ԵԴ1/3481/01/24





Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

16 դեկտեմբերի 2024թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (դատավոր Գ․Պողոսյան), գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Գևորգ Ռաֆիկի Մնա-ցականյանի (ծնված 1986թ. հունվարի 6-ին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, չդատված, բը-նակվում է՝ Արարատի մարզի Արարատ քաղաքի Խանջյան 30-րդ շենքի հմ. 24 բնակարան) վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական գործը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Լալա Ալեքյանը 2024թ. օգոստոսի 5-ին ՀՀ քրեական օրենս-գրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնել է թիվ 11174424 քրեական վարույթը։
Քննիչը «Հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին» 2024թ. նոյեմբերի 12-ի միջնորդությամբ թիվ 11174424 քրեական վարույթով հսկող դատախազին միջնորդել է Գևորգ Ռաֆիկի Մնացականյանի (այսուհետ՝ նաև Մեղադրյալ) նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցել հանրային քրեական հետապնդում։
Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Ռ.Գրիգորյանը (այսուհետ՝ նաև Դատախազ) 2024թ. նոյեմբերի 12-ի որոշմամբ Մեղադրյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցել է հանրային քրեա-կան հետապնդում։
2024թ. նոյեմբերի 12-ին Մեղադրյալին ներկայացվել է մեղադրանք։
Քննիչը 2024թ. նոյեմբերի 12-ի որոշմամբ Մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառել բացակայելու արգելքը։
Քննիչը 2024թ. նոյեմբերի 20-ին կազմել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․6-րդ հոդվածով նախատեսված՝ համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրա-ռելու վերաբերյալ համապատասխան արձանագրություն, որն ստորագրվել է Քննիչի, Մեղա-դրյալի և վերջինիս պաշտպանի կողմից։
Դատախազը 2024թ. նոյեմբերի 22-ին տվել է իր համաձայնությունը՝ Մեղադրյալի նը-կատմամբ համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու համար:
Դատախազը, ուսումնասիրելով մեղադրական եզրակացությամբ ստացված թիվ 11174424 քրեական վարույթի նյութերը, 2024թ. նոյեմբերի 26-ին հաստատել է մեղադրական եզրակացությունը՝ չառարկելով համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կիրառման դեմ, և հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ վարույթն ուղարկել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան:
2024թ. դեկտեմբերի 2-ի որոշմամբ Դատարանը որոշել է թիվ ԵԴ1/3481/01/24 (11174424) քրեական գործն ստանձնել վարույթ և հարուցել համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վա-րույթ՝ այն իրականացնելով գրավոր ընթացակարգով: Դատավճռի կայացման օր է նշանակվել 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ը։
Մեղադրյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով հան-րային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա. «Ներգաղթային արտո-նագիր ստանալու համար ԱՄՆ դեսպանատուն ներկայացրել է իրավաբանական նշանակու-թյուն ունեցող փաստ հավաստող կեղծ ատեստատ:
Այսպես.
Գևորգ Մնացականյանը բազմազանության արտոնագրերի ծրագրի միջոցով ԱՄՆ ներ-գաղթային արտոնագիր ստանալու նպատակով գործով չպարզված անձից ձեռք է բերել ՌԴ Մոսկվայի շրջանի Ժուկովսկ քաղաքի միջնակարգ դպրոցի 21.06.2001թ. թվագրված թիվ A № 7177223 սերիա-համարի իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող կեղծ ատեստատ, որն այլ փաստաթղթերի հետ մեկտեղ, 20.06.2024թ. ներկայացվել է ԱՄՆ դեսպա-նատուն»:

Դատարանի վերլուծությունն ու եզրահանգումը.

ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է։
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատ-ժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին։»։
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվ-րոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝
«Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտա-կանությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկե-տում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք (...)։»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ֆիզիկական անձ ենթակա է քրեական պատասխանատվության մի-այն իր կատարած հանցանքի համար։»։
Նույն օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրե-աիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվու-թյունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հան-ցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը։
(...)։»։
Նույն օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տուգանքը դրամական տուժանք է, որը նշանակվում է սույն օրենսգրքով նախատես-ված դեպքերում և չափերով:
2. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում:
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատի-կից հիսնապատիկի չափով։
(...)։
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակ-ված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելա-գույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տու-գանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը`
1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով,
2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշ-վարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով:
(...)։»։
Նույն օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝
«Ավարտված կամ չավարտված հանցագործություններով համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի դեպքում նշանակվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատաս-խան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված տուգանքի նվազագույն չափը՝ առանց լրացուցիչ պատիժ և անվտանգության միջոց նշանակելու։
«Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝
«Հայաստանի Հանրապետությունում նվազագույն ամսական աշխատավարձը սահմա-նել 75000 դրամ։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմնի կամ դրանց կազմակեր-պության, առևտրային կամ այլ կազմակերպության, անհատ ձեռնարկատիրոջ, նոտարի, աու-դիտորի կամ փաստաթուղթ կազմելու, տալու կամ դրա իսկությունը հավաստելու համար լիա-զորված այլ անձի կողմից տրվող իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող կամ իրավունք վերապահող կամ պարտականությունից կամ պատասխանատվությունից ազա-տող փաստաթուղթ կեղծելը՝ կեղծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից այն օգտա-գործելու կամ իրացնելու նպատակով, կամ այդպիսի փաստաթուղթ իրացնելը կամ նույն նպա-տակով կեղծ դրոշմ, կնիք կամ ձևաթուղթ պատրաստելը կամ իրացնելը, ինչպես նաև կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշ-խատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատա-զրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը եր-կու տարի ժամկետով:
(...)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.6-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Սույն օրենսգրքի 199-րդ հոդվածով սահմանված կարգով նախաքննությունն ավար-տելու դեպքում քննիչը, ստանալով հսկող դատախազի գրավոր համաձայնությունը, Հայաս-տանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի իմաս-տով՝ առաջին անգամ հանցանք կատարած և ոչ մեծ ծանրության հանցագործության համար մեղադրվող մեղադրյալին գրավոր ծանուցում է նաև համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու հնարավորության և իրավական հետևանքների մասին։
2. Վարույթի նյութերը մեղադրյալի ծանոթացմանը ներկայացնելիս քննիչը ճշտում է հա-մաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու վերաբերյալ վերջինիս դիրքորոշու-մը:
3. Եթե մեղադրյալը չի վիճարկում իրեն ներկայացված մեղադրանքի փաստական հիմքն ու իրավական գնահատականը և պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո կամավոր ցան-կություն է հայտնում, որ դատարանում գործի քննությունն իրականացվի համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կարգով, ապա քննիչը մեղադրյալի բանավոր միջնորդության հիման վրա կազմում է համապատասխան արձանագրություն, որը ստորագրում են նաև մե-ղադրյալը և նրա պաշտպանը: Արձանագրությունը կցվում է մեղադրական եզրակացությանը:
4. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու արձանագրություն կազմելուց առաջ քննիչն իրավասու է մեղադրյալին հարցեր տալու միջոցով հավաստիանալու, թե արդյոք մեղադրյալը գիտակցում է իր միջնորդության բնույթն ու հետևանքները:»։
Նույն օրենսգրքի 464.7-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթն իրականացվում է, եթե առկա է սույն օրենսգրքի 464.6-րդ հոդվածով սահմանված կարգով կազմված և ստորագրված արձա-նագրություն:
2. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ չի կարող իրականացվել, եթե՝
1) մեղադրյալն անչափահաս է.
2) մեղադրյալը մեղադրվում է մեկից ավելի հանցանքներ կատարելու համար.
3) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքի համար Հայաստանի Հանրապետության քրեա-կան օրենսգրքով տուգանք պատժատեսակ սահմանված չէ.
4) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքով վնաս է պատճառվել մասնավոր անձի շահե-րին.
5) գույքային հայց է հարուցվել մեղադրյալի կամ այն անձի դեմ, որի վրա կարող է գույ-քային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար.
6) սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով մեղադրական եզրակացությունը հաստա-տելիս հսկող դատախազն իրավական կամ փաստական հիմնավորմամբ առարկել է դրա դեմ՝ այդ մասին նշում կատարելով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու որոշման մեջ․
7) մեղադրյալը գրավոր հրաժարվել է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելուց․
8) խախտվել է սույն օրենսգրքի 464.6-րդ հոդվածով սահմանված կարգը:»։
Նույն օրենսգրքի 464.8-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«4. Դատարանը որոշում է կայացնում համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույ-թը դադարեցնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին, եթե, ծանոթանալով քրե-ական գործին, հանգում է հետևության, որ՝
1) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքն ակնհայտորեն կատարվել է մեղադրյալ չհանդի-սացող այլ անձի կողմից կամ նրա մասնակցությամբ.
2) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքին տրված իրավական գնահատականն ակնհայ-տորեն չի համապատասխանում մեղադրանքի փաստական հանգամանքներին.
3) առկա է սույն օրենսգրքի 464.7-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանգա-մանքներից որևէ մեկը:»։
Նույն օրենսգրքի 464.9-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի արդյունքով դատարանը գրավոր ընթացակարգով կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդված-ներով սահմանված կարգով` հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատ-կությունները:
2. Դատավճիռը կայացվում է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրա-ռելու մասին որոշումը կայացնելուց հետո՝ հնարավորին չափ սեղմ ժամկետում, սակայն ոչ ուշ, քան 15 օրվա ընթացքում։
3. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի արդյունքով մեղադրական դա-տավճիռ կայացնելիս դատարանը նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրա-պետության քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի վերաբերելի դրույթները:
4. Սույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
5. Դատավճիռը պետք է պարունակի պարզաբանում այն բողոքարկելու՝ սույն օրենս-գրքով նախատեսված սահմանափակումների վերաբերյալ։
6. Դատավճիռը կայացնելուց հետո՝ ոչ ուշ, քան հինգ օրվա ընթացքում, ուղարկվում է դատապարտված մեղադրյալին, նրա պաշտպանին, հանրային մեղադրողին»:
Նույն օրենսգրքի 464.10-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Սույն օրենսգրքի 464.9-րդ հոդվածին համապատասխան կայացված դատավճիռը կարող է բողոքարկվել սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով, սակայն այն չի կարող բո-ղոքարկվել սույն օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով և 377-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերով:»։
Դատարանը, արձանագրելով, որ առաջին անգամ հանցանք կատարած Մեղադրյալին մեղսագրվել է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն, այդ արարքը կատարվել է նրա կողմից, նրան մեղսագրված արարքին տրված իրավական գնահատականը համապատասխանում մե-ղադրանքի փաստական հանգամանքներին և առկա չէ ՀՀ քրեական դատավարության օրենս-գրքի 464.7-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանգամանքներից որևէ մեկը, գտնում է, որ համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի արդյունքով պետք է գրավոր ընթացա-կարգով կայացվի մեղադրական դատավճիռ։
Դատարանը, նաև արձանագրելով, որ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Մեղադրյալը չի ունեցել նվազագույն աշխատավարձի չափից ավել մի-ջին ամսական եկամուտ, գտնում է, որ նրա նկատմամբ պետք է նշանակվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված նվազագույն չափով տու-գանք՝ հաշվարկային միավոր ընդունելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխա-տավարձի չափը։
Անդրադառնալով քրեական գործում առկա գրավոր փաստաթղթերի պահպանման և իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ դրանք՝ քրեական գործի գրավոր ապացույցները և իրեղեն ապացույց ճանաչված A № 7177223 սերիա-համարի կեղծ ա-տեստատը պետք է պահվեն քրեական գործի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթաց-քում։
Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին՝ դատարանը գտնում է, որ Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքը, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը պետք է թողնվի անփոփոխ:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9-րդ, 99-րդ, 100-րդ, 270-րդ, 347-350-րդ, 464.9-464.10-րդ հոդվածներով` դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Գևորգ Ռաֆիկի Մնացականյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ տուգանքի:
Գևորգ Ռաֆիկի Մնացականյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` Հայաս-տանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Քրեական գործի գրավոր ապացույցները և իրեղեն ապացույց ճանաչված A № 7177223 սերիա-համարի կեղծ ատեստատը պահել քրեական գործի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամ-բողջ ընթացքում։
Դատավճիռը, բացառությամբ Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարու-թյան օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով և 377-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել է Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ