ԵԴ1/3455/01/24

Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ Ու Թ Յ Ա Ն Ա Ն Ու Ն Ի Ց

10.12.2024թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը՝

ՆԱԽԱԳԱՀՈւԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ. ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈւՂԱՐՈւԹՅԱՄԲ՝ Կ. ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

Մասնակցությամբ՝

ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ՝ Ա. ԴԱՎԹՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ՝ Մ. ՍՏԵՓԱՆՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ՝ Լ. ԲԱԴԱԼՅԱՆԻ

Դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝
Լիպարիտ Խաժակի Բադալյանի, ծնված՝ 08.11.1998թ., ք.Երևան, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, նախկինում չդատված, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին երկու անչափահաս երեխաներ, չի աշխատում, հաշվառված և բնակվում է՝ Կոտայքի մարզի Աբովյան համայնքի Առինջ բնակավայրի Վ.Տերյան թաղամասի 3-րդ փողոցի 46-րդ տանը:
Մեղադրվում է հինգ դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Դատաքննությամբ և գործի տվյալներով պարզվեց հետևյալը.
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ Կ.Մկրտչյանի կողմից 08.11.2022թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60847322 քրեական վարույթը:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ Կ.Մկրտչյանի կողմից 16.12.2022թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60894122 քրեական վարույթը:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ Ա.Թովմասյանի կողմից 27.01.2023թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60154823 քրեական վարույթը:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ Ա.Թովմասյանի 30.01.2023թ որոշուներով՝ թիվ 60847322 և թիվ 60154823 քրեական վարույթները միացվել են թիվ 60847322 քրեական վարույթին:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Կոտայքի մարզային քննչական վարչության քննիչի պաշտոնակատար Հ.Թամազյանի կողմից 03.03.2023թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 20127023 քրեական վարույթը:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչի պաշտոնակատար Ա.Մարդոյանի կողմից 24.03.2023թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60861623 քրեական վարույթը:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչի պաշտոնակատար Վ.Գրիգորյանի 28.04.2023թ. որոշմամբ՝ թիվ 60861623 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 60847322 քրեական վարույթին:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Վ.Բաբաջանյանի 09.07.2024թ. որոշմամբ՝ թիվ 20127023 քրեական վարույթը միացել է թիվ 60847322 քրեական վարույթին:
Երևանի քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա.Դավթյանի 29.10.2024թ. որոշմամբ՝ Լիպարիտ Խաժակի Բադալյանի նկատմամբ 5 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Իսկանդարյանի կողմից 07.11.2024թ. Լիպարիտ Խաժակի Բադալյանին հանձնվել է հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին՝ 29.10.2024թ. որոշման պատճենը, պարզաբանվել մեղադրանքի փաստական հիմքը և իրավական գնահատականն ու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածով նախատեսված՝ նրա իրավունքները և պարտականությունները, ինչպես նաև նրան է հանձնվել դրանց ցանկը, որի մասին կազմվել է արձանագրություն:
Թիվ 60847322 քրեական վարույթի նյութերը մեղադրական եզրակացությամբ 22.11.2024թ. մուտքագրվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան:
Լիպարիտ Խաժակի Բադալյանին՝ 5 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ նրա տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը 2022թ. սեպտեմբերի 12-ից մինչև 2023թ. մարտի 13-ը կասեցված լինելու և այդ մասին նախապես տեղյակ լինելու պայմաններում՝ 2022թ. հոկտեմբերի 9-ին, ժամը՝ 1500-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «Ռենջ Ռովեր» մակնիշի «08 IL 088» հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտնաբերվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի կրտսեր պարեկ Անդրանիկ Հարոյանի կողմից և կազմվել վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180160916 արձանագրությունը:
Բացի այդ, Լիպարիտ Խաժակի Բադալյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը 2022թ. սեպտեմբերի 12-ից մինչև 2023թ. մարտի 13-ը կասեցված լինելու և այդ մասին նախապես տեղյակ լինելու պայմաններում՝ 2022թ. հոկտեմբերի 19-ին, ժամը՝ 1810-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Գայի պողոտայում վարել է «Մերսեդես-Բենց» մակնիշի «88 ST 888» հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտնաբերվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի ավագ պարեկ Նորայր Մայիյանի կողմից և կազմվել վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180164444 արձանագրությունը:
Բացի այդ, Լիպարիտ Խաժակի Բադալյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը 2022թ. սեպտեմբերի 12-ից մինչև 2023թ. մարտի 13-ը կասեցված լինելու և այդ մասին նախապես տեղյակ լինելու պայմաններում՝ 2022թ. նոյեմբերի 9-ին, ժամը՝ 2240-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Հրաչյա Աճառյան փողոցում վարել է «Մերսեդես-Բենց» մակնիշի «88 ST 888» հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտնաբերվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Արթուր Հակոբյանի կողմից և կազմվել վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180164904 արձանագրությունը:
Բացի այդ, Լիպարիտ Խաժակի Բադալյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը 2022թ. սեպտեմբերի 12-ից մինչև 2023թ. մարտի 13-ը կասեցված լինելու և այդ մասին նախապես տեղյակ լինելու պայմաններում՝ 2023թ. փետրվարի 14-ին, ժամը՝ 2037-ի սահմաններում, Կոտայքի մարզի Երևան-Սևան-Վերին Պտղնի ճանապարհահատվածում վարել է «Մերսեդես-Բենց» մակնիշի «88 ST 888» հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտնաբերվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Կոտայքի մարզի գումարտակի 2-րդ վաշտի 1-ին դասակի կրտսեր պարեկ Անուշ Նահապետյանի կողմից և կազմվել վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180280426 արձանագրությունը:
Բացի այդ, Լիպարիտ Խաժակի Բադալյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը 2022թ. սեպտեմբերի 12-ից մինչև 2023թ. մարտի 13-ը կասեցված լինելու և այդ մասին նախապես տեղյակ լինելու պայմաններում՝ 2023թ. մարտի 1-ին, ժամը՝ 0120-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Դավիթ-Բեկի փողոցում վարել է «Մերսեդես-Բենց» մակնիշի «88 ST 888» հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտնաբերվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի կրտսեր պարեկ Վարդան Մարտիրոսյանի կողմից և կազմվել վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180251011 արձանագրությունը:
Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Լ.Բադալյանը միջնորդեց կիրառել արագացված վարույթ և հայտարարեց, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացվել է կամավոր՝ պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, ինչպես նաև գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Լ.Բադալյանը մեղադրվում է ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ կատարելու համար, առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալը համաձայն է իրեն մեղսագրվող արարքներին, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր և գիտակցում է իր միջնորդության բնույթը և հետևանքները՝ դատարանը բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը:
Արագացված վարույթով դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կարգով ապացույցների հետազոտում չիրականացնելով և հիմք ընդունելով մեղադրյալ Լ.Բադալյանի կողմից իրեն ներկայացված մեղադրանքն ամբողջ ծավալով ընդունելու և դրա հետ համաձայն լինելու փաստը՝ հանգում է հետևության, որ մեղադրյալ Լիպարիտ Խաժակի Բադալյանին մեղսագրվող արարքներին 5 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով տրված իրավական գնահատականը համապատասխանում է մեղադրանքի փաստական հանգամանքներին, որոնցով և պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4.1-րդ և 7-րդ մասերի համաձայն՝
«4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
(…)
7. Համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ կիրառելն արգելք չէ լրացուցիչ պատիժ կամ անվտանգության միջոց նշանակելու համար»:
Դատարանը գտնում է, որ վերոգրյալ արարքները կատարելու համար մեղադրյալ Լ.Բադալյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի, որը պետք է սահմանվի՝ հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4.1-րդ մասով նախատեսված պայմանները:
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցանքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործությունների շարժառիթը և նպատակը, մեղադրյալի անձը բնութագրող, ինչպես նաև նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներն ու նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը:
Դատարանը մեղադրյալ Լիպարիտ Բադալյանի անձը բնութագրող հանգամանք է համարում վերջինիս՝ դրականորեն բնութագրվելը, ամուսնացած լինելն ու նախկինում դատապարտված չլինելը:
Դատարանը մեղադրյալ Լիպարիտ Բադալյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է համարում այն, որ խնամքի տակ ունի երկու անչափահաս՝ 08.07.2022թ. և 07.08.2023թ. ծնված երեխաներ , զղջացել է կատարած արարքների համար և ընդունել մեղքը, ինչը որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքների հանրային վտանգավորությունը և զղջացել է դրանց համար:
Դատարանը մեղադրյալ Լիպարիտ Բադալյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չհայտնաբերեց:
Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր և պատասխանատու բաղադրամասերից է, ուստի՝ օրենսդրի կողմից մեծապես կարևորվում է յուրաքանչյուր դեպքում անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս քրեաիրավական նորմերով ամրագրված օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքների պահպանումը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակներն են.
«(…) վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները» (Տե՛ս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասը):
Շարադրված հոդվածների վերլուծությունից հետևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի բովանդակությունից: Մասնավորապես՝ նշված հոդվածի այն պահանջից, ըստ որի՝ հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը (Արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի ու «Պատիժ» հասկացությանը և դրա նպատակների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, թիվ ՎԲ-192/07, թիվ ՎԲ-201/07 և թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումներում):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ»:
Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա (Տե՛ս, mutatis mutandis, Վճռաբեկ դատարանի՝ Գառնիկ Գալստյանի գործով` 16.12.2014թ., թիվ ԵՄԴ/0027/01/14, Էդվարդ Ադամյանի գործով` 16.12.2014թ., թիվ ԵԷԴ/0048/01/14, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով` 31.10.2014թ., թիվ ԵԿԴ/0252/01/13, Արմեն Շահբազյանի գործով` 15.08.2014թ., թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Նարեկ Սարգսյանի գործով` 22.12.2011թ., թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 և Գարուշ Մադաթյանի գործով՝ 17.02.2009թ., թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումները):
Մեղադրյալին մեղսագրվող հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի՝ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության վտանգավորության վրա՝ հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 17.02.2009թ., թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Ինչ վերաբերում է հանցագործության կատարման հանգամանքներին, ապա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ դրանք յուրաքանչյուր քրեական գործով պետք է գնահատման ենթարկվեն հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի համատեքստում: Գնահատման արդյունքում դատարանը պետք է պարզի հանցավոր վարքագծի դրսևորմանը նախորդող և ուղեկցող հանգամանքները, հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը և այլն:
Դրանից բացի, դատարանի հետևությունները, ի թիվս այլոց, պետք է հիմնված լինեն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի կողմից արարքի հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին (տե՛ս թիվ ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԵԿԴ/0042/01/11, ՍԴ/0109/01/12, ԱՎԴ/0082/01/12, ԵԱՔԴ/0091/01/14 և ՎԲ-50/70 գործերով որոշումները):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից և Վճռաբեկ դատարանի վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատժատեսակի և պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներին համապատասխան, նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Դրանից բացի, Վճռաբեկ դատարանն Ա.Սարգսյանի գործով կայացրած որոշմամբ ընդգծել է, որ. «28. (...) [Ը]նտանեկան դրությունը որպես այլ մեղմացնող հանգամանք, անհրաժեշտ է հաշվի առնել [մեղադրյալի] նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այդ կապակցությամբ դատարանը յուրաքանչյուր անգամ պետք է անդրադառնա հետևյալ հարցերին՝
1. արդյոք [մեղադրյալը] հանդիսանում է իր ընտանիքի միակ կերակրողը:
2. արդյոք նրա խնամքին գտնվում են անչափահաս երեխան կամ զառամյալ ծնողները:
3. արդյոք առկա են ընտանիքում նրա բացասական վարքագիծը (հարբեցողություն, թմրամոլություն, դաժան վերաբերմունք ընտանիքի անդամների նկատմամբ և այլն) հիմնավորող փաստական տվյալներ: (...)» (տե՛ս Ալեքսան Երեմի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 02.06.2009թ., թիվ ՀՅՔՐԴ3/0109/01/08 որոշման 28-րդ կետը):
Ինչպես հետևում է վերոգրյալից, ընտանիքի միակ կերակրող հանդիսանալը և խնամքին անչափահաս երեխայի կամ զառամյալ ծնողների առկայությունը, որպես ընտանիքում անձի ունեցած դերը բնութագրող և հետևաբար՝ նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, պետք է առանձին գնահատվեն և մեկի գոյությունը չպետք է կապվի մյուսի հետ: Կոնկրետ դեպքում Լ.Բադալյանի խնամքին են գտնվում 1 և 2 տարեկան անչափահաս երեխաները, որպիսի պայմաններում ամբաստանյալ Լիպարիտ Բադալյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը պարտավոր է հաշվի առնել նաև վերջինիս նկատմամբ նշանակվող պատժի ազդեցությունը նրա ընտանիքի անդամների և կենսապայմանների վրա:
Այսպիսով՝ դատարանը, հաշվի առնելով Լիպարիտ Խաժակի Բադալյանի կատարած հանցանքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործությունների շարժառիթը և նպատակը, գործի հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և հանցագործությունների ծանրությունը, նրա անձը բնութագրող, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նշանակվող պատժի` վերջինիս վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը, հանցանքի սանկցիայով նախատեսված՝ նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանների շրջանակում, իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, օրենքով և ներքին համոզմամբ, և ելնելով նաև մարդասիրության սկզբունքից, գտնում է, որ Լիպարիտ Խաժակի Բադալյանի նկատմամբ 5 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով՝ յուրաքանչյուր դրվագի համար պատիժ պետք է նշանակել տուգանքի ձևով, քանի որ այն կարող է ապահովել պատժի նպատակները:
Դատարանի գնահատմամբ՝ նման պատիժներ նշանակելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանն ու հանցագործությունների կանխմանը, ինչպես նաև ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս դատարանն ուշադրություն է դարձնում նաև մեղադրյալի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությանը, ինչպես նաև մեղադրյալի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությանը(նրա վաստակի չափը, ընտանիքի ապահովվածությունը և այլն), մասնավորապես՝ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված տեղեկատվության հիման վրա կատարված հաշվարկի արդյունքում՝ մեղադրյալ Լիպարիտ Բադալյանին մեղսագրվող հանցանքներն ավարտվելու օրվան՝ 09.10.2022-01.03.2023թթ. նախորդող 12 ամիսների ընթացքում վերջինիս ստացած ամսական եկամտի չափը պակաս է ստացվել նվազագույն աշխատավարձի չափից, հետևաբար՝ դատարանը գտնում է, որ տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել հանցանքները կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի՝ համապատասխանաբար առաջին երեք դրվագով՝ 68.000(վաթսունութ հազար) ՀՀ դրամի, իսկ հաջորդիվ երկու դրվագով՝ 75.000(յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Ընդ որում, թեպետ իրավահպատակ վարքագիծը բնորոշ է հասարակության լայն շրջանակներին և յուրաքանչյուր քաղաքացու հասարակական պարտքն է, հետևապես անձի կողմից նախկինում հանցանք կատարած կամ դատապարտված չլինելը, ինչպես նաև նոր հանցանք չկատարելը չեն կարող դիտարկվել որպես անձի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, այդուհանդերձ՝ մեղադրյալ Լ.Բադալյանի՝ նախկինում դատապարտված չլինելու և առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ կատարած լինելու հանգամանքը գնահատելով վերջինիս կողմից դրանց հետևանքները նախատեսելու բնույթի և աստիճանի կոնտեքստում, և ելնելով նաև մարդասիրության սկզբունքից, նրա դրսևորած հետհանցավոր դրական վարքագծից, ընտանեկան և սոցիալական դրությունից, սոցիալական միջավայրում մեղադրյալի զբաղեցրած տեղից և սոցիալական միջավայրում նրա բնութագրերից ու բոլոր այս հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ՝ դատարանը հանգում է հետևության, որ տուգանքի նվազագույն չափերը նշանակելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանն ու հանցագործությունների կանխմանը, ինչպես նաև ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի.
• 53-րդ հոդվածի 1-ին և 4-րդ մասերի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների համակցություն է համարվում միևնույն անձի կողմից մեկ կամ մեկից ավելի արարքներով սույն օրենսգրքով նախատեսված երկու կամ ավելի հանցանք կատարելը, եթե նա դրանցից ոչ մեկի համար քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել:
(…)
4. Հանցագործությունների համակցության դեպքում անձը ենթակա է քրեական պատասխանատվության յուրաքանչյուր հանցագործության համար` սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով կամ հոդվածի մասով»:
• 74-րդ հոդվածի 1-ին և 9-րդ մասերի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը:
(…)
9. Հանցագործությունների համակցության դեպքում մյուս պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու դեպքում նշանակվող վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակի համար սահմանված առավելագույն ժամկետը կամ չափը:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ նկատի ունենալով, որ Լիպարիտ Խաժակի Բադալյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հինգ հանցանք, որոնցից ոչ մեկի համար քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել՝ դատարանը գտնում է, որ հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ նշանակելով` վերջնական պատիժը պետք է որոշել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին և 9-րդ մասերով սահմանված կարգով՝ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման հարցին՝ դատարանը գտնում է, որ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված և վարույթի նյութերին կցված՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8200297528, թիվ 8180280426, թիվ 8180160916, թիվ 8180164444, թիվ 8180164904 և թիվ 8180251011 արձանագրությունների և Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից վարորդական վկայականի վերաբերյալ տվյալի պատճենները պետք է պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Լիպարիտ Խաժակի Բադալյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը վերացնելու կամ փոխելու հիմքեր չկան, հետևաբար՝ այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, Լիպարիտ Խաժակի Բադալյանի նկատմամբ սույն քրեական գործի շրջանակներում կիրառված սահմանափակումները՝ ՀՀ պետական սահմանը լքելու և նոր անձնագիր տրամադրելու արգելքները, պետք է վերացնել:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 364-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով՝ դատարանը.

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Լիպարիտ Խաժակի Բադալյանին մեղավոր ճանաչել հինգ դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և յուրաքանչյուր դրվագով դատապարտել տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով. առաջին երեք դրվագով՝ 340.000(երեք հարյուր քառասուն հազար) ՀՀ դրամի չափով, իսկ հաջորդիվ երկու դրվագով՝ 375.000(երեք հարյուր յաթանասուհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին և 9-րդ մասերի կիրառմամբ՝ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով, Լիպարիտ Խաժակի Բադալյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1.770.000(մեկ միլիոն յոթ հարյուր յոթանասուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Լիպարիտ Խաժակի Բադալյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վարույթի նյութերին կցված արտավարութային փաստաթղթերը պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, Լիպարիտ Խաժակի Բադալյանի նկատմամբ սույն քրեական գործի շրջանակներում կիրառված սահմանափակումները՝ ՀՀ պետական սահմանը լքելու և նոր անձնագիր տրամադրելու արգելքները, վերացնել:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ Մ. ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆ