Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/3507/01/24
Վիճակագրական տողի համար :
19.4
Պատասխանող
Նելսիկ Արաբյան Ալեքսանի
Նելսիկ Արաբյան
Նելսիկ Արաբյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Մնացական Մարտիրոսյան
Քրեական վերաքննիչ
Նարինե Հովակիմյան
Վաչե Մարգարյան
Գառնիկ Ստեփանյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Մնացական Մարտիրոսյան
Քրեական վերաքննիչ
Նարինե Հովակիմյան
Վաչե Մարգարյան
Գառնիկ Ստեփանյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Երևանի քրեական դատարան | 2024-12-16 | 11:00 | 3 | Կայացել է | Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՎԱՐՈՒՅԹՆ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 2024թ. դեկտեմբերի 3-ին Երևանում, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ. Մարտիրոսյանս 2024թ. դեկտեմբերի 2-ին ստանալով թիվ ԵԴ1/3507/01/24 (16802724) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի Ստանձնել թիվ ԵԴ1/3507/01/24 (16802724) քրեական գործով վարույթը և նախնական դատալսումները նշանակել 2024թ. դեկտեմբերի 16-ին, ժամը 11:00-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում /ք. Երևան, Տ. Մեծի 23/1/, դատական նիստերի թիվ 3 դահլիճում: ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ | |
| Քրեական վերաքննիչ | 2025-02-17 | 10:00 | 2 | Կայացել է |
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
քրեական գործ թիվ ԵԴ1/3507/01/24
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը
/այսուհետ նաև՝ Դատարան/,
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ֆ. Հարությունյանի,
մասնակցությամբ`
հանրային մեղադրող,
Հայաստանի Հանրապետության
/այսուհետ նաև` ՀՀ/ դատախազության Երևան
քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի
դատախազության դատախազ Ա․ Դավթյանի,
վարույթի մասնավոր մասնակիցներ՝
պաշտպան Ս․ Յուզբաշյանի,
մեղադրյալ Ն․ Արաբյանի,
2024թ. դեկտեմբերի 16-ին Երևանում,
դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կիրառմամբ քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի
/ծնված 1996թ․ հուլիսի 7-ին, Արմավիրի մարզի Պտղունք գյուղում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուրի, նախկինում չդատված, հաշվառված է և բնակվում է Արմավիրի մարզի Պտղունք գյուղի Հ․ Շիրազի փողոցի թիվ 25 շենքի թիվ 5 բնակարանում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,
անազատության մեջ է եղել 2024թ․ սեպտեմբերի 4-ի ժամը 00:45-ից մինչև 14:58-ը/՝
ՊԱՐԶԵՑ
1. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը․
1.1․ Հանցանք կատարած լինելու մասին անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիման վրա, ՀՀ ներքին գործերի նախարարության ոստիկանության Երևան քաղաքի գնդի երրորդ գումարտակի երրորդ վաշտի կրտսեր պարեկ Դ․ Մադոյանի կողմից 2024թ․ սեպտեմբերի 4-ին կազմված արձանագրության համաձայն՝ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանը 2024թ․ սեպտեմբերի 4-ի ժամը 00:45-ին ձերբակալվել է: /գ․թ․ 10/
1․2․ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ս․ Սահակյանի /այսուհետ նաև՝ Քննիչ/ 2024թ․ սեպտեմբերի 4-ի որոշմամբ, ձերբակալված Նելսիկ Արաբյանը նույն օրը ժամը 14։58-ին ազատվել է արգելանքից՝ անձին անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը վերանալու հիմքով: /գ․թ․ 36-37/
1․3․ ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․ Դավթյանի 2024թ․ նոյեմբերի 21-ի որոշմամբ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել և Քննիչի կողմից Նելսիկ Արաբյանին 2024թ․ նոյեմբերի 21-ին մեղադրանք է ներկայացվել հետևյալ հանցավոր արարքի կատարման համար․ «որ նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի՝ «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները՝ քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և անհայտ անձից, առանց իրացնելու նպատակի, իր անձնական օգտագործման համար, ապօրինի ձեռք է բերել, պահել և տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված խոշորի չափերի՝ ընդհանուր 0,469 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց՝ դրված զիպ փականով փակվող անգույն, թափանցիկ պոլիմերային փաթեթի մեջ, որը հայտնաբերվել է 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Մալաթիայի բաժնում կատարված վերջինիս անձնական խուզարկությամբ՝ հագին եղած կիսատաբատի դիմացի ձախ գրպանից:»։ /գ․թ․ 148-149, 158/
1․4․ Քննիչի 2024թ․ նոյեմբերի 21-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։ /գ․թ․ 150-152/
2. Արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդության լուծումը․
2.1. Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանը միջնորդեց կիրառել արագացված վարույթ:
2․2․ Մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը հանրային մեղադրողի կողմից ներկայացվելուց հետո մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանը հայտարարեց, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է այդ մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, այն ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները։
2.3. Պաշտպան Ս․ Յուզբաշյանը միացավ միջնորդությանը:
2.4. Հանրային մեղադրող Ա․ Դավթյանը հայտնեց, որ արագացված վարույթ կիրառելու դեմ չի առարկում։
2.5. Դատարանը համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի
464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը և բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․1-րդ և 464․2-րդ հոդվածներով՝ որոշում կայացրեց արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները
3.1. Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, առանց իրացնելու նպատակի խոշոր չափերով թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելը, պահելը և տեղափոխելը, այսինքն՝ մեղադրյալին վերագրվող այդ փաստական հանգամանքները (արարքը) ապացուցված են, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի հատկանիշներին:
3․2․ Մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայության վերաբերյալ պատշաճ տեղեկություն Դատարանին չի ներկայացվել:
3.3. Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանն իր կատարած հանցանքի համար ենթակա է պատժի, քանի որ դրան խոչընդոտող որևէ հանգամանքի առկայության վերաբերյալ Դատարանին որևէ տեղեկություն չի ներկայացվել:
4․ Մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` Դատարանը գտնում է հետևյալը.
4․1․ ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է:
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
Նույն օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Արարքի հանցավորությունը, պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով:(․․․)»։
Նույն օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
Նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:»:
Նույն օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(․․․) 4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։(․․․)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի համաձայն`
«(․․․)3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, (․․․)
4. Անազատության մեջ գտնվող անձի նկատմամբ տուգանքի, որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու, զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակման ձևով հիմնական պատիժ նշանակելիս դատարանը, հաշվի առնելով մինչև դատավճիռ կայացնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը, մեղմացնում է նշանակված պատիժը կամ ազատում է պատիժը կրելուց: (․․․)»։
4․2․ Պատիժ նշանակելը քրեական գործով արդարադատության իրականացման վճռական պահն է, որը պետք է ծառայի սոցիալական արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը, հանցագործությունների կանխմանը։ Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման սկզբունքը՝ պատժի տեսակը և չափը որոշելու բազմաթիվ դրույթների և չափանիշների հետ մեկտեղ անխզելիորեն կապված է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները հետազոտելու և հաշվի առնելու հետ:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն:(…)»։
4․2․1. Վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումների համատեքստում մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանին վերագրվող հանցավոր արարքի հանրային վտանգավորությունը գնահատելիս, ի թիվ այլնի՝ Դատարանը հաշվի է առնում.
• թմրամիջոցի տեսակը, այն, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանն առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք է բերել, պահել և տեղափոխել խոշոր չափերով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց,
• թմրամիջոցի չափը, այն, որ «Թմրամիջոցների և հոգեմետ հոգեներգործուն նյութերի մանր, զգալի, խոշոր կամ առանձնապես խոշոր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցներ, հոգեմետ /հոգեներգործուն/, խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի պրեկուրսորների խոշոր կամ առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018թ. հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման և այդ որոշման մեջ փոփոխություններ կատարելու մասին ՀՀ կառավարության 2023թ․ օգոստոսի 3-ի թիվ 1305-Ն որոշման թիվ մեկ հավելվածի համաձայն՝ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի մանր չափի նվազագույն շեմը 0,01 գրամն է։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի խոշոր չափեր են համարվում, Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի համաձայն, Կառավարության սահմանած թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերի նվազագույն շեմի քսանհինգապատիկից մինչև հարյուրքսանհինգապատիկը ներառող չափերը, այսինքն՝ տվյալ դեպքում «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի 0,25 գրամից մինչև 1,25 գրամը ներառող չափերը։
Դատարանը հաշվի է առնում, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի կողմից, առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք բերված, պահված և տեղափոխված 0․469 գրամ ընդհանուր քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի չափը մոտ է խոշոր չափի նվազագույն շեմին։
4․3․ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան որպես պատիժ նախատեսում է տուգանք՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, հանրային աշխատանքներ՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, ազատության սահմանափակում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կարճաժամկետ ազատազրկում՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, ազատազրկում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով:
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…)» (տե’ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Վերոհիշյալ իրավադրույթների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումների համատեքստում ուսումնասիրելով մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները՝ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս Դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող հանգամանքները։
Դատարանը մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող որևէ հանգամանք չի արձանագրում:
Հաշվի առնելով վերոհիշյալ հանգամանքները, մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանն իր կատարած հանցագործության համար ենթակա է պատժի տուգանքի ձևով՝ տասնապատիկի՝ 750.000 /յոթ հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով, քանի որ պատիժներից առավել խիստերը կիրառելու հիմքեր առկա չեն: Բացի այդ` տուգանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները:
Հաշվի առնելով, որ Նելսիկ Արաբյանը 2024թ․ սեպտեմբերի 4-ի ժամը 00:45-ից մինչև 14:58-ը գտնվել է փաստացի անազատության մեջ` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածով սահմանված կարգով պետք է մեղմացնել և պատիժ նշանակել տուգանք 735․000 /յոթ հարյուր երեսունհինգ հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
5․ Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվող տուգանքի ձևով պատիժը տարաժամկետելու՝ մեկ տարի վճարման ժամկետ սահմանելու հարցը՝ Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն`
«(...) Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (...)»։
Հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանը չի աշխատում, հայտնել է տուգանքն անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու անհնարինության մասին՝ Դատարանը գտնում է, որ տուգանքի վճարման ժամկետ պետք է սահմանել մեկ տարին:
6. Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանն իր նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն:
7․ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի դեմ գույքային հայց չի ներկայացվել, նրա գույքի նկատմամբ արգելադրումներ չեն կիրառվել:
8․ Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2024թ․ նոյեմբերի 21-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, 0,469 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցն անհրաժեշտ է հանձնել թիվ 16842224 քրեական գործով վարույթն իրականացնող մարմնի տնօրինությանը:
9. Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը հիմնավոր է և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
10․ Հաշվի առնելով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ արագացված վարույթով դատավճիռ կայացնելիս նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման՝ Դատարանն այդ հարցը համարում է լուծված։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 34-րդ, 347-350-րդ, 464․3-րդ, 464․4-րդ հոդվածներով` Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
1․ Մեղադրյալ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի՝ տասնապատիկի՝ 750.000 /յոթ հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ հաշվակցելով փաստացի անազատության մեջ գտնվելու 1 /մեկ/ օրը՝ նշանակված պատիժը մեղմացնել և մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ 735․000 /յոթ հարյուր երեսունհինգ հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կիրառմամբ՝ Նելսիկ Արաբյանի համար տուգանքի վճարման ժամկետ սահմանել 1 /մեկ/ տարի՝ այդ ժամկետի հաշվարկը սկսելով դատավճիռն ի կատար ածելու մասին կարգադրությունը ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայությունում ստացվելուն հաջորդող օրվանից։
2․ Նախաքննության մարմնի 2024թ․ նոյեմբերի 21-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, 0,469 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը հանձնել թիվ 16842224 քրեական գործով վարույթն իրականացնող մարմնի տնօրինությանը:
3․ Մեղադրյալ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
4․ Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։
5. Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով չի կարող բողոքարկվել։
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ․ ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
քրեական գործ թիվ ԵԴ1/3507/01/24
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը
/այսուհետ նաև՝ Դատարան/,
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ֆ. Հարությունյանի,
մասնակցությամբ`
հանրային մեղադրող,
Հայաստանի Հանրապետության
/այսուհետ նաև` ՀՀ/ դատախազության Երևան
քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի
դատախազության դատախազ Ա․ Դավթյանի,
վարույթի մասնավոր մասնակիցներ՝
պաշտպան Ս․ Յուզբաշյանի,
մեղադրյալ Ն․ Արաբյանի,
2024թ. դեկտեմբերի 16-ին Երևանում,
դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կիրառմամբ քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի
/ծնված 1996թ․ հուլիսի 7-ին, Արմավիրի մարզի Պտղունք գյուղում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուրի, նախկինում չդատված, հաշվառված է և բնակվում է Արմավիրի մարզի Պտղունք գյուղի Հ․ Շիրազի փողոցի թիվ 25 շենքի թիվ 5 բնակարանում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,
անազատության մեջ է եղել 2024թ․ սեպտեմբերի 4-ի ժամը 00:45-ից մինչև 14:58-ը/՝
ՊԱՐԶԵՑ
1. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը․
1.1․ Հանցանք կատարած լինելու մասին անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիման վրա, ՀՀ ներքին գործերի նախարարության ոստիկանության Երևան քաղաքի գնդի երրորդ գումարտակի երրորդ վաշտի կրտսեր պարեկ Դ․ Մադոյանի կողմից 2024թ․ սեպտեմբերի 4-ին կազմված արձանագրության համաձայն՝ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանը 2024թ․ սեպտեմբերի 4-ի ժամը 00:45-ին ձերբակալվել է: /գ․թ․ 10/
1․2․ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ս․ Սահակյանի /այսուհետ նաև՝ Քննիչ/ 2024թ․ սեպտեմբերի 4-ի որոշմամբ, ձերբակալված Նելսիկ Արաբյանը նույն օրը ժամը 14։58-ին ազատվել է արգելանքից՝ անձին անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը վերանալու հիմքով: /գ․թ․ 36-37/
1․3․ ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․ Դավթյանի 2024թ․ նոյեմբերի 21-ի որոշմամբ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել և Քննիչի կողմից Նելսիկ Արաբյանին 2024թ․ նոյեմբերի 21-ին մեղադրանք է ներկայացվել հետևյալ հանցավոր արարքի կատարման համար․ «որ նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի՝ «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները՝ քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և անհայտ անձից, առանց իրացնելու նպատակի, իր անձնական օգտագործման համար, ապօրինի ձեռք է բերել, պահել և տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված խոշորի չափերի՝ ընդհանուր 0,469 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց՝ դրված զիպ փականով փակվող անգույն, թափանցիկ պոլիմերային փաթեթի մեջ, որը հայտնաբերվել է 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Մալաթիայի բաժնում կատարված վերջինիս անձնական խուզարկությամբ՝ հագին եղած կիսատաբատի դիմացի ձախ գրպանից:»։ /գ․թ․ 148-149, 158/
1․4․ Քննիչի 2024թ․ նոյեմբերի 21-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։ /գ․թ․ 150-152/
2. Արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդության լուծումը․
2.1. Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանը միջնորդեց կիրառել արագացված վարույթ:
2․2․ Մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը հանրային մեղադրողի կողմից ներկայացվելուց հետո մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանը հայտարարեց, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է այդ մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, այն ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները։
2.3. Պաշտպան Ս․ Յուզբաշյանը միացավ միջնորդությանը:
2.4. Հանրային մեղադրող Ա․ Դավթյանը հայտնեց, որ արագացված վարույթ կիրառելու դեմ չի առարկում։
2.5. Դատարանը համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի
464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը և բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․1-րդ և 464․2-րդ հոդվածներով՝ որոշում կայացրեց արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները
3.1. Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, առանց իրացնելու նպատակի խոշոր չափերով թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելը, պահելը և տեղափոխելը, այսինքն՝ մեղադրյալին վերագրվող այդ փաստական հանգամանքները (արարքը) ապացուցված են, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի հատկանիշներին:
3․2․ Մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայության վերաբերյալ պատշաճ տեղեկություն Դատարանին չի ներկայացվել:
3.3. Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանն իր կատարած հանցանքի համար ենթակա է պատժի, քանի որ դրան խոչընդոտող որևէ հանգամանքի առկայության վերաբերյալ Դատարանին որևէ տեղեկություն չի ներկայացվել:
4․ Մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` Դատարանը գտնում է հետևյալը.
4․1․ ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է:
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
Նույն օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Արարքի հանցավորությունը, պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով:(․․․)»։
Նույն օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
Նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:»:
Նույն օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(․․․) 4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։(․․․)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի համաձայն`
«(․․․)3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, (․․․)
4. Անազատության մեջ գտնվող անձի նկատմամբ տուգանքի, որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու, զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակման ձևով հիմնական պատիժ նշանակելիս դատարանը, հաշվի առնելով մինչև դատավճիռ կայացնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը, մեղմացնում է նշանակված պատիժը կամ ազատում է պատիժը կրելուց: (․․․)»։
4․2․ Պատիժ նշանակելը քրեական գործով արդարադատության իրականացման վճռական պահն է, որը պետք է ծառայի սոցիալական արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը, հանցագործությունների կանխմանը։ Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման սկզբունքը՝ պատժի տեսակը և չափը որոշելու բազմաթիվ դրույթների և չափանիշների հետ մեկտեղ անխզելիորեն կապված է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները հետազոտելու և հաշվի առնելու հետ:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն:(…)»։
4․2․1. Վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումների համատեքստում մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանին վերագրվող հանցավոր արարքի հանրային վտանգավորությունը գնահատելիս, ի թիվ այլնի՝ Դատարանը հաշվի է առնում.
• թմրամիջոցի տեսակը, այն, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանն առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք է բերել, պահել և տեղափոխել խոշոր չափերով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց,
• թմրամիջոցի չափը, այն, որ «Թմրամիջոցների և հոգեմետ հոգեներգործուն նյութերի մանր, զգալի, խոշոր կամ առանձնապես խոշոր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցներ, հոգեմետ /հոգեներգործուն/, խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի պրեկուրսորների խոշոր կամ առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018թ. հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման և այդ որոշման մեջ փոփոխություններ կատարելու մասին ՀՀ կառավարության 2023թ․ օգոստոսի 3-ի թիվ 1305-Ն որոշման թիվ մեկ հավելվածի համաձայն՝ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի մանր չափի նվազագույն շեմը 0,01 գրամն է։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի խոշոր չափեր են համարվում, Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի համաձայն, Կառավարության սահմանած թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերի նվազագույն շեմի քսանհինգապատիկից մինչև հարյուրքսանհինգապատիկը ներառող չափերը, այսինքն՝ տվյալ դեպքում «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի 0,25 գրամից մինչև 1,25 գրամը ներառող չափերը։
Դատարանը հաշվի է առնում, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի կողմից, առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք բերված, պահված և տեղափոխված 0․469 գրամ ընդհանուր քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի չափը մոտ է խոշոր չափի նվազագույն շեմին։
4․3․ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան որպես պատիժ նախատեսում է տուգանք՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, հանրային աշխատանքներ՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, ազատության սահմանափակում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կարճաժամկետ ազատազրկում՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, ազատազրկում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով:
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…)» (տե’ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Վերոհիշյալ իրավադրույթների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումների համատեքստում ուսումնասիրելով մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները՝ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս Դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող հանգամանքները։
Դատարանը մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող որևէ հանգամանք չի արձանագրում:
Հաշվի առնելով վերոհիշյալ հանգամանքները, մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանն իր կատարած հանցագործության համար ենթակա է պատժի տուգանքի ձևով՝ տասնապատիկի՝ 750.000 /յոթ հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով, քանի որ պատիժներից առավել խիստերը կիրառելու հիմքեր առկա չեն: Բացի այդ` տուգանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները:
Հաշվի առնելով, որ Նելսիկ Արաբյանը 2024թ․ սեպտեմբերի 4-ի ժամը 00:45-ից մինչև 14:58-ը գտնվել է փաստացի անազատության մեջ` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածով սահմանված կարգով պետք է մեղմացնել և պատիժ նշանակել տուգանք 735․000 /յոթ հարյուր երեսունհինգ հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
5․ Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվող տուգանքի ձևով պատիժը տարաժամկետելու՝ մեկ տարի վճարման ժամկետ սահմանելու հարցը՝ Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն`
«(...) Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (...)»։
Հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանը չի աշխատում, հայտնել է տուգանքն անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու անհնարինության մասին՝ Դատարանը գտնում է, որ տուգանքի վճարման ժամկետ պետք է սահմանել մեկ տարին:
6. Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանն իր նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն:
7․ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի դեմ գույքային հայց չի ներկայացվել, նրա գույքի նկատմամբ արգելադրումներ չեն կիրառվել:
8․ Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2024թ․ նոյեմբերի 21-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, 0,469 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցն անհրաժեշտ է հանձնել թիվ 16842224 քրեական գործով վարույթն իրականացնող մարմնի տնօրինությանը:
9. Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը հիմնավոր է և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
10․ Հաշվի առնելով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ արագացված վարույթով դատավճիռ կայացնելիս նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման՝ Դատարանն այդ հարցը համարում է լուծված։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 34-րդ, 347-350-րդ, 464․3-րդ, 464․4-րդ հոդվածներով` Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
1․ Մեղադրյալ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի՝ տասնապատիկի՝ 750.000 /յոթ հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ հաշվակցելով փաստացի անազատության մեջ գտնվելու 1 /մեկ/ օրը՝ նշանակված պատիժը մեղմացնել և մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ 735․000 /յոթ հարյուր երեսունհինգ հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կիրառմամբ՝ Նելսիկ Արաբյանի համար տուգանքի վճարման ժամկետ սահմանել 1 /մեկ/ տարի՝ այդ ժամկետի հաշվարկը սկսելով դատավճիռն ի կատար ածելու մասին կարգադրությունը ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայությունում ստացվելուն հաջորդող օրվանից։
2․ Նախաքննության մարմնի 2024թ․ նոյեմբերի 21-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, 0,469 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը հանձնել թիվ 16842224 քրեական գործով վարույթն իրականացնող մարմնի տնօրինությանը:
3․ Մեղադրյալ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
4․ Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։
5. Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով չի կարող բողոքարկվել։
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ․ ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
ԵԴ1/3507/01/24
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
նախագահող դատավոր` Ն.Հովակիմյան
դատավորներ` Հ.Պետրոսյան
Վ.Մարգարյան
քարտուղարությամբ` Լ.Կարապետյանի
17.02.2025թ. ք.Երևան
դռնբաց դատական նիստում, Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա.Դավթյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով մեղադրյալ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի վերաբերյալ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Դատարան) 16.12.2024թ. թիվ ԵԴ1/3507/01/24 դատավճիռը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Հանցանք կատարած լինելու մասին անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիման վրա, ՀՀ ներքին գործերի նախարարության ոստիկանության Երևան քաղաքի գնդի երրորդ գումարտակի երրորդ վաշտի կրտսեր պարեկ Դ․ Մադոյանի կողմից 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին կազմված արձանագրության համաձայն՝ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանը 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին ձերբակալվել է:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ս․Սահակյանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ի որոշմամբ, ձերբակալված Նելսիկ Արաբյանը նույն օրը ազատվել է արգելանքից՝ անձին անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը վերանալու հիմքով:
ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Դավթյանի 2024 թվականի նոյեմբերի 21-ի որոշմամբ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել։
Քննիչի 2024 թվականի նոյեմբերի 21-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
Դատարանը նախնական դատալսումների ընթացքում ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1 հոդվածով և 464.2 հոդվածով՝ բավարարել է մեղադրյալի միջնորդությունը արագացված վարույթ կիրառելու մասին և նշանակել է լրացուցիչ դատալսումներ:
2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավճռով վճռվել է.
Մեղադրյալ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի՝ տասնապատիկի՝ 750.000 /յոթ հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ հաշվակցելով փաստացի անազատության մեջ գտնվելու 1 /մեկ/ օրը՝ նշանակված պատիժը մեղմացնել և մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ 735․000 /յոթ հարյուր երեսունհինգ հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կիրառմամբ՝ Նելսիկ Արաբյանի համար տուգանքի վճարման ժամկետ սահմանել 1 /մեկ/ տարի՝ այդ ժամկետի հաշվարկը սկսելով դատավճիռն ի կատար ածելու մասին կարգադրությունը ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայությունում ստացվելուն հաջորդող օրվանից։
(…)
Մեղադրյալ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: (…)։
2025 թվականի հունվարի 15-ին Դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ Վերաքննիչ դատարան բողոք է ստացվել Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա.Դավթյանից։
2025 թվականի հունվարի 17-ին թիվ ԵԴ1/3507/01/24 քրեական գործը մակագրվել է Վերաքննիչ դատարանի դատական կազմին՝ նախագահող դատավոր Գ.Ստեփանյան, դատավորներ՝ Ն.Հովակիմյան, Վ.Մարգարյան:
2025 թվականի հունվարի 24-ին քրեական գործը վերամակագրվել է Վերաքննիչ դատարանի դատական կազմին՝ նախագահող դատավոր Ն.Հովակիմյան, դատավորներ Հ.Պետրոսյան, Վ.Մարգարյան:
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 6-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել քննության:
Վերաքննիչ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:
2.Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն բանի համար, որ նա. «Խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի՝ «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները՝ քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և անհայտ անձից, առանց իրացնելու նպատակի, իր անձնական օգտագործման համար, ապօրինի ձեռք է բերել, պահել և տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված խոշորի չափերի՝ ընդհանուր 0,469 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց՝ դրված զիպ փականով փակվող անգույն, թափանցիկ պոլիմերային փաթեթի մեջ, որը հայտնաբերվել է 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Մալաթիայի բաժնում կատարված վերջինիս անձնական խուզարկությամբ՝ հագին եղած կիսատաբատի դիմացի ձախ գրպանից: (…)»:
Դատարանը կատարել է հետևյալ իրավական վերլուծությունը.
Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, առանց իրացնելու նպատակի խոշոր չափերով թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելը, պահելը և տեղափոխելը, այսինքն՝ մեղադրյալին վերագրվող այդ փաստական հանգամանքները (արարքը) ապացուցված են, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի հատկանիշներին:
Մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայության վերաբերյալ պատշաճ տեղեկություն Դատարանին չի ներկայացվել:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանն իր կատարած հանցանքի համար ենթակա է պատժի, քանի որ դրան խոչընդոտող որևէ հանգամանքի առկայության վերաբերյալ Դատարանին որևէ տեղեկություն չի ներկայացվել:
(…)
Վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումների համատեքստում մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանին վերագրվող հանցավոր արարքի հանրային վտանգավորությունը գնահատելիս, ի թիվ այլնի՝ Դատարանը հաշվի է առնում.
Թմրամիջոցի տեսակը, այն, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանն առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք է բերել, պահել և տեղափոխել խոշոր չափերով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց,
Թմրամիջոցի չափը, այն, որ «Թմրամիջոցների և հոգեմետ հոգեներգործուն նյութերի մանր, զգալի, խոշոր կամ առանձնապես խոշոր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցներ, հոգեմետ /հոգեներգործուն/, խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի պրեկուրսորների խոշոր կամ առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018թ. հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման և այդ որոշման մեջ փոփոխություններ կատարելու մասին ՀՀ կառավարության 2023թ․ օգոստոսի 3-ի թիվ 1305-Ն որոշման թիվ մեկ հավելվածի համաձայն՝ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի մանր չափի նվազագույն շեմը 0,01 գրամն է։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի խոշոր չափեր են համարվում, Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի համաձայն, Կառավարության սահմանած թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերի նվազագույն շեմի քսանհինգապատիկից մինչև հարյուրքսանհինգապատիկը ներառող չափերը, այսինքն՝ տվյալ դեպքում «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի 0,25 գրամից մինչև 1,25 գրամը ներառող չափերը։
Դատարանը հաշվի է առնում, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի կողմից, առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք բերված, պահված և տեղափոխված 0․469 գրամ ընդհանուր քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի չափը մոտ է խոշոր չափի նվազագույն շեմին։
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան որպես պատիժ նախատեսում է տուգանք՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, հանրային աշխատանքներ՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, ազատության սահմանափակում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կարճաժամկետ ազատազրկում՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, ազատազրկում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով:
(…)
Վերոհիշյալ իրավադրույթների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումների համատեքստում ուսումնասիրելով մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները՝ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս Դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող հանգամանքները։
Դատարանը մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող որևէ հանգամանք չի արձանագրում:
Հաշվի առնելով վերոհիշյալ հանգամանքները, մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանն իր կատարած հանցագործության համար ենթակա է պատժի տուգանքի ձևով՝ տասնապատիկի՝ 750.000 /յոթ հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով, քանի որ պատիժներից առավել խիստերը կիրառելու հիմքեր առկա չեն: Բացի այդ` տուգանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները:
Հաշվի առնելով, որ Նելսիկ Արաբյանը 2024թ․ սեպտեմբերի 4-ի ժամը 00:45-ից մինչև 14:58-ը գտնվել է փաստացի անազատության մեջ` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածով սահմանված կարգով պետք է մեղմացնել և պատիժ նշանակել տուգանք 735․000 /յոթ հարյուր երեսունհինգ հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվող տուգանքի ձևով պատիժը տարաժամկետելու՝ մեկ տարի վճարման ժամկետ սահմանելու հարցը՝ Դատարանը գտնում է հետևյալը.
(…)
Հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանը չի աշխատում, հայտնել է տուգանքն անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու անհնարինության մասին՝ Դատարանը գտնում է, որ տուգանքի վճարման ժամկետ պետք է սահմանել մեկ տարին:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանն իր նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն:
(…)
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը հիմնավոր է և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
(…)։
3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը.
Բողոքաբերի կարծիքով Դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ի թիվ ԵԴ1/3507/01/24 դատավճիռն օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, այն կայացնելիս Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա:
Դատարանը Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ նշանակել է անարդարացի՝ ակնհայտ մեղմ պատիժ, մասնավորապես՝ պատիժ է նշանակել տուգանքի ձևով:
Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն հանցանքի կատարման համար, որ «(…) նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հեգեներգործուն/ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի՝ «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները՝ քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և անհայտ անձից, առանց իրացնելու նպատակի, իր անձնական օգտագործման համար, ապօրինի ձեռք է բերել, պահել և տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված խոշորի չափերի՝ ընդհանուր 0,469 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց՝ դրված զիպ փականով փակվող անգույն, թափանցիկ պոլիմերային փաթեթի մեջ, որը հայտնաբերվել է 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Մալաթիայի բաժնում կատարված վերջինիս անձնական խուզարկությամբ՝ հագին եղած կիսատաբատի դիմացի ձախ գրպանից:
Դատարանը ճիշտ չի գնահատել Նելսիկ Արաբյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը:
Դատարանը պատշաճ գնահատականի չի արժանացրել այն հանգամանքը, որ Նելսիկ Արաբյանը թմրամիջոցը ապօրինի ձեռք է բերել՝ քննությամբ դեռևս չպարզված վայրում և ժամանակահատվածում, ինքնությունը չպարզված անձից, ինչի մասով առկա է անջատված քրեական վարույթ, բացի այդ՝ վերջինս ձեռք է բերել՝ խոշոր չափի՝ ընդհանուր 0,469 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, քիմիական ծագման:
Մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվել է ակնհայտ մեղմ պատիժ, ինչով հնարավոր չէ հասնել պատժի նպատակների իրականացմանը:
Դատարանը Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ նշանակել է անարդարացի՝ ակնհայտ մեղմ պատիժ, մասնավորապես՝ նշանակել է տուգանքի ձևով պատիժ՝ գնտելով, որ պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել մեղադրյալի նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելով, ինչը ազդել է գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ուստի այս մասով դատական ակտը ենթակա է բեկանման և փոփոխման:
Վերոգրյալ հիմնավորումներով հանրային մեղադրողը խնդրել է. «Մասնակի բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ի թիվ ԵԴ1/3507/01/24 դատավճռը՝ մեղադրյալ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես պատիժ նշանակել՝ ազատազրկում 1 (մեկ) տարի ժամկետով»:
4.Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
Դատավարության մասնակիցները պատշաճ ծանուցված լինելով, բողոքի քննությանը չեն ներկայացել:
Հանրային մեղադրող Ա.Դավթյանը ներկայացրել է դիմում, որով խնդրել է բողոքի քննությունն իրականացնել իր բացակայությամբ, միևնույն ժամանակ նշել է, որ պնդում է բողոքը, խնդրում է այն բավարարել:
Պաշտպան Ս.Յուզբաշյանը ներկայացրել է դիմում և հայտնել, որ ինքը և մեղադրյալը չեն կարող ներկայանալ նիստին, խնդրել է բողոքը քննել իրենց բացակայությամբ և մերժել:
5.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության 352-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
2. Վերաքննությունը կիրառվում է այն դեպքում, երբ բողոքարկվում է առաջին ատյանի դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ չմտած`
1) դատավճիռը.
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«4. Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: (…)»:
Այսպիսով՝ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և դրանք հաստատող փաստերի սահմաններում դատական վերանայման ենթարկելով վիճարկվող դատական ակտը, ուսումնասիրելով և վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության այն մասին, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Դատարանի վիճարկվող դատավճիռը թողնել անփոփոխ` հետևյալ պատճառաբանությամբ․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն.
1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
(…)
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
(…):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն.
1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը: (…):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն.
1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
(…):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասը որպես պատիժ նախատեսում է՝ տուգանք՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներ՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկում մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով:
Թեև 01.07.2022թ. ուժի մեջ է մտել ՀՀ քրեական նոր օրենսգիրքը, սակայն Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մինչ այդ գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի շրջանակներում մի շարք գործերով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած դիրքորոշումները՝ արդարացի պատիժ նշանակելու մասին, կիրառելի են նաև սույն քրեական գործով:
Մասնավորապես՝ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Թամարա Տեր-Գրիգորյանի և Հովհաննես Սահակյանի վերաբերյալ գործերով արձանագրել է, որ պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62 և 63 հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով, դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն:
Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս (տես ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի` Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով ՎԲ-192/07 և 2009թ. հունիսի 2-ի` Հովհաննես Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2009թ. հունիսի 2-ի ԵՔՐԴ/0571/01/08 որոշումները):
«Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրային վտանգավորության վրա` հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տես Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2009թ. փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
«Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր տարրերից մեկն է, որի շրջանակներում կարևորվում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանումը։ Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը։
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: Նշված սկզբունքներից յուրաքանչյուրը՝ որպես առանձին բաղադրամաս, ունի ինքնուրույն նշանակություն և պարտադիր հաշվի է առնվում քրեական պատիժ նշանակելիս: Սկզբունքների ինքնուրույնությունը, սակայն, չի նշանակում, որ դրանք մեկուսացված են մեկը մյուսից, քանի որ միայն համակցության մեջ այդ սկզբունքները կարող են ապահովել օրինական, արդար, անհատականացված և մարդասիրական պատժի նշանակումը:
(…)
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ արդարության՝ որպես պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, առավել ևս, որ դրանք ձևավորվում են այն նույն հանգամանքների հիման վրա, որոնք դատարանը հաշվի է առնում պատիժ նշանակելիս (հանցագործության հանրորեն վտանգավորությունը, հանցավորի անձը և այլն): Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատժի նշանակման արդարության սկզբունքը դատարանը պետք է կիրառի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում»։ (տես Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011թ. դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը):
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 17.02.2009թ. Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը. (…)Այսպես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում, ի թիվս այլնի, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ ապօրինի ձեռք բերելու կամ պահելու համար:
Նշված նորմի վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի.
- թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը),
- դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերըե սահմանող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը),
- արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը):
Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս:
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն (…):
Վերը շարադրված իրավադրույթների բովանդակային վերլուծությունից, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներից և սույն գործի կոնկրետ հանգամանքներից ելնելով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության այն մասին, որ մեղադրյալ Ն.Արաբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, Դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածով ամրագրված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով ու մեղադրյալի նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ, որը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքի ծանրությանը, հանցավորի անձին, անհրաժեշտ ու բավարար է նրա վերասոցիալականացման համար:
Մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները /նախկինում դատված չի եղել/, պատասխանատվությունը ծանրացնող և մեղմացնող հանգամանքների բացակայությունը, կատարած արարքի բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը /կատարել է բնակչության առողջության դեմ ուղղված միջին ծանրության հանցանք/, մեղադրյալի կողմից, առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք բերած, պահած և տեղափոխած թմրամիջոցի տեսակը և չափը /0․469 գրամ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, որը մոտ է թմրամիջոցի տվյալ տեսակի խոշոր չափի նվազագույն շեմին/ համակցության մեջ գնահատվել և իրենց համաչափ արտացոլումն են գտել մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակում:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասը որպես պատիժ նախատեսում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված մի քանի պատժատեսակներ, մասնավորապես՝ տուգանք կամ հանրային աշխատանքներ կամ ազատության սահմանափակում կամ կարճաժամկետ ազատազրկում կամ ազատազրկում:
Դատարանը հաշվի առնելով ինչպես մեղադրյալի կատարած արարքի բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ մեղադրյալի անձը՝ մասնավորապես նախկինում դատված չլինելու հանգամանքը, պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նրա նկատմամբ որպես պատիժ նշանակել է կատարած արարքի համար օրենքով նախատեսված պատժատեսակներից ամենամեղմը, ինչն իրավաչափ է, բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
Իսկ մեղադրողն իր կողմից բերված բողոքում որևէ հիմնավոր փաստարկ չի ներկայացրել, թե ինչու տվյալ դեպքում մեղադրյալի նկատմամբ պետք է նշանակվեր կատարած արարքի համար օրենքով նախատեսված ամենախիստ պատժատեսակը:
Մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը անարդարացի՝ մասնավորապես ակնհայտ մեղմ չի կարող գնահատվել, հետևաբար հիմք չի կարող հանդիսանալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 372-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի հիմքով վիճարկվող դատավճիռը պատժի մասով փոփոխելու համար:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 16.12.2024թ. թիվ ԵԴ1/3507/01/24 դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մերժելով դատախազի վերաքննիչ բողոքը:
Դատարանի կողմից նյութական կամ դատավարական նորմերի այնպիսի խախտումներ թույլ չեն տրվել, որոնք ազդել են կամ կարող էին ազդել գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա:
Այսպիսով՝ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-369-րդ, 370-371-րդ, 379-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա.Դավթյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 16.12.2024թ. թիվ ԵԴ1/3507/01/24 դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Հ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
Վ.ՄԱՐԳԱՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
նախագահող դատավոր` Ն.Հովակիմյան
դատավորներ` Հ.Պետրոսյան
Վ.Մարգարյան
քարտուղարությամբ` Լ.Կարապետյանի
17.02.2025թ. ք.Երևան
դռնբաց դատական նիստում, Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա.Դավթյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով մեղադրյալ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի վերաբերյալ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Դատարան) 16.12.2024թ. թիվ ԵԴ1/3507/01/24 դատավճիռը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Հանցանք կատարած լինելու մասին անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիման վրա, ՀՀ ներքին գործերի նախարարության ոստիկանության Երևան քաղաքի գնդի երրորդ գումարտակի երրորդ վաշտի կրտսեր պարեկ Դ․ Մադոյանի կողմից 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին կազմված արձանագրության համաձայն՝ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանը 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին ձերբակալվել է:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ս․Սահակյանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ի որոշմամբ, ձերբակալված Նելսիկ Արաբյանը նույն օրը ազատվել է արգելանքից՝ անձին անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը վերանալու հիմքով:
ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Դավթյանի 2024 թվականի նոյեմբերի 21-ի որոշմամբ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել։
Քննիչի 2024 թվականի նոյեմբերի 21-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
Դատարանը նախնական դատալսումների ընթացքում ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1 հոդվածով և 464.2 հոդվածով՝ բավարարել է մեղադրյալի միջնորդությունը արագացված վարույթ կիրառելու մասին և նշանակել է լրացուցիչ դատալսումներ:
2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավճռով վճռվել է.
Մեղադրյալ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի՝ տասնապատիկի՝ 750.000 /յոթ հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ հաշվակցելով փաստացի անազատության մեջ գտնվելու 1 /մեկ/ օրը՝ նշանակված պատիժը մեղմացնել և մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ 735․000 /յոթ հարյուր երեսունհինգ հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կիրառմամբ՝ Նելսիկ Արաբյանի համար տուգանքի վճարման ժամկետ սահմանել 1 /մեկ/ տարի՝ այդ ժամկետի հաշվարկը սկսելով դատավճիռն ի կատար ածելու մասին կարգադրությունը ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայությունում ստացվելուն հաջորդող օրվանից։
(…)
Մեղադրյալ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: (…)։
2025 թվականի հունվարի 15-ին Դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ Վերաքննիչ դատարան բողոք է ստացվել Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա.Դավթյանից։
2025 թվականի հունվարի 17-ին թիվ ԵԴ1/3507/01/24 քրեական գործը մակագրվել է Վերաքննիչ դատարանի դատական կազմին՝ նախագահող դատավոր Գ.Ստեփանյան, դատավորներ՝ Ն.Հովակիմյան, Վ.Մարգարյան:
2025 թվականի հունվարի 24-ին քրեական գործը վերամակագրվել է Վերաքննիչ դատարանի դատական կազմին՝ նախագահող դատավոր Ն.Հովակիմյան, դատավորներ Հ.Պետրոսյան, Վ.Մարգարյան:
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 6-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել քննության:
Վերաքննիչ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:
2.Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն բանի համար, որ նա. «Խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի՝ «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները՝ քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և անհայտ անձից, առանց իրացնելու նպատակի, իր անձնական օգտագործման համար, ապօրինի ձեռք է բերել, պահել և տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված խոշորի չափերի՝ ընդհանուր 0,469 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց՝ դրված զիպ փականով փակվող անգույն, թափանցիկ պոլիմերային փաթեթի մեջ, որը հայտնաբերվել է 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Մալաթիայի բաժնում կատարված վերջինիս անձնական խուզարկությամբ՝ հագին եղած կիսատաբատի դիմացի ձախ գրպանից: (…)»:
Դատարանը կատարել է հետևյալ իրավական վերլուծությունը.
Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, առանց իրացնելու նպատակի խոշոր չափերով թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելը, պահելը և տեղափոխելը, այսինքն՝ մեղադրյալին վերագրվող այդ փաստական հանգամանքները (արարքը) ապացուցված են, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի հատկանիշներին:
Մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայության վերաբերյալ պատշաճ տեղեկություն Դատարանին չի ներկայացվել:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանն իր կատարած հանցանքի համար ենթակա է պատժի, քանի որ դրան խոչընդոտող որևէ հանգամանքի առկայության վերաբերյալ Դատարանին որևէ տեղեկություն չի ներկայացվել:
(…)
Վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումների համատեքստում մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանին վերագրվող հանցավոր արարքի հանրային վտանգավորությունը գնահատելիս, ի թիվ այլնի՝ Դատարանը հաշվի է առնում.
Թմրամիջոցի տեսակը, այն, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանն առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք է բերել, պահել և տեղափոխել խոշոր չափերով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց,
Թմրամիջոցի չափը, այն, որ «Թմրամիջոցների և հոգեմետ հոգեներգործուն նյութերի մանր, զգալի, խոշոր կամ առանձնապես խոշոր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցներ, հոգեմետ /հոգեներգործուն/, խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի պրեկուրսորների խոշոր կամ առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018թ. հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման և այդ որոշման մեջ փոփոխություններ կատարելու մասին ՀՀ կառավարության 2023թ․ օգոստոսի 3-ի թիվ 1305-Ն որոշման թիվ մեկ հավելվածի համաձայն՝ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի մանր չափի նվազագույն շեմը 0,01 գրամն է։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի խոշոր չափեր են համարվում, Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի համաձայն, Կառավարության սահմանած թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերի նվազագույն շեմի քսանհինգապատիկից մինչև հարյուրքսանհինգապատիկը ներառող չափերը, այսինքն՝ տվյալ դեպքում «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի 0,25 գրամից մինչև 1,25 գրամը ներառող չափերը։
Դատարանը հաշվի է առնում, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի կողմից, առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք բերված, պահված և տեղափոխված 0․469 գրամ ընդհանուր քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի չափը մոտ է խոշոր չափի նվազագույն շեմին։
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան որպես պատիժ նախատեսում է տուգանք՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, հանրային աշխատանքներ՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, ազատության սահմանափակում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կարճաժամկետ ազատազրկում՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, ազատազրկում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով:
(…)
Վերոհիշյալ իրավադրույթների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումների համատեքստում ուսումնասիրելով մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները՝ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս Դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող հանգամանքները։
Դատարանը մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող որևէ հանգամանք չի արձանագրում:
Հաշվի առնելով վերոհիշյալ հանգամանքները, մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանն իր կատարած հանցագործության համար ենթակա է պատժի տուգանքի ձևով՝ տասնապատիկի՝ 750.000 /յոթ հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով, քանի որ պատիժներից առավել խիստերը կիրառելու հիմքեր առկա չեն: Բացի այդ` տուգանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները:
Հաշվի առնելով, որ Նելսիկ Արաբյանը 2024թ․ սեպտեմբերի 4-ի ժամը 00:45-ից մինչև 14:58-ը գտնվել է փաստացի անազատության մեջ` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածով սահմանված կարգով պետք է մեղմացնել և պատիժ նշանակել տուգանք 735․000 /յոթ հարյուր երեսունհինգ հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվող տուգանքի ձևով պատիժը տարաժամկետելու՝ մեկ տարի վճարման ժամկետ սահմանելու հարցը՝ Դատարանը գտնում է հետևյալը.
(…)
Հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանը չի աշխատում, հայտնել է տուգանքն անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու անհնարինության մասին՝ Դատարանը գտնում է, որ տուգանքի վճարման ժամկետ պետք է սահմանել մեկ տարին:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանն իր նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն:
(…)
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը հիմնավոր է և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
(…)։
3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը.
Բողոքաբերի կարծիքով Դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ի թիվ ԵԴ1/3507/01/24 դատավճիռն օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, այն կայացնելիս Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա:
Դատարանը Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ նշանակել է անարդարացի՝ ակնհայտ մեղմ պատիժ, մասնավորապես՝ պատիժ է նշանակել տուգանքի ձևով:
Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն հանցանքի կատարման համար, որ «(…) նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հեգեներգործուն/ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի՝ «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները՝ քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և անհայտ անձից, առանց իրացնելու նպատակի, իր անձնական օգտագործման համար, ապօրինի ձեռք է բերել, պահել և տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված խոշորի չափերի՝ ընդհանուր 0,469 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց՝ դրված զիպ փականով փակվող անգույն, թափանցիկ պոլիմերային փաթեթի մեջ, որը հայտնաբերվել է 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Մալաթիայի բաժնում կատարված վերջինիս անձնական խուզարկությամբ՝ հագին եղած կիսատաբատի դիմացի ձախ գրպանից:
Դատարանը ճիշտ չի գնահատել Նելսիկ Արաբյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը:
Դատարանը պատշաճ գնահատականի չի արժանացրել այն հանգամանքը, որ Նելսիկ Արաբյանը թմրամիջոցը ապօրինի ձեռք է բերել՝ քննությամբ դեռևս չպարզված վայրում և ժամանակահատվածում, ինքնությունը չպարզված անձից, ինչի մասով առկա է անջատված քրեական վարույթ, բացի այդ՝ վերջինս ձեռք է բերել՝ խոշոր չափի՝ ընդհանուր 0,469 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, քիմիական ծագման:
Մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվել է ակնհայտ մեղմ պատիժ, ինչով հնարավոր չէ հասնել պատժի նպատակների իրականացմանը:
Դատարանը Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ նշանակել է անարդարացի՝ ակնհայտ մեղմ պատիժ, մասնավորապես՝ նշանակել է տուգանքի ձևով պատիժ՝ գնտելով, որ պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել մեղադրյալի նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելով, ինչը ազդել է գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ուստի այս մասով դատական ակտը ենթակա է բեկանման և փոփոխման:
Վերոգրյալ հիմնավորումներով հանրային մեղադրողը խնդրել է. «Մասնակի բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ի թիվ ԵԴ1/3507/01/24 դատավճռը՝ մեղադրյալ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես պատիժ նշանակել՝ ազատազրկում 1 (մեկ) տարի ժամկետով»:
4.Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
Դատավարության մասնակիցները պատշաճ ծանուցված լինելով, բողոքի քննությանը չեն ներկայացել:
Հանրային մեղադրող Ա.Դավթյանը ներկայացրել է դիմում, որով խնդրել է բողոքի քննությունն իրականացնել իր բացակայությամբ, միևնույն ժամանակ նշել է, որ պնդում է բողոքը, խնդրում է այն բավարարել:
Պաշտպան Ս.Յուզբաշյանը ներկայացրել է դիմում և հայտնել, որ ինքը և մեղադրյալը չեն կարող ներկայանալ նիստին, խնդրել է բողոքը քննել իրենց բացակայությամբ և մերժել:
5.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության 352-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
2. Վերաքննությունը կիրառվում է այն դեպքում, երբ բողոքարկվում է առաջին ատյանի դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ չմտած`
1) դատավճիռը.
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«4. Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: (…)»:
Այսպիսով՝ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և դրանք հաստատող փաստերի սահմաններում դատական վերանայման ենթարկելով վիճարկվող դատական ակտը, ուսումնասիրելով և վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության այն մասին, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Դատարանի վիճարկվող դատավճիռը թողնել անփոփոխ` հետևյալ պատճառաբանությամբ․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն.
1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
(…)
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
(…):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն.
1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը: (…):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն.
1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
(…):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասը որպես պատիժ նախատեսում է՝ տուգանք՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներ՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկում մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով:
Թեև 01.07.2022թ. ուժի մեջ է մտել ՀՀ քրեական նոր օրենսգիրքը, սակայն Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մինչ այդ գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի շրջանակներում մի շարք գործերով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած դիրքորոշումները՝ արդարացի պատիժ նշանակելու մասին, կիրառելի են նաև սույն քրեական գործով:
Մասնավորապես՝ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Թամարա Տեր-Գրիգորյանի և Հովհաննես Սահակյանի վերաբերյալ գործերով արձանագրել է, որ պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62 և 63 հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով, դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն:
Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս (տես ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի` Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով ՎԲ-192/07 և 2009թ. հունիսի 2-ի` Հովհաննես Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2009թ. հունիսի 2-ի ԵՔՐԴ/0571/01/08 որոշումները):
«Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրային վտանգավորության վրա` հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տես Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2009թ. փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
«Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր տարրերից մեկն է, որի շրջանակներում կարևորվում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանումը։ Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը։
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: Նշված սկզբունքներից յուրաքանչյուրը՝ որպես առանձին բաղադրամաս, ունի ինքնուրույն նշանակություն և պարտադիր հաշվի է առնվում քրեական պատիժ նշանակելիս: Սկզբունքների ինքնուրույնությունը, սակայն, չի նշանակում, որ դրանք մեկուսացված են մեկը մյուսից, քանի որ միայն համակցության մեջ այդ սկզբունքները կարող են ապահովել օրինական, արդար, անհատականացված և մարդասիրական պատժի նշանակումը:
(…)
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ արդարության՝ որպես պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, առավել ևս, որ դրանք ձևավորվում են այն նույն հանգամանքների հիման վրա, որոնք դատարանը հաշվի է առնում պատիժ նշանակելիս (հանցագործության հանրորեն վտանգավորությունը, հանցավորի անձը և այլն): Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատժի նշանակման արդարության սկզբունքը դատարանը պետք է կիրառի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում»։ (տես Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011թ. դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը):
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 17.02.2009թ. Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը. (…)Այսպես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում, ի թիվս այլնի, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ ապօրինի ձեռք բերելու կամ պահելու համար:
Նշված նորմի վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի.
- թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը),
- դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերըե սահմանող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը),
- արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը):
Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս:
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն (…):
Վերը շարադրված իրավադրույթների բովանդակային վերլուծությունից, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներից և սույն գործի կոնկրետ հանգամանքներից ելնելով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության այն մասին, որ մեղադրյալ Ն.Արաբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, Դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածով ամրագրված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով ու մեղադրյալի նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ, որը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքի ծանրությանը, հանցավորի անձին, անհրաժեշտ ու բավարար է նրա վերասոցիալականացման համար:
Մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները /նախկինում դատված չի եղել/, պատասխանատվությունը ծանրացնող և մեղմացնող հանգամանքների բացակայությունը, կատարած արարքի բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը /կատարել է բնակչության առողջության դեմ ուղղված միջին ծանրության հանցանք/, մեղադրյալի կողմից, առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք բերած, պահած և տեղափոխած թմրամիջոցի տեսակը և չափը /0․469 գրամ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, որը մոտ է թմրամիջոցի տվյալ տեսակի խոշոր չափի նվազագույն շեմին/ համակցության մեջ գնահատվել և իրենց համաչափ արտացոլումն են գտել մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակում:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասը որպես պատիժ նախատեսում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված մի քանի պատժատեսակներ, մասնավորապես՝ տուգանք կամ հանրային աշխատանքներ կամ ազատության սահմանափակում կամ կարճաժամկետ ազատազրկում կամ ազատազրկում:
Դատարանը հաշվի առնելով ինչպես մեղադրյալի կատարած արարքի բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ մեղադրյալի անձը՝ մասնավորապես նախկինում դատված չլինելու հանգամանքը, պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նրա նկատմամբ որպես պատիժ նշանակել է կատարած արարքի համար օրենքով նախատեսված պատժատեսակներից ամենամեղմը, ինչն իրավաչափ է, բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
Իսկ մեղադրողն իր կողմից բերված բողոքում որևէ հիմնավոր փաստարկ չի ներկայացրել, թե ինչու տվյալ դեպքում մեղադրյալի նկատմամբ պետք է նշանակվեր կատարած արարքի համար օրենքով նախատեսված ամենախիստ պատժատեսակը:
Մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը անարդարացի՝ մասնավորապես ակնհայտ մեղմ չի կարող գնահատվել, հետևաբար հիմք չի կարող հանդիսանալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 372-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի հիմքով վիճարկվող դատավճիռը պատժի մասով փոփոխելու համար:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 16.12.2024թ. թիվ ԵԴ1/3507/01/24 դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մերժելով դատախազի վերաքննիչ բողոքը:
Դատարանի կողմից նյութական կամ դատավարական նորմերի այնպիսի խախտումներ թույլ չեն տրվել, որոնք ազդել են կամ կարող էին ազդել գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա:
Այսպիսով՝ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-369-րդ, 370-371-րդ, 379-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա.Դավթյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 16.12.2024թ. թիվ ԵԴ1/3507/01/24 դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Հ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
Վ.ՄԱՐԳԱՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/3507/01/24
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 29-11-2024 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 16802724 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հեգեներգործուն/ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի' «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (իռգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կա նոն նե րը սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները' քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և անհայտ անձից, առանց իրացնելու նատակի, իր անձնական օգտագործման համար, ապօրինի ձեռք է բերել, պահել և տեսափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված խոշորի չափերի' ընդհանուր 0,469 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց՝ դրված զիպ փականով փակվող անգույն, թափանցիկ պոլիմերային փաթեթի մեջ, որը հայտնաբերվել է 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Մալաթիայի բաժնում կատարված վերջինիս անձնական խուզարկությամբ՝ հագին եղած կիսատաբատի դիմացի ձախ գրպանից: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Նելսիկ |
| Ազգանուն | Արաբյան |
| Հայրանուն | Ալեքսանի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 396 Մաս 2 Կետ /2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.4 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.2 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 29-11-2024 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 03-12-2024 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 03-12-2024 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 03-12-2024 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 16-12-2024 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Նելսիկ |
| Ազգանուն | Արաբյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ա. |
| Ազգանուն | Դավթյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացել է |
| Որոշման ամսաթիվ | 03-12-2024 |
| Որոշում | Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՎԱՐՈՒՅԹՆ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 2024թ. դեկտեմբերի 3-ին Երևանում, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ. Մարտիրոսյանս 2024թ. դեկտեմբերի 2-ին ստանալով թիվ ԵԴ1/3507/01/24 (16802724) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի Ստանձնել թիվ ԵԴ1/3507/01/24 (16802724) քրեական գործով վարույթը և նախնական դատալսումները նշանակել 2024թ. դեկտեմբերի 16-ին, ժամը 11:00-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում /ք. Երևան, Տ. Մեծի 23/1/, դատական նիստերի թիվ 3 դահլիճում: ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 16-12-2024 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Նելսիկ |
| Ազգանուն | Արաբյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 16-12-2024 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Տուգանք |
| Այլ պատժաչափեր | Պատժի ժամկետները հաշվարկելը և պատիժը հաշվակցելը (ՀՀ քր. օր. 79 հոդված) |
Արագացված վարույթ
| Ամսաթիվ | 16-12-2024 |
|---|---|
| Այո/Ոչ | Այո |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ քրեական գործ թիվ ԵԴ1/3507/01/24 Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը /այսուհետ նաև՝ Դատարան/, նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի, քարտուղարությամբ` Ֆ. Հարությունյանի, մասնակցությամբ` հանրային մեղադրող, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ նաև` ՀՀ/ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․ Դավթյանի, վարույթի մասնավոր մասնակիցներ՝ պաշտպան Ս․ Յուզբաշյանի, մեղադրյալ Ն․ Արաբյանի, 2024թ. դեկտեմբերի 16-ին Երևանում, դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կիրառմամբ քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի /ծնված 1996թ․ հուլիսի 7-ին, Արմավիրի մարզի Պտղունք գյուղում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուրի, նախկինում չդատված, հաշվառված է և բնակվում է Արմավիրի մարզի Պտղունք գյուղի Հ․ Շիրազի փողոցի թիվ 25 շենքի թիվ 5 բնակարանում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, անազատության մեջ է եղել 2024թ․ սեպտեմբերի 4-ի ժամը 00:45-ից մինչև 14:58-ը/՝ ՊԱՐԶԵՑ 1. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը․ 1.1․ Հանցանք կատարած լինելու մասին անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիման վրա, ՀՀ ներքին գործերի նախարարության ոստիկանության Երևան քաղաքի գնդի երրորդ գումարտակի երրորդ վաշտի կրտսեր պարեկ Դ․ Մադոյանի կողմից 2024թ․ սեպտեմբերի 4-ին կազմված արձանագրության համաձայն՝ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանը 2024թ․ սեպտեմբերի 4-ի ժամը 00:45-ին ձերբակալվել է: /գ․թ․ 10/ 1․2․ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ս․ Սահակյանի /այսուհետ նաև՝ Քննիչ/ 2024թ․ սեպտեմբերի 4-ի որոշմամբ, ձերբակալված Նելսիկ Արաբյանը նույն օրը ժամը 14։58-ին ազատվել է արգելանքից՝ անձին անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը վերանալու հիմքով: /գ․թ․ 36-37/ 1․3․ ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․ Դավթյանի 2024թ․ նոյեմբերի 21-ի որոշմամբ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել և Քննիչի կողմից Նելսիկ Արաբյանին 2024թ․ նոյեմբերի 21-ին մեղադրանք է ներկայացվել հետևյալ հանցավոր արարքի կատարման համար․ «որ նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի՝ «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները՝ քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և անհայտ անձից, առանց իրացնելու նպատակի, իր անձնական օգտագործման համար, ապօրինի ձեռք է բերել, պահել և տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված խոշորի չափերի՝ ընդհանուր 0,469 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց՝ դրված զիպ փականով փակվող անգույն, թափանցիկ պոլիմերային փաթեթի մեջ, որը հայտնաբերվել է 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Մալաթիայի բաժնում կատարված վերջինիս անձնական խուզարկությամբ՝ հագին եղած կիսատաբատի դիմացի ձախ գրպանից:»։ /գ․թ․ 148-149, 158/ 1․4․ Քննիչի 2024թ․ նոյեմբերի 21-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։ /գ․թ․ 150-152/ 2. Արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդության լուծումը․ 2.1. Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանը միջնորդեց կիրառել արագացված վարույթ: 2․2․ Մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը հանրային մեղադրողի կողմից ներկայացվելուց հետո մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանը հայտարարեց, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է այդ մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, այն ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները։ 2.3. Պաշտպան Ս․ Յուզբաշյանը միացավ միջնորդությանը: 2.4. Հանրային մեղադրող Ա․ Դավթյանը հայտնեց, որ արագացված վարույթ կիրառելու դեմ չի առարկում։ 2.5. Դատարանը համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը և բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․1-րդ և 464․2-րդ հոդվածներով՝ որոշում կայացրեց արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։ 3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները 3.1. Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, առանց իրացնելու նպատակի խոշոր չափերով թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելը, պահելը և տեղափոխելը, այսինքն՝ մեղադրյալին վերագրվող այդ փաստական հանգամանքները (արարքը) ապացուցված են, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի հատկանիշներին: 3․2․ Մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայության վերաբերյալ պատշաճ տեղեկություն Դատարանին չի ներկայացվել: 3.3. Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանն իր կատարած հանցանքի համար ենթակա է պատժի, քանի որ դրան խոչընդոտող որևէ հանգամանքի առկայության վերաբերյալ Դատարանին որևէ տեղեկություն չի ներկայացվել: 4․ Մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` Դատարանը գտնում է հետևյալը. 4․1․ ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է: 2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»: Նույն օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Արարքի հանցավորությունը, պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով:(․․․)»։ Նույն օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»: Նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:»: Նույն օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(․․․) 4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։(․․․)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի համաձայն` «(․․․)3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, (․․․) 4. Անազատության մեջ գտնվող անձի նկատմամբ տուգանքի, որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու, զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակման ձևով հիմնական պատիժ նշանակելիս դատարանը, հաշվի առնելով մինչև դատավճիռ կայացնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը, մեղմացնում է նշանակված պատիժը կամ ազատում է պատիժը կրելուց: (․․․)»։ 4․2․ Պատիժ նշանակելը քրեական գործով արդարադատության իրականացման վճռական պահն է, որը պետք է ծառայի սոցիալական արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը, հանցագործությունների կանխմանը։ Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման սկզբունքը՝ պատժի տեսակը և չափը որոշելու բազմաթիվ դրույթների և չափանիշների հետ մեկտեղ անխզելիորեն կապված է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները հետազոտելու և հաշվի առնելու հետ: ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։ Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն:(…)»։ 4․2․1. Վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումների համատեքստում մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանին վերագրվող հանցավոր արարքի հանրային վտանգավորությունը գնահատելիս, ի թիվ այլնի՝ Դատարանը հաշվի է առնում. • թմրամիջոցի տեսակը, այն, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանն առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք է բերել, պահել և տեղափոխել խոշոր չափերով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, • թմրամիջոցի չափը, այն, որ «Թմրամիջոցների և հոգեմետ հոգեներգործուն նյութերի մանր, զգալի, խոշոր կամ առանձնապես խոշոր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցներ, հոգեմետ /հոգեներգործուն/, խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի պրեկուրսորների խոշոր կամ առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018թ. հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման և այդ որոշման մեջ փոփոխություններ կատարելու մասին ՀՀ կառավարության 2023թ․ օգոստոսի 3-ի թիվ 1305-Ն որոշման թիվ մեկ հավելվածի համաձայն՝ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի մանր չափի նվազագույն շեմը 0,01 գրամն է։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի խոշոր չափեր են համարվում, Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի համաձայն, Կառավարության սահմանած թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերի նվազագույն շեմի քսանհինգապատիկից մինչև հարյուրքսանհինգապատիկը ներառող չափերը, այսինքն՝ տվյալ դեպքում «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի 0,25 գրամից մինչև 1,25 գրամը ներառող չափերը։ Դատարանը հաշվի է առնում, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի կողմից, առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք բերված, պահված և տեղափոխված 0․469 գրամ ընդհանուր քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի չափը մոտ է խոշոր չափի նվազագույն շեմին։ 4․3․ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան որպես պատիժ նախատեսում է տուգանք՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, հանրային աշխատանքներ՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, ազատության սահմանափակում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կարճաժամկետ ազատազրկում՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, ազատազրկում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով: Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա: Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…)» (տե’ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը): Վերոհիշյալ իրավադրույթների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումների համատեքստում ուսումնասիրելով մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները՝ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս Դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող հանգամանքները։ Դատարանը մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող որևէ հանգամանք չի արձանագրում: Հաշվի առնելով վերոհիշյալ հանգամանքները, մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանն իր կատարած հանցագործության համար ենթակա է պատժի տուգանքի ձևով՝ տասնապատիկի՝ 750.000 /յոթ հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով, քանի որ պատիժներից առավել խիստերը կիրառելու հիմքեր առկա չեն: Բացի այդ` տուգանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները: Հաշվի առնելով, որ Նելսիկ Արաբյանը 2024թ․ սեպտեմբերի 4-ի ժամը 00:45-ից մինչև 14:58-ը գտնվել է փաստացի անազատության մեջ` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածով սահմանված կարգով պետք է մեղմացնել և պատիժ նշանակել տուգանք 735․000 /յոթ հարյուր երեսունհինգ հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։ 5․ Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվող տուգանքի ձևով պատիժը տարաժամկետելու՝ մեկ տարի վճարման ժամկետ սահմանելու հարցը՝ Դատարանը գտնում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն` «(...) Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (...)»։ Հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանը չի աշխատում, հայտնել է տուգանքն անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու անհնարինության մասին՝ Դատարանը գտնում է, որ տուգանքի վճարման ժամկետ պետք է սահմանել մեկ տարին: 6. Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանն իր նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն: 7․ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի դեմ գույքային հայց չի ներկայացվել, նրա գույքի նկատմամբ արգելադրումներ չեն կիրառվել: 8․ Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2024թ․ նոյեմբերի 21-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, 0,469 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցն անհրաժեշտ է հանձնել թիվ 16842224 քրեական գործով վարույթն իրականացնող մարմնի տնօրինությանը: 9. Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը հիմնավոր է և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: 10․ Հաշվի առնելով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ արագացված վարույթով դատավճիռ կայացնելիս նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման՝ Դատարանն այդ հարցը համարում է լուծված։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 34-րդ, 347-350-րդ, 464․3-րդ, 464․4-րդ հոդվածներով` Դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց 1․ Մեղադրյալ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի՝ տասնապատիկի՝ 750.000 /յոթ հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ հաշվակցելով փաստացի անազատության մեջ գտնվելու 1 /մեկ/ օրը՝ նշանակված պատիժը մեղմացնել և մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ 735․000 /յոթ հարյուր երեսունհինգ հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կիրառմամբ՝ Նելսիկ Արաբյանի համար տուգանքի վճարման ժամկետ սահմանել 1 /մեկ/ տարի՝ այդ ժամկետի հաշվարկը սկսելով դատավճիռն ի կատար ածելու մասին կարգադրությունը ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայությունում ստացվելուն հաջորդող օրվանից։ 2․ Նախաքննության մարմնի 2024թ․ նոյեմբերի 21-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, 0,469 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը հանձնել թիվ 16842224 քրեական գործով վարույթն իրականացնող մարմնի տնօրինությանը: 3․ Մեղադրյալ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: 4․ Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։ 5. Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով չի կարող բողոքարկվել։ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ․ ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 16-12-2024 |
| Գործը քննվել է | Դռնբաց |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 16-01-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատորը՝ «176» թերթից, 2-րդ հատորը՝ «39» թերթից: |
| Գործին կից նյութերը | 1-ին հատորին կից թիվ 16802724 քրեական վարույթով կատարված քննչական գործողությունների տեսագրությունները, իրեղեն ապացույց ճանաչված բյուրեղանման մասնիկներից կազմված զանգվածը և մագնիսական դետալը մեկ փաթեթում՝ կնիքված վիճակում: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 16-01-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատորը՝ «176» թերթից, 2-րդ հատորը՝ «39» թերթից |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-5954 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 13-06-2025 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 13-05-2025 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 25-07-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 3 հատոր |
| Գործին կից նյութերը | 1 փաթեթ և 1 լազերային սկավառակ կցված 1-ին հատորին |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 25-07-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատոր |
| Գործին կից նյութերը | 1 փաթեթ և 1 լազերային սկավառակ կցված 1-ին հատորին |
Դատական գործ N: ԵԴ1/3507/01/24
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 15-01-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 15-01-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ա |
| Ազգանուն | Դավթյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Նելսիկ Արաբյան Բողոքն ընդունել վարույթ : Մասնակի բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Կենտրոն/ 16.12.2024թ. դատավճիռը՝ մեղադրյալ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես պատիժ նշանակել ազատազրկում 1 տարի ժամկետով : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 17-01-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.4 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 17-01-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Գառնիկ |
| Ազգանուն | Ստեփանյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Հովակիմյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Վաչե |
| Ազգանուն | Մարգարյան |
Վերաբաշխում
| Ամսաթիվ | 23-01-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Գառնիկ |
| Ազգանուն | Ստեփանյան |
| Վերաբաշխման հիմքը | Լիազորությունները կասեցվել են |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 23-01-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Հովակիմյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Վաչե |
| Ազգանուն | Մարգարյան |
Դատավորի փոխարինում
| Փոխարինման ամսաթիվ | 27-01-2025 |
|---|---|
| Փոխարինող դատավոր | |
| Անուն | Հարություն |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 06-02-2025 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 17-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 17-02-2025 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Նելսիկ |
| Ազգանուն | Արաբյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/3507/01/24 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ` նախագահող դատավոր` Ն.Հովակիմյան դատավորներ` Հ.Պետրոսյան Վ.Մարգարյան քարտուղարությամբ` Լ.Կարապետյանի 17.02.2025թ. ք.Երևան դռնբաց դատական նիստում, Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա.Դավթյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով մեղադրյալ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի վերաբերյալ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Դատարան) 16.12.2024թ. թիվ ԵԴ1/3507/01/24 դատավճիռը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը. Հանցանք կատարած լինելու մասին անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիման վրա, ՀՀ ներքին գործերի նախարարության ոստիկանության Երևան քաղաքի գնդի երրորդ գումարտակի երրորդ վաշտի կրտսեր պարեկ Դ․ Մադոյանի կողմից 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին կազմված արձանագրության համաձայն՝ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանը 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին ձերբակալվել է: ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ս․Սահակյանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ի որոշմամբ, ձերբակալված Նելսիկ Արաբյանը նույն օրը ազատվել է արգելանքից՝ անձին անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը վերանալու հիմքով: ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Դավթյանի 2024 թվականի նոյեմբերի 21-ի որոշմամբ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել։ Քննիչի 2024 թվականի նոյեմբերի 21-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։ Դատարանը նախնական դատալսումների ընթացքում ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1 հոդվածով և 464.2 հոդվածով՝ բավարարել է մեղադրյալի միջնորդությունը արագացված վարույթ կիրառելու մասին և նշանակել է լրացուցիչ դատալսումներ: 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավճռով վճռվել է. Մեղադրյալ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի՝ տասնապատիկի՝ 750.000 /յոթ հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ հաշվակցելով փաստացի անազատության մեջ գտնվելու 1 /մեկ/ օրը՝ նշանակված պատիժը մեղմացնել և մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ 735․000 /յոթ հարյուր երեսունհինգ հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կիրառմամբ՝ Նելսիկ Արաբյանի համար տուգանքի վճարման ժամկետ սահմանել 1 /մեկ/ տարի՝ այդ ժամկետի հաշվարկը սկսելով դատավճիռն ի կատար ածելու մասին կարգադրությունը ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայությունում ստացվելուն հաջորդող օրվանից։ (…) Մեղադրյալ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: (…)։ 2025 թվականի հունվարի 15-ին Դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ Վերաքննիչ դատարան բողոք է ստացվել Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա.Դավթյանից։ 2025 թվականի հունվարի 17-ին թիվ ԵԴ1/3507/01/24 քրեական գործը մակագրվել է Վերաքննիչ դատարանի դատական կազմին՝ նախագահող դատավոր Գ.Ստեփանյան, դատավորներ՝ Ն.Հովակիմյան, Վ.Մարգարյան: 2025 թվականի հունվարի 24-ին քրեական գործը վերամակագրվել է Վերաքննիչ դատարանի դատական կազմին՝ նախագահող դատավոր Ն.Հովակիմյան, դատավորներ Հ.Պետրոսյան, Վ.Մարգարյան: Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 6-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել քննության: Վերաքննիչ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել: 2.Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը. Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն բանի համար, որ նա. «Խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի՝ «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները՝ քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և անհայտ անձից, առանց իրացնելու նպատակի, իր անձնական օգտագործման համար, ապօրինի ձեռք է բերել, պահել և տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված խոշորի չափերի՝ ընդհանուր 0,469 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց՝ դրված զիպ փականով փակվող անգույն, թափանցիկ պոլիմերային փաթեթի մեջ, որը հայտնաբերվել է 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Մալաթիայի բաժնում կատարված վերջինիս անձնական խուզարկությամբ՝ հագին եղած կիսատաբատի դիմացի ձախ գրպանից: (…)»: Դատարանը կատարել է հետևյալ իրավական վերլուծությունը. Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, առանց իրացնելու նպատակի խոշոր չափերով թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելը, պահելը և տեղափոխելը, այսինքն՝ մեղադրյալին վերագրվող այդ փաստական հանգամանքները (արարքը) ապացուցված են, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի հատկանիշներին: Մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայության վերաբերյալ պատշաճ տեղեկություն Դատարանին չի ներկայացվել: Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանն իր կատարած հանցանքի համար ենթակա է պատժի, քանի որ դրան խոչընդոտող որևէ հանգամանքի առկայության վերաբերյալ Դատարանին որևէ տեղեկություն չի ներկայացվել: (…) Վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումների համատեքստում մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանին վերագրվող հանցավոր արարքի հանրային վտանգավորությունը գնահատելիս, ի թիվ այլնի՝ Դատարանը հաշվի է առնում. Թմրամիջոցի տեսակը, այն, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանն առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք է բերել, պահել և տեղափոխել խոշոր չափերով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, Թմրամիջոցի չափը, այն, որ «Թմրամիջոցների և հոգեմետ հոգեներգործուն նյութերի մանր, զգալի, խոշոր կամ առանձնապես խոշոր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցներ, հոգեմետ /հոգեներգործուն/, խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի պրեկուրսորների խոշոր կամ առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018թ. հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման և այդ որոշման մեջ փոփոխություններ կատարելու մասին ՀՀ կառավարության 2023թ․ օգոստոսի 3-ի թիվ 1305-Ն որոշման թիվ մեկ հավելվածի համաձայն՝ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի մանր չափի նվազագույն շեմը 0,01 գրամն է։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի խոշոր չափեր են համարվում, Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի համաձայն, Կառավարության սահմանած թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերի նվազագույն շեմի քսանհինգապատիկից մինչև հարյուրքսանհինգապատիկը ներառող չափերը, այսինքն՝ տվյալ դեպքում «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի 0,25 գրամից մինչև 1,25 գրամը ներառող չափերը։ Դատարանը հաշվի է առնում, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի կողմից, առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք բերված, պահված և տեղափոխված 0․469 գրամ ընդհանուր քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի չափը մոտ է խոշոր չափի նվազագույն շեմին։ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան որպես պատիժ նախատեսում է տուգանք՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, հանրային աշխատանքներ՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, ազատության սահմանափակում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կարճաժամկետ ազատազրկում՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, ազատազրկում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով: (…) Վերոհիշյալ իրավադրույթների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումների համատեքստում ուսումնասիրելով մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները՝ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս Դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող հանգամանքները։ Դատարանը մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող որևէ հանգամանք չի արձանագրում: Հաշվի առնելով վերոհիշյալ հանգամանքները, մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանն իր կատարած հանցագործության համար ենթակա է պատժի տուգանքի ձևով՝ տասնապատիկի՝ 750.000 /յոթ հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով, քանի որ պատիժներից առավել խիստերը կիրառելու հիմքեր առկա չեն: Բացի այդ` տուգանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները: Հաշվի առնելով, որ Նելսիկ Արաբյանը 2024թ․ սեպտեմբերի 4-ի ժամը 00:45-ից մինչև 14:58-ը գտնվել է փաստացի անազատության մեջ` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածով սահմանված կարգով պետք է մեղմացնել և պատիժ նշանակել տուգանք 735․000 /յոթ հարյուր երեսունհինգ հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։ Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվող տուգանքի ձևով պատիժը տարաժամկետելու՝ մեկ տարի վճարման ժամկետ սահմանելու հարցը՝ Դատարանը գտնում է հետևյալը. (…) Հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանը չի աշխատում, հայտնել է տուգանքն անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու անհնարինության մասին՝ Դատարանը գտնում է, որ տուգանքի վճարման ժամկետ պետք է սահմանել մեկ տարին: Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանն իր նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն: (…) Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը հիմնավոր է և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: (…)։ 3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը. Բողոքաբերի կարծիքով Դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ի թիվ ԵԴ1/3507/01/24 դատավճիռն օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, այն կայացնելիս Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա: Դատարանը Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ նշանակել է անարդարացի՝ ակնհայտ մեղմ պատիժ, մասնավորապես՝ պատիժ է նշանակել տուգանքի ձևով: Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն հանցանքի կատարման համար, որ «(…) նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հեգեներգործուն/ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի՝ «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները՝ քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և անհայտ անձից, առանց իրացնելու նպատակի, իր անձնական օգտագործման համար, ապօրինի ձեռք է բերել, պահել և տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված խոշորի չափերի՝ ընդհանուր 0,469 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց՝ դրված զիպ փականով փակվող անգույն, թափանցիկ պոլիմերային փաթեթի մեջ, որը հայտնաբերվել է 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Մալաթիայի բաժնում կատարված վերջինիս անձնական խուզարկությամբ՝ հագին եղած կիսատաբատի դիմացի ձախ գրպանից: Դատարանը ճիշտ չի գնահատել Նելսիկ Արաբյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Դատարանը պատշաճ գնահատականի չի արժանացրել այն հանգամանքը, որ Նելսիկ Արաբյանը թմրամիջոցը ապօրինի ձեռք է բերել՝ քննությամբ դեռևս չպարզված վայրում և ժամանակահատվածում, ինքնությունը չպարզված անձից, ինչի մասով առկա է անջատված քրեական վարույթ, բացի այդ՝ վերջինս ձեռք է բերել՝ խոշոր չափի՝ ընդհանուր 0,469 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, քիմիական ծագման: Մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվել է ակնհայտ մեղմ պատիժ, ինչով հնարավոր չէ հասնել պատժի նպատակների իրականացմանը: Դատարանը Նելսիկ Արաբյանի նկատմամբ նշանակել է անարդարացի՝ ակնհայտ մեղմ պատիժ, մասնավորապես՝ նշանակել է տուգանքի ձևով պատիժ՝ գնտելով, որ պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել մեղադրյալի նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելով, ինչը ազդել է գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ուստի այս մասով դատական ակտը ենթակա է բեկանման և փոփոխման: Վերոգրյալ հիմնավորումներով հանրային մեղադրողը խնդրել է. «Մասնակի բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ի թիվ ԵԴ1/3507/01/24 դատավճռը՝ մեղադրյալ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես պատիժ նշանակել՝ ազատազրկում 1 (մեկ) տարի ժամկետով»: 4.Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները. Դատավարության մասնակիցները պատշաճ ծանուցված լինելով, բողոքի քննությանը չեն ներկայացել: Հանրային մեղադրող Ա.Դավթյանը ներկայացրել է դիմում, որով խնդրել է բողոքի քննությունն իրականացնել իր բացակայությամբ, միևնույն ժամանակ նշել է, որ պնդում է բողոքը, խնդրում է այն բավարարել: Պաշտպան Ս.Յուզբաշյանը ներկայացրել է դիմում և հայտնել, որ ինքը և մեղադրյալը չեն կարող ներկայանալ նիստին, խնդրել է բողոքը քննել իրենց բացակայությամբ և մերժել: 5.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության 352-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…) 2. Վերաքննությունը կիրառվում է այն դեպքում, երբ բողոքարկվում է առաջին ատյանի դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ չմտած` 1) դատավճիռը. (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «4. Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: (…)»: Այսպիսով՝ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և դրանք հաստատող փաստերի սահմաններում դատական վերանայման ենթարկելով վիճարկվող դատական ակտը, ուսումնասիրելով և վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության այն մասին, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Դատարանի վիճարկվող դատավճիռը թողնել անփոփոխ` հետևյալ պատճառաբանությամբ․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն. 1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․ (…) 7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները. 8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար. 9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ. 10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը. (…): ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն. 1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը: (…): ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն. 1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: (…): ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասը որպես պատիժ նախատեսում է՝ տուգանք՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներ՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկում մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով: Թեև 01.07.2022թ. ուժի մեջ է մտել ՀՀ քրեական նոր օրենսգիրքը, սակայն Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մինչ այդ գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի շրջանակներում մի շարք գործերով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած դիրքորոշումները՝ արդարացի պատիժ նշանակելու մասին, կիրառելի են նաև սույն քրեական գործով: Մասնավորապես՝ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Թամարա Տեր-Գրիգորյանի և Հովհաննես Սահակյանի վերաբերյալ գործերով արձանագրել է, որ պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62 և 63 հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով, դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս (տես ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի` Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով ՎԲ-192/07 և 2009թ. հունիսի 2-ի` Հովհաննես Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2009թ. հունիսի 2-ի ԵՔՐԴ/0571/01/08 որոշումները): «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրային վտանգավորության վրա` հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տես Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2009թ. փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը): «Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր տարրերից մեկն է, որի շրջանակներում կարևորվում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանումը։ Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են` ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը։ Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: Նշված սկզբունքներից յուրաքանչյուրը՝ որպես առանձին բաղադրամաս, ունի ինքնուրույն նշանակություն և պարտադիր հաշվի է առնվում քրեական պատիժ նշանակելիս: Սկզբունքների ինքնուրույնությունը, սակայն, չի նշանակում, որ դրանք մեկուսացված են մեկը մյուսից, քանի որ միայն համակցության մեջ այդ սկզբունքները կարող են ապահովել օրինական, արդար, անհատականացված և մարդասիրական պատժի նշանակումը: (…) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ արդարության՝ որպես պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, առավել ևս, որ դրանք ձևավորվում են այն նույն հանգամանքների հիման վրա, որոնք դատարանը հաշվի է առնում պատիժ նշանակելիս (հանցագործության հանրորեն վտանգավորությունը, հանցավորի անձը և այլն): Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատժի նշանակման արդարության սկզբունքը դատարանը պետք է կիրառի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում»։ (տես Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011թ. դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը): ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 17.02.2009թ. Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը. (…)Այսպես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում, ի թիվս այլնի, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ ապօրինի ձեռք բերելու կամ պահելու համար: Նշված նորմի վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի. - թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը), - դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերըե սահմանող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը), - արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը): Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս: Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն (…): Վերը շարադրված իրավադրույթների բովանդակային վերլուծությունից, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներից և սույն գործի կոնկրետ հանգամանքներից ելնելով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության այն մասին, որ մեղադրյալ Ն.Արաբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, Դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածով ամրագրված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով ու մեղադրյալի նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ, որը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքի ծանրությանը, հանցավորի անձին, անհրաժեշտ ու բավարար է նրա վերասոցիալականացման համար: Մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները /նախկինում դատված չի եղել/, պատասխանատվությունը ծանրացնող և մեղմացնող հանգամանքների բացակայությունը, կատարած արարքի բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը /կատարել է բնակչության առողջության դեմ ուղղված միջին ծանրության հանցանք/, մեղադրյալի կողմից, առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք բերած, պահած և տեղափոխած թմրամիջոցի տեսակը և չափը /0․469 գրամ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, որը մոտ է թմրամիջոցի տվյալ տեսակի խոշոր չափի նվազագույն շեմին/ համակցության մեջ գնահատվել և իրենց համաչափ արտացոլումն են գտել մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակում: Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասը որպես պատիժ նախատեսում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված մի քանի պատժատեսակներ, մասնավորապես՝ տուգանք կամ հանրային աշխատանքներ կամ ազատության սահմանափակում կամ կարճաժամկետ ազատազրկում կամ ազատազրկում: Դատարանը հաշվի առնելով ինչպես մեղադրյալի կատարած արարքի բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ մեղադրյալի անձը՝ մասնավորապես նախկինում դատված չլինելու հանգամանքը, պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նրա նկատմամբ որպես պատիժ նշանակել է կատարած արարքի համար օրենքով նախատեսված պատժատեսակներից ամենամեղմը, ինչն իրավաչափ է, բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից: Իսկ մեղադրողն իր կողմից բերված բողոքում որևէ հիմնավոր փաստարկ չի ներկայացրել, թե ինչու տվյալ դեպքում մեղադրյալի նկատմամբ պետք է նշանակվեր կատարած արարքի համար օրենքով նախատեսված ամենախիստ պատժատեսակը: Մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը անարդարացի՝ մասնավորապես ակնհայտ մեղմ չի կարող գնահատվել, հետևաբար հիմք չի կարող հանդիսանալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 372-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի հիմքով վիճարկվող դատավճիռը պատժի մասով փոփոխելու համար: Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 16.12.2024թ. թիվ ԵԴ1/3507/01/24 դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մերժելով դատախազի վերաքննիչ բողոքը: Դատարանի կողմից նյութական կամ դատավարական նորմերի այնպիսի խախտումներ թույլ չեն տրվել, որոնք ազդել են կամ կարող էին ազդել գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա: Այսպիսով՝ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-369-րդ, 370-371-րդ, 379-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա.Դավթյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ Նելսիկ Ալեքսանի Արաբյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 16.12.2024թ. թիվ ԵԴ1/3507/01/24 դատավճիռը թողնել անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Հ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ Վ.ՄԱՐԳԱՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 17-02-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 10-06-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 176, 56ՙ 42 |
| Գործին կից նյութեր | թիվ 16802724 քրեական վարույթով կատարված քննչական գործողությունների տեսագրությունները, իրեղեն ապացույց ճանաչված բյուրեղանման մասնիկներից կազմված զանգվածը և մագնիսական դետալը մեկ փաթեթում՝ կնիքված վիճակում՝ կցված քրեական գործի 1-ին հատորին: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 10-06-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատոր |
| Գործին կից նյութերը | 3 հատորից. 1-ին հատոր՝ 176 թերթ, 2-րդ հատոր՝ 56 թերթ, 3-րդ հատոր՝ 42 թերթ, կից՝ թիվ 16802724 քրեական վարույթով կատարված քննչական գործողությունների տեսագրությունները՝ մեկ փաթեթում և իրեղեն ապացույց ճանաչված բյուրեղանման մասնիկներից կազմված զանգվածը և մագնիսական դետալը՝ մեկ փաթեթում: |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 48294/25 |