ԵԴ1/3462/01/24
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ


«25» մարտի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)՝

Նախագահությամբ՝ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Ա․ՄԱՐՏՈՅԱՆԻ
տուժող Գ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
մեղադրյալ Ա․ԱՐՇԱԿՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արտակ Մերուժանի Արշակյանի (ծնված՝ 1995 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում չդատապարտված, խնամքին են երեք անչափահաս երեխաները, բնակվում է Երևան քաղաքի Րաֆֆու փողոցի 79-րդ շենքի 4-րդ բնակարանում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 171-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, խափանման միջոց է ընտրված բացակայելու արգելքը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի օգոստոսի 8-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Գ․Գաբրիելյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 16826823 քրեական վարույթը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Վ․Սամսոնյանը որոշում է կայացրել թիվ 16826823 քրեական վարույթով Արտակ Մերուժանի Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 171-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2024 թվականի հոկտեմբերի 3-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Գ․Գաբրիելյանը որոշում է կայացրել թիվ 16826823 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արտակ Մերուժանի Արշակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին:
2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Ա․Մարտոյանը որոշում է կայացրել թիվ 16826823 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արտակ Մերուժանի Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 171-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը կասեցնելու մասին՝ քննությունից խուսափելու պատճառով մեղադրյալի գտնվելու վայրն անհայտ լինելու հիմքով:
2024 թվականի նոյեմբերի 10-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Վ․Սամսոնյանը որոշում է կայացրել թիվ 16826823 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արտակ Մերուժանի Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 171-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով հարուցված և 2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին կասեցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը վերսկսելու մասին:
2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին Ա․Արշակյանի վերաբերյալ թիվ 16826823 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որին շնորհվել է ԵԴ1/3462/01/24 համարը։
2024 թվականի նոյեմբերի 26-ին թիվ ԵԴ1/3462/01/24 քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Մ․Արզումանյանին։
2024 թվականի նոյեմբերի 26-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ.Արզումանյանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3462/01/24 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու վերաբերյալ։

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Արտակ Մերուժանի Արշակյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 171-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով այն հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարման համար, որ նա, հանդիսանալով Գայանե Հովհաննեսի Հովհաննիսյանի մերձավոր ազգականը՝ ամուսինը, 2023 թվականի օգոստոսի 5-ին՝ ժամը 14:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Հաղթանակ թաղամասի 11-րդ փողոցի 10/2-րդ տանը կենցաղային՝ կնոջն ու երեխաներին ժամանակ տրամադրելու հարցի շուրջ վիճաբանել է Գայանե Հովհաննիսյանի հետ, որի ընթացքում ձեռքերով բազմաթիվ հարվածներ է հասցրել վերջինիս մարմնի տարբեր մասերին, քաշել նրան մի սենյակից մյուսը, նրա առողջությանը պատճառել գանգուղեղային վնասվածքի ախտանիշներով ուղեկցված, աջ այտային, դեմքի ձախ կեսի, աջ ճակատային, աջ քունքային, քթի մեջքի, աջից կզակի, պարանոցի աջ կողմնային մակերեսի, աջ հետականջային շրջանների արյունազեղումների, ձախ ուսահոդի, աջ կրծքագեղձի, աջ ազդրի, աջ սրունքի շրջանների արյունազեղումների, ձախ ուսահոդի շրջանի ծակած վերքերի, աջ բազկի, աջ նախաբազկի, աջ նախաբազուկ-դաստակային հոդի, ձախ ուսահոդի, ձախ բազկի շրջանների ենթամաշկային արյունահավաքների ձևով թեթև աստիճանի մարմնական վնասվածքներ՝ առողջության կարճատև քայքայումով, նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը՝ ոչ պակաս 6 օրից, և ոչ ավելի, քան 21 օր:

Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- Հանցագործության մասին բանավոր հաղորդում ընդունելու վերաբերյալ 2023 թվականի օգոստոսի 6-ի արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Գայանե Հովհաննիսյանը հաղորդում է տվել այն մասին, որ 2023 թվականի օգոստոսի 05-ին` ժամը 14:00-ից մինչև ժամը 15:00-ն ընկած ժամանակահատվածում, Երևան քաղաքի Հաղթանակ թաղամասի 11-րդ փողոցի 10/2 տանը ամուսինը՝ Արտակ Մերուժանի Արշակյանը /ծնված` 07.10.1995 թվականին, բնակվող՝ քաղաք Երևան, Հաղթանակ թաղամաս, 11-րդ փողոց, 10/2 տուն հասցեում/, իրեն ծեծի է ենթարկել, բազմաթիվ հարվածներ է հասցրել մարմնի տարբեր հատվածներին՝ դեմքին, գլխին, ձեռքին, մեջքին՝ պատճառելով ֆիզիկական ցավ, մարմնական վնասվածքներ։ Նշել է, որ ծեծը տևել է մոտավոր 1․5-2 ժամ, որի ընթացքում ինքը աղմկել է՝ խնդրելով հեռու մնալ իրենից, սակայն ամուսինը իրեն չէր լսում։ Վեճն առաջացել է այն բանից հետո, երբ ինքն ամուսնուն խնդրել է, որպեսզի մնա տանը, իրեն և երեխաներին ժամանակ տրամադրի, սակայն ամուսինն ըմբոստացել է, գոռգոռալով հարձակվել իր վրա։
- Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 0940 եզրակացությունը, որի հետևություններ բաժնի համաձայն՝ Գայանե Հովհաննիսյանի ստացած մարմնական վնասվածքները՝ գանգուղեղային վնասվածքի ախտանիշներով ուղեկցված, աջ այտային, դեմքի ձախ կեսի, աջ ճակատային, աջ քունքային, քթի մեջքի, աջից կզակի, պարանոցի աջ կողմնային մակերեսի, աջ հետականջային շրջանների արյունազեղումների, ձախ ուսահոդի, աջ կրծքագեղձի, աջ ազդրի, աջ սրունքի շրջանների արյունազեղումների, ձախ ուսահոդի շրջանի ծակած վերքերի, աջ բազկի, աջ նախաբազկի, աջ նախաբազուկ-դաստակային հոդի, ձախ ուսահոդի ձախ բազկի շրջանների ենթամաշկային արյունահավաքների ձևով, պատճառվել են ձախ ուսահոդի շրջանի ծակած վերքերը սուր ծակող առարկայով/ներով/ կամ գործիքով/ներով/, իսկ մնացած վնասվածքները բութ առարկաներով, հնարավոր են նշված ժամկետին և հանգամանքներում, որոնք առողջությանը պատճառել են թեթև վնաս՝ առողջության կարճատև քայքայումով, նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը՝ ոչ պակաս 6 օրից, և ոչ ավելի, քան 21 օր։
- Հիմնական դատալսումների ընթացքում տուժող Գայանե Հովհաննիսյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ երկու ամիս է՝ ինքն ու Արտակը միասին չեն բնակվում: Դեպքը տեղի է ունեցել 2023 թվականի օգոստոսի 5-ին։ Վեճի պատճառը եղել է այն, որ ինքն ուզել է, որ ամուսինն ուշադրություն դարձնի իր ընտանիքի վրա, ժամանակ տրամադրի իրեն և երեխաներին։ Այդ օրը պետք է տեղ գնային, սակայն իր ամուսնուն զանգահարել և այլ տեղ են կանչել, որն իրեն դուր չի եկել, որովհետև ամուսինը միշտ բոլորի համար ժամանակ է գտել, բացի իրենից ու երեխաներից, և երբ ամուսինը համաձայնել է գնալ ու իրենց տանից դուրս գալը հետաձգվել է, ինքը նեղվել է ու ասել, որ եթե բոլորի համար ժամանակ է գտնում, այդ ժամանակից իրենց էլ տրամադրի, ու սկսվել է այդ պատմությունը։ Ամուսնուն իր ձայնի տոնայնությունը դուր չի եկել, որի պատճառով կռիվ է սկսվել։ Ամուսինը հարվածել է իր մեջքին, գլխին, մարմնի տարբեր մասերին։ Կոնկրետ չի կարող ասել՝ հարվածները որքան ժամանակ են տևել, որովհետև իրենք անընդհատ կռվում էին, իսկ հարվածները շարունակական էին։ Աթոռով էլ է հարվածել իրեն, որի վրա մեխեր կան, իսկ ծակված վնասվածքները դրանցից է ստացել։ Աթոռով մեջքին է հարվածել կատաղած ժամանակ մի քանի անգամ. ինքը պատի կողմի պահարանի վրա էր հենված, և ամուսինը հարվածել է աթոռով մեջքին 2-3 անգամ։ Իր հիշելով՝ վիճաբանությունը սկսվել է ժամը 1-ին, երևի մի քանի ժամ կռվել են, և այդ մի քանի ժամվա ընթացքում շատ քիչ է եղել, որ իրեն չհարվածի: Ամուսինն ալկոհոլի ազդեցության տակ չի եղել: Դեպքից հետո հաշտվել են ամուսնու հետ, սակայն չի ցանկանում ասել, թե ինչու այլևս միասին չեն բնակվում: Երեխաները բնակվում են ամուսնու մոտ, քանի որ ինքը իր հոր տանն է բնակվում, ով դեմ է, որ երեխաները ներկայում բնակվեն իր մոտ։
- Մեղադրյալ Արտակ Մերուժանի Արշակյանը, հայտարարելով, որ իրեն մեղավոր է ճանաչում և օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից, դատարանում ցուցմունք տալու ցանկություն չհայտնեց:

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները.
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, համաձայն որոնց՝ Արտակ Մերուժանի Արշակյանը նախկինում դատապարտված չի եղել։
- Ամուսնության պետական գրանցման մասին թիվ 594 ակտը, համաձայն որի՝ Արտակ Մերուժանի Արշակյանը և Գայանե Հովհաննեսի Հովհաննիսյանը 2018 թվականի նոյեմբերի 22-ին ամուսնացել են։
- Ծննդի պետական գրանցման մասին թիվ 662 ակտը, համաձայն որի՝ Մարի Արտակի Արշակյանը ծնվել է 2017 թվականի ապրիլի 21-ին, հայրը հանդիսանում է Արտակ Մերուժանի Արշակյանը, մայրը՝ Գայանե Հովհաննեսի Հովհաննիսյանը։
- Հայրության ճանաչման պետական գրանցման մասին թիվ 195 ակտը, համաձայն որի՝ Արտակ Մերուժանի Արշակյանը հանդիսանում է 2017 թվականի ապրիլի 21-ին ծնված Մարի Արտակի Արշակյանի հայրը։
- Ծննդի պետական գրանցման մասին թիվ 2047 ակտը, համաձայն որի՝ Յանա Արտակի Արշակյանը ծնվել է 2018 թվականի դեկտեմբերի 9-ին, հայրը հանդիսանում է Արտակ Մերուժանի Արշակյանը, մայրը՝ Գայանե Հովհաննեսի Հովհաննիսյանը։
- Ծննդի պետական գրանցման մասին թիվ 1072 ակտը, համաձայն որի՝ Մարկ Արտակի Արշակյանը ծնվել է 2020 թվականի հոկտեմբերի 6-ին, հայրը հանդիսանում է Արտակ Մերուժանի Արշակյանը, մայրը՝ Գայանե Հովհաննեսի Հովհաննիսյանը։

Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը գտնում է, որ առկա է փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների բավարար համակցություն, որը թույլ է տալիս հաստատված համարելու Արտակ Մերուժանի Արշակյանին ներկայացված մեղադրանքի փաստական հանգամանքները՝ բացառելով դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։
Հիմնական և լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները.
- Արտակ Մերուժանի Արշակյանի՝ Գայանե Հովհաննեսի Հովհաննիսյանի մերձավոր ազգականը՝ ամուսինը, հանդիսանալը,
- Արտակ Մերուժանի Արշակյանի կողմից 2023 թվականի օգոստոսի 5-ին՝ ժամը 14:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Հաղթանակ թաղամասի 11-րդ փողոցի 10/2-րդ տանը կենցաղային՝ կնոջն ու երեխաներին ժամանակ տրամադրելու հարցի շուրջ Գայանե Հովհաննիսյանի հետ վիճաբանության ընթացքում վերջինիս մարմնի տարբեր մասերին ձեռքերով բազմաթիվ հարվածներ հասցնելը, նրա առողջությանը գանգուղեղային վնասվածքի ախտանիշներով ուղեկցված, աջ այտային, դեմքի ձախ կեսի, աջ ճակատային, աջ քունքային, քթի մեջքի, աջից կզակի, պարանոցի աջ կողմնային մակերեսի, աջ հետականջային շրջանների արյունազեղումների, ձախ ուսահոդի, աջ կրծքագեղձի, աջ ազդրի, աջ սրունքի շրջանների արյունազեղումների, ձախ ուսահոդի շրջանի ծակած վերքերի, աջ բազկի, աջ նախաբազկի, աջ նախաբազուկ-դաստակային հոդի, ձախ ուսահոդի, ձախ բազկի շրջանների ենթամաշկային արյունահավաքների ձևով թեթև աստիճանի մարմնական վնասվածքներ պատճառելը՝ առողջության կարճատև քայքայումով, նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը՝ ոչ պակաս 6 օրից, և ոչ ավելի, քան 21 օր,
- խնամքին երեք անչափահաս երեխաների գտնվելը,
- ներկայացված մեղադրանքում Արտակ Մերուժանի Արշակյանի կողմից իրեն մեղավոր ճանաչելը,
- նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չլինելը:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների և 2025 թվականի մարտի 25-ին կայացված մեղադրական վերդիկտի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված են մեղադրյալ Արտակ Մերուժանի Արշակյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալ Ա․Արշակյանի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 171-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետը։
Դատարանը, հաստատված համարելով մեղադրյալ Արտակ Մերուժանի Արշակյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 171-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, գտնում է, որ մեղադրյալ Ա․Արշակյանի անձը բնութագրող հանգամանք պետք է դիտարկել նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չլինելը։
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Դատարանը գտնում է, որ Արտակ Մերուժանի Արշակյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ պետք է դիտարկել ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը (Դատարանի նման մոտեցումը, ըստ էության, համահունչ է Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշմանը), խնամքին երեք անչափահաս երեխաների գտնվելը:
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Արտակ Արշակյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքների համար մեղադրյալ Արտակ Մերուժանի Արշակյանը ենթակա է պատժի։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
(…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
(…)»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 171-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք կամ առողջությանն այլ վնաս պատճառելը, որն առաջացրել է՝
1) առողջության կարճատև քայքայում կամ
2) ընդհանուր աշխատունակության աննշան կայուն կորուստ`
(…)
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է՝
(…)
6) մերձավոր ազգականի, զուգընկերոջ կամ նախկին զուգընկերոջ կողմից կամ
(…)
պատժվում է հանրային աշխատանքներով` ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
(…)»:
Դատարանը նախ հարկ է համարում արձանագրել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 171-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես պատիժ նախատեսված են հանրային աշխատանքները, ազատության սահմանափակումը, կարճաժամկետ ազատազրկումը և ազատազրկումը։
Նկատի ունենալով մեղադրյալի կողմից հանրային աշխատանքներ պատժատեսակի կրման վերաբերյալ համաձայնության բացակայության հանգամանքը՝ Դատարանը մեղադրյալ Արտակ Արշակյանի նկատմամբ հնարավոր չի համարում հանրային աշխատանքներ պատժատեսակի նշանակումը, և հաշվի առնելով այն, որ պատժի համակարգը կառուցված է այն տրամաբանությամբ, որ յուրաքանչյուր հաջորդող պատժատեսակ առավել խիստ է, քան նախորդողը, իսկ ՀՀ քրեական օրենսդրությամբ հանրային աշխատանքներ պատժատեսակներին հաջորդում է ազատության սահմանափակում պատժատեսակը, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ա․Արշակյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի պատիժ ազատության սահմանափակման ձևով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ազատության սահմանափակումը դատապարտյալին առանց ուսումնառությունից կամ աշխատանքից կտրելու տնային պայմաններում հսկողության տակ պահելն է:
2. Ազատության սահմանափակումը նշանակվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար` 6 ամսից 3 տարի ժամկետով: Դատարանը, ազատության սահմանափակում նշանակելով, արգելում է հանցանք կատարած անձին այցելել տարբեր ժամանցային կամ այլ հաստատություններ, կազմակերպել, մասնակցել կամ այցելել որոշակի միջոցառումների կամ առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը կամ որոշակի ժամերի բացակայել տնից: Դատարանը, ազատության սահմանափակում նշանակելով, դատապարտյալի նկատմամբ սահմանում է սույն մասով սահմանված արգելքներից մեկը կամ մի քանիսը։
3. Դատարանի նշանակած արգելքները չեն կարող սահմանափակել դատապարտյալի հետ համատեղ բնակվող անձանց ազատության կամ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը։
4. Որոշակի ժամերի տնից բացակայելու արգելքը չի կարող պակաս լինել օրական 8 և չի կարող ավելի լինել օրական 12 ժամից:
5. Ազատության սահմանափակումը չի կարող նշանակվել ժամկետային զինվորական ծառայության մեջ գտնվող զինծառայողների նկատմամբ:
(…)»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Արտակ Մերուժանի Արշակյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում նրա կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 171-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված արարքի համար մեղադրյալ Ա․Արշակյանի նկատմամբ պետք է նշանակել պատիժ՝ ազատության սահմանափակում՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը և օրական տասը ժամ՝ ժամը 22։00-ից մինչև 08։00-ն, բացակայել տնից:
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Ա․Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով վարութային հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարութային ծախսեր են՝
(...)
2) փորձագետի և թարգմանչի վարձատրության գումարները.
(...)
2. Հանրային մեղադրանքով վարութային ծախսերը վճարվում են պետական միջոցների հաշվին, եթե սույն օրենսգրքով այլ կարգ սահմանված չէ: Մասնավոր մեղադրանքով վարութային ծախսերի բաշխման կարգը որոշում է դատարանը:
3. Եթե դատապարտված մեղադրյալը վճարունակ է, ապա սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին, 2-րդ և 4-7-րդ կետերում թվարկված վարութային ծախսերի հատուցման պարտականությունը դատարանը դնում է նրա վրա:
(...)»։
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ սույն վարույթով կատարվել է դատաբժշկական փորձաքննություն, որի արժեքը, համաձայն ՀՀ ԱՆ դատաբժշկական գիտագործնական կենտրոնի տնօրենի 09․02․2023թ․ շրջաբերականի, կազմում է 3․000 (երեք հազար) ՀՀ դրամ: Դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դատապարտված մեղադրյալ Ա․Արշակյանի անվճարունակ լինելու վերաբերյալ փաստական տվյալներ առկա չեն, Դատարանը վարութային ծախսերի հատուցման պարտականությունը դնում է դատապարտված մեղադրյալ Ա․Արշակյանի վրա:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցեր, գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Արտակ Մերուժանի Արշակյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 171-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատության սահմանափակում՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը և օրական տասը ժամ՝ ժամը 22։00-ից մինչև 08։00-ն, բացակայել տնից:
Արտակ Մերուժանի Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Մեղադրյալ Արտակ Մերուժանի Արշակյանից հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության բռնագանձել 3.000 (երեք հազար) ՀՀ դրամ՝ որպես քրեական վարույթով կատարված վարութային ծախսեր:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆ