույն դեպքում բավարար չէ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հիմնավորված գնահատելու համար այն, որ տվյալ մեքենան դեպքի պահին վարել է մեղադրալ Հունան Ռուստամյանը։ Պատճառաբանական մաս. 25․ ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն․ «Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ: 2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա: 3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը: (…) 5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ: (…)։»: Նույն օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի համաձայն․ «1. Վերդիկտ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը․ 1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը). 2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը. 3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը. 4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ: 2. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված հարցերից որևէ մեկին ժխտական պատասխան տալու դեպքում դատարանը կայացնում է արդարացման վերդիկտ։ 3. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված բոլոր հարցերին հաստատական պատասխան տալու դեպքում դատարանը կայացնում է մեղադրական վերդիկտ, որով սահմանում է նաև, թե ապացուցված արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման: 4. Մեղադրական վերդիկտը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատաքննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա, հանգում է մեղադրյալի մեղավորության մասին հետևության: (…)»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(...) 2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը` պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով: (...) 5. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձը համարվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող, եթե նա սահմանված կարգով չի ստացել տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական կամ սահմանված կարգով ստացել է վարորդական վկայական, սակայն օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով չի վերականգնել տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը, բացառությամբ ուսումնական վարման դեպքերի:»: 25․1․ Եզրափակիչ դատական ակտը պետք է հիմնված լինի ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա, և քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող, մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցությամբ, որը կբացառի ցանկացած հիմնավոր կասկած տվյալ փաստական հանգամանքի ապացուցվածության վերաբերյալ։ Գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում: Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով: Ապացույցները բավարար չեն, եթե` 1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար, 2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ, 3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում: 26․ Վերը շարադրված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների համատեքստում գնահատելով սույն դատավճռի 22-րդ և 24-րդ կետերում կատարված վերլուծությունները և հաստատված փաստական հանգամանքները՝ չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելով՝ Դատարանը գտնում է, որ Դատարանում հետազոտված ապացույցներով «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան չի ապացուցվել մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանի կողմից իրեն մեղսագրված արարքը կատարելու հանգամանքը։ 27․ Անդրադառնալով խափանման միջոցի՝ բացակայելու արգելքի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ արդարացման դատավճիռ կայացվելու պայմաններում այն պահպանելու իրավաչափության պայմանները վերացել են, հետևաբար մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցն անհրաժեշտ է վերացնել։ 28. Անդրադառնալով արտավարութային փաստաթղթեր ճանաչված ապացույցներին՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք անհրաժեշտ է պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում: 29. Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի, գույքի վրա արգելանք դնելու, վարույթային ծախսերի, իրեղեն ապացույցների վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերը համարում է լուծված։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ, 347-350-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց 1. Ճանաչել և հռչակել մեղադրյալ Հունան Նորիկի Ռուստամյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ նասով նրան վերագրված արարքը կատարելու մեջ և նրան արդարացնել` մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելն ապացուցված չլինելու հիմքով: 2. Մեղադրյալ Հունան Նորիկի Ռուստամյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, վերացնել: 3. Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԱՆԻ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 11-04-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 26-11-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | գործը 2 հատորից 1-ին հատոր 97 թերթ, 2-րդ հատոր 126 թերթ: |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 18-11-2025 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 26-11-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 97, 126 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-138684 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 12-06-2026 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 12-06-2026 |
|---|
Դատական գործ N: ԵԴ1/3513/01/24
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 18-11-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 17-11-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Դ |
| Ազգանուն | Թադևոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Հունան Ռուստամյան Բեկանել Երևան քաղաքի /Կենտրոն/ առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի մեղադրյալ Հունան Նորիկի Ռուստամյանին արդարացնելու վերաբերյալ 11.04.2025թ-ի դատավճիռը: |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 28-11-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 15.4 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 28-11-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Էդգար |
| Ազգանուն | Մանասյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Հովակիմյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Վաչե |
| Ազգանուն | Մարգարյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 11-12-2025 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 18-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 10-02-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Կազմի դատավորի վատառողջ լինելու պատճառով |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 04-03-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 04-03-2026 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Հունան |
| Ազգանուն | Ռուստամյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/3513/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈՒՄ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան)՝ հետևյալ կազմով՝ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Է.ՄԱՆԱՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ն․ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ Վ․ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Լ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ «04» մարտի 2026 թվական ք․Երևան դռնբաց դատական նիստում, վերաքննության կարգով քննության առնելով թիվ ԵԴ1/3513/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Անի Դանիելյան) 2025 թվականի ապրիլի 11-ի դատավճռի դեմ Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանի վերաքննիչ բողոքը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1․Գործի դատավարական նախապատմությունը․ 1․1․ 2024 թվականի օգոստոսի 23-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Ա․Գևորգյանի (այսուհետ նաև՝ Քննիչ) կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-3132-24 քրեական վարույթը։ 2024 թվականի սեպտեմբերի 09-ին Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ․Թադևոսյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Հունան Նորիկի Ռուստամյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։ 2024 թվականի սեպտեմբերի 11-ին Քննիչի որոշմամբ մեղադրյալ Հունան Նորիկի Ռուստամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է բացակայելու արգելքը։ 2024 թվականի նոյեմբերի 05-ին Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ․Թադևոսյանի որոշմամբ չի հաստատվել Քննիչի կողմից կազմված մեղադրական եզրակացությունը և վարույթի նյութերը վերադարձվել են նախաքննական մարմնին։ 2024 թվականի նոյեմբերի 29-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է թիվ 60313224 քրեական վարույթի նյութերը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, որը թիվ ԵԴ1/3513/01/24 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Ա․Դանիելյանին։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 03-ին կայացվել է «Վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին» որոշում։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի ապրիլի 11-ի դատավճռով վճռվել է. «1. Ճանաչել և հռչակել մեղադրյալ Հունան Նորիկի Ռուստամյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ [մ]ասով նրան վերագրված արարքը կատարելու մեջ և նրան արդարացնել` մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելն ապացուցված չլինելու հիմքով: 2. Մեղադրյալ Հունան Նորիկի Ռուստամյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, վերացնել: (…)»: 1․2․ 2025 թվականի նոյեմբերի 18-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ դատախազ Դ.Թադևոսյանի վերաքննիչ բողոքը: Քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի նոյեմբերի 28-ին: Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 11-ի որոշմամբ դատախազ Դ.Թադևոսյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել է դատաքննության։ 2․ Առաջին ատյանի դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը․ 2․1․ Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի ապրիլի 11-ի դատավճռում, ի թիվս այլնի, նշել է հետևյալը․ «(…)21. Հետազոտելով սույն դատավճռի 8-20-րդ կետերում շարադրված ապացույցները՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք վերաբերելի են սույն քրեական գործին։ Հիշյալ ապացույցներն իրենց համակցության մեջ գնահատելով՝ Դատարանը գտնում է նաև, որ սույն դատավճռի 12-20-րդ դրանք բովանդակային տեսանկյունից էական հակասություններ չեն պարունակում: Հաշվի առնելով դրանցից յուրաքանչյուրի աղբյուրի հատկանիշները, ձևավորման հանգամանքները, ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք նաև արժանահավատ են: 22․ Դատարանը, պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ գտնում է, որ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան ապացուցված է, որ. - մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանը 2023 թվականի հունիսի 6-ից մեկ տարի ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի հունիսի 6-ը, զրկվել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից, իսկ զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով այն չի վերականգնել (տե՛ս սույն դատավճռի 15-18-րդ կետերը)։ - 2024 թվականի հուլիսի 23-ին՝ ժամը 01։55-ի սահմաններում □□□□□ քաղաքի □□□□□ փողոցում «□□□□□» մակնիշի □□□□□ հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը կանգնեցվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից (տե՛ս սույն դատավճռի 12-րդ կետը), - ավտոմեքենան կանգնեցվելուց հետո Հունան Ռուստամյանը հրաժարվել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց (տե՛ս սույն դատավճռի 13-14-րդ կետերը)։ (…) 24. Վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումների համատեքստում Դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ ըստ մեղադրյալի և բոլոր վկաների ցուցմունքների՝ ավտոմեքենայում գտնվել են մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանը և վկա Ա.Վ.-ը (տե՛ս սույն դատավճռի 8-11-րդ կետերը)։ Ըստ ավտոմեքենան կանգնեցրած ոստիկանության աշխատակիցներ Ն.Դ.-ի և Ռ.Ա.-ի ցուցմունքների՝ երբ իջել են իրենց ծառայողական ավտոմեքենայից և մոտեցել «□□□□□» մակնիշի ավտոմեքենային՝ վարորդի նստատեղին նստած է եղել Ա.Վ.-ը, իսկ ուղևորի նստատեղին՝ Հունան Ռուստամյանը, սակայն մինչ մեքենան կանգնեցնելը դրան հանդիպակած երթևեկելիս իրենք հստակ տեսել են, որ ղեկին նստած է եղել Հունան Ռուստամյանը, իսկ մեքենան իրենց կողմից կանգնեցնելուց հետո տարօրինակ շարժ են նկատել դրանում, ինչից ելնելով էլ՝ հայտնում են, որ նրանք տեղափոխվել են մինչև իրենց մոտենալը (տե՛ս սույն դատավճռի 9-10-րդ կետերը)։ Վերոգրյալ ցուցմունքների գնահատման տեսանկյունից Դատարանը հիմք է ընդունում այն, որ մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանը գործի ելքով շահագրգռված անձ է, իսկ վկա Ա.Վ.-ը նրա ընկերն է։ Մյուս կողմից՝ Դատարանի համար հատկանշական է այն, որ վկա Ն.Դ.-ը նաև հայտնել է, որ Հունան Ռուստամյանին նախկինում մի քանի անգամ տեսել է մեքենան վարելիս, կանգնել է, նորից վարել է ու կասկած է հարուցել, բայց տվյալ պարագայում երկրորդ շարքում կանգնած ժամանակ մի քանի անգամ հայտարարել են և, քանի որ վարորդը ոչ սթափ վիճակում է եղել, դրա համար էլ ռեակցաները թուլացել էին, իսկ արդեն կանգնեցնելիս պարզվել է, որ փոփոխություն է եղել, ինչքան նշված մեքենան երթևեկության մեջ նկատել է, վարորդը եղել է միայն Հունանը, ակնհայտ տեսանելի ոչ սթափ վիճակի առկայություն է եղել, դրա համար այդ մեքենային ավելի ուշադիր է եղել (տե՛ս սույն դատավճռի 9.1-րդ կետը)։ Այս տեսանկյունից դատարանը պետք է գնահատման արժանացնի աղբյուրի սխալ վերագրման երևույթի (անձը կարող է ինչ-որ բանի հավատալ՝ դրա մասին մտածելու կամ դրա վրա մտովի կենտրոնանալու պատճառով։ Մասնավորապես` անձը կարող է հավատալ, որ իրականում տեղի է ունեցել մի իրադարձություն, որը նա պատկերացրել կամ մտածել է, կամ այն անձը, ում կարծել է, որ կլինի հանցագործության վայրում, հաստատ այնտեղ է եղել։ Ըստ էության, այն պատկերը, որն անձը ստեղծում է իր մտքում, երբ մտածում է իրադարձության կամ կոնկրետ անձի մասին, հետագայում շփոթում է իրականում տեղի ունեցածի հետ) ողջամիտ հավանականությունը՝ այն հաշվառմամբ, որ վկան կենտրոնացած է եղել տվյալ մեքենայի և դրա ղեկին, ըստ իր պնդման, մշտապես Հունան Ռուստամյանին տեսնելու հանգամանքների վրա, ինչը բարեխիղճ մոլորության հնարավորության պայմաններում օբյեկտիվորեն կարող է նվազեցնել նրա հայտնած տվյալի արժանահավատությունը։ Այս տեսանկյունից Դատարանը հաշվի է առնում նաև այն, որ վկա Ռ.Ա.-ը վկա Ն.Դ.-ի գործընկերն է, իսկ դեպքի պահին նրանք միասին են ծառայություն իրականացրել, դրանից հետո էլ շարունակել են աշխատել նույն վայրում։ Դատարանի համար հատկաշնական է նաև քննարկվող վկաների հիշողության ճշգրության վրա ազդող հանգամանքային գործոնները՝ մասնավորապես այն, որ մեքենան նկատել են շարժման ընթացքում, եղել է գիշերային ժամանակ և լուսավորության ցածր պայմաններ, մեքենայում գտնվող անձանց տեսել են մեքենայի ապակիների միջով թե՛ իրենց և թե՛ մյուս մեքենաների շարժման մեջ գտվելու ընթացքում։ Այսպիսով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են սույն դատավճռի 8-11-րդ կետերում շարադրված ապացույցների արժանահավատությունը նվազեցնող մի շարք գործոններ, իսկ 9-10-րդ և 8-րդ ու 11-րդ կետերում շարադրված ապացույցների միջև առկա են էական հակասություններ, ուստի դրանց գնահատումը, այդ թվում՝ բավարարության տեսանկյունից, Դատարանը պետք է կատարի դրանք այլ աղբյուրներում պարունակվող տվյալների հետ համադրելու արդյունքում։ Այսպես՝ վկաներ Ն.Դ.-ը և Ռ.Ա.-ը հայտնել են, որ մեքենայում տարօրինակ շարժը նկատել են, իրենց մեքենան նրանց հետևում կայանցելու հետո, երբ դեռ իրենց մեքենայում են եղել, իսկ իրենց մեքենան կայանելուց հետո մինչև այդ մեքենային մոտենալը տևել է 15-20 վայրկյան (տե՛ս սույն դատավճռի 9-10-րդ կետերը)։ Վկա Ռ.Ա.-ը հայտնել է նաև, որ դեմքով էլ են հասկացել, որ փոխվել են, արտաքին տեսքից էլ՝ ֆիզիկապես մարմնի չափերն էլ են տարբեր եղել, հագուստի գույնը, գիշերային ժամը, այդ ամենը փաստում էր փոխելու հանգամանքը (տե՛ս սույն դատավճռի 10-րդ կետը), վկա Ն.Դ.-ն էլ իր հերթին հայտնել է, որ դիմագծերով նման չեն եղել, իսկ հագուստներով չի հիշում (տե՛ս սույն դատավճռի 9-րդ կետը)։ Վերջինից ելնելով՝ մեղադրյալի և վկա Ա.Վ.-ի արտաքինի անմիջական ընկալման (մարմնակազմության և դիմագծերի՝ վերացարկված մակարդակում նմանության) և ավտոմեքենայի, այդ թվում՝ սրահի բնութագրիչ հատկանիշների հաշվառմամբ էլ Դատարանն իր նախաձեռնությամբ կատարել է փորձարարություն ապացուցողական գործողությունը, որի արդյունքում Դատարանի և մասնակիցների (առնվազն հանրային մեղադրող և պաշտպանի) անմիջական ընկալմամբ ապակիների միջով դիտարկելիս մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանը և վկա Ա.Վ.-ը արտաքինից առաջին հայացքից կարող են նման թվալ, իսկ նրանց հասակների (բարձրահասակ), հարաբերականորեն խոշոր մարմնակազմության և ավտմեքենայի սրահի հարաբերականորեն փոքր լինելու, վարորդի նստատեղի և դրա կողքի ուղևորի նստատեղի միջև առկա փոխանցման տուփի կառուցվածքի պայմաններում ողջամտորեն անհնարին է թվում և առնվազն անհասկանալի մնում կարճ ժամանակահատվածում (վայրկյանների, անգամ րոպեների) մեղադրյալի և վկա Ա.Վ.-ի կողմից տեղերով փոխվելու հնարավորությունը (տե՛ս սույն դատավճռի 20-րդ կետը)։ Վերոգրյալի պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ վկաներ Ն.Դ.-ի և Ռ.Ա.-ի հայտնած տվյալները չեն համընկնում, ավելին՝ ողջամտորեն կասկածներ են առաջացնում փորձարարության արդյունքում Դատարանի կողմից անմիջականորեն ընկալված, արձանագրված և կողմերի կողմից չվիճարկվող տվյալների պայմաններում։ Այս համատեքստում Դատարանը գտանահատում է նաև անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցի (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի 3-րդ մաս)՝ վկաներ Ն.Դ.-ին և Ռ.Ա.-ին ամրակցված տեսախցիկների տեսագրությունների բացակայությունը, որոնք հնարավոր չի եղել ստանալ դրանց պահպանման ժամկետներում մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից չպահանջվելու արդյունքում։ Ամփոփելով վերագրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ավտոմեքենան մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանի կողմից վարելու հանգամանքի ապացուցվածության վերաբերյալ Դատարանի մոտ առկա են ողջամիտ և չփարատված կասկածներ։ Հետևաբար Դատարանը գտում է, որ հետազոտված ապացույցների համակցությունը սույն դեպքում բավարար չէ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հիմնավորված գնահատելու համար այն, որ տվյալ մեքենան դեպքի պահին վարել է մեղադրալ Հունան Ռուստամյանը։ (…) 26․ Վերը շարադրված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների համատեքստում գնահատելով սույն դատավճռի 22-րդ և 24-րդ կետերում կատարված վերլուծությունները և հաստատված փաստական հանգամանքները՝ չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելով՝ Դատարանը գտնում է, որ Դատարանում հետազոտված ապացույցներով «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան չի ապացուցվել մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանի կողմից իրեն մեղսագրված արարքը կատարելու հանգամանքը։(…)»։ 3. Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը. 3․1․ 2024 թվականի սեպտեմբերի 09-ին Հունան Նորիկի Ռուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, հրաժարվել և խուսափել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց։ Այսպես․ Հունան Ռուստամյանը, օրենքով սահմանված կարգով 2023 թվականի հունիսի 06-ից 1 տարի ժամկետով զրկվելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով այն չվերականգնելով, 2024 թվականի հուլիսի 23-ին՝ ժամը 01։55-ի սահմաններում, □□□□□ քաղաքի □□□□□ փողոցում վարել է «□□□□□» մակնիշի □□□□□ հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կանգնեցվելուց հետո հրաժարվել և խուսափել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց։ 4. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, դրանք հիմնավորող փաստարկները և պահանջը. 4.1. Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, ի թիվս այլնի, նշել է․ «(...) Գտնում ենք, որ Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ, որոնք ազդել են գործի արդարացի ելքի վրա: (…) Հարկ է նշել, որ ապացույցները պետք է պարունակեն ոչ թե գնահատողական դատողություններ, կարծիքներ, այլ կոնկրետ փաստական տվյալներ՝ որոշակի գործողությունների, իրադարձությունների վերաբերյալ: Ապացույցների գնահատումը, որպես ապացուցման գործընթացի տարր, իրենից ներկայացնում է մտավոր, տրամաբանական գործունեություն, որի արդյունքում եզրահանգում է արվում ապացույցներից յուրաքանչյուրի թույլատրելիության, վերաբերելիության, հավաստիության և ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքների բացահայտման համար ապացույցների համակցության բավարարության մասին: Ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: (…) Նախևառաջ, հարկ եմ համարում փաստել, որ Դատարանը, վարույթի արդարացիությունն ապահովելու նկատառումներից ելնելով, արդարացիորեն ձեռնարկել է միջոցներ և փորձ է կատարել գործով ճշմարտությունը բացահայտելու ուղղությամբ: Պարզապես այստեղ հարցն այն է, որ նշված փորձարարության ժամանակ, երբ գործ ունենք մի իրավիճակի հետ, երբ շահագրգիռ անձիք (սույն դեպքում՝ մեղադրյալը և նրա ընկերը) իրենք պետք է որոշեն, թե իրենք տվյալ դեպքում «կարող» են տեղերով փոխվել, թե «չեն կարող», բնականաբար, պետք է ընտրեն այն ճանապարհը, որ իրենք նշված իրավիճակում «չեն կարող» տեղերով փոխվել, ինչպիսի նկատառում և իմ կողմից արվել է հիմնական դատալսումների ընթացքում: Ինչ վերաբերում է Դատավճռում տեղ գտած այն ձևակերպմանը, որ նաև հանրային մեղադրողն է արձանագրել, որ նման մարմնակազմությամբ անձինք տվյալ մեքենայում և դիրքերում, մի քանի վայրկյանի կամ րոպեի ընթացքում ողջամտորեն չէին կարող տեղերով փոխվել, իրականում որոշակիորեն այլ կերպ է եղել: Վերը նշված դատողությունն իմ կողմից կատարելուց հետո Դատարանն առաջարկել է նշել մի տարբերակ, ըստ որի տվյալ անձիք կարող էին տեղերով փոխվել, ինչին պատասխանել եմ, որ ողջամտորեն չեմ կարող այդպիսի տարբերակ նշել, քանի որ նախկինում երբևէ փորձ չեմ կատարել վարորդի կամ ուղևորի նստարանից այլ անձի հետ տեղերով փոխվել: Անդրադառնալով Դատավճռում տեղ գտած մնացած ձևակերպումներին՝ հարկ է նկատի ունենալ, որ, ճիշտ է, ցանկալի կլիներ, որ դեպքն արձանագրած տեսախցիկներ նույնպես առկա լինեին, սակայն գտնում ենք, որ Դատարանը պատշաճ գնահատման չի ենթարկել այն հանգամանքը, որ գործով անցնող անձիք միմյանց չեն ճանաչել, որևէ հարաբերությունների մեջ չեն գտնվել, որևէ կոնֆլիկտ չեն ունեցել, այդուհանդերձ, պարեկային ծառայության աշխատակիցները սկզբից մինչև վերջ պնդել են, որ ղեկին է եղել Հունան Ռուստամյանը և թեկուզ պատահաբար չեն շփոթել և հայտնել, որ հնարավոր է վարորդն Ա.Վ.-ը եղած լինի: Նշվածից ակնհայտ է դառնում, որ պարեկային ծառայության աշխատակիցների մոտ ինչպես դեպքի պահին, այնպես էլ դրանից հետո բավարար չափով տպավորված է եղել որպես վարորդ հանդիսացած անձի այնպիսի հատկանիշներ, որպիսիք և հիմք են հանդիսացել հստակ նշելու, որ իրականում վարորդը հանդիսացել է Հունան Ռուստամյանը: Ստացվում է մի այնպիսի իրավիճակ, որ մի շարք դեպքերում պարեկային ծառայության աշխատակիցները, գերծանրաբեռնված ծառայություն իրականացնելով, շատ հաճախ չեն մտաբերում որոշակի հանգամանքներ բազմաթիվ մարդկանց հետ առնչվելու պատճառով, իսկ այն դեպքում, երբ հստակ մտաբերում են, քանի որ տպավորվել է իրենց «հիմարի տեղ» դնելու հանգամանքը, դա Դատարանի կողմից գնահատվում է այնպես, որ նրանց միգուցե այդ ամենը թվացել է, ինչը, գտնում ենք, վերը նշվածների համատեքստում, արդարացված չէ: Այսպիսով, գտնում ենք, որ Դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 354-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված դատական սխալներ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ, 334-րդ և 347-րդ հոդվածների կիրառման խախտումներ, որոնք ազդել են գործի արդարացի ելքի վրա՝ հանգեցնելով հանցանքի մեջ անձի անմեղությունը հաստատող ոչ հիմնավոր և առնվազն վաղաժամ դատական ակտ կայացնելուն:(...)»։ Արդյունքում բողոքաբերը խնդրել է. «(...)Բեկանել Դատավճիռը՝ քրեական գործը փոխանցելով Դատարան՝ նոր քննության՝ սահմանելով դրա ծավալը:»։ 5. Դատական նիստի ընթացքում կողմերի ներկայացրած պարզաբանումները. 5.1. Դատական նիստին չեն ներկայացել դատավարության մասնակիցները։ 6․Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. 6.1. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և փաստարկների սահմաններում ստուգելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը. Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն` 1. Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք …: 2. Յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործության մեջ, համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքին համապատասխան: …:։ ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 14-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական պատասխանատվության հիմքն ինչպես ավարտված, այնպես էլ չավարտված հանցանք կատարելն է:»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով: 2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը: 3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը: 4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի:»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ: 2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա: 3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը: 4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները: 5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:(...)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝ 1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն). 2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին. 3)ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները. 4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ. 5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները. 6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները. 7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը. 8) այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից. 9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները. 10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները: (...)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով:»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից: 2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ: 3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:»։ 6.2. Վերոգրյալ իրավանորմերի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ: Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է: Ապացուցման գործընթացի առաջին տարրն ապացույցներ հավաքելն է: Քրեական վարույթի ընթացքում ապացույցները հավաքվում են երկու եղանակով՝ ապացուցողական գործողությունների կատարման միջոցով և Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերում և կարգով՝ օտարերկրյա իրավասու մարմինների կողմից համապատասխան գործողությունների կատարման միջոցով: Օրենսգիրքն ապացույցի ստուգման հասկացության մեջ, ստուգման ավանդական եղանակների (ապացույցների համադրում, նոր ապացույցների հավաքում, ապացույցի ստացման աղբյուրի վերհանում) շարքում ներառել է նաև ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծությունը: Քրեական դատավարության օրենսգրքով ապացույցի ձևին ներկայացվող պահանջներին ապացույցի համապատասխանության ստուգման արդյունքում վարույթն իրականացնող մարմինը հավաստիանում է, որ պահպանված են ապացույցի արժանահավատության ապահովմանն ու ապացուցողական գործողության մասնակցի իրավունքների պաշտպանությանն ուղղված՝ օրենսգրքով առանձին ապացույցների ձևին ներկայացվող պահանջները: Ինչ վերաբերում է ապացույցների գնահատմանը, այն կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) վարույթն իրականացնող մարմինը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով: Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ հանցագործության մեջ անձի մեղավորության հարցը լուծվում է դրա մասին վկայող բավարար ապացույցների ամբողջությամբ: Ապացույցների բավարարություն հասկացությունը գնահատողական է և իրենից ներկայացնում է ապացույցների համակցության գնահատման վերջնական արդյունք: 6.3. ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, անդրադառնալով ապացույցների բավարարության հարցին, Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 գործով կայացված որոշմամբ նշել է հետևյալը. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը՝ վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։ Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից՝ այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։ Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն՝ օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։ Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝ 1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք, 2)դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն, 3) անմեղության կանխավարկած (…)։ Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցություն» հասկացությունը: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե՝ 1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար, 2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ, 3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում»: Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած: (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 33-րդ կետը): 6.4. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը (…)»։ Մեջբերված նորմը ՀՀ քրեական օրենսգրքում ամրագրված է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունների շարքում։ Հանցագործության հիմնական անմիջական օբյեկտը երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգն ապահովող հասարակական հարաբերություններն են: Վերոնշյալ արարքն ամրագրված է ձևական հանցակազմով, իսկ հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալու պայմաններում և միաժամանակ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելով կամ տրանսպորտային միջոցը վարող անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելով կամ խուսափելով։ Ընդ որում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համակարգային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ վարելու իրավունքից զրկելը կամ այդ իրավունքը կասեցնելը պետք է լինի օրենքով սահմանված կարգով, այն է՝ իրավաչափ վարչական ակտի հիման վրա։ Հակառակ պարագայում, եթե վարչական ակտը կայացվել է օրենքով սահմանված կարգի խախտմամբ և վարչական կամ դատական կարգով անվավեր է ճանաչվել, ապա քննարկվող հանցագործության օբյեկտիվ կողմը բացակայում է։ Հանցագործության սուբյեկտը հատուկ է, քանի որ բացի ընդհանուր սուբյեկտի հատկանիշներից, անձը պետք է օժտված լինի նաև լրացուցիչ հատկանիշներով, այն է՝ լինի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից օրենքով սահմանված կարգով զրկված կամ վարելու իրավունքը կասեցված, կամ չունենա տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և հանդիսանա մեղսունակ ֆիզիկական անձ: Սուբյեկտիվ կողմից հանցագործությունը դրսևորվում է միայն ուղղակի դիտավորությամբ, մասնավորապես՝ անձը գիտակցում է, որ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ իրավունքը կասեցված լինելու կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալու պայմաններում՝ գտնվելով հարբած (ոչ սթափ) վիճակում վարում է տրանսպորտային միջոց կամ գիտակցաբար հրաժարվում է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց: 6.5. Սույն որոշման 6.1-6.4-րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ գնահատման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, անդրադառնալով նաև վերաքննիչ բողոքի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը վիճարկվող դատավճռով մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի բացակայության վերաբերյալ հանգել է իրավաչափ հետևության: Մասնավորապես. 6.5.1. Առաջին ատյանի դատարանում դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, ինչպես նաև դրանց ստացման աղբյուրի և ձևավորման ընթացքի համատեքստում, այդ ապացույցներից յուրաքանչյուրը համադրելով մյուս աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ, մեղադրյալի մեղավորության մասին չփարատված բոլոր կասկածները հօգուտ վերջինիս մեկնաբանելով՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում առկա չէ վերաբերելի և թույլատրելի ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բավարար կլիներ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հաստատված համարելու մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու հանգամանքը: Տվյալ դեպքում, անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Սույն գործով չի ձևավորվել վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որը կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված կոնկրետ հանցանքը, մասնավորապես՝ այդ հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի գործողությունների ապացուցվածությունը։ Այլ կերպ ասած՝ սույն գործով ապացույցների անհրաժեշտ և բավարար համակցություն ձեռք չի բերվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշները կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք այն աստիճանի և խորությամբ հաստատված համարելու համար, որ կասկած չմնա դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ։ 6.5.2. Անդրադառնալով դատաքննության ընթացքում կատարված փորձարարության մասին դատախազի փաստարկին՝ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ մեղադրյալի և վկայի անմիջական մասնակցությամբ իրականացված փորձարարության շրջանակներում Առաջին ատյանի դատարանը իրավացիորեն է առանցքային դերակատարություն տվել մեղադրյալի և վկա Ա.Վ.-ի մարմնակազմությանը և ավտոմեքենայի կառուցվածքային հատկանիշներին, քանզի կոնկրետ դեպքում հիշյալ հանգամանքներն են համարվում առանցքային դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցների արժանահավատությունը գնահատելու տեսանկյունից։ 6.5.3. Նախքան պարեկային ծառայողներ Ն.Դ.-ի և Ռ.Ա.-ի ցուցմունքների հիման վրա մեղադրյալին մեղսագրվող արարքը ապացուցված համարվելու մասին բողոքում բերված փաստարկին անդրադառնալը հարկ է վկայակոչել Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածով երաշխավորված արդար դատաքննության իրավունքի կապակցությամբ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը Մուշեղ Սաղաթելյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով 2018 թվականի սեպտեմբերի 20-ի վճռում (8) արտահայտված հետևյալ իրավական դիրքորոշումները․ - որոշելու համար, թե արդյոք վարույթն ընդհանուր առմամբ արդար է եղել, թե՝ ոչ, պետք է հաշվի առնել, թե արդյոք պահպանվել են պաշտպանության կողմի իրավունքները, և արդյոք դիմումատուին հնարավորություն է տրվել վիճարկելու ապացույցների իսկությունը և առարկելու դրանց օգտագործման դեմ։ Ի լրումն, ապացույցների որակը պետք է քննարկման առարկա հանդիսանա, ներառյալ` արդյոք այդ ապացույցների ձեռքբերման հանգամանքները կասկած չեն առաջացնում դրանց վստահելիության և ճշգրտության վերաբերյալ (9), - որպես ընդհանուր կանոն՝ դատարաններն են գնահատում իրենց ներկայացված ապացույցները, ինչպես նաև այն ապացույցների վերաբերելիությունը, որոնք վկայակոչում է պաշտպանության կողմը: Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3-րդ կետի «դ» ենթակետով նրանց թույլատրվում է, կրկին որպես ընդհանուր կանոն, որոշել՝ արդյոք անհրաժեշտ է անձանց որպես վկա կանչելը՝ կոնվենցիոն համակարգում այդ բառին տրված «ավտոնոմ» նշանակությամբ: Ապացույցները վերցնելու համատեքստում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը հատուկ ուշադրություն է դարձրել կողմերի հավասարության սկզբունքին համապատասխանությանը, որն արդար դատաքննության հիմնարար հայեցակետերից մեկն է, և որով ենթադրվում է, որ դիմումատուին պետք է «տրվի իր գործն այնպիսի պայմաններում ներկայացնելու ողջամիտ հնարավորություն, որն իր համար ոչ բարենպաստ պայմաններ չի ստեղծի՝ համեմատած իր հակառակորդի հետ» (10), - չնայած սովորաբար ազգային դատարաններն են որոշում կայացնում վկային կանչելու անհրաժեշտության և նպատակահարմարության վերաբերյալ, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը բացառիկ հանգամանքներում կարող է հանգել այն եզրակացության, որ այդպես չվարվելը հակասում է Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածին (11), - եթե վկաներին հարցաքննելու մասին մեղադրյալի միջնորդությունն ավելորդ բարդություններ չի առաջացնում, բավարար հիմնավորված է, առնչվում է մեղադրանքի էությանը և թերևս կարող է ամրապնդել պաշտպանությունը կամ նույնիսկ հանգեցնել արդարացման դատավճռի, ապա ներպետական իշխանություններն այդ միջնորդությունը մերժելու համար պետք է համապատասխան պատճառաբանություններ ներկայացնեն (12), - չնայած դիմումատուին դատապարտելիս ներպետական դատարանները, ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքներից բացի, հղում են կատարել այլ ապացույցների, միակ ապացույցը, որով ուղղակիորեն ենթադրվում էր դիմումատուի մասնակցությունն այդ արարքների կատարմանը, և որով տրամադրվում էր դրանց մանրամասները, տվյալ ցուցմունքներն էին։ Բոլոր մյուս ապացույցները, որոնց դատարանները հղում են կատարել, անուղղակի ապացույցներ են, և չի կարելի ասել, որ դրանք ուղղակիորեն ցույց են տալիս դիմումատուի առնչությունը մեղսագրվող արարքներին (13), - Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը քննել է մի շարք գործեր, որոնց դեպքում հրապարակային միջոցառման ժամանակ անհատին իր պահվածքի պատճառով քրեական հետապնդման են ենթարկել և դատապարտել՝ հիմնվելով բացառապես այն ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքների վրա, որոնք ակտիվորեն ներգրավված են եղել վիճարկվող իրադարձություններում։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը գտել է, որ այդ վարույթներում դատարանները պատրաստակամորեն և անվերապահորեն ընդունել են ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքները և դիմումատուին որևէ հնարավորություն չեն տվել հակառակ ապացույցներ ներկայացնելու։ Այն վճռել է, որ այս մեղադրանքների հիմքում ընկած այն հիմնական փաստերի վերաբերյալ վեճի դեպքում, երբ մեղադրանքի կողմի միակ վկաներն այն ոստիկանության ծառայողներն են եղել, որոնք ակտիվ դեր են ունեցել վիճարկվող իրադարձություններում, դատարանները պետք է պարտադիր օգտագործեին յուրաքանչյուր ողջամիտ հնարավորություն՝ ստուգելու նրանց մեղադրական ցուցմունքները (14): 6.5.4. Սույն որոշման 6.5.3-րդ կետում Մուշեղ Սաղաթելյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի վկայակոչված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ պարեկային ծառայողներ Ն.Դ.-ը և Ռ.Ա.-ը ակտիվորեն ներգրավված են եղել վիճարկվող իրադարձություններում, մասնավորապես՝ իրականացրել են վարչարարություն և շահագրգռված են եղել իրենց կողմից կատարված վարչարարության պատշաճության հանգամանքն ապացուցելու հարցում, ինչը ողջամտորեն կասկածի տակ է դնում նրանց ցուցմունքների արժանահավատությունը։ Ինչ վերաբերում է հետազոտված մյուս ապացույցներին, ապա դրանք անուղղակի ապացույցներ են և ուղղակիորեն չեն հաստատում Հունան Ռուստամյանի կողմից մեքենան վարելու հանգամանքը։ Բացի այդ, նման պայմաններում ապացույցների արժանահավատությունը գնահատելիս առանցքային դերակատարություն ունեն օբյեկտիվ ապացույց հանդիսացող տեսաձայնագրությունները, որոնք փաստացի սույն դեպքում հնարավոր չի եղել ձեռք բերել, որը մեղադրյալի կողմից նրան մեղսագրվող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի օբյեկտիվ կողմի գործողությունները կատարելու փաստը վիճարկելու պայմաններում հանդիսացել է անհրաժեշտ ապացույց: 6.5.5. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Հունան Ռուստամյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցավոր արարք, այն է՝ չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, վարել է տրանսպորտային միջոց, սակայն հրաժարվել և խուսափել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց: Հետազոտված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Հունան Ռուստամյանին մեղսագրվող հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու այն ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած: 6.6. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերը նշված հանգամանքների հիման վրա կառուցված Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումը՝ մեղադրյալ Հունան Ռուստամյանին մեղսագրվող հանցանքի կատարման մեջ վերջինիս արդարացնելու մասին, իրավաչափ է և բխում է գործով ձեռք բերված փաստերից, միաժամանակ, գտնում է, որ դատախազի կողմից վերաքննիչ բողոքում չեն ներկայացվել այնպիսի ծանրակշիռ փաստարկներ, որոնք կարող են վկայել հակառակի մասին: Վերոգրյալի համատեքստում՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտում բացակայում է դատական ակտի բեկանման հիմք հանդիսացող որևէ դատական սխալ, վիճարկվող դատական ակտը հիմնավորված և պատճառաբանված է, ուստի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը՝ թողնել անփոփոխ: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 367-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դավիթ Թադևոսյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 11-ի թիվ ԵԴ1/3513/01/24 դատավճիռը թողնել անփոփոխ: 2. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` դատական ակտը ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ ԴԱՏԱՎՈՐ ԴԱՏԱՎՈՐ Է․ՄԱՆԱՍՅԱՆ Ն․ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ Վ․ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 04-03-2026 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 10-06-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատոր, 1-ին հատորը 97 թերթ, 2-րդ հատորը 126 թերթ, 3-րդ հատորը 64 թերթ: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 10-06-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատոր, 1-ին հատորը 97 թերթ, 2-րդ հատորը 126 թերթ, 3-րդ հատորը 64 թերթ: |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 50808/26 |