ԵԴ1/3476/01/24
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ

(այսուհետ՝ նաև Դատարան)

Նախագահությամբ՝ դատավոր Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Հ.ԱՂՈՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող՝ Ք.ԿԱԿՈՅԱՆԻ
մեղադրյալ՝ Վ. ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ


2025 թվականի ապրիլի 28-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Վահե Ատոմի Սիմոնյանի ծնված՝ 31.01.1990 թվականին Երևան քաղաքում, այգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, աշխատում է Ֆորտրա ընկերությունում՝ որպես ծրագրավորող, բնակվում է քաղաք Երևան Բագրևանդ 99/2 տուն հասցեում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 462-րդ հոդվածի 1-ին մասով

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

2024 թվականի ապրիլի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի զինվորական քննչական գլխավոր վարչության չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Կ.Կարապետյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 462-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկնիշներով նախաձեռնվել է թիվ 92-0626-24 քրեական վարույթը:
2024 թվականի սեպտեմբերի 18-ին ՀՀ դատախազության զինվորական կենտրոնական դատախազության կայազորների զինվորական դատախազությունների գործունեության նկամամբ վերահսկողության բաժնի դատախազ Ք.Կակոյանը որոշում է կայացրել Վահե Սիմոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 462-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասի:
2024 թվականի սեպտեմբերի 24-ին որոշում է կայացվել Վահե Սիմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը:
2024 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Վահե Սիմոնյանի ներկայացվել է մեղադրանքը և վերջինիս պարզաբանվել իր իրավունքենրը և պարտականությունները:
2024 թվականի նոյեմբերի 18-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը:
2024 թվականի նոյեմբերի 20-ի դատախազ Ք.Կակոյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին:
2024 թվականի նոյեմբերի 26-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Վահե Սիմոնյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 462-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Նույն օրը թիվ ԵԴ1/3476/01/24 մակագրվել և հաջորդ օրը հանձնվել է դատավոր Ռ.Սմբատյանին:
2024 թվականի նոյեմբերի 28-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստաձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Վահե Ատոմի Սիմոնյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 462-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն արարքի կատարման համար, որ նա, հաշվառված լինելով ՀՀ ՊՆ Զ և ԶՀԾ Երևանի թիվ 3 տարածքային ստորաբաժանումում՝ որպես պահեստազորային, ենթակա է եղել մասնակցելու ՀՀ կառավարության 2024 թվականի փետրվարի 29-ի N 281-Ն որոշմամբ հայտարարված վարժական հավաքին, ինչի շրջանակներում կանչվել է տարածքային ստորաբաժանումում ՀՀ կառավարությունում 2018 թվականի ապրիլի 12-ի N 405-Ն որոշմամբ սահմանված բժշկական հետազոտություններ անցնելու համար, սակայն գրավոր հրաժարվել է մասնակցել վարժական հավաքներին և խախտելով Պաշտպանության մասին ՀՀ օրենքի 14-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետի պահանջները, խուսափել է հայտարարված վարժական հավաքներից՝ այդ վարժակա հավաքից ազատվելու օրենսդրությամբ սահմանված հիմքերի բացակայության դեպքում:

Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.

ՀՀ ՊՆ զորակոչային և զորահավաքային համալրման ծառայության Երևանի թիվ3 տարածքային ստորաբաժանման ղեկավար Ս.Հակոբյանի թիվ 1443/ԶՀԲ գրության համաձայն Վահե Ատոմի Սիմոնյանը ՀՀ կառավարության 29.02.2024թ. N 281-Ն որոշմամբ հայտարարված վարժական հավաքին ընդգրկվելու նպատակով հրավիրվել է տարածքային սորաբաժանում՝ ՀՀ կառավարության 12.04.2018թ. N 405-Ն որոշման պահանջների համաձայն ամբուլատոր-պոլիկլինիկական կազմակերպություն բժշկական հետազոտության մեկնելու ուղեգիր ստանալու համար, սակայն վերջինս հրաժարվել է ստանալ ուղեգիր և մասնակցել հայտարարված վարժական հավաքին՝ այդ մասին կատարելով համապատասխան գրառում:
տե՛ս 1-ին հատոր, գ.թ. 4, դատական նիստի արձանագրությունը
Հաշվառման քարտի համաձայն նշված են Վահե Ատոմի Սիմոնյանի վերաբերյալ տեղեկությունները:
տե՛ս 1-ին հատոր, գ.թ. 5, դատական նիստի արձանագրությունը
Պարտավորագրի համաձայն Վահե Ատոմի Սիմոնյանը պարտավորվել է եռօրյա ժամկետում ներկայանալ ամբուլատոր-պոլիկլինիկական հաստատություն՝ ՀՀ կառավարության 12.04.2018թ. N 405-Ն որոշմամբ սահմանված բժշկական հետազոտությունները սեղմ ժամկետում անցնելու և ավարտից հետո հետազոտման արդյունքերով անմիջապես Երևանի N 3 տարածքային ստորաբաժանում ներկայանալու համար: Ստորագրության հատվածում բացակայում է վերջինիս ստորագրությունը, ձեռագիր նշված է Վ.Ս.Սիմոնյան: Պարտավոագրի դարձերեսին ձեռագիր գրված է հետևայալը՝ Ես Վահե Ատոմի Սիմոնյանս 2020թ սեպտեմբերից ի վեր երկու ամիս մասնակցել եմ Արցախի պատերազմին Աղդամում և Հադրութում և մասնակցել եմ մարտական գործողություններին 60 օր մինչև նոյեմբերի 28: 2021թ. Երկրապահ կամ զորակոչի հետ 30 օր մարտական հերթապահություն եմ իրականացրել: 2023թ-ի հունիսի 2 մարտական հերթապահություն եմ կատարել Վարդենիսի 19791 զորամասի կազմում: 2024թ-ին հրաժարվում եմ մասնակցել վարժական հավաքներին անձնական և աշխատանքային անհնարինության պատճառով: Գտնում եմ, որ իրավունք ունեմ գեթ մեկ տարի զբաղվել անձնական և աշխատանքային խնդիրների լուծմամբ: 05.03.2024թ. Վահե Սիմոնյան /ստորագրություն/:
տե՛ս 1-ին հատոր, գ.թ. 6, դատական նիստի արձանագրությունը
Անձնագրի տվյալների համաձայն Վահե Ատոմի Սիմոնյանը ծնվել է 31.01.1990 թվականին և հանդիսանում է ՀՀ քաղաքացի:
տե՛ս 1-ին հատոր, գ.թ. 7, դատական նիստի արձանագրությունը
17.09.2024 թվականի փաստաթղթերի զննում կատարելու մասին կազմված արձանագրության համաձայն.՝ /.../ Զննումը կատարվեց բնական լուսավորության պայմաններում. Զննման ընթացքում ուսումնասիրվել են` ՀՀ ՊՆ Զ և 2ՀԾ Երևանի թիվ 3 տարածքային ստորաբաժանման ղեկավարի 19.04.2024թ. թիվ 1443/2ՀԲ գրությունը, համաձայն որի Վահե Ատոմի Սիմոնյանը խուսափել է ՀՀ կառավարության 29.02.2024թ. N 281-Ն որոշմամբ հայտարարված վարժական հավաքներին մասնակցելուց, Վահե Ատոմի Սիմոնյանի անվամբ լրացված հաշվառման քարտը, համաձայն որի Վահե Ատոմի Սիմոնյանը հաշվառված է ՀՀ ՊՆ Զ և ԶՀԾ Երևանի թիվ 3 տարածքային ստորաբաժանման պահեստազորում և պարտավորագրի պատճենը, որի դարձերոսին առկա է գրառում, համաձայն որի Վահե Ատոմի Սիմոնյանը հրաժարվել է մասնակցել հայտարարված վարժական հավաքներին, ՀՀ քաղաքացու անձնագրի վերաբերյալ տեղեկանքը, համաձայն որի Վահե Ատոմի Սիմոնյանը հանդիսանում է ՀՀ քաղաքացի/4.2. 4, 5, 6, 7/:
/.../:
տե՛ս 1-ին հատոր, գ.թ. 27, դատական նիստի արձանագրությունը
17.09.2024 թվականի որոշմամբ որպես արտավարույթային փաստաթուղթ են ճանաչվել ՀՀ ՊՆ Զ և ԶՀԾ Երևանի թիվ 3 տարածքային ստորաբաժանման ղեկավարի 19.04.2024թ. թիվ 1443/ԶՀԲ գրությունը, Վահե Ատոմի Սիմոնյանի անվամբ լրացված հաշվառման քրտը և պարտավորագրի պատճենը, ՀՀ քաղաքացու անձնագրի վերաբերյալ տեղեկանքը:
տե՛ս 1-ին հատոր, գ.թ. 28, դատական նիստի արձանագրությունը
Վկա Կարեն Վրեժի Բեգլարյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2024 թվականի փետրվար ամսին հանդիսացել է Երևանի թիվ 3 տարածքային ստորաբաժանման զորահավաքային բաժնմունքի պետը: Իր ղեկավարման տարիներին Կառավարության որոշմամբ անցկացվել են վարժական հավաքներ: Նշեց, որ անցել է երկար ժամանակ այդ պատճառով չի հիշում թե արդյոք Վահե Սիմոնյանը հրաժարվել է մասնակցել վարժական հավաքներին, թե ոչ:
Դատարանը բավարարելով հանրային մեղադրողի միջնորդությունը որոշում է կայացրել հրապարակել վկայի նախաքննոթյան ընթացքում տված ցուցմունքը: 23.05.2024 թվականի Կարեն Բեգլարյանը որպես վկա հարցաքննության ժամանակ հայտնել է, որ 31.01.1990 թվականին ծնված Վահե Ատոմի Սիմոնյանը « կառավարության 29.02.2024թ. N 281-Ն որոշմամբ հայտարարված վարժական հավաքին ընդգրկվելու նպատակով հրավիրվել է տարածքային ստորաբաժանում ՀՀ կառավարության 12.04.2018թ. N 405-Ն որոշման պահանջների համաձայն ամբուլատոր-պոլիկլինիկական կազմակերպություն բժշկական հետազոտության ուղեգիր ստանալու համար, սակայն վերջինս հրաժարվել է ուղեգիր ստանալ։ ՀՀ կառավարության 29.02.2024թ. N 281-Ն որոշմամբ 1 հայտարարված վարժական հավաքը նախատեսված է եղել անցկացնել 16.04.2024թ-ից մինչև 10.05.2024 թվականը ներառյալ։ Վահե Սիմոնյանն ի սկզբանե հրաժարվել է բժշկական հետազոտություն անցել և մասնակցել կայանալիք վարժական հավաքին, հայտարարելով, որ պատերազմի մասնակից է, բացի այդ 2023 թվականին ՀՀ ՊՆ 19791 զորամասի կազմում իրականացրել է մարտական հերթապահություն: Վահե Սիմոնյանը ՀՀ ՊՆ Զ և ԶՀԾ Երևանի թիվ 3 տարածքային ստորաբաժանման կողմից նախկինում վարժական հավաքների ներգրավված է եղել միայն 2011 թվականին՝ 1 օրով, դրանից հետո վարժական որևէ հավաքի չի ներգրավվել։
Ցուցմունքը հրապարակելուց հետո վկա Կ.Բեգլարյանը պատասխանելով Դատարանի հարցերին, նշեց որ նախաքննության ընթացքում իր կողմից տրված ցուցմունքը ճիշտ է, միաժամանակ հավելեց, որ ըստ կարգի պահեստազորայինները ուղարկվում են բժշկական հետազոտությունների, այնուհետև տարածքային պոլիկլինիկայից ներկայանում են զինկոմիսարիատ, որտեղ տարածքային ստորաբաժանման բժշկական հանձնաժողովը որոշում է նրանց պիտանիությունը, որից հետո անձն ընդգրկվում է տվյալ վարժական հավաքների ցուցակների մեջ:
տե՛ս հատոր 1-ին գ.թ.13-15, դատական նիստի արձանագրությունը
Վկա Արտակ Սաշայի Ղուկասյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է Երևանի թիվ 3 տարածքային ստորաբաժանմումում որպես գլխավոր իրավաբան: Հիշյալ ժամանակահատվածում հրապարակվել է ՀՀ կառավարության 29.02.2024թ. N 281-Ն որոշումը, որով հայտարարված է եղել 25 օրյա վարժական հավաք և սկզբնական ժամանակահատվածը եղել է ապրիլ-մայիս ամիսը, որի ընթացքում պետք է սկսեր վարժական հավաքները: Հաշվի առնելով, որ զորահավաքային բաժնի աշխատանքների հետ չի առնչվում, չի կարող ասել Վահե Սիմոնյանն ընդգրկվել է տվյալ վարժական հավաքին, թե ոչ, սակայն ըստ կարգի քանի որ հայտարարված է եղել վարժական հավաք, ուստի պահեստազորում հաշվառված քաղաքացիները ովքեր ունեն համապատասխան մասնագիտացում, հրավիրվում են զինկոմիսարիատ, կատարվում է ուսումնասիրություն, որոշակի ճշտումներ և եթե համապատասխանում են որոշման պահանջներին, ապա ուղեգրվում են ՀՀ կառավարության 405-Ն որոշմամբ սահմանված կարգով ամբուլատոր պոլիկլինիկական հետազոտությունների, որից հետո հետազոտության արդյունքներով ներկայանում են զինկոմիսարիատ, որպեսզի նրանց ներկայացնեն զինկոմիսարիատի բժշկական հանձնաժողովին և որոշեն նրանց պիտանիության հարցը և եթե չունեն օրենքով սահմանված արտոնություններ, որով կարող են չներգրավեն վարժական հավաքի, ապա ընդգրկվում են տվյալ միջոցառմանը և սահմանված օրը մեկնում են վարժական հավաքի անցկացման վայր: Վարժական հավաքի չներգրավելու համար հիմք կարող է հանդիսանալ առողջական վիճակը, եթե բժշկական հանձնաժողովի որոշմամբ դառնում են ոչ ենթակա ընդգրկվելու վարժական հավաքի, բաց նշված հարցը կարգավորվում է նաև Պաշտպանության մասին օրենքի 29-րդ հոդվածով և Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին ՀՀ օրենքում առկա որոշակի հոդվածներով, որտեղ նշված են այն հանգամանքները, որոց հիմքով անձը կարող է չներգրավել վարժական հավաքի: Անձնական և ընտանեկան խնդիրները, 2020 թվականի պատերազմի մասնակցությունը, վարժական հավաքի մասնակցությունը օրենսդրի կողմից սահմանված հիմքերից չեն, որը կարող է անձին ազատել վարժական հավաքից: Անձնական կամ ընտանեկան խնդիրների կապակցությամբ նշել է, որ երբեմն լինում են դեպքեր, երբ ընդառաջում են, օրինակ օրենքով նախատեսված է, որ զորահավաքային զորակոչի ենթակա չէ այն քաղաքացին, որն ունի 65 տարին լրացած կամ առաջին խմբի հաշմանդամություն ունեցող ծնողներ, եթե ծնողները չունեն այլ խնամող, սակայն լինում են դեպքեր երբ ծնողը 65 տարին լրացած չէ կամ 2-րդ կարգի հաշմանդամ է, անկողնային վիճակում է, ունի խնամողի կարիք, պահանջում են ծնողի բժշկական փաստաթղթերը, տեղեկանք են պահանջում համատիրությունից, որը կհաստատի, որ այլ խնամող չունի, կամ ունի քույր, որը երկար ժամանակ է հանրապետությունից բացակայում է նման պայմաններում ընդառաջում են, հետաձգում վարժական հավաքին մասնակցությունը: Սակայն լինում են դեպքեր, որ անձի բերած պատճառաբանությունը վերաբերում է ընտանիքի միակ աշխատողը լինելուն: Ինչ վերաբերվում է աշխատանքային խնդիրներին, ապա այդ կապակցությամբ նշել է, որ նման հիմք առկա չէ, քանի որ օրենքով նախատեսված է, որ վարժական հավաքի մեկնող քաղաքացին վարձատրվում է ՊՆ-ի կողմից, բացի դա, աշխատանքային օրենսգրքում փոփոխություն է կատարվել, որի համաձայն, եթե քաղաքացին վարձատրվում է ավելի շատ, քան ՊՆ-ն պետք է նրան փոխհատուցի, ապա տարբերությունը տրամադրում է գործատուն: Եթե քաղաքացին մեկնում է վարժական հավաքի, ապա նրան տրվում է տեղեկանք, որը գործատուն պետք է հիմք ընդունի և չազատի զբաղեցրած պաշտոնից: Վահե Սիմոնյանի կողմից ներկայացված պատճառաբանությունը հիմք չէ, որպեսզի կասեցվի կամ հետաձգվի նրա վարժական հավաքի ներգրավումը: Ցանկացած վարժական հավաքից հետո վերադաս մարմնի կողմից կատարված բոլոր ուսումնասիրություններով հիմք են ընդունվում օրենքի կետերի խստագույն պահպանումը: Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին օրենքում հստակ նշված է, թե քաղաքացին տարվա ընթացքում քանի անգամ կարող է մասնակցել վարժական հավաքի, սակայն 2024 թվականին վարժական հավաքի ներգրաված քաղաքացին չի ներգրավում հաջորդ վարժական հավաքին, հաշվի առնելով, որ նա արդեն իր պարտքը կատարել է: Խնդիրը նաև վերաբերվում է նրան, որ յուրաքանչյուր հայտարարված վարժական հավաքի ընթացքում ինչ մասնագիտություն ունեցող քաղաքացու պահանջ է ներկայացվում ներգրավման համար: Հնարավոր է այնպես ստացվի, որ 2023 թվականին վարժական հավաքի մասնակցած անձը չներգրավի 2025 թվականի վարժական հավաքներին, քանի որ նրա զինհաշվառման մասնագիտությունով պահանջ չներկայացվի ըստ զորահավաքային պլանի կամ առաջադրանքի: 2011 թվականին վարժական հավաքի մասնակցությունը չի կարող խոչընդոտ հանդիսանալ 2024 թվականին վարժական հավաքի ներգրավելու համար: Յուրաքանչյուր վարժական հավաքից հետո յուրաքանչյուր քաղաքացու վերաբերյալ ներկայացվում է հաշվետվություն՝ նշելով նրանց պատճառաբանությունը: Ամուսնության վերաբերյալ եթե նշվեր կընդառաջվեր, իսկ Վահե Սիմոնյանի կողմից ձեռագիր գրառումը այլ պատճառաբանություն է պարունակել: Անհնար է, նման խնդիր ներկայացվեր և չընդառաջվեր, քանի որ անգամ եթե ուսանողը նշում է, որ նշված ժամանակահատվածում քննությունների է, ապա նրանց ասում են, հանձնիր քննությունները և ներկայացիր: Ինքը քաղաքացու չի ընդունում, քաղաքացին իր մոտ ներկայանում է այն դեպքում, երբ իրավական հարց է ունենում, բացատրում է և փորձում են այնպես անել, որ քաղաքացին չտուժի: Վարչարարության հիմունքների և վարչական վարույթի մասին օերնքում կա դրույթ, որտեղ տրված է որոշակի իրավասություն, որպեսզի ղեկավար մարմինը ցուցաբերի մոտեցում՝ ընդառաջելով քաղաքացուն: Կառավարության որոշմամբ տրված ժամանակահատվածի համաձայն ունենում են համալրման պլան և հնարավոր է ապրիլի փոխարեն այլ ամսի ուղարկել վարժական հավաքների և կախված խնդրից լինում է, որ ընդառաջում են: Ամուսնության մասին տեղյակ չեն եղել, եթե իրենց հայտնի լիներ ապա քննչական հաղորդում չէր ներկայացվի: Հաշվի առնելով ամուսնության փաստը՝ կարող էր նրան մի կարճ ժամանակով ընդառաջվեր, բայց մեկ տարի չկանչելու մասին խոսք լինել չէր կարող, ինչպես որ նա է ձեռագիր գրել պարտավորագրի դարձերեսին: Վահե Սիմոնյանը առհասարակ հրաժարվել է բժշկական հետազոտություն անցնել, սակայն շատ են դեպքերը երբ քաղաքացիները չգիտեն, որ ունեն այս կամ այն հիվանդությունը, ինչն արդեն հիմք է վարժական հավաքի չկանչելու, ուստի այլևս կարիք չի լինում ընդառաջելու, իսկ եթե օրենքով նախատեսված որևէ հիմքով ենթակա չէ կանչման վարժական հավաքի, ապա այդ քաղաքացիներին չեն ուղեգրում բժշկական հետազոտությունների: Վարժական հավաքին հրավիրելու գործընթացը կատարվում է ընդհանուր, այսինքն՝ կախված տվյալ մասնագիտացում ունեցող զինծառայողի պահանջ կա, թե չկա: Եթե նախատեսված է երկու հրետանավորի ներկայացնել վարժական հավաքի, ապա 2 անձ չեն հրավիրվում, այլ 10-15 անձ է հրավիրվում, քանի ոչ չի բացառվում, որ նրանցից ոմանք ունենան օրենքով նախատեսված արտոնություններ և դուրս կգան այդ ցանկից: Օրենքով չկա այլ պայմաններ հասկացություն, չկա հստակ չափորոշիչներ, թե որ կատեգորիային ընդառաջեն և որին ոչ, հաշվի են առնում ամեն դեպքում կարգավիճակը, օրինակ, եթե ծնողը ոչ թե առաջին խմբի հաշմանդամ է այլ երկրորդ, ապա փորձում են մտնել անձի դրության մեջ:
տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը
Մեղադրյալ Վահե Սիմոնյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2024 թվականին ստացել է հեռախոսազանգ և ներկայացել է Զինվորական կոմիսարիատ, ծանուցվել է վարժական հավաքի մասին, սակայն գրել է, որ այս տարի չի կարող մասնակցել, վստահ լինելով, որ կընդառաջեն և դիմում հրաժարականը կընդունվի ի գիտություն կամ ինքն այդ մասին կիմանա։ Հիմնական պատճառը եղել է իր ամուսնությունը։ Իր կողմից նշվել է մեկ տարի, քանի որ կարծել է, որ վարժանքները տարվա մեջ մեկ անգամ է լինում, նկատի է ունեցել 2024 թվականի վարժական հավաքին չտանեն, հաջորդ տարի կանչեն և ինքր կգնա։ Մտածել է, որ տարին մեկ անգամ է վարժական հավաքը, քանի որ նախորդը 2023 թվականին է գնացել։ 2023 թվականին Տիգրան Մեծ ջոկատի կազմում մարտական հերթապահություն իրականացնելիս էլ կարծել է, որ զինկոմիսարիատի միջոցառում է։ Նշել է, որ 2023 թվականի մարտական հերթապահության վերաբերյալ չունի որևէ փաստաթուղթ, որ զինկոմիսարիատի կողմից է ուղորդվել: Իր պարտականություններից չի հրաժարվել և չի հրաժարվում։ 2024 թվականին չի ներկայացել վարժական հավաքներին, քանի որ դիմել է, որ չներկայանա: Իրեն կանչել են, ներկայացել է և իր խնդիրների մասին հայտնել, ինչին ի պատասխան ասել են, որ գրեք, որ հրաժարվում եք և խնդիր չի լինի։ Իր պատկերացմամբ հրաժարումը գրելով ներկայացնելու է իր պատճառները և խնդիր չի առաջանալու, այն որ դատական գործ կիրականացվի, տեղյակ չի եղել։ Գտնում է, որ իր կատարած քայլերը իր գրառումը և զինկոմիսարիատում հայտնածը պետք է հիմք հանդիսանար որ ընդառաջեն, հակառակ պարագայում գոնե կզանգեն կասեն, որ չեն ընդառաջի։ Մինչև այս ամենին հասնելը ըստ իր պետք է պատշաճ այդ հարցին անդրադարձ կատարվեր և իրեն ծանուցեին: Զորավարժություններից չի խուսափել, հրաժարվել է տվյալ ժամանակահատվածի զորավարժություններից: Իր կարծիքով հավաքը մեկ տարվան է վերաբերել և եթե լիներ մեկը, որ իրեն ասեր մի գրի մեկ տարի, քանի որ կարող է 1 ամիս հետո էլ գնալ, ինքը կհամաձայնվեր: Իր գրառումը իր չիմացության արդյունքն է և ստորաբաժանման աշխատակիցների չուղորդելու: Ներկայացրել է իր հարցը և չի կարծել, որ հրաժարում բառը խնդիր կառաջացնի:
տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը

Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 462-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
1. Անցկացվող վարժական հավաքից խուսափելը՝ այդ վարժական հավաքից ազատվելու՝ օրենսդրությամբ սահմանված հիմքերի բացակայության դեպքում՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով::
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
6. Խոստովանական ցուցմունքը չի կարող անձին դատապարտելու հիմք հանդիսանալ, եթե այն չի հիմնավորվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված բավարար ապացույցներով:
7. Մեղադրյալի դատապարտումը հակակշռող բավարար գործոնների բացակայության պայմաններում չի կարող միայն կամ առավելապես հիմնվել այնպիսի անձի ցուցմունքի վրա, որի հակընդդեմ հարցման հնարավորություն տվյալ մեղադրյալը կամ նրա պաշտպանը կամ ներկայացուցիչը չի ունեցել:
8. Դեպոնացված ցուցմունքը չի կարող դրվել դատավճռի հիմքում, եթե դատարանում վերաբերելի մասով չի հետազոտվել դրա տեսաձայնագրությունը:»։
ՀՀ քրեական դատավարության 101-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»:
Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով, այնպես էլ Եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքն ըստ էության վերարտադրել է Սահմանադրությամբ ամրագրված անմեղության կանխավարկածի իրավունքը, նաև ամրագրել անմեղության կանխավարկածի հիմնական բաղադրիչները, որոնք համակցության մեջ արտացոլում են անմեղության կանխավարկածի բովանդակությունը: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հերքված չէ: Այլ խոսքով` քրեական դատարավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
Ապացույցների գնահատման կանոնները դատարանին պարտավորեցնում են քրեադատավարական նորմերում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա:
Օրենսգրքով սահմանված կանոնը, որի համաձայն չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը, նշանակում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Որպես այդպիսին պետք է հասկանալ ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Դա, իհարկե, չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն դրա հավանականության աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:
Ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ: Ապացույցների պատշաճ գնահատումը ենթադրում է դրա արդյունքում հիմնավոր, այսինքն՝ հասցեատերերի համար օբյեկտիվորեն համոզիչ, դատավարական ակտի կայացում:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի վարույթի համար նշանակություն ունեցող բոլոր հանգամանքների համակողմանի, անաչառ և պատշաճ քննությունը:
Ցանկացած դատավարական ակտում արվող եզրահանգման հիմնավորվածությունը կախված է նաև բացահայտված փաստերի վերաբերելիության ճիշտ գնահատականից: Յուրաքանչյուր ապացույցի վերաբերելիության ճիշտ որոշումը պետք է հանգեցնի օրինական և հիմնավոր որոշում կայացնելու համար անհրաժեշտ և բավարար ապացույցների հավաքմանը:
Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորի ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տա, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:
Միևնույն ժամանակ, ներքին համոզմամբ ապացույցների ազատ գնահատումը ենթադրում է, որ ապացույցը գնահատող անձը կաշկանդված չէ տվյալ ապացույցին վարույթի նախորդ փուլերում կամ տվյալ փուլի շրջանակներում այլ անձանց տված գնահատականներով:
Նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունենալու օրենսդրական արգելքը բացառում է որևէ ապացույցի նկատմամբ կանխակալ մոտեցում ցուցաբերելը (մյուս ապացույցների նկատմամբ այդ փաստական տվյալի ապացուցողական արժեքին առավելություն վերագրելը կամ այդ արժեքը նվազեցնելը), քանի դեռ այդ ապացույցը քրեադատավարական օրենսգրքով ամրագրված ընթացակարգով մրցակցության և կողմերի իրավահավասարության, մեղադրյալի պաշտպանության իրավունքի ապահովման և այլ սկզբունքների պահպանմամբ չի հետազոտվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում: Այնուհանդերձ, ապացույցների նկատմամբ կանխակալ մոտեցման արգելքը գործում է մինչև «պատշաճ իրավական ընթացակարգով դրանց գնահատումը», ուստի ապացույցների հետազոտումից հետո բացակայում է ապացույցների գնահատման արդյունքում դրանցից մի մասին մյուսների նկատմամբ առավելություն կամ նվազ կարևորություն վերագրելու արգելքը, հակառակ դեպքում, հակասական ապացույցների առկայության պարագայում հնարավոր չէ հիմնավորված հետևության հանգել անձի մեղավորության կամ անմեղության և այլ հարցերի վերաբերյալ:
Ապացույցների գնահատման բնութագրիչ առանձնահատկությունն այն է, որ օրենքը, որպես կանոն, չի նշում, թե հատկապես որ ապացույցներով պետք է հաստատվի այս կամ այն հանգամանքը: Նշված կանոնից միակ բացառությունն այն հանգամանքներն են, որոնք կարող են հաստատվել միայն որոշակի տեսակի ապացույցներով:
Անդրադառնալով մեղադրյալի այն պնդմանը, որ կարծում է իրավունք ունեցել է մեկ անգամ հրաժարվել անցկացվող վարժական հավաքին մասնակցելուց կամ տեղյակ չի եղել նշված արարքի քրեականացված լինելու մասին, ապա Դատարանն արձանագրում է. նախ՝ մեղսագրված արարքի հոդվածը որևէ խրարուսական դրույթ չի պարունակում և անձը չի ազատվում պատասխանատվությունից այն ժամանակ, երբ նախկինում մասնակցել է հավաքի, եթե իհարկե մասնակցել է: Անցկացվող վարժական հավաքից խուսափելու՝ քրեական օրենսգրքում նախատեսված լինելու փաստի մասին տեղյակ չլինելը ևս անձին չի ազատում քրեական պատասխանատվությունից, ինչը բխում է «օրենքի չիմացությունը անձին չի ազատում պատասխանատվությունից հանրահայտ կանոնից: Անդրադառնալով, այն հանագամանքին, որ հարսանիքի հանգամանքով պայմանավորված է հրաժարվել մասնակցել վարժական հավաքին, ապա Դատարանը արձանագրում է, որ համապատասխան օրենսդրությամբ հստակ ամրագրված են այն դեպքերը, որոնց առկայության պարագայում անձը կարող է ազատվել վարժական հավաքներից և այդ բացառությունների մեջ ներառված չէ հարսանիքի հանգամանքը: Ավելին, պարտավորագրի դաձերեսին մեղադրյալի կողմից կատարված նշման մեջ որևէ խոսք չկա հարսանիքի մասին:
Վերը շարադրված իրավադրույթների և իրավական վերլուծությունների լույսի ներքո գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված բոլոր ապացույցները, դրանցից յուրաքանչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք բավարար են ապացուցված համարելու Վահե Սիմոնյանի վերագրվող արարքը, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Վահե Սիմոնյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, որի նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 462-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված կանոնները:
Դատարանը, հաստատված համարելով հանցագործության կատարման մեջ Վահե Սիմոնյանի մեղքի ապացուցված լինելը, գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքների համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ ի թիվս այլի դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
- ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
- ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
- դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: …»:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Վահե Սիմոնյանի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում այն, որ ընդունում է իրեն առաջադրված մեղադրանքը և 44-օրյա պատերազմի մասնակից է:
Պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել:
Մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքերն են, մասնավորապես՝ այն, որ դատվածություն չունի և նախկինում արատավորված չի եղել, կամավոր հիմունքներով իրականացրել է մարտական հերթապահություն, ամուսնացած է, ունի բարձրագույն կրթություն, դատական ակտ կայացնելու պահին ունի կայուն աշխատանք:
Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Վահե Սիմոնյանին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար՝ վերջինը ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքի համար։
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Վահե Սիմոնյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները, գույքային դրությունը: Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ տուգանք պատժատեսակի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Տվյալ դեպքում սահմանված պատժատեսակը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցանքի բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝
Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։:
Քրեաիրավական նշված նորմի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ տուգանքի հաշվարկման հիմքում դրվում է ոչ թե նվազագույն աշխատավարձը, այսինքն պետությունում սահմանված ֆիքսված որևէ գումար, այլ հանցանք կատարած անձի եկամուտը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն՝
Ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները …::
Հաշվի առնելով այն, որ քրեական օրենսգրքում տուգանքի հաշվարկման հիմքում դրվում է հանցանք կատարած անձի եկամուտը, օրենսդիրը կարգավորել է նաև այն իրավիճակները, երբ անձը եկամուտ չունի կամ դրա չափը անհնարին է պարզել: Այդ դեպքերում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից:
Վերը նշվածի համատեքստում Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Վահե Սիմոնյանը ունի սույն պահին ունի կայուն եկամուտ, սակայն արարքը կատարելուն նախորդող 12 ամիսների ընթացքում վերջինիս կողմից ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսի հաշվարկի արդյունքում կազմված գործակիցը ավելի պակաս է ստացվում Օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձից, ուստի վերջինիս նկատմամբ որպես պատիժ նշանակվող տուգանքի չափը պետք է որոշվի ՀՀ-ում սահմանված նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափով:
2022 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ընդունված՝ «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝
2023 թվականի հունվարի 1-ին ՀՀ-ում որպես նվազագույն ամսական աշխատավարձ է սահմանվել 75.000 ՀՀ դրամը::
Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրյալ Վահե Սիմոնյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև վերջինիս կատարած հանցանքի բնույթն ու նշանակությունը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 462-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի համար որպես պատիժ պետք է նշանակվի տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
… 7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել։
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը`
1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով,
2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով:
…::
Հաշվի առնելով մեջբերված իրավակարգավորումը՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված տուգանքը վճարելու համար պետք է սահմանել 12 (տասներկու) ամիս ժամանակ՝ յուրաքանչյուր ամիս 31.250 /երեսունմեկ հազար երկու հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամ վճարելու պայմանով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ դատավճռում պետք է շարադրվեն նաև հետևյալ հարցերի պատասխանները․
- գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
- որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
- վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
- ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
- դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
- ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Վահե Սիմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո նախաքննության մարմնի որոշմամբ որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված փաստաթղթերը պետք է պահել քրեական գործում:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք, վարութային ծախսեր առկա չեն, ուստի Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով Դատարանը



ՎՃՌԵՑ

Վահե Ատոմի Սիմոնյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 462-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 462-րդ հոդվածի 1-ին մասով Վահե Ատոմի Սիմոնյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ կատարման պահին գործող նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Վահե Ատոմի Սիմոնյանին թույլատրել որպես պատիժ նշանակված 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամ տուգանքը մաս առ մաս վճարել 12 /տասներկու/ ամիս ժամկետում՝ յուրաքանչյուր ամիս 31.250 /երեսունմեկ հազար երկու հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամ վճարելու պայմանով:
Վահե Ատոմի Սիմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆ