N-ԵԴ1/3483/01/24







ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

«02» հոկտեմբերի 2025թ. ք. Երևան

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ

Գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /դատավոր Գ.Աբելյան/ 27.08.2025թվականի թիվ ԵԴ1/3483/01/24որոշման դեմ մեղադրյալ Նարեկ Արտակի Ավետիսյանի պաշտպաններ Է.Ալեքսանյանի և Գ.Մարտիրոսյանի հատուկ վերանայման բողոքները

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը.

ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում /այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան/ քննվում է քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Նարեկ Արտակի Ավետիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով:
10.06.2025թվականին Նարեկ Արտակի Ավետիսյանի կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգվել է 3/երեք/ ամիս ժամկետով՝ մինչև 01.10.2025թվականը:
27.08.2025թվականին պաշտպանական կողմը միջնորդություն է ներկայացրել Առաջին ատյանի դատարանին` մեղադրյալ Նարեկ Արտակի Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի փոխարեն այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ:
27.08.2025թվականի Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ՝ թիվ ԵԴ1/3483/01/24 քրեական գործով պաշտպաններ Է․Ալեքսանյանի, Ա․Ստեփանյանի և Գ․Մարտիրոսյանի միջնորդությունները՝ մեղադրյալ Նարեկ Արտակի Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի փոխարեն այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցություն կիրառելու մասին, մերժվել է:
Բողոքարկվող դատական ակտը պաշտպան Է.Ալեքսանյանը ստացել է 08.09.2025թվականին, իսկ պաշտպան Գ.Մարտիրոսյանը ստացել է 06.09.2025թվականին։

Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ հատուկ վերանայման բողոքներ են ներկայացվել պաշտպան Է.Ալեքսանյանի և պաշտպան Գ.Մարտիրոսյանի կողմից:
Բողոքների հիման վրա թիվ ԵԴ1/3483/01/24 քրեական գործի հավելվածը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 17.09.2025թվականին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է փոխանցվել 18.09.2025թվականին:
22.09.2025թվականին Վերաքննիչ դատարանը որոշում է կայացրել հատուկ վերանայման բողոքները վարույթ ընդունելու և դատական վարույթը գրավոր ընթացակարգով իրականացնելու մասին:

2.Հատուկ վերանայման բողոքների քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.

Նարեկ Արտակի Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ. «նա, 2024 թվականի հունիսի 9-ին՝ ժամը 15:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Թևոսյան 2հասցեում գործող «Գեղարվեստի կոմբինատ» կոչվող տարածքի հարակից հատվածում տեղի ունեցած վիճաբանության ընթացքում իր մոտ գտնվող մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախատեսված սուր, կտրող-ծակող առարկայի գործադրմամբ հարվածել է Հայկ Կարապետյանի կրծքավանդակի աջ թիակային շրջանին՝ պատճառելով վերջինիս առողջությանը կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս և նույն վիճաբանության ընթացքում իր մոտ գտնվող մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստված, քննությամբ դեռևս չպարզված կտրող-ծակող առարկայի գործադրմամբ դիտավորությամբ հարվածել է Զոհրաբ Սանասարյանին՝ պատճառելով կրծքավանդակի ձախ կեսի թիակային շրջանի և աջ թուլակողագոտկային շրջանի կտրած-ծակած վերքեր: Այսպես.
Նարեկ Արտակի Ավետիսյանը, Դերենիկ Սիմոնի Անանյանի կողմից Գարիկ Սուրենի Մարտիրոսյանին ունեցած մոտ 1.000.000 ՀՀ դրամ պարտքը չվերադարձնելու, ինչպես նաև այդ հարցի շուրջ Դերենիկ Անանյանի հետ 2024 թվականի հունիսի 09-ին՝ ժամը 14:00-ի սահմաններում տեղի ունեցած հեռախոսազրույցի ընթացքում առաջացած վիճաբանության արդյունքում միմյանց հասցեին հայհոյանքներ հնչեցնելու հանգամանքները պարզաբանելու նպատակով, 2024 թվականի հունիսի 09-ին՝ ժամը 15:30-ի սահմաններում, քննությամբ դեռևս ինքնությունները չպարզված անձանց հետ Երևան քաղաքի Թևոսյան 2-րդ հասցեում գործող «Գեղարվեստի կոմբինատի» դարպասների հարակից հատվածում հանդիպել են Դերենիկ Անանյանին, Հայկ Կարապետյանին, Զոհրապ Սանասարյանին, Արսեն Ռտոյանին, որտեղ միմյանց միջև տեղի ունեցած զրույցը վերածվել է վիճաբանության, ինչի ընթացքում Նարեկ Ավետիսյանը՝ Հայկ Վալերիկի Կարապետյանի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու ուղղակի դիտավորությամբ, իր մոտ գտնվող մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստված քննությամբ դեռևս չպարզված սուր, կտրող-ծակող առարկայի գործադրմամբ հարվածել է Հայկ Կարապետյանի կրծքավանդակի աջ կեսի թիակային շրջանին՝ վերջինիս առողջությանը պատճառելով ձախ վերին վերջույթի շրջանի քերծվածքների, արյունազեղումների, վերքերի, կրծքավանդակի աջ կեսի հետին մակերեսի շրջանի ծակված-կտրված, թափանցող, կրծքաօդաարյունահավաքով ուղեկցված վերքի ձևով, որոնք կարող էին հասցվել ծակված - կտրված վերքը՝ սուր, ծակող-կտրող գործիքով, մնացածը՝ բութ, կոշտ առարկաներով, որոնք վերջինիս առողջությանը պատճառել են ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառնալու հատկանիշներով։»։

27.08.2025թվականի Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ մասնավորապես նշվել է.
«/.../Վերոգրյալի հաշվառմամբ, Դատարանն արձանագրում է, որ Օրենսգրքով սահմանված խափանման միջոցներից վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է ընտրի անձի իրավունքները նվազ սահմանափակողը, եթե տվյալ խափանման միջոցով հնարավոր է ապահովել անձի օրինական վարքագիծը: Ընդ որում, խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս Դատարանը հաշվի է առնում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: Այլ կերպ՝ խափանման միջոցների ողջ համակարգն ուղղված է վարույթն իրականացնող մարմիններին այնպիսի այլընտրանքներ տրամադրելուն, որոնք հնարավորություն կտան մեղադրյալի իրավունքների հնարավոր նվազ սահմանափակմամբ ապահովել վերջինիս պատշաճ վարքագիծը:
Խափանման միջոցներ կիրառելու, այդ թվում՝ դրանց տեսակներն ընտրելու, հետագայում դրանք փոխելու մեխանիզմի հիմքում դրված մյուս կարևոր գաղափարը խափանման միջոցի պիտանիությունն է՝ դրված նպատակին։ Այս չափանիշն ամրագրվել է սկզբունքի մակարդակով՝ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու նպատակով ոչ միայն հնարավորություն տալով կիրառել խափանման միջոց, այլ կիրառել այն խափանման միջոցը, որն առավել պիտանի կլինի հետապնդվող նպատակին հասնելու համար:
Սույն դեպքում՝ Դատարանը քննարկման առարկա է դարձնելու որոշման կայացման պահին քրեական գործով գրավոր ապացույցների մի մասը հետազոտված լինելու հանգամանքի ազդեցությունը՝ խափանման միջոցի հիմքի արդիականության աստիճանի պահպանվածության տեսանկյունից։
Հաշվի առնելով, որ սույն դեպքում Դատարանը պետք է գնահատման ենթարկի վերը նշված նոր հանգամանքի ազդեցությամբ սույն քրեական վարույթով մեղադրյալ Նարեկ Արտակի Ավետիսյանի կողմից ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու հավանականությունը, ուստի նպատակահարմար է նախ՝ վկայակոչել խափանման միջոցի հիմքի վերաբերյալ հետևություններ պարունակող Դատարանի մեկ այլ՝ 2025 թվականի հունիսի 10-ի որոշմամբ տեղ գտած հետևությունները։
Այսպես՝ Դատարանի 2025 թվականի հունիսի 10-ի որոշմամբ, արձանագրվել է հետևյալը՝ «(…) Վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումների ներքո՝ Դատարանն արձանագրում է, որ․
-Քրեական վարույթը դեռևս գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում և դեռ չեն հետազոտվել ապացույցները, այդ թվում չեն հարցաքննվել դատակոչի ենթարկված վկաներն ու տուժողը,
-մեղադրյալ Նարեկ Արտակի Ավետիսյանին մեղսագրվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված ենթադրյալ արարքի կատարման փաստը, որը դասվում է ծանր հանցանքների շարքին և դրանով նախատեսված արարքի համար պատիժ է նախատեսվում բացառապես ազատազրկման ձևով, այն էլ՝ հինգից տասը տարի ժամկետով,
-մեղադրյալին մեղսագրվել է ենթադրաբար մարդու դեմ ուղղված դիտավորությամբ կատարվող ենթադրյալ ծանր հանցանքի կատարման փաստը, մասնավորապես՝
* տեղի ունեցած վիճաբանության ընթացքում իր մոտ գտնվող մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախատեսված սուր, կտրող-ծակող առարկայի գործադրմամբ Հայկ Կարապետյանի կրծքավանդակի աջ թիակային շրջանին հարվածելու փաստը, որի արդյունքում վերջինիս առողջությանը պատճառվել է կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս,
* նույն վիճաբանության ընթացքում իր մոտ գտնվող մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստված, քննությամբ դեռևս չպարզված կտրող-ծակող առարկայի գործադրմամբ դիտավորությամբ Զոհրաբ Սանասարյանին հարվածելու փաստը, որի արդյունքում վերջինիս պատճառվել է կրծքավանդակի ձախ կեսի թիակային շրջանի և աջ թուլակողագոտկային շրջանի կտրած-ծակած վերքերի ձևով վնաս։
- 2024 թվականի նոյեմբերի 19-ին թիվ 17-0754-24 քրեական վարույթից ըստ մեղադրանքի մեղադրյալ Նարեկ Արտակի Ավետիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, անջատվել է թիվ 17169124 քրեական վարույթը և դեռևս թիվ 17-0754-24 քրեական վարույթը շարունակվում է, որպիսի հանգամանքը, վերը նշվածի համատեքստում, ևս էական նշանակություն ունի մեղադրյալի կողմից վարույթի քննությանը խոչընդոտելու հավանական ռիսկը գնահատելու տեսանկյունից,
- քրեական վարույթի նյութերի ուսումնասիրությամբ պարզվել է, որ քրեական գործով անցնող անձինք միմյանց հետ որևէ կապ (ծանոթներ, մտերիմներ և այլն) ունեցող անձինք են։
Ամփոփելով ողջ վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու հավանականությունն ըստ էության, թեև դատավարության փուլային դինամիկ զարգացմանը համահունչ որոշակիորեն նվազել է, սակայն նվազման աստիճանն այնպիսին չէ, որ հնարավորություն տա հանգելու այն հետևության, որ նշված հիմքն իրականացվելիության արդիականության տեսանկյունից այնպիսինն է, որ հնարավոր լինի զսպել այն ավելի պիտանի նվազ խիստ խափանման միջոցով։ Այլ կերպ՝ Դատարանի գնահատմամբ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու հավանականությունը կանխող միակ միջոցը սույն դեպքում հանդիսանում է կալանքը, քանի որ, ինչպես արդեն նշվեց, քննարկվող ռիսկն դեռևս շարունակում է մնալ բավարար արդիական։
Դատարանի նախորդ կետում նշված հետևությունները պայմանավորված են նաև մեղադրյալին մեղսագրվող ենթադրյալ արարքի բնույթով, վտանգավորության աստիճանով, այդ ենթադրյալ արարքը կատարելու ընթացքում նրա ունեցած դերակատարմամբ և դեպքի այլ հանգամանքների հաշվառմամբ։
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու՝ ներառյալ քննությանը խոչընդոտելու ռիսկը շարունակում է բավարար արդիական մնալ։
Դատարանն անդրադարձ է կատարում նաև մեղադրյալ Նարեկ Արտակի Ավետիսյանի անձը բնութագրող մյուս հանգամանքներին և արձանագրում, որ դրանք ևս չեն կարող վկայել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառելու կամ նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը վերացնելու մասին։ (…)
Դատարանը, Եվրոպական և Վճռաբեկ դատարանների որոշումների լույսի ներքո գործով ներկայացված տվյալները ենթարկելով պատշաճ գնահատման և գործի նյութերից բխող մյուս տվյալների հետ համադրված վերլուծության և գնահատման արդյունքում, ինչպես նաև արդարադատության շահի, անձի անձնական ազատության իրավունքի արդարացի հավասարակշռման և ներքին համոզմունքի համատեքստում գտնում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները չեն կարող ապահովել և երաշխավորել մեղադրյալ Նարեկ Արտակի Ավետիսյանի պատշաճ վարքագիծը և հանրային շահերի համարժեք պաշտպանությունը, մասնավորապես՝ բացակայում են անհրաժեշտ տեղեկություններ, որոնք հիմք կհանդիսանան եզրակացնելու, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են չեզոքացնել վերջինիս կողմից գործի քննությանը խոչընդոտելու ռիսկը: Դատարանը գտնում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ հնարավոր չէ կանխել վերջինիս՝ Օրենսգրքով նախատեսված ոչ պատշաճ վարքագծի ցանկացած դրսևորում, հետևաբար՝ այդ արդյունքին հասնելու համար՝ նրա նկատմամբ դատավարական ավելի խիստ սահմանափակումների գործադրումն անհրաժեշտություն է:
Տվյալ դեպքում, Նարեկ Արտակի Ավետիսյանին մեղսագրվող արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, մեղադրյալին վերագրվող հանցագործության կատարման եղանակի, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանի ու արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը բնութագրող այլ հանգամանքների համատեքստում պատշաճ ուշադրության արժանացնելով դրանում մեղադրյալի շարունակական վարքագիծը և հաշվի առնելով, որ վերջինիս անձը բնութագրող՝ գործում առկա և դատական նիստում ներկայացված տվյալները, և՛ որպես նրա օրինական վարքագիծն ապահովող հանգամանքները, և՛ որպես նրա ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը հակակշռող գործոնները, բավարար չեն գործի պատշաճ քննության ապահովման հանրային շահի և մեղադրյալի անձնական ազատության միջև արդարացի հավասարակշռությունը հաստատելու համար Դատարանը գտնում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցներով հնարավոր չէ ապահովել մեղադրյալ Նարեկ Արտակի Ավետիսյանի անձնական ազատության իրավունքի և վերջինիս մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը: Դատարանը, համակողմանի գնահատման ենթարկելով այն, որ առկա է վերջինիս կողմից գործի քննությանը խոչընդոտելու արդիական հավանականություն, գտնում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները չեն կարող լինել արդյունավետ իրավական ներգործության միջոցներ, որոնք կարող են նրան կաշկանդել և զսպել՝ դրսևորելու ոչ պատշաճ վարքագիծ և չեզոքացնել նաև նրա օրինական վարքագծին խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքներն ու ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը:
Այսպիսով՝ դատարանի գնահատմամբ և ներքին համոզմամբ մեղադրյալ Նարեկ Արտակի Ավետիսյանի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը թույլատրելի ճանաչելը չի կարող գործուն երաշխիք հանդիսանալ: Գործի նյութերում առկա փաստական հանգամանքները Դատարանին իրական հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություն անել մեղադրյալի անձի, վերջինիս հետագա վարքագծի և նրա ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու՝ բավարար հիմքերի առկայության մասին:
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննարկելիս հաշվի է առնում վերջինիս օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները, այդ թվում նաև՝ վերջինիս անձը բնութագրող՝ գործում առկա և դատական նիստում ներկայացված տվյալները, ինչպես նաև մեղսագրվող արարքների բնույթը և վտանգավորության աստիճանը, և հատկապես այն, որ դատավարության ներկայիս փուլում մեղադրյալ Նարեկ Արտակի Ավետիսյանի կողմից ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հավանականության աստիճանը դեռևս բարձր է, իսկ նշված հանգամանքների համատեքստում, Դատարանի համոզմամբ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքը պիտանի և անհրաժեշտ է Օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված նպատակներին հասնելու համար, քանի որ միայն նշված խափանման միջոցը կարող է արդյունավետ կերպով չեզոքացնել վերջինիս օրինական վարքագծին խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքներն ու ենթադրյալ ոչ պատշաճ վարքագծի բացասական հետևանքները: Ավելին՝ Դատարանը գտնում է, որ ամենախիստ խափանման միջոց հանդիսացող կալանավորման՝ որպես դատավարական բացառիկ միջոցի (ultima ratio) կիրառումը սույն դեպքում անհրաժեշտություն է և մեղադրյալ Նարեկ Արտակի Ավետիսյանի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր չէ ապահովել քրեադատավարական ներգործության այլ միջոցներով:
Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ խափանման միջոցի գործողության ընթացքում չեն փոխվել կամ վերացել դրա իրավաչափության պայմանները, մեղադրյալ Նարեկ Արտակի Ավետիսյանի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները հիմնված են գործի նյութերից բխող ողջամիտ ենթադրությունների վրա, հետևաբար՝ կիրառված խափանման միջոց կալանավորումը գործի քննության տվյալ փուլում ենթակա չէ վերացման կամ փոփոխման, քանի որ առկա են այն երկարաձգելու անհրաժեշտության վերաբերյալ բավարար ապացույցների համակցություն, այլ կերպ՝ առկա են շարունակական կալանքն արդարացնող «համարժեք և բավարար» հիմնավորումներ, ուստի՝ Դատարանը գալիս է եզրահանգման, որ Նարեկ Արտակի Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով: (…)»։
Հիմքում ունենալով վերոնշյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական վարույթով հետազոտվել են որոշման կայացման պահին գրավոր ապացույցների մի մասը, որպիսի պայմաններում՝ Դատարանը, հաշվի առնելով նաև նախորդ դատական ակտում քննարկվող հանգամանքի վերաբերյալ տեղ գտած հետևությունները, գտնում է, որ դեռևս չի վերացել մեղադրյալի կողմից իր վրա Օրենսգրքով դրված պարտականությունները կատարելու, ներառյալ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտությունը կանխելու նպատակի ապահովման տեսանկյունից անձի ազատության իրավունքի իրավաչափ սահմանափակման անհրաժեշտությունը։ Այլ կերպ՝ քրեական վարույթի քննությանն ապօրինի ազդեցություն գործադրելու հիմքն իրականացվելիության հավանականության տեսանկյունից չի նվազել այն աստիճան, որ Դատարանին թույլ տա հիմնավորված հետևության հանգելու՝ այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ դրանց համակցության կիրառման հնարավորության և իրավաչափության մասին։ Դատարանի հետևությունը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ որոշման կայացման պահին գրավոր ապացույցների մի մասի հետազոտումը՝ Դատարանի նախորդ որոշմամբ տեղ գտած հետևությունների հաշվառմամբ, չեն կարող վկայել քրեական վարույթի քննությանն ապօրինի ազդեցություն գործադրելու հավանականության այն աստիճան նվազման մասին, որը թույլ կտա քննարկվող մտավախությունը համարել փարատված։ Դատարանը հատկանշական է համարում այն հանգամանքը, որ դեռևս չեն հարցաքննվել քրեական գործով տուժողը և թվով 16 վկաները (ընդ որում՝ վկաներից երկուսի նկատմամբ կիրառված է հատուկ պաշտպանության միջոց), որպիսի փաստի առկայությունը դեռևս վկայում է ապօրինի ազդեցություն գործադրելու բարձր հավանականության մասին։
Այլ կերպ, Դատարանը, կրկնելով նախորդ որոշմամբ տեղ գտած դիրքորոշումը, փաստում է, որ թեպետ քրեական վարույթին խոչընդոտելու հիմքը քննության տարբեր փուլերն ավարտելուն զուգահեռ աստիճանաբար կորցնում է իր կշիռը, այդուհանդերձ՝ հաշվի առնելով ներկայացված հանգամանքները, պետք է փաստել, որ մեղադրյալ Նարեկ Արտակի Ավետիսյանի կողմից իր վրա Օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելու, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ռիսկն օբյեկտիվորեն այն աստիճան չի նվազել, որ հնարավոր լինի գալ ողջամիտ հետևության, որ վերջինս իրապես կդրսևորի պատշաճ վարքագիծ և չի խոչընդոտի քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը: Դատարանը գտնում է, որ դատական քննության ներկայիս փուլում մեղադրյալ Նարեկ Արտակի Ավետիսյանի կողմից իր վրա Օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելու, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ռիսկը դեռևս շարունակում է արդիական մնալ և համահունչ լինել վերջինիս ազատությունը սահմանափակելու իրավաչափ նպատակին։
Նման պայմաններում՝ Դատարանը կրկին փաստում է, որ մեղադրյալ Նարեկ Արտակի Ավետիսյանի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու նպատակով խափանման միջոց կալանքին նախապատվություն տալուց հետո ի հայտ եկած նոր հանգամանքը (որոշման կայացման պահին գրավոր ապացույցների մի մասը հետազոտելը) իր որակական հատկանիշով ինքնին կամ գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն չի տալիս հիմնավորված ենթադրություն անել քրեադատավարական ներգործության ավելի մեղմ միջոցով վերջինիս պատշաճ վարքագիծն ապահովելու հնարավորության մասին։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է նաև, որ մեղադրյալին կալանքի տակ պահելով հաստատվում է հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքների միջև արդարացի հավասարակշռություն, ինչը բխում է մեղադրյալի՝ ազատությունից զրկելու հետ կապված կիրառվող միջոցի և հետապնդվող նպատակների միջև համամասնության ողջամիտ հարաբերակցության անհրաժեշտությունից: Միաժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում առկա է հասարակական շահ, համապատասխան և բավարար պատճառ, որը, հաշվի առնելով անմեղության կանխավարկածը, արդարացնում է նահանջն անձի ազատության իրավունքի հարգանքից:
Այսպիսով՝ Դատարանը փաստում է, որ խափանման միջոցի գործողության ընթացքում այն աստիճան չեն փոխվել կամ վերացել դրա իրավաչափության պայմանները, որոնք կվկայեին այն մասին, որ մեղադրյալ Նարեկ Արտակի Ավետիսյանի կալանքի իրավաչափության և անհրաժեշտության մասին հետևությունները հիմնավոր չեն, հետևաբար՝ կիրառված խափանման միջոց կալանքը տվյալ փուլում ենթակա չէ վերացման կամ փոփոխման, քանի որ առկա է այն անփոփոխ թողնելու անհրաժեշտության վերաբերյալ բավարար ապացույցների համակցություն, այլ կերպ՝ առկա են շարունակական կալանքն արդարացնող «համարժեք և բավարար» հիմնավորումներ, ուստի՝ Դատարանը գալիս է եզրահանգման, որ մեղադրյալ Նարեկ Արտակի Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի փոխարեն այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառելու մասին միջնորդությունը ենթակա է մերժման:/.../»:

3. Հատուկ վերանայման բողոքների հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.

Պաշտպան Է.Ալեքսանյանը հատուկ վերանայման բողոքում վերաբերելի իրավանորմերի և նախադեպային որոշումների վկայակոչմամբ մասնավորապես նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտն օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, այն կայացվել է ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ, Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ, 288-րդ և 362-րդ հոդվածներով պահանջների խախտմամբ, ուստի Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտում, որն ազդել է գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, որի պարագայում կայացված դատական ակտը ենթակա է բեկանման։ Վերը նշված իրավակարգավորումների լույսի ներքո, հարկ է արձանագրել, որ Դատարանն անդրադառնալով կալանքի հիմքերի հարցին իր որոշման մեջ նշել է դրանցից մեկի գոյությունը՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելը։ Նարեկ Ավետիսյանի կողմից քննությանը խոչընդոտելու ռիսկը չի գտնվում այնչափ բարձր մակարդակում, որը հնարավոր կլինի չեզոքացնել բացառապես կալանք խափանման միջոցի շնորհիվ, և կարծում են, որ այլընտրանքային խափանման միջոցներ՝ տնային կալանքը, գրավը՝ 15․000․000 ՀՀ դրամի չափով և բացակայելու արգելքն ի զորու են ապահովել Նարեկ Ավետիսյանի պատշաճ վարքագիծը քննության ընթացքում։ Կարծում են անհերքելի է այն, որ բոլոր դեպքերում պետք է պահպանվի անձին կալանքի տակ պահելու և հետապնդվող նպատակների միջև համամասնության ողջամիտ հարաբերակցության անհրաժեշտությունը: Հակառակ պարագայում կխախտվի հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքների միջև արդարացի հավասարակշռությունն, ինչն էլ իր հերթին կարող է հանգեցնել անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքի անհարկի սահմանափակման: Նախնական կալանավորումն ինքնին ենթադրում է մարդու իրավունքների առավել մեծ սահմանափակում, ինչն էլ պահանջում է հակակշիռ հանրային շահի առավել մեծ հիմնավորվածության պահանջ։ Յուրաքանչյուր դեպքում անձի ազատության իրավունքի սահմանափակման հարցը քննարկելուց որպես ելակետ պետք է ընդունվեն խափանման միջոցի նպատակների նվաճման հանգամանքը, և եթե կալանավորման կիրառմամբ հիշյալ նպատակին հասնելը հնարավոր չէ, ապա այն պետք է չկիրառվի, հակառակ դեպքում կխախտվի անձի իրավունքների սահմանափակման և դրա արդյունքում հետապնդվող նպատակի միջև անհրաժեշտ համաչափությունը, որի արդյունքում կալանավորումը, ի խախտումն միջազգային չափանիշներով և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածով ամրագրված իմպերատիվ պահանջների, կվերածվի պարզապես պատժիչ միջոցի կամ կհետապնդի պատժիչ նպատակներ: Հենց այդ պատճառով էլ խափանման միջոց կալանավորում կիրառելուց կամ անձին շարունակական կալանքի տակ պահելուց առաջ պետք է պատշաճ քննարկման առարկա դարձնել դրա դեմ կամ կողմ բոլոր փաստարկները որոշելու համար, թե առկա է արդյոք անձի ազատության իրավունքի սահմանափակման աներկբա անհրաժեշտությունը՝ ավելի բարձր նշանակության բարիքի, այն է՝ հանրային շահի պաշտպանության տեսանկյունից՝ ապահովելով հանրային և մասնավոր շահերի ողջամիտ հավասարակշռությունը, անձի ազատության սահմանափակման հիմնավորվածությունը, որն անկախ անմեղության կանխավարկածից, գերակայում է ազատության իրավունքի նկատմամբ և միայն դրանից հետո վերջնական եզրահանգում անել կալանավորման կիրառման կամ հետագա կալանքի տակ պահելու աներկբա անհրաժեշտության մասին: Քրեական դատավարության տեսությունից հայտնի է, որ անձի անձնական ազատության իրավունքին կալանքի ձևով առավել ինտենսիվ միջամտության ողջ նպատակը դա մեղադրյալին ժամանակավորապես հասարակությունից մեկուսացումն է, որպեսզի հնարավոր լինի հասնել քրեական դատավարության խնդիրների, ինչպես նաև խափանման միջոցի նպատակների արդյունավետ նվաճմանը, այն է՝ թույլ չտալ մեղադրյալի հնարավոր ոչ պատշաճ վարքագծի դրսևորման հավանականությունը, որը կարող է էականորեն ներազդել ապացուցման գործընթացին։ Ուստի նշվածի պայմաններում այս կամ այն հանգամանքը, որպես մեղադրյալի հնարավոր ոչ պատշաճ վարքագծի դրսևորման կանխման մեխանիզմ դիտարկելուց առաջ, պետք է գնահատել դրա կշիռը և մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ ներազդման իրատեսական լինելը։ Վստահ են, որ Դատարանը քաջատեղյակ է, որ ազատության իրավունքի նկատմամբ քաղաքակիրթ հասարակությունում հաստատված հարգանքը և անմեղության կանխավարկածը պահանջում են, որ մինչդատական վարույթում կալանքը չհանդիսանա անձի պատշաճ վարքագծի ապահովման նպատակով կիրառվող միակ խափանման միջոցը և երբ թույլ են տալիս գործի փաստական հանգամանքները և մեղադրյալի անձնական հատկանիշները, ընտանեկան դրությունը, ապա հնարավոր լինի այն փոխարինել առավել մեղմ տեսակի խափանման միջոցով, որպիսին օրենսդրությունը նախատեսել է տնային կալանքը, գրավը և այլն: Քրեական դատավարության տեսությունից հայտնի է, որ գրավը յուրատեսակ գործարք է մեղադրյալի և պետության միջև այն մասին, որ պետությունը, հաշվի առնելով գործի փաստական հանգամանքները և մեղադրյալի համապատասխան հատկանիշները, նրան վստահելով, ընդառաջում է և անգամ կալանավորման հիմքերի առկայության պարագայում չի սահմանափակում վերջինիս ազատությունը՝ պայմանով, որ մեղադրյալն իր հերթին պետք է կատարի իր պարտականությունները, ներկայանա վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով և չխոչընդոտի գործի քննությանը: Իսկ ինչ վերաբերում է տնային կալանքին, ապա այն զբաղեցնում է այլընտրանքային խափանման միջոցների զանգվածում ամենախիստ դիրքը, քանզի ևս ենթադրում է անձի ազատության իրավունքի սահմանափակում։ Ընդ որում՝ պետք է նկատել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրությունը 20 տարուց ավել չի ունեցել նման այլընտրանքային խափանման միջոցների ընդլայնված զանգված և Հայաստանի Հանրապետության իրավական համակարգը վերջին տարիներին ընտրեց ճիշտ ճանապարհ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրության մեջ նախատեսելով ավելի մեղմ տեսակի խափանման միջոցների ավելի մեծ զանգված, որոնց թվում հատուկ դեր ունի տնային կալանքը, որի նախատեսման հիմնական նպատակը կայացել է նրանում, որ ՀՀ-ում վերանա խափանման միջոց՝ կալանքի շուրջ ստեղծված այն կարծիքը, որ այն օգտագործվում է որպես պատժիչ գործիք։ Դատարանը որոշում կայացնելիս ուշադրության չի արժանացրել նաև այն հանգամանքը, որ խոսք է գնում մի մեղադրյալի մասին, ով նախկինում դատապարտված և որևէ այլ ձևով արատավորված չի եղել, ով կրիմինալոգիայի տեսանկյունից չի հանդիսանում հանցավոր տեսակ, ով բնութագրվում է բացառապես դրական տեսանկյունից, ով չունի քրեական անցյալ, ով ունի հաշվառման և փաստացի բնակության վայր, ընտանիք, աշխատանք։ Հետևաբար գտնում են, որ վերոհիշյալ բոլոր հանգամանքները մեղադրյալ Նարեկ Ավետիսյանի պատշաճ վարքագիծն ապահովվող գործոններն են, որոնք կարող են վերջինիս անձի նկատմամբ վստահություն ներշնչել, այդ կերպ հնարավորություն ընձեռելով գտնվել ևս ազատության իրավունքը սահմանափակող, այն է՝ տնային կալանքի ռեժիմի մեջ։ Իսկ եթե Դատարանը հիշյալ գործոնները ուշադրության արժանացներ, ապա իրավական ողջամտությունը հուշում է, որ տվյալ դեպքում Դատարանը էլ ավելի պետք է առաջնորդվեր նվազագույնի սկզբունքով և Նարեկ Ավետիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը փոխեր և թույլատրելի համարեր այլընտրանքային խափանման միջոցներ՝ տնային կալանքի, գրավի՝ 15․000․000 ՀՀ դրամի չափով, և բացակայելու արգելքի համակցությունը։ Ամփոփելով վերոգրյալը, գտնում են, որ առկա չէ մի այնպիսի բառացիկ և գերակա շահ, որը կարող է արդարացնել Նարեկ Ավետիսյանին կալանքի տակ պահելը, և վստահ են, որ վերջինիս նկատմամբ ավելի մեղմ տեսակի խափանման միջոցների, մասնավորապես տնային կալանքի, գրավի և բացակայելու արգելքի կիրառումը կարող է ապահովել նշված հարկադրանքի միջոցի նպատակները։
Ելնելով վերոգրյալից, պաշտպան Է.Ալեքսանյանը Վերաքննիչ դատարանից խնդրել է.
«Սույն բողոքը բավարարել, Առաջին ատյանի դատարանի՝ 27․08․2025թվականի դատական ակտը բեկանել և Նարեկ Ավետիսյանին արգելանքից ազատ արձակել, կամ Նարեկ Ավետիսյանի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների՝ տնային կալանքի, գրավի՝ մինչև՝ 15․000․000 ՀՀ դրամ և բացակայելու արգելքի կիրառումը ճանաչել թույլատրելի։»:

Պաշտպան Գ.Մարտիրոսյանը հատուկ վերանայման բողոքում գործի դատավարական նախապատմության, վերաբերելի իրավանորմերի և նախադեպային որոշումների վկայակոչմամբ մասնավորապես նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները չեն բխում գործով ձեռք բերված փաստական տվյալներից, այն չհիմնավորված և չպատճառաբանված է, ուստի ենթական է բեկանման: Նշանակված դատական նիստերից շուրջ 40%-ը տեղի չի ունեցել, այսպես՝ մինչ միջնորդություն ներկայացնելու պահը նշանակված 13 դատական նիստերից չի կայացել 5-ը, որից 1 անգամ՝ մեղադրյալին չեն ուղեկցել դատարան, 2 անգամ դատախազի պատճառով՝ արձակուրդում լինելու և առողջական խնդիրների պատճառաբանությամբ, 1 անգամ տուժողի չներկայանալու համար և 1 անգամ դատավոր Գագիկ Պողոսյանի անաշխատունակության պատճառով։ Վերը նշվածից ակնհայտ է դառնում, որ երրորդ չեզոք դիտորդի մոտ տպավորություն կարող է ստեղծվել, որ գործը չի քննվում պատշաճ ջանասիրությամբ և դատարանի կողմից դատական նիստերի չկայացման և ուշ նշանակման, ինչպես նաև դատախազի՝ դատական նիստերին չներկայանալը նույնպես նպաստում է դրան, քանի որ նույնիսկ մեկ դատական նիստի չկայանալը ծայրահեղ բացասաբար է անդրադառնում մեղադրյալի ՄԻԵԿ-ով, ՀՀ Սահմանադրությամբ, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով երաշխավորված ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքի և արդար դատաքննության իրավունքի ապահովման վրա, քանի որ դրա արդյունքում ամեն անգամ մոտ երկու ամիս դատական նիստ տեղի չի ունենում և մեղադրյալի շարունակական կալանքը, ըստ էության, կիրառվում է որպես քողարկված քրեական պատիժ։ Գտնում է, որ սույն գործով դատավարության ընթացքում պատշաճ ջանասիրություն ապահովելը բխում է իրավունքի գերակայության սկզբունքից, ՄԻԵԿ 5 և 6-րդ հոդվածներից, ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ, 63-րդ և 66-րդ հոդվածներից, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 24-րդ հոդվածի 1-ին և 3-րդ մասերի, 118-րդ հոդվածի 4-րդ և 5-րդ մասերի պահանջներից։ Մարդու անձնական ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքը կյանքի և ազատության բնական իրավունքներից ածանցված, պետության կողմից ճանաչված, նրա ֆիզիկական ազատությունն արտահայտող հնարավորություններն են: Հիշյալ իրավունքի ինչպես ներպետական, այնպես էլ միջազգային իրավական հիմքերի վերլուծությունը վկայում է դրա առանցքային նշանակության մասին: Դատարանին հայտնում է, որ դեպքից արդեն անցել է շուրջ 1 տարի և 2 ամիս, իսկ այդ ընթացքում՝ հենց ենթադրյալ դեպքի պահից մոտ 15օր Նարեկ Ավետիսյանը գտնվել է ազատության մեջ, և եթե ցանկություն ունենար խոչընդոտել գործի քննությանը, այդ թվում՝ միջամտել ապացուցման գործընթացին անօրինական ազդեցություն գործադրել գործով անցնող մյուս անձանց վրա, ապա կկատարեր նման անօրինական գործողություններ, ինչի մասին էլ տեղեկացված կլիներ վարույթն իրականացնող մարմինը և այդ փաստական տվյալները կներկայացվեին Դատարանին: Ավելին, ինչպես հայտնի է գործի նյութերից, դեպքից հետո Նարեկ Ավետիսյանը ձերբակալվել է իր աշխատանքի վայրից, այսինքն, ենթադրյալ դեպքից հետո նա փախուստի դիմած չի եղել և կատարել է իր առօրյա աշխատանքը, որից հետո ձերբակալությունը ճանաչվել է ոչ իրավաչափ և մինչև վերջինիս կրկին ձերբակալվելը և կալանավորվելը, մոտ 15 օր, գտնվել է ազատության մեջ՝ իմանալով, որ իր նկատմամբ իրականացվում է քրեական հետապնդում և, նույնիսկ կալանավորվելուց օրեր առաջ վերջինս՝ 29․06․2024թ-ին գնացել է Վրաստան և 30․06․2024թվականին վերադարձել է, որից հետո՝ 01.07.2025թ-ին կալանավորվել է։ Այս փաստը ևս մեկ անգամ վկայում է այն մասին, որ եթե մեղադրյալ Նարեկ Ավետիսյանը իրապես ցանկանար խուսափել քննությունից կամ խոչընդոտեր դրան, ապա վերջինս ուներ դրա բոլոր հնարավորությունները, սակայն նա երբևե չի խուսափել քննությունից և որևէ խոչընդոտ չի առաջացրել՝ կապված իր պարտականությունների կատարման հետ։ Այսպիսով, կարող ենք արձանագրել, որ դատարանը բողոքարկվող որոշման մեջ կալանավորման հիմքերի առկայության մասով բավարարվել է միայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված՝ կալանավորման հիմքերի օրենսդրական ձևակերպումների պարզ շարադրանքով ու դրանց առկայությունը չեն պատճառաբանել փաստական հանգամանքների հիման վրա կատարված ողջամիտ ենթադրություններով: Մինչդեռ, այդպիսի հետևություններն ու ողջամիտ ենթադրությունները պետք է հիմնավորված լինեն գործի փաստական տվյալներով, որպիսի պայմաններում միայն անձին ՀՀ Սահմանադրությամբ երաշխավորված հիմնարար իրավունքից՝ ազատությունից զրկելը կարող է համարվել իրավաչափ: Կարծում է, որ քննության տվյալ փուլում էականորեն նվազել է մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը, ինչը մեծապես պայմանավորված է նրանով, որ արդեն կալանքը չի կարող համարվել առավել պիտանի խափանման միջոց, քանի որ ենթադրյալ դեպքը տեղի է ունեցել շուրջ 1տարի 2ամիս առաջ՝ 2024թ. հունիսի 9-ին, ավարտվել է վարույթի նախաքննությունը և գործը քննվում է դատարանում արդեն մոտ 10 ամիս և չի ապահովվում պատշաճ ջանասիրություն, իսկ այդ ընթացքում մեղադրյալը շուրջ 14 ամիս շարունակում է գտնվել կալանքի տակ։ Անդրադառնալով առավել մեղմ խափանման միջոցների կիրառմանը, կարծում է, Դատարանը կարող է իր մտավախությունները չեզոքացնել առավել մեղմ այլընտրանքային խափանման միջոցների՝ վարչական հսկողության, գրավի, բացակայելու արգելքի կամ դրանց համակցված կիրառմամբ, որը կապահովի մեղադրյալի օրինական վարքագիծը: Հիշյալ դիրքորոշումը հիմնված է նաև այն պատճառաբանության վրա, որ վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այն է՝ չպետք է ընտրի ավելի խիստ խափանման միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը, իսկ քննարկվող դեպքում գտնում եմ, որ սույն գործում առկա նյութերի ուսումնասիրության արդյունքում դատարանը կարող է գալ այն հետևության, որ մեղադրյալ Նարեկ Ավետիսյանի օրինական վարքագիծը, այդ թվում իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով դրված քրեական վարույթին չխոչընդոտելու և ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու հետ կապված պարտականությունների կատարումը հնարավոր է ապահովել կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոցների, տվյալ դեպքում` տնային կալանքի, վարչական հսկողության, գրավի, բացակայելու արգելքի կամ դրանց համակցված կիրառմամբ, որոնք, որպես բավարար, պիտանի և ողջամիտ միջոցներ, կարող են հաղթահարել նրա կողմից հնարավոր ոչ օրինական վարքագիծ դրսևորելու վերաբերյալ մտավախությունները և դրանք առավել պիտանի են հետապնդվող նպատակին հասնելու համար։ Հետևաբար, եթե Դատարանը կարծում է, որ առկա են որոշակի ռիսկեր գործին խոչընդոտելու, ապա դատարանը կարող է մեղադրյալ Նարեկ Ավետիսյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելով տնային կալանք կամ վարչական հսկողությունը և/կամ գրավը, բացակայելու արգելքը կամ դրանց համակցությունը: Հավելում է նաև, որ մեղադյալ Նարեկ Ավետիսյանի անձը հայտնի է, նա ունի մշտական բնակության վայր, չի խուսափել կամ թաքնվել քննությունից, ունի նորաստեղծ ընտանիք, մշտական աշխատանք, բնութագրվում է դրական, սովորում է Հայաստանի ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի պետական ինստիտուտի 4-րդ կուրսում/սակայն, սույն գործի հետևանքով 18 ակադեմիական պարտք ունենալու պատճառով հեռացվել է համալսարանից/, որի վերաբերյալ համապատասխան տեղեկանքը ներկայացվել է Դատարանին, ունի բազմաթիվ պատվոգրեր, դիպլոմներ, մեդալներ՝ սպորտի ոլորտում ունեցած ձեռքբերումների, ինչպես նաև ՀՀ ՊՆ 56416 զորամասի մարտական դիրքերում ինժեներական աշխատանքներում իր ներդրումն ունենալու համար, իսկ անազատության հետ կապված խափանման միջոցը խաթարում է վերջինիս ընտանեկան կյանքը, առողջությունը, քանի որ կալանքի ընթացքում վերջինիս մոտ առաջացել են առողջական խնդիրներ, որոնց վերաբերյալ համապատասխան բժշկական փաստաթղթերը առկա են գործի նյութերում, խոչընդոտներ են ստեղծվում վերջինիս շարունակական կրթության և աշխատանքի համար, ով աշխատում է որպես «Գեղարվեստի Կոմբինատ» ՍՊԸ-ի փոխտնօրեն։ Փաստորեն, Դատարանն իր որոշման մեջ պատշաճ չի անդրադարձել նաև այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությանը, այդ կապակցությամբ պաշտպանների միջնորդություններին, չի հիմնավորել և պատճառաբանել, թե ինչու նվազագույնի սկզբունքից ելնելով առավել մեղմ խափանման միջոցները հնարավոր չէ կիրառել տվյալ դեպքում և ինչու դրանք ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը նախաքննության ընթացքում: Վերլուծելով վերը նշվածը գտնում է, որ վարույթի հանրային մասնակիցների վարքագծի վերը նշված փոփոխությունները էական են և իրենց որակական հատկանիշներով փոխում են մեղադրյալի նկատմամբ կալանքի ձևով կիրառված խափանման միջոցի իրավաչափության պայմանները՝ նվազեցնելով մեղադրյալի ոչ օրինական վարքագծի ռիսկերը, սակայն դատարանը հաշվի չի առել պաշտպանների կողմից վերը նշված էական հանգամանքները, ավելին՝ կայացված որոշմամբ առհասարակ չի անդրադարձել պաշտպանների կողմից բարձրացված հարցերին, որևէ կերպ չի հերքել դրանք, բացի դրանից, կայացրած որոշմամբ անտեսվել է նաև Սահմանադրական դատարանի կողմից 30․07․2025թվականի թիվ ՍԴՈ-1792 որոշմամբ նախատեսված վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրության հարցին անդրադառնալը՝ այսինքն կայացրել է չհիմնավորված և չպատճառաբանված դատական ակտ, ուստի այն ենթակա է ամբողջությամբ բեկանման և փոփոխման: Հետևաբար՝ առաջնորդվելով անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցի ընտրության նվազագույնի սկզբունքով, գտնում են, որ տվյալ դեպքում մեղադրյալի օրինական վարքագիծը հնարավոր է ապահովել կալանքից առավել մեղմ այլընտրանքային խափանման միջոցների՝ տնային կալանքի կամ վարչական հսկողության, գրավի և բացակայելու արգելքի համակցված կիրառմամբ.
Ելնելով վերոգրյալից, պաշտպան Գ.Մարտիրոսյանը Վերաքննիչ դատարանից խնդրել է.
«Ամբողջությամբ բեկանել՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 2025թվականի օգոստոսի 27-ին թիվ ԵԴ1/3483/01/24 քրեական գործով կայացված մեղադրյալ Նարեկ Արտակի Ավետիսյանի պաշտպաններ Գ․Մարտիրոսյանի, Է․Ալեքսանյանի և Ա․Ստեփանյանի միջնորդությունները՝ մեղադրյալ Նարեկ Արտակի Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի փոխարեն այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցություն կիրառելը մերժելու մասին որոշումը՝ կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ, այն է՝ մեղադրյալ Նարեկ Արտակի Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել տնային կալանք կամ վարչական հսկողությունը կամ մինչև 10 միլիոն ՀՀ դրամ գրավ կամ բացակայելու արգելք կամ դրանց համակցությունը։»:

4. Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները.

Վարույթի մասնակիցները բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ներկայացրել։

5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի համաձայն`
3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա:
Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի կիրառմամբ՝ բողոքների հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական վերանայման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված նյութերը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն հատուկ վերանայման բողոքների քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին, թե հիմնավորված են արդյոք Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով.
գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…):
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…)
4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…) :
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։
2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են`
1) տնային կալանքը.
2) վարչական հսկողությունը.
3) գրավը.
4) պաշտոնավարման կասեցումը.
5) բացակայելու արգելքը.
6) երաշխավորությունը.
7) դաստիարակչական հսկողությունը.
8) զինվորական հսկողությունը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով, որի համաձայն՝
1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: (...):
Միևնույն ժամանակ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին:
2. Մինչդատական վարույթում դատարանի կիրառած խափանման միջոցը կարող է փոխել կամ վերացնել հսկող դատախազը, իսկ հսկող դատախազի համաձայնությամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ քննիչը՝ հսկող դատախազի համաձայնությամբ:
3. Եթե մեղադրյալը խախտում է իր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն անհրաժեշտության դեպքում իր իրավասության սահմաններում միջոցներ է ձեռնարկում այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կիրառելու համար:
4. Խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումն անհապաղ հանձնվում է խափանման միջոցի կիրառումն ապահովող մարմնին կամ պաշտոնատար անձին, իսկ դրա պատճենը` այն անձին, որի նկատմամբ կիրառվում է խափանման միջոցը: Խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին քննիչի որոշման պատճենը հանձնվում է նաև հսկող դատախազին:
5. Եթե խափանման միջոցի կիրառման վերաբերյալ բողոքի քննարկման արդյունքով կիրառված խափանման միջոցը վերացվել է, ապա այդ կամ այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կարող է կիրառվել նույն վարույթով միայն նոր հանգամանքի առկայության դեպքում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…)
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։
5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը:
6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝
2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝
1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով.
2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ.
3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին.
4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին.
5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին:
Վերաքննիչ դատարանն անդրադառնալով հիմնավոր կասկածին, անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ Նարեկ Հարությունյանի գործով 30.03.2016թվականի թիվ ԵԱՆԴ/0081/01/14 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ առաջին ատյանի դատարանի կողմից անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումների կայացումը և վերջիններիս` վերաքննության կարգով վերանայումը իրականացվում են տարբեր դատավարական գործառույթների շրջանակներում։ Անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշումը կայացվում է գործի ըստ էության քննության շրջանակներում, իսկ վերաքննիչ դատարանի կողմից նշված ակտերի վերանայումը` ստորադաս դատարանի որոշումների ստուգման և վերանայման վերադաս դատական ատյանի գործառույթի շրջանակներում։ Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից։ Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը։ Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանների լայն մեկնաբանումը կհանգեցնի կոնկրետ գործով արդարադատություն իրականացնող առաջին ատյանի դատարանի գործունեությանն անհարկի միջամտության և կվտանգի դատավորի ներքին անկախությունը։
Հիմք ընդունելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումը և նկատի ունենալով, որ Նարեկ Ավետիսյանի վերաբերյալ քրեական գործն ըստ էության քննելու համար ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան՝ Վերաքննիչ դատարանն այլևս առարկայազուրկ է համարում անդրադառնալ հիմնավոր կասկածին:
Դատական ակտ կայացնելիս որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի՝ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքն անփոփոխ թողնելու մասին որոշման օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման առանձնահատկություններին անդրադառնալով՝ Վճռաբեկ դատարանը Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի վերաբերյալ քրեական գործով 26.05.2020թվականի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 որոշման մեջ արձանագրել է, որ. « /.../ Որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ /…/»։
Վահագն Պողոսյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արձանագրել այն մասին, որ. «/…/ Մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս, ինչպես նաև գրավի թույլատրելիության հարցը լուծելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը /…/» /ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 15.02.2013թվականի թիվ ԿԴ1/0062/06/12 որոշում/:
Տիգրան Պետրոսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 15.11.2017թվականի թիվ ԵԿԴ/0084/06/16որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «/…/ Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։/…/»:
Վերոգրյալ իրավական վերլուծությունների և հատուկ վերանայման բողոքների հիմքերի, հիմնավորումների շրջանակներում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և այն համադրելով մեղադրյալ Նարեկ Ավետիսյանին մեղսագրվող արարքի բնույթի ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, վերջինիս անձը և վարքագիծը բնութագրող և գործի նյութերից բխող այլ տվյալների հետ՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Նարեկ Ավետիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումն անփոփոխ թողնելով, դատական սխալ թույլ չի տվել, իսկ բողոքաբերները ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա հիմնված փաստարկներով չեն հիմնավորել, որ կալանավորումից զատ որևէ այլ խափանման միջոց կարող է ապահովել արդյունավետ իրավական ներգործություն՝ մեղադրյալ Նարեկ Ավետիսյանի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը չեզոքացնելու համար։ Մասնավորապես Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որպեսզի Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանը զերծ մնա Առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը սահմանափակելուց և Առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա բացասական ազդեցություն գործադրելուց, բողոքաբերների կողմից պետք է ներկայացվեն այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք թույլ կտան գալ հիմնավոր հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ակնհայտ անտեսվել են մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու հարցը լուծելիս գնահատման ենթակա հանգամանքները։ Մինչդեռ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի և ներկայացված հատու վերանայման բողոքների ուսումնասիրությունից հետևում է, որ խափանման միջոցի հարցը լուծելիս Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ գնահատման է ենթարկել մեղադրյալ Նարեկ Ավետիսյանի կողմից դատարանում գործի քննության ընթացքում ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հնարավոր ռիսկերը, իսկ հակառակի մասին բողոքաբերների պնդումները հիմնված չեն ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա։ Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև այն հանգամանքը, որ վիճարկվող որոշումը կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը հանդես է եկել որպես վարույթն իրականացնող մարմին։
Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում ընդգծել, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Վերաքննիչ դատարանը նաև արձանագրում է, որ անընդունելի է խափանման միջոցի հիմքերը հաստատող կանխատեսական դատողությունները նույնացնել արդեն իսկ կատարված արարքի հետ, մինչդեռ խափանման միջոցի հիմքերի համատեքստում այդ հնարավոր արարքը կատարելու վերաբերյալ ենթադրությունն ունի միայն ապագային վերաբերող կանխատեսական բնույթ և չի անցնում ողջամիտ կասկածի շեմը: Այլ կերպ ասած՝ դատարանը խափանման միջոցի հիմքերին անդրադառնալիս գնահատման է ենթարկում միայն այդ արարքների կատարման հնարավորության ռիսկը և ոչ թե կատարած կամ չկատարած լինելու վերաբերյալ հաստատված փաստերը:
Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նաև արձանագրել, որ տվյալ դեպքում Նարեկ Ավետիսյանին մեղսագրվում է մարդու դեմ ուղղված դիտավորությամբ ծանր հանցանքի ենթադրյալ կատարում, որի համար նախատեսված է միայն ազատազրկման ձևով պատիժ՝ 5-10 տարի ժամկետով, դրա հետ մեկտեղ Նարեկ Ավետիսյանին վերագրվող կոնկրետ արարքի առանձնահատկությունները, բնույթը, հանրային վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալի անձը, վերջինիս մեղսագրվող արարքում նրա դերը, ենթադրաբար կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը, ինչպես նաև այն, որ ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են նախկինում արձանագրված՝ կալանքի տակ պահելու հիմքը, իսկ դատաքննությունը դեռևս շարունակվում է, և վերը նշված փաստական տվյալները իրենց ամբողջության մեջ վերլուծելով և համակցությամբ գնահատելով բավարար հիմք են տալիս ենթադրելու, որ տվյալ դեպքում առկա է մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու անհրաժեշտություն, հետևաբար Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին` փաստելով, որ դրանք հիմնավոր են և բխում են ՀՀ քրեական դատավարության պահանջներից և վարույթի քննության տվյալ փուլում կալանավորումն այն բացառիկ խափանման միջոցն է, որը կարող է գործուն երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար:
Անդրադառնալով բողոքաբերների հատուկ վերանայման բողոքներում որպես այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառելիությունը հիմնավորող հանգամանքներին՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ տվյալ դեպքում մեղադրյալ Նարեկ Ավետիսյանի անազատության մեջ պահելու տեսանկյունից հիմնավորված կալանավորման հիմքի չեզոքացման և վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից իր լիազորություններն անարգել իրականացնելն ապահովելու համար օրենքով նախատեսված երաշխիք այլընտրանքային խափանման միջոցը հանդիսանալ չի կարող, հետևաբար նման պայմաններում բողոքների փաստարկները բավարար չեն որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող և գործի լրիվ, օբյեկտիվ, բազմակողմանի և ողջամիտ ժամկետում քննության պարտավորություն կրող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար։
Վերաքննիչ դատարանը, հիմքում ունենալով Սահմանադրական դատարանի 30.07.2025 թվականի ՍԴՈ-1792 որոշմամբ արտահայտած դիրքորոշումները, հարկ է համարում անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգելուց հետո դրսևորած պատշաճ ջանասիրությանը և արձանագրել, որ սույն քրեական գործի քննության համակողմանիության, դրա բնականոն ընթացքի ապահովման և գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով օրենքով սահմանված կարգով նշանակվել են դատական նիստեր և քրեական գործի քննությունը գտնվում է ընթացիկ քննության՝ հիմնական դատալսումների փուլում։
Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ և ըստ էության կայացրել է ճիշտ դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան, հետևաբար մեղադրյալ Նարեկ Արտակի Ավետիսյանի պաշտպաններ Է.Ալեքսանյանի և Գ.Մարտիրոսյանի հատուկ վերանայման բողոքները պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը՝ թողնել անփոփոխ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 363-րդ, 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Մեղադրյալ Նարեկ Արտակի Ավետիսյանի պաշտպաններ Է.Ալեքսանյանի և Գ.Մարտիրոսյանի հատուկ վերանայման բողոքները մերժել:
Թիվ ԵԴ1/3483/01/24 քրեական գործով ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 27.08.2025թվականի որոշումը թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում։

ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ