ԵԴ1/3456/01/24





Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«02» ապրիլի, 2025թ. ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը(այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով՝

նախագահող դատավոր՝ Ռ.Պապոյան,
դատավորներ՝ Լ․Աբգարյան,
Մ․Պապոյան,

քարտուղարությամբ՝ Հ․Հակոբյանի,
մասնակցությամբ՝
մեղադրյալ՝ Ա․Ավագովի,


դռնբաց դատական նիստում, թիվ ԵԴ1/3456/01/24 քրեական գործով՝ ըստ մեղադրանքի՝ Արկադի Սատուրի Ավագովի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ռ․Գրիգորյանի(այսուհետ՝ նաև Դատախազ) վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով նույն գործով երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի(դատավոր՝ Մուշեղ Արամյան)՝ 2025 թվականի հունվարի 9-ի դատավճիռը՝

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2023 թվականի դեկտեմբերի 4-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանի(այսուհետ՝ նաև Քննիչ) կողմից՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նախաձեռնվել է թիվ 11-0269-23 քրեական վարույթը(այսուհետ՝ նաև քրեական վարույթ):
Դատախազի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 2-ի որոշմամբ քրեական վարույթով Արկադի Սատուրի Ավագովի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով։
Քննիչի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ի որոշմամբ մեղադրյալ Արկադի Սատուրի Ավագովի(այսուհետ՝ նաև Մեղադրյալ) նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի սեպտեմբերի 5-ին Արակադի Ավագովին մեղադրանք է ներկայացվել։
Քննիչի՝ 2024թվականի նոյեմբերի 18-ի որոշմամբ թիվ 11-0269-23 քրեական վարույթից անջատվել է անհայտ անձի կողմից Արկադի Ավագովին թմրամիջոց իրացրած թիվ 11823024 քրեական վարույթը։
1․1․ 2024 թվականի նոյեմբերի 21-ին քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի՝ Արկադի Սատուրի Ավագովի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան(այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան), որն Առաջին ատյանի դատարանում մուտքագրվել է 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին։
Դատավորների միջև գործերի բաշխման համակարգչային ծրագրի միջոցով քրեական վարույթը՝ թիվ ԵԴ1/3456/01/24 համարի ներքո մակագրվել է և 2024թվականի նոյեմբերի 25-ին հանձնվել դատավոր Մուշեղ Արամյանին:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 25-ի որոշմամբ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/3456/01/24 քրեական գործի վարույթը, և նշանակվել է նախնական դատալսումներ:
1․2․ Թիվ ԵԴ1/3456/01/24 քրեական վարույթով Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի հունվարի 9-ին կայացրել է մեղադրական դատավճիռ, որի եզրափակիչ մասն ունի հետևյալ բովանդակությունը(մեջբերվում է)․ «1) Արկադի Ավագովին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ և պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1(մեկ) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Արկադի Ավագովի նկատմամբ 1(մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով, վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության բնակության վայրի ստորաբաժանման վրա։
Փորձաշրջանի սկիզբը հաշվարկել իրավասու մարմնի կողմից հաշվառման վերցնելու պահից:
Փորձաշրջանի ընթացքում Արկադի Ավագովի վրա դնել պարտականություն առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը։
Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
(…)»։
2․ 2025 թվականի փետրվարի 14-ին Վերաքննիչ դատարանում մուտքագրվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ Դատախազի վերաքննիչ բողոքը՝ մեղադրյալ Արկադի Ավագովի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով։
Թիվ ԵԴ1/3456/01/24 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի փետրվարի 21-ին, դատավորների միջև գործերի բաշխման հատուկ համակարգչային ծրագրի միջոցով մակագրվել է դատավորներ Ռոբերտ Պապոյանին, Լուսինե Աբգարյանին և Մխիթար Պապոյանին, նախագահող դատավոր Ռ․Պապոյանին է հանձնվել 2025 թվականի փետրվարի 21-ին։
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի մարտի 3-ի որոշմամբ՝ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատաքննության:

Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.
3․ Արկադի Սատուրի Ավագովի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշման համաձայն մեղադրանքի փաստական մասն ունի հետևյալ բովանդակությունը (մեջբերվում է հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշումից և մեղադրական եզրակացության եզրափակիչ մասից).«(…)[Ն]ա առանց իրացնելու նպատակի, իր անձնական օգտագործման համար ապօրինի ձեռք է բերել և իր մոտ պահել առանձնապես խոշոր չափերի՝ 76.7 գրամ հաստատուն քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց և 1.075 գրամ հաստատուն քաշով «տետրահիդրոկանաբինոլլներ պարունակող բուսական խարնուրդ» տեսակի թմրամիջոց:
Այսպես՝ Արկադի Սատուրի Ավագովը խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները առանց իրացնելու նպատակի, անձնական օգտագործման համար, ապօրինի ձեռք է բերել և Երևան քաղաքի Շիրակի 2Ա/2 շենքի 803-րդ բնակարանում պահել է ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707 որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված, առանձնապես խոշոր չափերի՝ 76.7 գրամ հաստատուն քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց և 1.075 գրամ հաստատուն քաշով «տետրւսհիդրոկանաբինոլներ պարունակող բուսական խարնուրդ» տեսակի թմրամիջոց, որի մասին հայտնել, այնուհետև դեպքի վայրի զննությամբ ներկայացրել է նույն հասցեի բնակիչ' Վիկտորիա Խաչատուրի Ավագովը:»։
3.1․ Դատական վերանայման ենթակա՝ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 9-ի դատավճիռը(այսուհետ՝ նաև Դատավճիռ, կամ բողոքարկվող դատական ակտ), մասնավորապես, բողոքարկվող մասով պատճառաբանվել է հետևյալ կերպ(մեջբերվում է). «(...) Դատարանը դրական պատասխանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերին գտնում է, որ կատարած արարքի համար Արկադի Սատուրի Ավագովը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Արկադի Ավագովի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
1) դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին
2) պատժի, մասնավորապես՝ արդյոք մեղադրյալը ենթակա է պատժի և ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի նրա նկատմամբ, մեղադրյալը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, թե ոչ։
Անդրադառնալով մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող, ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
(…)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1.Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝(…)
հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը, (…)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ: (…)»։
Դատարանը, որպես մեղադրյալ Արկադի Ավագովի պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում այն, որ՝
-առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել՝ նախաքննության ընթացքում տվել խոստովանական ցուցմունքներ, մասնակցել քննչական գործողությունների կատարմանը՝ այդ կերպով աջակցել նախաքննությանը, զղջացել է իր կատարած արարքի համար,
-հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին լրացած է եղել Ա.Ավագովի 65 տարին:
Դատարանն արձանագրում է, որ Արկադի Ավագովի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
Դատարանը մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանք է գնահատում այն, որ վերջինս՝
-տարեց է (հիմք՝ Արկադի Ավագովի անձնագիրը, անձնական տվյալների մասին տեղեկանքը),
-նախկինում դատված չի եղել (հիմք՝ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի տեղեկանքը)
Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Արկադի Ավագով քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար վերջինս ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքի համար։
(…)
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Արկադի Ավագովի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժաչափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նա կատարել է միջին ծանրության դիտավորյալ հանցանք, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այն, որ մեղադրյալը նախկինում դատապարտված չի եղել, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, անձը բնութագրող հանգամանքները, այն որ հայտնաբերված թմրամիջոցը հանդիսանում է բուսական ծագման համեմատաբար մեծ հանրային վտանգ չներկայացնող Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պետք է նշանակվի այնպիսի պատիժ, որը կապահովի պատժի նպատակների իրականացումը և, մասնավորապես կնպաստի մեղադրյալի վերասոցիալականացմանը։
Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու համար պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2(երկու) տարի ժամկետով:
Միաժամանակ դատարանը արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը սահմանում է (…)
Դատարանը հաշվի է առնում մեղադրյալի անձը բնութագրող դրական հանգամանքները ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Արկադի Ավագովի նկատմամբ 2 /երկու/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառում` սահմանելով փորձաշրջան 1 (մեկ) տարի ժամկետով, վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը դնելով ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության բնակության վայրի ստորաբաժանման վրա։
Փորձաշրջանի սկիզբը հաշվարկել իրավասու մարմնի կողմից հաշվառման վերցնելու պահից:
Փորձաշրջանի ընթացքում Արկադի Ավագովի վրա դնել պարտականություն առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը։
Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին` Դատարանը գտնում է, որ Արկադի Ավագովի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
(...)»։

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
4.Դատախազը, դատավարական նախապատմության, փաստական հանգամանքների, վերաբերելի իրավանորմերի, նախադեպային որոշումների վկայակոչմամբ վերաքննիչ բողոքում, մասնավորապես, արձանագրել է հետևյալը (մեջբերվում է). «(…) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 09.01.2025թ. դատավճիռը հիմնավորված և օրինական չէ, դատարանը թույլ է տվել նյութական իրավունքի խախտում, որպիսի հանգամանքով պայմանավորված առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտերը ենթակա է բեկանման հետևյալ պատճառաբանությամբ:
(…)
Սույն քրեական վարույթով ձեռք բերված փաստական տվյալները, դրանք հաստատող ապացույցները գնահատելով վերը վկայակոչված և արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` գտնում եմ, որ մեղադրյալ Արկադի Ավագովի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով Դատարանը պատշաճ իրավական վերլուծության չի ենթարկել մեղադրյալի կողմից կատարված հանցավոր արարքի բնույթի և հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող մի շարք գործոններ:
Մասնավորապես, պատշաճ վերլուծության և գնահատման չեն ենթարկվել՝
- խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ այն, որ մեղադրյալ ոտնձգել է բնակչության առողջությանն ուղղված հասարակական հարաբերությունների դեմ, հաշվի չի առել դրա կատարման արդյունքում վնասված հասարակական հարաբերությունների կարևորությունը, բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների աճն ու տարածվածությունը, այդ հանցագործությունների դեմ պայքարի խստացման և դրանց նկատմամբ արժանի պատժողական քաղաքականության ձևավորման անհրաժեշտությունը:
- հանցավորի հոգեբանական վերաբերմունքն իր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ, մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալը գործել է դիտավորությամբ, գիտակցել է, որ իր գործողություններով նպաստում է նաև թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությանը և դրանց տարածվելուն:
-հանցագործության առարկան, որը քննարկվող դեպքում հանդիսացել է առանձնապես խոշոր չափերի՝ 76.7 գրամ հաստատուն քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց և 1.075 գրամ հաստատուն քաշով «տետրահիդրոկանաբինոլներ պարունակող բուսական խարնուրդ» տեսակի թմրամիջոց:
Դատարանը բավարար չափով չի գնահատել մեղադրյալ Արկադի Ավագովի կատարած հանցագործության հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանը, այն է վերջինիս կողմից ընտրված հանցանքի կատարման եղանակը, թմրամիջոցի տեսակը, այն առանձնապես խոշոր չափերի լինելու հանգամանքը:
Դատարանը չի պատճառաբանել և չի հիմնավորել, թե մեղադրյալ Արկադի Ավագովի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով ինչպես է ապահովելու պատժի նպատակների իրականացումը՝ հաշվի առնելով քննարկվող հանցագործության տեսակը և հետագայում համասեռ հանցանք կատարելը այդ եղանակով կանխելու պատժի նպատակին հասնելու հանգամանքը:
Դատարանը չի մատնանշել, թե կոնկրետ որ հանգամանքներն ու փաստական տվյալներն են նվազեցրել մեղադրյալ Արկադի Ավագովի կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բավարար են եղել նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և այդ եղանակով պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու համար, որպիսի հանգամանքով պայմանավորված գտնում եմ, որ Դատարանի հետևությունները հիմնավորված և պատճառաբանված չեն:
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ գտնում եմ, որ Դատարանի կողմից սույն բողոքում մատնանշված հանգմանքները հաշվի չառնելն ու դրանք վերը մեջբերված իրավակարգավորումների և դրանց վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի կողմից հայտնած իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո պատշաճ գնահատման չարժանացնելը, դատական ակտը բավարար չափով չպատճառաբանելը, արդյունքում մեղադրյալ Արկադի Ավագովի նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելը հանգեցրել է քրեական օրենքի սխալ կիրառման, որն էլ իր հեթին ենթադրում է պատժի նպատակների անիրագործելիության մասին: (…)»։
4․1․ Նշված հիմնավորումներով Դատախազը խնդրել է բեկանել Դատավճիռը և Արկադի Ավագովի նկատմամբ նշանակել ազատազրկման ձևով պատիժ 2(երկու) տարի ժամկետով, որը մեղադրյալը պետք է կրի:

Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
5. Դատական նիստի ժամանակ Մեղադրյալն առարկեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ, խնդրեց մերժել այն։
Վերաքննիչ դատարանին հասցեագրված դիմումով Մեղադրյալի պաշտպան Լ․Հայրապետյանը խնդրել է բողոքի քննությունն իրականացնել իր բացակայությամբ և մերժել այն, միաժամանակ հայտնելով, որ Դատավճռով մեղադրյալի նկատմամբ պատիժը պայամանականորեն չի կիրառվել հաշվի առնելով մեղադրյալի անձը, տարիքը, վարքագիծը (քննությանն աջակցելը, մեղքն ընդունելը և անկեղծորեն զղջալը)։
Դատական նիստին չի ներկայացել նաև պատշաճ ծանուցված Դատախազը։

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
6.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական վերանայման ենթարկելով թիվ ԵԴ1/3456/01/24 քրեական գործով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 9-ի դատավճիռը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
«1․Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում։
2. Վերադաս դատարանն իրավասու է ի շահ մեղադրյալի դուրս գալու վերաքննիչ կամ վճռաբեկ բողոքի սահմաններից, եթե՝
1) ստորադաս դատարանի դատական ակտը հրապարակելուց հետո հայտնաբերվում է քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք.
2) հայտնաբերվում է, որ մեղադրյալի արարքին տրվել է սխալ իրավական գնահատական.
3) հայտնաբերվում են սույն օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հանգամանքներ.
4) հայտնաբերվում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվել է նրան վերագրվող հանցագործության համար օրենքով չնախատեսված պատժատեսակ, պատժաչափ, կամ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը սխալ է հաշվարկվել.
5) բողոքարկված դատական ակտի բեկանման կամ փոփոխման հիմքն ակնհայտորեն վերաբերում է նաև դատական ակտը չբողոքարկած մեղադրյալին:
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման արդյունքով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե`
1) ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
2) ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը.
3) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
4) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հետևանքով բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատական ակտ, որը՝
1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը.
2) ամբողջությամբ կամ մասամբ փոխարինում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտին.
3) ամբողջությամբ կամ մասամբ վերացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը:
2.Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շա-րադրված պահանջները:
3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը.
1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը(վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը).
2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք.
3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը.
4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի.
5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով.
6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանցվի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան.
7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատարան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը. (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 372-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննության կարգով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե՝
1) գործի փաստական հանգամանքների մասին դատական ակտում շարադրված հետևությունները չեն համապատասխանում դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
2) ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
3) ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը.
4) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
5) դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և մեղադրյալի անձին.
6) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հաշվառմամբ բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ»:
7․ Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական վերանայման ենթարկելով Դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ուսումնասիրելով բողոքի վերաբերյալ ստացված քրեական գործի նյութերը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
(…)
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1.Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2.Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` «(…)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
(…)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
(…)
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
(…)
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:
(…)»:
7․1․ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը(այսուհետ՝ նաև Վճռաբեկ Դատարան), թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին՝ կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից:
Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև, շարժառիթ, նպատակ, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման:
Պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար` պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, որը պետք է կիրառվի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում (տե՛ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-րդ կետը):
Ջոն Շիրվանյանի և Արսեն Մուրադյանի գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է․ «Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատում է նախորդ կետում մեջբերված` Սերոբ Սարգսյանի և Սեյրան Աղախանյանի գործերով որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներն այն մասին, որ յուրաքանչյուր դեպքում պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը որոշելիս հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի համատեքստում կարևոր նշանակություն ունի հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների ամբողջական վերլուծությունը։ Մասնավորապես, հանցավորի անձը դրականորեն բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշները, հանցագործությունից հետո դրսևորած դրական վարքագիծը (կատարվածի համար զղջալը, ճշմարտացի ցուցմունքներ տալը, քննությանը չխոչընդոտելը, պատճառված վնասը հատուցելը և այլն) կարող են վկայել, որ պատժի նպատակների իրագործման տեսանկյունից բացակայում է պատիժը փաստացի կրելու անհրաժեշտությունը։ Այլ խոսքով` հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները բացահայտելու և օբյեկտիվորեն հաշվի առնելու դատարանի պարտականությունն ուղղակիորեն բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի տրամաբանությունից, որի համաձայն՝ պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուց բացի, դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցագործությունների կանխումը (տե՛ս, mutatis mutandis, Արտաշ Շաքարյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵԿԴ/0163/01/13 որոշման 13-րդ կետը)։ (...)» (տե՛ս Ջոն Սարքիս Սարքիսի Շիրվանյանի և Արսեն Վահանի Մուրադյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2015 թվականի դեկտեմբերի18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 որոշման 11-14-րդ կետերը):
Արթուր Անտոնյանի գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «(...) ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից և Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներին համապատասխան, նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը(տե՛ս Արթուր Խաչիկի Անտոնյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010թվականի մարտի 26-ի թիվ ՍԴ/0226/01/09 որոշումը, կետ 19):
Սերոբ Սարգսյանի գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև այն մասին, որ «(…) մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը ՀՀ քրեական օրենսգրքի շրջանակներում բարենպաստ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող հանգամանք է և կարող է կատարել պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի դեր: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը, որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը, զղջացել է դրա համար: Մեղքն ընդունելու պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է» (տեʹս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012թ. նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը):
Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է հետևյալը․ «39. (…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
Այսպես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում, ի թիվս այլնի, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ ապօրինի ձեռք բերելու կամ պահելու համար։
Նշված նորմի վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի.
- թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը),
- դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը),
- արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը)։
Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս։
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում Դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։(տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39-րդ կետը):
8․ Սույն որոշման 7-րդ կետում(նաև դրա ենթակետերում) վկայակոչված օրենսդրական կարգավորումների, իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով Դատավճռով մեղադրյալ Արկադի Ավագովի նկատմամբ նշանակված պատժի (պատժաչափի) արդարացի լինելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունների իրավաչափությունը, որը վիճարկում է բողոքաբերը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել ինչպես Մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթը, կատարման եղանակն ու նպատակը, դիտավորության աստիճանը, հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի վրա ազդեցությունը, այնպես էլ նրանց անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներն ու դրանք ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Արկադի Ավագովի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պատշաճ իրավական վերլուծության է ենթարկել գործի կոնկրետ հանգամանքները՝ որպես վերջինիս անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դիտել է առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելն ու կատարածի համար զղջալը, նախաքննության ընթացքում խոստովանական ցուցմունքներ տալը, պատիժ նշանակելու պահին 65 տարին լրացած լինեը։ Միևնույն ժամանակ որպես նրա անձը բնութագրող դրական տվյալներ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել նախկինում դատապարտված չլինելը։ Առաջին ատյանի դատարանը նշվածների հետ համադրված գնահատելով նաև Մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, Արկադի Ավագովի նկատմամբ նշանակել է 1(մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժ և պատիժը պայմանականորեն չի կիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 2(երկու) տարի ժամկետով։
Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ հիմնավորումներով Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին փաստում է, որ սույն գործով Մեղադրյալի կատարած հանցանքի բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, նրա անձնային առանձնահատկությունների վերաբերյալ արձանագրված հանգամանքները թույլ են տալիս գալու եզրահանգման, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Արկադի Ավագովի նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ, որը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածով սահմանված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից: Նշանակված՝ 1(մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը համապատասխանում է Մեղադրյալի անձին, նրա կատարած հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, և անհրաժեշտ ու բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությանը հասնելու համար:
9․ Ինչ վերաբերում է Դատախազի այն պնդմանը, որ մեղադրյալ Արկադի Ավագովի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է սխալ հետևության, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ Մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի գոյություն ունեցող այնպիսի օբյեկտիվ տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել ինչպես Արկադի Ավագովի կատարած հանցագործության բնույթը, կատարման եղանակն ու նպատակը, հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի վրա ազդեցությունը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշները, հանցագործությունից հետո դրսևորած վարքագիծը՝ կատարվածի համար անկեղծորեն զղջալը, նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող, սույն որոշման նախորդ կետում թվարկված հանգամանքները, վերջնական ճիշտ հետևության է հանգել այն մասին, որ մեղադրյալ Արկադի Ավագովի պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ռեալ կրելու:
10․ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արկադի Ավագովի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու նպատակահարմարության հարցը որոշելիս Առաջին ատյանի դատարանը, համադրված վերլուծության և իրենց ամբողջության մեջ պատշաճ գնահատման է ենթարկել ինչպես հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, այնպես էլ սույն գործի փաստական տվյալները՝ մեղսագրված արարքի բնույթի և հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող գործոնները, և հանգել է հիմնավորված հետևության, որ Մեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակների իրագործմանը:
Մեղադրյալ Արկադի Ավագովի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և Դատավճռով նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին հաշվի է առնում կատարված հանցավոր արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը, հանցագործության որակական կողմին բնորոշ հանգամանքները, մասնավորապես, որ հանցագործության առարկան «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց է, ունի բուսական ծագում, որը վտանգավորության և անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության հարաբերականորեն նվազ աստիճան ունի, ինչպես նաև Մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագիծը, այդ թվում գործի քննության ընթացքում նրա դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես, նախաքննության ընթացքում մեղքն ընդունելը, խոստովանական ցուցմունքներ տալն ու կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը։
Քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև մեղադրյալ Արկադի Ավագովի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում քրեական պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունն ու դրանք ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։
Մասնավորապես, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալը 68 տարեկան է, նախկինում դատապարտված չի եղել, և գտնում է, որ դրանք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս Մեղադրյալին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարողի, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձի՝ իր անհատական հատկանիշներով:
11․ Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքի լույսի ներքո վերլուծելով սույն գործով առկա փաստական տվյալները՝ Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին գտնում է, որ Արկադի Ավագովին մեղսագրված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի համատեքստում նրա անձը բնութագրող բացառապես դրական տվյալների համակցությունը բավարար են հանգելու այն հետևության, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, և հիմք են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման համար։
12․ Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը եկել է ճիշտ եզրահանգման, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա մեղադրյալ Արկադի Ավագովի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել նույն օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը, քանի որ Մեղադրյալի՝ փորձաշրջանում, հետևապես և հսկողության մեջ գտնվելու հանգամանքը, կարող է զսպել նրա կողմից հետագայում հանցագործություններ կատարելը այն հաշվառմամբ, որ նույնասեռ կամ այլ հանցանքներ կատարելու պարագայում իրական է օրենսդրական սպառնալիքը, որ փորձաշրջանի ընթացքում կատարված դիտավորյալ հանցագործության համար նշանակվելիք պատժին կգումարվի նաև սույն դատավճռով նշանակված և փաստացի չկրած պատիժը կամ թեկուզև դրա մի մասը:
Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ եզրահանգման գալիս Առաջին ատյանի դատարանն առաջնորդվել է պատիժ նշանակելու սկզբունքներով և հիմնավոր պատճառաբանություններ ներկայացրել դրա վերաբերյալ։
13․ Վերը նշված վերլուծությունների համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը դատական վերանայման սահմաններում գալիս է եզրահանգման, որ վերաքննիչ բողոքն անհիմն է․ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել նյութական օրենքի և քրեադատավարական օրենքի խախտումներ, որոնք կարող էին ազդել գործի ելքի վրա, Մեղադրյալի նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ, հետևաբար, վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու կամ փոփոխելու հիմքերը բացակայում են։
Նշված հիմնավորումներով Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ թիվ ԵԴ1/3456/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 9-ի դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ։

Եզրափակիչ մաս․
14․ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ, 371-րդ և 379-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց՝

Թիվ ԵԴ1/3456/01/24 քրեական գործով՝ ըստ մեղադրանքի՝ Արկադի Ասատուրի Ավագովի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 9-ի դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ.ՊԱՊՈՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Լ․ԱԲԳԱՐՅԱՆ


Մ․ՊԱՊՈՅԱՆ