ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

քրեական գործ թիվ ԵԴ1/3502/01/24
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը,

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ՝
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ,
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Լ․ՄԱԿԱՐՅԱՆԻ,

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ,
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՎԱՆ ԵՎ ՆՈՐ ՆՈՐՔ
ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅԱՆ
ԱՎԱԳ ԴԱՏԱԽԱԶ Վ․ՄԱՐԳԱՐՅԱՆԻ,

ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Մ․ՍԱՅՅԱՆԻ,

2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Երևան քաղաքում
դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Միքայել Սերյոժայի Սայյանի՝
(ծնված՝ 1988 թվականի հոկտեմբերի 23-ին Աբովյան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չդատված, ամուսնացած, խնամքին՝ երեք անչափահաս երեխաներ, աշխատում է «Էլ Էմ Էս» ՍՊ ընկերությունում՝ որպես տեխնիկ-մոնտաժող, ըստ իր հայտարարության՝ մասնակցել է Արցախի Հանրապետությունում 2020 թվականի սեպտեմբեր-նոյեմբեր ամիսներին ծավալված ռազմական գործողություններին, հաշվառված է Կոտայքի մարզի Աբովյանի քաղաքի Կոտայքի փողոցի 1-ին շենքի թիվ 23 բնակարանում, բնակվում է Կոտայքի մարզի Ջրվեժ գյուղի թիվ 19 փողոցի թիվ 16 տանը)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով

Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական ընթացքը.
1. 2023 թվականի դեկտեմբերի 8-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում (այսուհետ՝ նաև Նախաքննության մարմին) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-5120-23 քրեական վարույթը:
2. Հսկող դատախազի 2024 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշմամբ քննիչի միջնորդության հիման վրա Միքայել Սերյոժայի Սայյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով: 3. Նախաքննության մարմնի կողմից 2024 թվականի օգոստոսի 30-ին Միքայել Սերյոժայի Սայյանին ներկայացվել է մեղադրանք:
4. Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի օգոստոսի 30-ի որոշմամբ մեղադրյալ Միքայել Սերյոժայի Սայյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը։
5․ 2024 թվականի նոյեմբերի 28-ին թիվ 60-5120-23 վարույթի նյութերը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (այսուհետ՝ նաև Դատարան):
2024 թվականի դեկտեմբերի 2-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Նախնական դատալսումներով դատական նիստը նշանակվել է նույն թվականի դեկտեմբերի 10-ին:

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
6. Մեղադրյալ Միքայել Սերյոժայի Սայյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է ներկայացվել հետևյալ արարքի համար. «1 (մեկ) տարի ժամկետով՝ 09.01.2023 թվականից մինչև 09.01.2024 թվակականը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված լինելու պայմաններում, 2023 թվականի մայիսի 12-ին՝ ժամը 11:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Աճառյան փողոցում վարել է «Վոլկսվագեն» մակնիշի 37 CT 037 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որը ստուգման նպատակով կանգնեցվել է ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից և Միքայել Սերյոժայի Սայյանի նկատմամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180245409 արձանագրությունը:»։

Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
7. Մեղադրյալ Միքայել Սերյոժայի Սայյանի ցուցմունքը, որի համաձայն՝ տեղյակ է եղել, որ զրկված է եղել տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից, սակայն վարել է մեքենան, քանի որ աշխատանքի պետք է գնար։ Ընդունում է իրեն ներկայացված մեղադրանքը և զղջում կատարածի համար։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 41-42ա)
8. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից Միքայել Սերյոժայի Սայյանի վերաբերյալ 2023 թվականի մայիսի 12-ին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180245409 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ 2023 թվականի մայիսի 12-ին՝ ժամը 11:00-ին, Երևան քաղաքի Աճառյան փողոցում՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձը վարել է «Վոլցվագեն» մակնիշի 37 CТ 037 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 3)
9. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից Միքայել Սերյոժայի Սայյանի վերաբերյալ 2022 թվականի դեկտեմբերի 31-ին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180242290 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ 2022 թվականի դեկտեմբերի 31-ին՝ ժամը 02:32-ին, Երևան քաղաքի Ռուբինյանց փողոցում՝ «Վոլցվագեն» մակնիշի 37 CТ 037 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարել է ոչ սթափ վիճակում։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 5)
9.1. Արձանագրությանը կից վարչական իրավախախտման գործով 2023 թվականի հունվարի 9-ի թիվ 8180242290 որոշումը, որի համաձայն՝ մեկ տարված ընթացքում տրանսպորտային միջոցը կրկին ոչ սթափ վիճակում վարելու համար Միքայել Սայյանը Վարչական իրավախախտումների մասին ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն մեկ տարի ժամկետով զրկվել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից։
Որոշման պատճենը ՄիքայելՍայյանը ստացել է 2023 թվականի հունվարի 9-ին, որի վերաբերյալ որոշման վրա առկա է ստորագրություն։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 5)
10. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 00030 կտրոնի պատճենը, որի համաձայն՝ 2022 թվականի դեկտեմբերի 31-ին՝ ժամը՝ 02:32:17-ին, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայողի կողմից «Alcovisor-Jupiter_X/RP» տեսակի, 91101224 համարի սարքով կատարված ստուգման արդյունքում Միքայել Սայյանի մոտ ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0,213մգ/լ։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 6)
11. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված` ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲ ընկերության կողմից տրված թիվ 085662 ստուգաչափման վկայականի պատճենը, որի համաձայն Ալկոտեստեր «Jupiter X/RP» տեսակի, 91101224 համարի սարքը ստուգաչափվել է 2022 թվականի դեկտեմբերի 8-ին, ուժի մեջ է մինչև 2023 թվականի դեկտեմբերի 08-ը, չափման տիրույթը՝ 0.000+0,200մգ/լ, ճշտության դասը, կարգը /սխալանքը/ 0-0,1 5%, 0.1- 0,15 8%, 0,15> 10%։
(դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 7)
12. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված տեղեկատվությունը, որի համաձայն՝ Միքայել Սերյոժայի Սայյանի անվամբ առկա է վարորդական իրավունքի վկայական՝ կարգավիճակը զրկված՝ սկիզբը` 09.01.2023թ., ավարտը՝ 09.01.2024թ.:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 4)

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները և նյութերը.
13. ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Միքայել Սերյոժայի Սայյանի դատապարտման վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն:
(դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 43)
14. ԱԲ թիվ 363334 ծննդյանի վկայականի պատճենը, որի համաձայն՝ Արեն Միքայելի Սայյանը ծնվել է 2014 թվականի օգոստոսի 5-ին, որպես հայր նշված է Միքայել Սերյոժայի Սայյանը:
(դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 46)
15. ԱԲ թիվ 286789 ծննդյանի վկայականի պատճենը, որի համաձայն՝ Էմիլի Միքայելի Սայյանը ծնվել է 2013 թվականի օգոստոսի 22-ին, որպես հայր նշված է Միքայել Սերյոժայի Սայյանը:
(դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 47)
16. Պետական ծննդի մասին թիվ ԲԱ 324789 վկայականի պատճենը, որի համաձայն՝ Անգելինա Միքայելի Սայյանը ծնվել է 2020 թվականի նոյեմբերի 25-ին, որպես հայր նշված է Միքայել Սերյոժայի Սայյանը:
(դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 47)
17. ՀՀ պաշտպանության նախարարության զորակոչային և զորահավաքային համալրման ծառայության Կոտայքի մարզի տարածքային ստորաբաժանման կողմից 2024 թվականի օգոստոսի 30-ին տրված թիվ 1164 տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Միքայել Սերյոժայի Սայյանը 2020 թվականի հոկտեմբերի 7-ից մինչև նույն թվականի նոյեմբերի 9-ը մասնակցել է սանձազերծված մարտական գործողություններին։
(դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 45)
17.1. ՀՀ պաշտպանության նախարարության 59016 զորամասի հրամանատարի կողմից 2024 թվականի սեպտեմբերի 2-ին տրված թիվ 655 տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Միքայել Սերյոժայի Սայյանը 2022 թվականի սեպտեմբերի 13-ից մինչև նույն թվականի սեպտեմբերի 21-ը և սեպտեմբերի 23-ից մինչև հոկտեմբերի 10-ը իրականացրել է մարտական հերթապահություն ՀՀ սահմանին։
(դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 49)
18. «ԷԿԵՆԳ» ՓԲԸ փոխգործելիության հարթակի միջոցով ՀՀ պետական եկամուտների կողմիտեի էլեկտրոնային շտեմարանից արտատպված տեղեկատվությունը, որի համաձայն՝ 2023 թվականի մայիսի 12-ին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Միքայել Սերյոժայի Սայյանի եկամուտների վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն չի ունեցել:
(դատական նիստի արձանագրություն)

Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատած փաստական հանգամանքները․
19. Հետազոտելով սույն դատավճռի 7-12-րդ կետերում շարադրված ապացույցները՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք վերաբերելի են սույն քրեական գործին: Հիշյալ ապացույցներն իրենց համակցության մեջ գնահատելով՝ Դատարանը գտնում է նաև, որ դրանք բովանդակային տեսանկյունից էական հակասություններ չեն պարունակում: Հաշվի առնելով դրանցից յուրաքանչյուրի աղբյուրի հատկանիշները, ձևավորման հանգամանքները, ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք նաև հավաստի են:
20. Դատարանը, պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ գտնում է, որ ապացուցված է, որ մեղադրյալ Միքայել Սերյոժայի Սայյանը, (մեկ) տարի ժամկետով՝ 2023 թվականի հունվարի 09-ից մինչև 2024 թվականի հունվարի 09-ը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված լինելու պայմաններում (տե՛ս սույն դատավճռի 7-րդ, 9-12-րդ կետերը), 2023 թվականի մայիսի 12-ին՝ ժամը 11:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Աճառյան փողոցում վարել է «Վոլկսվագեն» մակնիշի 37 CT 037 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը (տե՛ս սույն դատավճռի 8-րդ կետը):

Պատճառաբանական մաս.
I. Մեղադրյալին վերագրված արարքի իրավական գնահատականը.
21. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
« Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:»:
22. Վերոգրյալի հիման վրա և հաշվի առնելով Դատարանի կողմից՝ սույն դատավճռի 20-րդ կետում հաստատված փաստական հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է, որ մեղադրյալ Միքայել Սերյոժայի Սայյանը, զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից և այդ մասին տեղեկացված լինելով՝ ուղղակի դիտավորությամբ վարել է տրանսպորտային միջոց: Հետևաբար՝ ապացուցված է մեղադրյալ Միքայել Սերյոժայի Սայյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքում, իսկ նրա արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։

II. Մեղադրյալ Միքայել Սայյանի քրեական պատասխանատվության հարցը.
23. Հաստատված համարելով մեղադրյալ Միքայել Սայյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) արդյո՞ք ապացուցված են մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) նա արդյո՞ք ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի նրա նկատմամբ.
դ) նա արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
24. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(…)
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
(…)
(…)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:»:
24․1. Դատարանը որպես մեղադրյալ Միքայել Սայյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում այն, որ
- նրա խնամքին են գտնվում երեք անչափահաս երեխաները (տե՛ս սույն դատավճռի 14-16-րդ կետերը),
- ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել՝ տվել խոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել է իր կատարած արարքի համար (տե՛ս, mutatis mutandis, Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 26-րդ կետը)։
24.2. Դատարանն արձանագրում է, որ դատապարտված մեղադրյալ Միքայել Սայյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
25․Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Միքայել Սայյանին պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար՝ նա ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար։
26․Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ (…):»:
26․1․ Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն։
Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջներից է այն, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում կարևորվում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
26․2․Վերը մեջբերված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում մեղադրյալ Միքայել Սայյանի նկատմամբ պատժի տեսակը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
- նրա կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված արարքը երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված, դիտավորյալ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն է, դրսևորվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձի կողմից կատարելու տեսակով,
- խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը,
- այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող, սույն դատավճռի 24.1-րդ կետում նշված հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը,
- անձը բնութագրող հանգամանքները, այդ թվում՝ նրա տարիքը, այն, որ հանցանքը կատարել է առաջին անգամ, մասնակցել է Արցախի Հանրապետությունում 2020 թվականի սեպտեմբեր-նոյեմբեր ամիսներին ծավալված ռազմական գործողություններին (տե՛ս սույն դատավճռի 17-17.1-րդ կետերը)։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում սանկցիայով նախատեսված ամենամեղմ պատժատեսակի՝ տուգանքի միջոցով հնարավոր է ապահովել պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
26.3. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
« Սույն օրենսգրքում օգտագործվում են հետևյալ հասկացությունները․
(…)
6) ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները, անձի կողմից իր ակտիվների ներդրմամբ (տրամադրմամբ) այլ անձանց գործունեությունից ստացված եկամուտը (շահաբաժինը, տոկոսը, ռոյալթին, վարձակալական վճարը): Ամսական եկամուտը հաշվարկելիս հաշվի չեն առնվում դրանց համար վճարվող հարկերը, տուրքերը կամ այլ վճարներ.
(…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։
(…)
5. Հանցանք կատարած անձի եկամտի բացակայության կամ դրա չափը պարզելու անհնարինության դեպքում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով, եթե հանցանք կատարած անձի եկամուտն առաջացել է հանցանքն ավարտվելուց հետո։ Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից:
(…)
7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել:
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (…)»:
«Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝
«Հայաստանի Հանրապետությունում նվազագույն ամսական աշխատավարձը սահմանել 75000 դրամ:»
Վերոգրյալի հիման վրա, նկատի ունենալով սույն դատավճռի 26.2-րդ կետում նշված հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պետք է նշանակել տուգանք՝ այն սահմանելով նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով:
Հաշվի առնելով, որ հանցանքին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Միքայել Սայյանը եկամուտ չի ունեցել` մեղադրյալ Միքայել Սայյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի` 75000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի հաշվարկով, որի դեպքում այն կկազմի 375.000 (երեք հարյուր քառասուն հազար) ՀՀ դրամ:
Անդրադառնալով տուգանքի վճարումը մաս առ մաս վճարելը թույլատրելու վերաբերյալ Միքայել Սայյանի միջնորդությանը՝ Դատարանը, նկատի ունենալով մեղադրյալի ընտանեկան և գույքային դրությունը, հիմնավորված է գնահատում տուգանքի սահմանված գումարն անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու անհնարինության վերաբերյալ նրա փաստարկները։ Հետևաբար՝ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասով՝ Դատարանը գտնում է, որ առկա են հիմքեր նրան թույլատրելու նշանակված տուգանքը վճարել մաս առ մաս տասը ամսվա ընթացքում՝ ամսական հավասարաչափ՝ 37․500 (երեսուն յոթ հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամի չափով վճարումներով:
27. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Միքայել Սայյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
28. Անդրադառնալով արտավարութային փաստաթղթեր ճանաչված ապացույցներին՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք անհրաժեշտ է պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
29. Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի, գույքի վրա արգելանք դնելու, վարույթային ծախսերի, իրեղեն ապացույցների վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում։
30. Մեղադրյալ Միքայել Սայյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ, 347-350-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց
1. Մեղադրյալ Միքայել Սերյոժայի Սայյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով՝ թույլատրելով այն մաս առ մաս վճարելը 10 (տասը) ամսվա ընթացքում, ամսական հավասարաչափ՝ 37․500 (երեսուն յոթ հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամ գումարի չափով վճարումներով։
2. Մեղադրյալ Միքայել Սերյոժայի Սայյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
3. Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ ԱՆԻ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ