Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/3445/01/24
Վիճակագրական տողի համար :
2.1
Պատասխանող
Արտաշես Արշակյան Վոլոդիայի
Արտաշես Արշակյան
Արտաշես Արշակյան
Արտաշես Արշակյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Ռոման Սմբատյան
Քրեական վերաքննիչ
Լուսինե Ալավերդյան
Մակար Կիրակոսյան
Սեվակ Համբարձումյան
Հոդվածներ
Երևանի քրեական դատարան
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված 44-155 Մաս 2
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Ռոման Սմբատյան
Քրեական վերաքննիչ
Լուսինե Ալավերդյան
Մակար Կիրակոսյան
Սեվակ Համբարձումյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2026-05-21 | 11:00 | 6 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-10-30 | 17:30 | 2 | Կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-10-22 | 17:30 | 2 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-09-15 | 16:00 | 2 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-08-18 | 17:00 | 2 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-06-25 | 17:30 | 2 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-06-05 | 17:00 | 2 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-05-13 | 16:00 | 2 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-04-23 | 14:30 | 2 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-03-27 | 14:30 | 2 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-03-05 | 16:00 | 2 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-01-27 | 16:00 | 2 | Չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-12-05 | 14:30 | 2 | Նիստը չի կայացել |
ԵԴ1/3445/01/24
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ՝ նաև Դատարան)
Նախագահությամբ՝ դատավոր Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Հ.ԱՂՈՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող՝ Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ
մեղադրյալ՝
պաշտպան՝
տուժող՝
Ա.ԱՐՇԱԿՅԱՆԻ
Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ
Ա.ԱՐՇԱԿՅԱՆԻ
2025 թվականի հոկտեմբերի 30-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի ծնված՝ 13.07.1970 թվականին Երևան քաղաքում, այգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, խնամքին երկու անչափահաս երեխա, նախկինում դատված, չի աշխատում, ունի առողջական խնդիրներ, հաշվառված է ք․Երևան, Արարատյան 1-ին զանգված, 10/3-րդ շենք, բնակարան 20 հասցեում, ներկայումս գտնվում է ՀՀ ԱՆ Նուբարաշեն քրեակատարողական հիմնարկում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով,
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի օգոստոսի 07-ին՝ ժամը 11:30-ին Արտաշես Վոլոդյայի Արշակյանը ձերբակալվել է սպանության փորձ կատարելու կասկածով:
2024 թվականի օգոստոսի 07-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ս.Սահակյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախաձեռնել է թիվ 16189324 քրեական վարույթը։
2024 թվականի օգոստոսի 07-ին նույն քննչական բաժնի պետ Ռ.Վարդանյանն որոշում է կայացրել նախաքննության կատարումը մի քանի քննիչի հանձնարարելու մասին:
Նույն օրը ժամը 17:25-ին որոշում է կայացվել Արտաշես Վոլոդյայի Արշակյանին ձերբակալելու մասին:
2024 թվականի օգոստոսի 07-ին ժամը 20:55-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Բաղդասարյանը որոշում է կայացրել Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
Նույն օրը որոշում է կայացվել Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանին տուժող ճանաչելու մասին:
2024 թվականի օգոստոսի 08-ին Արտաշես Արշակյանին ներկայացվել է մեղադրանքը և վերջինիս պարզաբանվել իր իրավունքները և պարտականությունները:
2024 թվականի օգոստոսի 08-ին Դատարանի թիվ ԵԴ1/1318/06/24 որոշմամբ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը:
2024 թվականի հոկտեմբերի 03-ին Դատարանի թիվ ԵԴ1/1318/06/24 որոշմամբ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 2 ամիս ժամկետով:
2024 թվականի նոյեմբերի 12-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Ա․Մանուկյանը որոշում է կայացրել Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ հարուցել նոր քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով:
2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին Արտաշես Արշակյանին ներկայացվել է մեղադրանքը և վերջինիս պարզաբանվել իր իրավունքները և պարտականությունները:
2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին որոշում է կայացվել թիվ 16189324 և թիվ 16836524 քրեական վարույթները միացնել և նախաքննությունը շարունակել թիվ 16189324 քրեական վարույթով։
2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Մալաթիա-Սեբաստիա ՎՇ քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա․Գրիգորյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախաձեռնել է թիվ 16836524 քրեական վարույթը։
2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին որոշում է կայացվել թիվ 16189324 քրեական վարույթից անջատել Արտաշես Արշակյանին մարմնական վնասվածքներ հասցնելու վերաբերյալ մասը, անջատված մասին շնորհելով թիվ 16836624 քրեական վարույթի համարը։
2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը:
2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին դատախազի տեղակալ Ա.Մանուկյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու և վարույթի նյութերը դատարան հանձնելու մասին:
2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին քրեական վարույթը մուտք է եղել դատարան, նույն օրը էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել և հաջորդ օրը հանձնվել է դատավոր Ռ․Սմբատյանին:
2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին որոշում է կայացվել քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
2024 թվականի դեկտեմբերի 05-ին և 2025 թվականի մարտի 05-ին, հունիսի 05-ին, օգոստոսի 18-ին որոշումներ են կայացվել Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգել յուրաքանչյուր անգամ 3 ամիս ժամկետով:
2025 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով կայացվել է մեղադրական վերդիկտ:
Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Արտաշես Վոլոդյայի Արշակյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին՝ ժամը 10:00-ի սահմաններում, գտնվելով Երևան քաղաքի Արարատյան 1-ին զանգված 10/3-րդ շենքի 20-րդ բնակարանում, կենցաղային հարցերի շուրջ վիճաբանության և կռվի մեջ է մտել նույն պահին բնակարան եկած, իր և ընտանիքի հետ համատեղ նույն հասցեում բնակվող, իր համար մերձավոր ազգական համարվող եղբոր` Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանի հետ, որի ընթացքում, գտնվելով բնակարանի խոհանոցում, Արթուր Արշակյանի կողմից իր և ընտանիքի անդամների հասցեին հայհոյանքներ հնչեցնելուց և աշխատանքային գործիքով իրեն հարվածելուց հետո, Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանին ապօրինաբար կյանքից զրկելու դիտավորությամբ խոհանոցային կահույքի դարակից վերցրել է խոհանոցային դանակն ու հարվածներ հասցրել Արթուր Արշակյանի մարմնի կենսական կարևոր նշանակություն ունեցող հատվածներին՝ վերջինիս առողջությանը պատճառելով ձախ քունքային, ձախ քունքահետին-գագաթային շրջանների ծակած-կտրած վերքերի՝ հետին գագաթային շրջանում ոսկրի կորտիկալ շերտի վնասումով, կրծոսկրի շրջանի կտրած վերքի ձևով միջին ծանրության մարմնական վնասվածքներ, սակայն չի կարողացել ավարտին հասցնել դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներով, հաշվի առնելով, որ Արթուր Արշակյանը ստացած մարմնական վնասվածքներից չի մահացել։
Այսպիսով, Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանը մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարում:
Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Տուժող Արթուր Արշակյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը հանդիսանում է իր հարազատ եղբայրը, դեմքից անցել է շատ ժամանակ մանրամասները չի հիշում, ինքը իր եղբոր հետ հաշտ է՝ «շիրաբարիշ» է: Դեպքի օրը ինքը ցանկացել է ապակին հանել, սակայն դա փշրվել է։ Իր արհեստանոցում եղած գործիքը միացրել է որպեսզի գործ անի, սակայն դրա արդյունքում ինքը հոսանքահարվել է և կպել իր եղբորը: Իր եղբայրը իրեն չի հարվածել, նույնիսկ երբ հոսանքը իրեն խփել է, իր եղբայրը փորձել է օգնություն ցույց տալ: Երբ հոսանքը իրեն խփել է, այդ ժամանակ իր եղբայրը և ընտանիքի մյուս անդամները գտնվել են խոհանոցում, առավոտյան ժամը 8-ի կողմերն է եղել: Ինքը չիգիտի դանակը այդ ժամանակ ինչու էր իր եղբոր ձեռքին, սակայն երբ հոսանքը իրեն խփել է ինքը ընկել է եղբոր վրա: Իր եղբայրը որևէ դիտավորություն չի ունեցել իրեն հարվածելու: Դրանից հետո իր եղբայրը ներողություն է խնդրել, զանգել շտապ օգնույթյուն, նրան թվացել էր, թե նա է հարվածել: Նշեց նաև, որ մի քանի օր առաջ էլ է հոսանքը խփել, ինքը ընկել է և գլուխը խփել պատին, սակայն բժշկական օգնության չի դիմել: Այդ օրը ինքը մեկ հարված է ստացել, մյուս հարվածները դրանից միքանի օր առաջ է եղել: Ինքը և իր եղբայրը շատ լավ հաաբերություններ ունեն, իրենց մեջ որևէ խնդիր չկա: Իրենք Դդմաշենում ունեն հողատարածք, սակայն դա պատկանում է իր եղբորը, ինքը դրա հետ կապ չունի, դեպքի օրը այդ հողատարածքի վերաբերյալ որևէ խոսակցոթյուն չեն ունեցել: Դեպքի օրը իր եղբայրը իրեն չի հայհոյել, որևէ նման խոսակցոթյուն չի ունեցել: Գլխի հատվածում է մեկ հատ հարված եղել, ինքը չգիտի քունքը որն է: Ինքը բանակում ծառայելու ժամանակ հոգեբուժական հիվանդանոցում է պարկել, դրանից հետո էլ է խնդիրներ առաջացել: Ինքը ունի հիշողության խնդիր, սակայն պնդում է, որ հիշում է դեպքը և ասել է ճշմարտությունը: Նախաքննական ցուցմուքը ինքը կարդացել է, որը չի համապատասխանում իրականությանը:
Դատարանը բավարարելով հանրային մեղադրողի միջնորդությունը, որոշում կայացրեց թույլատրել հրապարակել տուժող Արթուր Արշակյանի նախաքննական ցուցմունքը:
2024 թվականի օգոստոսի 12-ին Արթուր Արշակյանը որպես տուժող ի թիվս այլնի ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2024 թվականի օգոստոսի 6-ին ինքն ու Արտաշեսը մի փոքր խոսակցություն են ունեցել կապված Դդմաշեն գյուղի տան հետ, մասնավորապես՝ այնտեղ առկա կարտոֆիլի հորը փլվել էր, ու անհրաժեշտություն կար այն նորոգելու, սակայն Արտաշեսն ասել է, որ ի վիճակի չէ ու այդպես խոսակցություն է եղել, նրան ասել է, որ ինչքան թողեն այդքան կմնա ու մի փոքր զայրացած տանից դուրս է եկել ու այնպես է ստացվել, որ գիշերել է ավտոտնակում։ Արդեն հաջորդ օրը, օգոստոսի 7-ի առավոտյան, երբ բարձրացել է բնակարան, նկատել է, որ Արտաշեսի ննջասենյակի ապակին գտնվում է ճաքած վիճակում, գործիքները վերցրել է, որպիսի այն հանի իր տեղից ու փոխարինի, այդ ընթացքում ապակին ամբողջությամբ ճաքել է ու այդ իսկ պատճառով մուրճով փորձել է հարվածել, որպիսի մանր կտորներով դուրս բերի շրջանակից, ու այդ պահին ապակին ամբողջությամբ կոտրվել է: Դրանից հետո Արտաշեսը իրեն հայհոյել է, ասելով յոբ տվացու մած. ու ինքն էլ նրան նույն հայհոյանքը տալով գնացել է դեպի խոհանոց, գործիքները իրենց տեղում դնելու նպատակով, այդ ընթացքոմ Արտաշեսը մտել է խոհանոց, ասել, որ տանը կին ու երեխա կա ինչու է հայհոյում, ինքն այդ պահին կռացած գործիքներն է տեղավորել, միաժամանակ ձախ կողմից՝ Երեսի հատվածում, ինչ որ բան է զգացել ծակոց կարծես ու գլխով դեպի պատը հենվել, այդ ժամանակ նկատել է, որ արնահոսում է, ու եղբայրը՝ Արտաշեսը միանգամից ասել է, կներս էս ինչ արեցի ու փաթաթվել իրեն, ասել է սպասի շտապ օգնություն զանգեմ, ոստիկանություն զանգեմ, սկզբում չի հասկացել թե ինչ է կատարվում, հետո հասկացել է, որ եղբայրը առանց հասկանալու խոհանոցից դանակ է վերցրել ու իրեն վնասվածքներ հասցրել, իր կարծիքով դա միտումնավոր չի արել, չի հասկացել թե ինչ է անում։ Մի խոսքով կատարվածից հետո Արտաշեսը ահանզագել է շտապ օգնություն այնուհետև ասել, որ ոստիկաններին էլ է զանգել, բժիշկներն եկել են ու իրեն տեղափոխել Աստղիկ բուժկնետրոն։ Իր և եղբոր փոխհարաբերությունները մշտապես գտնվել է լավ վիճակում, նրան թե նախորդող թե դեպքի օրը որևէ հարված չի հասցրել, չգիտի որտեղ և ինչ հանգամանքենրում է վնասվածքները ստացել, կնոջ վերաբերյալ ոչինչ չի ասել, որևէ ավելորդ բան չի եղել, ոչ կլյոչով ոչ էլ մուրճով նրան չի հարվածել, ապակին միտումնավոր չի կոտրել, իսկ ինչ վերաբերվում է մեր Դդմաշեն գյուղի տանը, ապա որևէ կիսելու բան չունեն:
Ցուցմունքը հրապարակվելուց հետո պատասխանելով դատավարության մասնակիցների հարցերին նշեց, որ նման բան չի եղել, ապակու ճաքը շուտ է եղել: Դդմաշենում գտնվող հողատարածքի վերաբերյալ իրենք խոսակցություն չեն ունեցել, ինքը երեխաներ չունի այդ հողը իրեն պետք չէ, ինքը որ կարողանա նույնիսկ դրա վրա կավելացնի, որևէ հայհոյանքներ այդ օրը չեն եղել: Նախաքննական ցուցմունքը չի համապատասխանում իրականությանը, ճիշտը ներկայումս ինքը հայտնել է Դատարանում:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 135-140, դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Հայկ Օվչիյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ դեպքի օրը գտնվել է աշխատանքի վայրում՝ Մալաթիայի ոստիկանությունում, ահազանգ է ստացել Արտաշես Արշակյանից, ով հայտնել է, որ իր եղբորը դանակով հարվածել է: Այդ մասին ինքը զեկուցել է իր վերադասներին, որից հետո մեկնել է դեպքի վայր: Դեպքի վայրում պարզել է, որ Արտաշես Արշակյանի հայտնածը համապատասխանում էր իրականությանը, Արթուր Արշակյանը գտնվում էր տան խոհանոցում՝ կքանստած վիճակում, իսկ Արտաշես Արշակյանը հայտնել է, որ ինքն է դանակով հարվածել եղբորը: Մարմնական վնասվածքներ նկատել է գլխի հատվածում, վերքը արնահոսում էր: Շտապ օգնություն են կանչել, որը Արթուր Արշակյանին տեղափոխել է հիվանդանոց, սակայն չգիտի թե որ հիվանդանոց են տեղափոխել: Ինչքանով որ հիշում է, վիճաբանությունը ծագել էր կենցաղային հարցի շուրջ՝ ապակին ճաքելու վերաբերյալ, իր հիշելով այդ մասին իրեն հայտնել է Արտաշեսի կինը: Այդ ժամանակ տուժողը որևէ բան չի ասել իր կարծիքով իվիճակի չէր նաև բան ասելու, Արտաշեսն էր պարբերաբար հայտնում, որ հենց ինքն է դանակով հարվածել: Նշեց, որ Արտաշեսը բջջային հեռախոսից զանգահարել է իր անձնական հեռախոսահմարին, հայտնեց նաև, որ Արտաշեսը հոգեկան խնդիրներ ունի և քանի որ ինքն է սպասարկում այդ տարածքը պրոֆիլակտիկ հսկողություն իրականացնելու նկատակով իր անձնական համարը ունեցել է Արտաշեսը: Նախկինում նման դեպքեր չեն արձանագրվել:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Աիդա Ղազարյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում հայտնեց, որ հանդիսանում է մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի կինը և օգտվելով իր իրավունքից հրաժարվեց ցուցմունք տալ:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Վիկտորիա Արշակյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում հայտնեց, որ հանդիսանում է մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի դուստրը և օգտվելով իր իրավունքից հրաժարվեց ցուցմունք տալ:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Էլեն Արշակյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում հայտնեց, որ հանդիսանում է մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի դուստրը և օգտվելով իր իրավունքից հրաժարվեց ցուցմունք տալ:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Բենիամին Արշակյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ դեպքի մասին հաջորդ օրն է իմացել, Արթուրը և Արտաշը իր լավ հարևաններն են, ցավում է, որ նման դեպք է տեղի ունեցել: Դեպքի մասին իմացել է, որ Արթուրը վնասվածքներ է ստացել և տեղափոխվել հիվանդանոց, այդ մասին իմացել է հարևաններից: Հիվանդանոցում տեսել է Արթուրին, ով իրեն ասել է, որ պատահական հարված է եղել, ինքը առողջություն է մաղթել: Ինքը ձայներ է լսել և տեսել է, որ բաց է Արտաշեսենց տան դուռը։ Իրեն հրավիրել են սուրճ խմելու: Այս պահի դրությամբ չի հիշում եղբայրները ինչ թեմայի շուրջ էին խոսում: Իր հիշելով իրենց Սևանում գտնվող տան թեմայով էին խոսում: Ինքը չգիտի արդյոք նրանք ալկոհոլի ազդեցության տակ էին, թե՝ ոչ: Ինքը և Արթուրը դուրս են եկել իրենց տանից, ինքը գնացել է տուն, իսկ Արթուրը իր գործերով:
Դատարանը բավարարելով հանրային մեղադրողի միջնորդությունը որոշում կայացրեց թույլատրել հրապարակել վկա Բենիամին Արշակյանի նախաքննական ցուցմունքը:
2024 թվականի օգոստոսի 19-ին վկա Բենիամին Արշակյանը որպես վկա ցուցմունք է տվել այն մասին որ 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին, առավոտյան ժամը 9-ին տանից դուրս է եկել և վերադրաձել է արդեն հաջորդը օրը ժամը 01:30-ին ու գալուց հետո է տեղեկացել, որ Արտաշեսը Արթուրին դանակով հարվածել է, ոստիկանություն և շտապ օգնություն է եկել։ Այսինքն այդ օրվա մասին որևէ տեղեկություն չունի, ինչ էլ գիտի իմացել է հարևանների հետ խոսակցության արդյունքում: Դրա նախորդ օրը՝ օգոստոսի 6-ի երեկոյան, երբ գտնվել է տանը, Արթուրի և Արտաշեսի վիճաբանության ձայները լսելով տանից դուրս է եկել, և քանի որ դուռը բաց էր միանգամից ներս է մտել որպիսի հանդարտեցնի, խոսում էին իրենց Սևանում գտնվող տան մասին, մեկն ասում էր իմն է, մյուսն ասում էր իրենն, դա է հիշում, այդ պահին որևէ ծեծկոտուք չի տեսել, միայն նրանց վիճաբանությունն է եղել, նրանցից ոչ մեկի վրա վնասվածք չի տեսել, չի կարող ասել, եղել են թե ոչ: Այսպես բնակարան մտնելուց հետո նրանց հանդարտեցրել է, ասելով որ եղբայրներ են ու չարժի նման կերպ հարցերը լուծել, 2-ն էլ գտնվելն են ալկոհոլի ազդեցություն տակ ու Արթուրին համոզել է, որ իջնի բակ ծխելու ու վերջինս իրեն լսելով բնակարնից դուրս է եկել ու ինքն էլ վերադարձել է իր բնակարան: Նրանց բնակարանում գտնվելը տևել է երևի թե 2-3 րոպե: Այդ պահին միայն ինքն է եղել ներսում, հարևաններից եթե չի սխալվում շքամուտքում էին, բայց թե ովքեր էին հստակ չի հիշում։ Եղբայրները իրար հետ ինչ հաճախականությամբ են վիճում չի կարող ասել, քանի որ տանը շատ քիչ է լինում ու դրանով պայմանավորված չի կարող ասել:
Ցուցմունքը հրապարակվելուց հետո, պատասխանելով դատավարության մասնակիցների հարցերին նշեց, որ ինքը դեպքի մասին իմացել է հարևաններից, շատ տարբեր խոսակցություններ է լսել: Ինչ վերաբերում է ալկոհոլ օգտագործած լինելուն, հիշում է, որ սեղանին որոշ բաներ կար դրած, հնարավոր է խմիչք էլ է դրված եղել, սակայն ինքը չէր կարող ստուգել խմած էին, թե՝ ոչ: Երբ ինքը մտել է խոսակցություն էր գնում, ինքը ասել է, որ երկու եղբայր եք հետո կխոսեք, սուրճ է խմել նրանց տանը, որից հետո Արթուրի հետ տանից դուրս են եկել ծխելու, ինքը գնացել է տուն, իսկ Արթուրը՝ իր աշխատանքին: Դեպքի հաջորդ օր տեսել է Արթուրին հիվանդանոցում՝ գլոխը կապած, հարցրել է, թե ինչ է պատահել, Արթուրը հայտնել է, որ գործ անելուց է եղել: Արթուրը և Արտաշեսը չեն վիճաբանել, այլ պարզաբես խոսում էին իրենց տան վերաբերյալ, առաջին անգամ ինքը էր տենց խոսակցություն լսել:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 181-184, դատական նիստի արձանագրությունը/
Փորձագետի թիվ 2143 եզրակացության համաձայն, Արթուր Արշակյանի մարմնական վնասվածքներն ըստ ներկայացված բժշկական փաստաթղթերի տվյալների՝ ձախ քունքային, ձախ քունքահետին գագաթային շրջանների ծակած-կտրած վերքերի՝ հետին գագաթային շրջանում ոսկրի կորտիկալ շերտի վնասումով, կրծոսկրի շրջանի կտրած վերքի ձևով պատճառվել են սուր, ծակող-կտրող գործիքով կամ առարկայով, հնարավոր է նշված ժամկետին, որոնք առողջությանը պատճառել են միջին ծանրության վնաս առողջության տևական քայքայումով:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 210-211, դատական նիստի արձանագրությունը/
Փորձագետի թիվ 78 եզրակացության համաձայն, Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանը տառապել և տառապում է անձի օրգանական խանգարում։ Էպիլեպսիա` անձի բնութագրական փոփոխություններով, որը չի ուղեկցվում ակտիվ հոգեախտաբանական ախտանիշներով, զառանցական մտքերով, ընկալման խանգարումներով, որ ինչպես իրավախախտումը կատարելիս, այնպես էլ ներկայումս լիովին զրկեր և զրկի նրան գիտակցել իր գործողությունների բնույթը, նշանակությունը, վտանգավորությունը, հաշիվ տալ իրեն կատարած արարքների համար և ղեկավարել դրանք, սակայն սահմանափակում է այն: Իրավախախտումը կատարելիս փորձաքննովող չի գտնվել նաև հոգեկան գործունեության որևէ ժամանակավոր հիվանդագին խանգարված վիճակում, որը կարող էր զրկել նրան գիտակցել իր գործողությունների վտանգավորությունը և ղեկավարել դրանք, իրավախախտմանը նախորդող ժամանակահտավծում՝ նախորդ օրը, փորձաքննվողը գտնվել է ալկոհոլ գործածած վիճակում։ Ուստի իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին հարկ է ճանաչել սահմանափակ-մեղսունակ:
/տե՛ս 2-րդ հատոր գ.թ. 93-98, դատական նիստի արձանագրությունը/
Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին որոշմամբ, Աստղիկ բուժկենտրոնից առգրավված քրեական վարույթով տուժող Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանի` 07.08.2024 թ.-ի դեպքի ժամանակ հագին եղած հագուստները` մասնավորապես սև երանգի գծավոր կիսաթե շապիկը, որի թե դիմային, թե` հետին մակերեսներին առկա էին արնանման հերթեր, մուգ կապույտ երանգի սպորտային տաբատը՝ արնանման հետքերով և մեկ հետ` կտորից հողաթափը, որի վրա նույնպես առկա էին արնանման հետքեր, ճանաչվել են իրեղեն ապացույց:
/տե՛ս 2-րդ հատոր գ.թ. 8-9, դատական նիստի արձանագրությունը/
Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին որոշմամբ, Երևան քաղաքի Արարատյան 1-ին զանգվածի 10/3 շենքի 20-րդ բնակարանում կատարված դեպքի վայրի զննությամբ՝ բնակարանի ննջասենյակի ձախակողմյան պատի դիմաց՝ գետնից հայտնաբերված և վերցված 32 սմ ընդհանուր երակարությամբ, 19 սմ շեղքի երկարությամբ խոհանոցային դանակը, բնակարանի տարբեր հատվածներից՝ մասնավորապես միջանցքի հատակից, հյուրասենյակում առկա սեղանի վրայից, խոհանոցում առկա լվացարանից և խոհանոցի վերջնամասում առկա փակ պատշագմբի հատակից, հայտնաբերված և վերցված թվով 4 արնանման հետքերը, ճանաչվել են իրեղեն ապացույց:
/տե՛ս 2-րդ հատոր գ.թ. 19-20, դատական նիստի արձանագրությունը/
Դեպքի վայրի զննության արձանագրության համաձայն, ձերբակալված Արտաշես Արշակյանի և Աիդա Ղազարյանի մասնակցությամբ կատարվել է դեպքի վայրի զննություն Երևան քաղաքի Արարատյան 1-ին զանգված 10/3 շենքի 20-րդ բնակարան հասցեում, որի ընթացքում` բնակարանի տարբեր հատվածներում` հայտագրվել են արնանման հետքեր, բնակարանից վերցվել է հանցագրծության գործիք դանակը, որն ըստ մասնակից Արտաշես Արշակյանի հանդիսանում է այն խոհանոցային դանակը, որով 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին կենցաղային հարցերի շուրջ ծագած վիճաբանության ժամանակ հարվածել է եղբորը՝ Արթուր Արշակյանին, բացի այդ դեպքի վայրի զննությամբ վերցվել են մուրճն ու «կլյուչը», որով Արթուր Արշկայնը կոտրել է բնկարանի ննջասենյակի պատուհանի ապակին, բացի այդ հարվածել է Արտաշես Արշակյանին:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 19-23, դատական նիստի արձանագրությունը/
«Աստղիկ» բուժկենտրոնից առգրավում՝ կատարելու մասին արձանգրության համաձայն, առգրավվել են Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանի 07.08.2024 թվականին հագին եղած հագուստները` մասնավորապես սև երանգի գծավոր կիսաթև շապիկը, որի թե դիմային թե հետին մակերեսներին առկա էին արնանման հետքեր, մուգ կապույտ երանգի սպորտային տաբատը՝ արնանման հետքերով և մեկ հատ կտորից հողաթափը, որի վրա նույնպես առկա էին արնանման հետքեր:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 31-33, դատական նիստի արձանագրությունը/
«Աստղիկ» բուժկենտրոնի կրիմինալ դեպքերի մատյանի զննության արձանգրության համաձայն 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին նշված բուժկենտրոն շ/օ 74-րդ խումբը Երևան քաղաքի Արարատյան 1-ին զանգված 10/3 շենքի 20 բնակարանից տեղափոխել է Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանին՝ ծնված 07.03.1966 թ. ախտորոշումը՝ դեմքի և գլխի շրջանի կտրած- ծական վերքեր, որոնք ըստ շ/օ բժշկի հայտարարության ստացել է միևնույն հասցեում` դանակահարության հետևանքով։
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 28, դատական նիստի արձանագրությունը/
Արգրավում կատարելու մասինարձանագրության համաձայն, Աստղիկ բուժկենտրոնից առգրավվել են Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանի վերաբերյալ կազմված բժշկական փասատթղթերը:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 129-131, դատական նիստի արձանագրությունը/
Զննություն կատարելու մասին արձանգրության համաձայն, զննության է ենթարկվել «Շտապօգնություն» ՓԲԸ-ից ստացված 07.08.2024 թվականի՝ ժամը 10:25-ին, 077- 59-69-07 բջջային հեռախոս համարից 1-03 օպերատիվ ծառայությունում գրանցված կանչի ձայնագրությունը պարունակող լազերային սկավառակը, որի արդյունքում պարզվել է, որ Արտաշես Արշակյանը ահազանգելով շտապ օգնություն, հայտնում է, որ դանակով մարդու է հարվածել, կարող է մահանալ։
Դատական նիստի ընթացքում հետազոտվել է հեռախոսազանգի ձայնագրությունը:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 173-174, դատական նիստի արձանագրությունը/
Զննություն կատարելու մասին արձանգրության համաձայն, զննության են ենթարկվել «Վիվա Արմենիա» ՓԲԸ-ից ստացված Արթուր Արշակյանի կողմից շահագործվող 094773459 բջջային հեռախոսահամարի և Տելեկոմ Արմենիա ՓԲԸ-ից ստացված Արտաշես Արշակյանի կողմից շահագործվող 077596907 բջջային հեռախոսահամարի, քննության հետաքրքրող ժամանակահատվածի հեռախոսազանգերի, տեղակայման հասցեների վերաբերյալ տեղեկատվություն պարունակող լազերային սկավառակները, որի արդյունքում պարզվել է, որ 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին 2 հեռախոսհամարներից էլ կատարվել են ելքային զանգեր 1-03` շտապ օգնության հեռախոսհամարին, բացի այդ սպասրկվել են միևնույն տարածքում գտնվող ալեհավաք կայանների կողմից։
/տե՛ս 2-րդ հատոր գ.թ. 74-76, դատական նիստի արձանագրությունը/
Զանություն կատարելու մասին արաձանգրության համաձայն, զննության է ենթարկվել «Աստղիկ» բուժկենտրոնից առգրավված Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանի 07.08.2024 թվականին հագին եղած հագուստները՝ մասնավորապես սև նրանգի գծավոր կիսաթև շապիկը, որի թե դիմային թե հետին մակերեսներին առկա էին արնանման հետքեր, մուգ կապույտ երանգի սպորտային տաբատը՝ արնանման հետքերով և մեկ հետ կտորից հողաթափը, որի վրա նույնպես առկա էին արնանման հետքեր:
/տե՛ս 2-րդ հատոր գ.թ. 5-7, դատական նիստի արձանագրությունը/
Արտավարութային փաստաթուղթը որպես ապացույց ճանաչված՝ «Շտապօգնություն» ՓԲԸ-ից ստացված, «Վիվա Արմենիա» ՓԲԸ-ից և «Տելեկոմ Արմենի» ՓԲԸ-ից ստացված լազերային սկավառակներով:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 175, 2-րդ հատոր գ.թ. 77, դատական նիստի արձանագրությունը/
Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին ձերբակալելու և անձնական խուզարկության ենթարկելու վերբերյալ կազված արձանգրություններ։
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 7-8, դատական նիստի արձանագրությունը/
Մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ խոհանոցում՝ դանակը ձեռքը, դուդուկի «ղամիշ» էր մշակում, և այդ ժամանակ, երբ պատուհանը կոտրվել էր, եղբորը հարցրել է, թե ինչ է պատահել։ Պատուհանը կոտրվել է, եղբայրը ասել է «սուս», քանի որ իր վրա էր ընկել պատուհանի կտորներից։ Այդ ընթացքում, երբ «ղամիշ» էր մշակում, սրիչը միացրած է եղել, եղբայրը մոտեցել է սրիչին և հենց այդ պահին միանգամից Արթուրը ընկել է իր վրա։ Նշեց, որ հետո, երբ եղբորը հարցրել է թե ինչու նման կերպ պահեց իրեն, եղբայրը պատասխանել է, որ երբ նա մոտեցել էր սրիչին՝ հոսանքահարվել է, դիտավորություն չի ունեցել, քանի որ «իրար հետ ինչ-որ բան չունեն կիսելու»: Հայտնեց, որ նա եղբորը հարվածելուց հետո ընկել է գլուխը խփել է խոհանոցի սեղանին և կորցրել է գիտակցությունը: Գիտակցության գալուց հետո, արագ մոտեցել է եղբորը, ներողություն խնդրել կատարվածի համար, ասել է, որ դիտավորություն չի ունեցել հարվածել եղբորը և չգիտի թե ինչպես նման բան կատարվեց, եղբայրը ասել է «գիտեմ, որ դիտավորյալ չես արել»: Այդ պահին վազել է և զանգահարել է Շտապ օգնություն և ոստիկանություն և այդ ամենով նա ցույց է տվել, որ զղջում է կատարվածի համար և չի հասկացել այդ պահին թե ինչ է անում: Հայտնեց, որ երբ ոստիկանները եկել են, նա այդ ժամանակ փորձում էր օգնություն ցուցաբերել եղբորը, դրանից հետո եղբորը տեղափոխել են հիվանդանոց, նա ցանկացել է եղբոր հետ գնալ հիվանդանոց, սակայն ոստիկանները թույլ չեն տվել: Նշեց նաև, որ նա այդ ընթացքում քննիչին հայնտել է, որ հիվանդ է՝ էպիլեպսիայով, չի հերքում կամ հաստատում իր կողմից ցուցմունք տալու կամ չտալու հանգամանքը, քանի որ այդ ժամանակ նա գտնվել է հոգեպես անհավասարակշիռ վիճակում և չի գիտակցել թե ինչ է գրել կամ խոսել: Հայտնեց, որ երբ նրան ոստիկանները իջեցրել են ներքև, ինքը մի քանի անգամ վատացել է և նրան տեղափոխել են հիվանդանոց, որից մի քանի ժամ անց կինը բերել է իր 2-րդ կարգի հաշմանդամության թղթերը և ցույց տվել այնտեղ: Վերականգնվելուց հետո նրան տեղափոխել են «ԿԵՊԵԶԵ», այնուհետև քրեակատարողական հիմնարկ՝ մինչ օրս:
Պաշտպանի այն հարցին, որ եթե նա, ըստ իր խոսքերի, դիտավորություն չի ունեցել իր եղբորը հարվածելու, ապա ինչպես կմեկնաբանի իր հետևյալ արտահայտությունը, երբ նա զանգահահարել Է և ասել բառացի՝ «մարդ եմ խփել, կարողա մեռնի, շուտ եկեք»:
Մեղադրյալը պատասխանեց, որ իր նպատակը մեկ րոպե շուտ եղբոր կյանքը փրկելն էր, այդ իսկ պատճառով նման կերպ է արտահայտվել։ Բացի այդ, նա այդ պահին եղել է «կոմայի» մեջ և չի գիտակցել թե ինչ է խոսում:
Շարունակելով հարցաքննությունը, մեղադրյալը հայտնեց, որ լսելով կոտրված ապակու ձայնը, գնացել է խոհանոց և եղբորը հարցրել, թե ինչ եղավ, այդ ժամանակ եղբայրը պատասխանել է «սուս է» և ապակու կոտրվելու կապակցությամբ ասել է «ես սրա...» հայհոյանք հնչեցրել, այդ ժամանակ նա ասել է կամաց խոսիր Աիդան և երեխաները տանն են, եղբայրն էլ պատասխանել է, որ լրիվ մոռացել էր այդ մասին: Եղբայրը գնացել է սրիչի մոտ, դրանից հետո, ըստ մեղադրյալի խոսքերի, եղբայրը՝ «միանգամից եկավ վրես», որից հետո նա ընկել է, հետո վեր է կացել, տեսել եղբորը վրա արյան հետքեր, տեսնելով այդ ամենը եղբորը ասել է «կներես՝ դիտավորյալ չեմ արել», եղբայրը պատասխանել է «գիտեմ, որ դիտավորյալ չես արել, գիտեմ»: Հայտնեց, որ եթե ցանկություն ունենար դիտավորյալ խփելու՝ կխփեր, բայց իր եղբոր վրա ոչ թե հարվածի հետքեր էր, այլ «ճղվածքի» հետքեր: Այն պահը թե ինչպես է հարվածել եղբորը, ոչինչ չի հիշում։ Քանի որ ոչինչ չի հիշում չի կարող հերքել կամ հաստատել իր ձեռքում դանակի առկայությունը կամ բացակայությունը, միայն հերքում է իր եղբոր հանդեպ ինչ-որ արարք կատարելու դիտավորությունը: Հայտնեց, որ նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքը սխալ է, քանի որ այն ժամանակ չի գիտակցել թե ինչ է խոսում, իսկ ցուցմունք տալու պահին էլ հայտնել է քննիչին, որ էպիլեպսիայով հիվանդ է և իրեն հոգեբան է անհրաժեշտ:
Դատարանի այն հարցին թե ինչ ցուցմունք է տվել նախաքննության ընթացքում արդյոք հիշում է, որ ասում է սխալ է, պատասխանեց, որ «ինչ ասես ասել եմ», բայց հստակ չի հիշում ինչ է ասել, միայն կարող է հստակ ասել, որ իրականությանը չի համապատասխանում այն, որ նա դիտավորությամբ ցանկացել է զրկել եղբորը կյանքից:
Դատարանը բավարարելով հանրային մեղադրողի միջնորդությունը որոշում կայացրեց թույլատրել հրապարակել մեղադրյալի նախաքննական ցուցմունքը:
Նախաքննության ընթացքում մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ծնված օրվանից բնակվում է Երևան քաղաքի Արարատյան 1-ին զանգաված 10/3 շենքի 20-րդ բնակարանում: Նույն հասցեում իր հետ բնակվում են նաև եղբայրը` Արթուր Արշակյանը, կինը՝ Սիդա Կազարյանը և իր երկու անչափահաս աղջիկները Վիկտորյան և Էլենը։ Եղբոր հետ տևական ժամանակ չի խոսել, քանի որ վերջինս քրոջ՝ Սուսաննային նեղացրել է ու իրենից էլ պահանջել է որ նրա հետ շփում չունենա։ Ու այդ թեմայով նրա հետ վերջնական խոսակցություն է ունեցել սույն թվականի մարտի 7-ին ու այլևս միասին չեն շփվել, նույն հարկի տակ ապրելով: Սույն թվականի օգոստոսի 3-ին կամ 4-ին եղբայրը կնոջն ասել է, որ իր հետ ցանկություն ունի բարիշելու ու այդ ամենը լսելով շատ է ուրախացել, քանի որ վերջի վերջո եղբայրն է ու իրեն դուր չի եկել միմյանցից նեղանալու փաստը։ Այդ օրը միասին նստել ու խմել են: Հայտնել է նաև, որ նախքան բարիշելը Արթուրի հեախոսային խոսակցությունն է լսել, երևի թե օգոստոսի 1-ին կամ 2-ին, խոսել է հորեղբորս տղայի Հարութի հետ և նրանց խոսակցությունից հասկացել է, որ Արթուրին սեփականության իրավունքով իրեն պատկանող Գեղարքունիքի մարզ գյուղ Դդմաշեն 20-րդ տնից, ցանկանում է մաս տալ, ու այդ ամենն իրենն զայրացրել է, քանի որ դրանից բացարձակ տեղյակ չի եղել, սակայն այդ պահին որևէ ուշադրություն չի դարձրել ու չի արձագանքել: 2024 թվականի օգոստոսի 6-ին, իր բնակարան են եկել սոցապ աշխատողներ, քանի որ թե ինքը թե կինը ունեն առողջական խնդիրեն, ու ինքը ստանում է թոշակ 37.500 ՀՀ դրամի չափով, ցանականցել է, որ կնոջն էլ որևէ օգնություն տան, քանի որ դա է իրենց միակ ապրուստի միջոցը: Այդ ժամանակ եղբայրը` Արթուրը տեսնելով աշխատակիցներին, նրանց մոտ ասել է, որ ինքն է պահողը ու ինչու է 35 տարվա մեջ առաջին անգամ դիմում նրանց։ Պատասխանել է, որ անիմաստ բաներ է խոսում։ Իսկ աշխատողների գնալուց հետո, շրջվել ու կնոջն ասել է, որ իրենից բաժանվի նրա համար մի լավ ամուսին կգտնի: Այդ խոսքի վրա սկել է վիճել նրա հետ, ու բանը հասել է կռվին, միմյանց փոխադարձ հարվածներ են հասցրել, Արթուրը մասնավորապես հարվածել է իր դեմքի տարբեր հատվածներին, ոտքերին, կրծքավանդակին, ինքն էլ մի քանի հարված է հասցրել նրա ուսերի հատվածներին, անկանոն է խփել։ Դրանից հետ Արթուրը գնացել է տանից և գիշերը չի եկել; Արդեն առավոտյան, երբ ինքը, կինն ու երեխաները գտնվել են ննջասենյակում, Աթրուրը եկել է տուն, մուրճով կոտրել ննջասենյակի պատուհանի ապակին, ու բարձրաձայն ասել, որ ինքը ոնց ասի տենց է լինելու, այնուհետև հայհոհեյել, ասելով` «․․․ Ձեր լավը» դրանից հետո մուրճը դրել է, վերցրել 32 համարի «կլյուչը» ու դրանով հարվածել իր գլխի հետևի հատվածին` ինքը դեռ պառկած է եղել ու կրկին միևնույն հայհոհայնքը տվել; Դրանից հետո դուրս է եկել ննջասնեյակից ու շարունակել հայհոյել, տեղերից վեր է կացել և ննջասենյակից դուրս գալով հարցրել, թե ինչ է խոսում, ինչու է երեխաների ու կնոջ մոտ նման հայհոհայնքներ տալիս, ինչից հետո Արթուրը պատասխանել է, որ լավ է անում ու նույն կլյուչով ևս մեկ անգամ հարվածել է գլխին՝ էլի հետնամասին, այդ ժամանակ գտնվել են խոհանցում, աջ ձեռքը գցել է դեպի ցանցը, որտեղ առկա են եղել դանակներ ու պատառաքաղներ ու այնտեղից վերցնելով խոհանոցային դանակը, մի քանի հարված է կատարել Արթուրի դեմքի գլխի ուղղությամբ, այդ պահին ուղղակի համբերությունը սպառվել էր, քանի որ անչափահաս երեխանների ու կնոջ մոտ անբարոյական արտահայտություններ է արել, հարվածներ է հասցրել իրեն, ու ինքն էլ չի հասկացել թե ինչ է կատարվում, դրանից հետո նկատելով, որ Արթուրի վիճակը լավ չի, ինքն անձամբ է զանգահար թե շտապ օգնություն, թե ոստիկանություն և հայտնել կատարվածի մասին: Արթուրն իրեն հասցրել է ու անգիտակից ու առանց հասկանալու է արել այդ ամենը:
Մեղադրյալը նախաքննական ցուցմունքը հրապարակելուց հետո հայտնեց, որ նման ցուցմունք է տվել, քանի որ գտնվել է հոգեբանական վատ վիճակում: Հայտնեց, որ ցուցմունքը տվել է առանց հասկանալու, եթե գիտակցեր նման ցուցմունք չէր տա: Նշեց նաև, որ նրան որևէ մեկը չի ուղորդել նման ցուցմունք տալու համար:
Դատարանի հարցին, ի պատասխան հայտնեց, որ եղբոր հետ ունեցել են արտակարգ լավ հարաբերություններ, թեպետ տուն է կարող է և լինեին խռովություններ, իսկ ինչ վերաբերում է Դդմաշենի իրենց տանը, նշեց, որ եղբոր հետ տան հետ կապված վեճ չի ունեցել, այդ տունը եղել է իր տատիկինը և տատիկը կտակել է իրեն՝ եղբայրը մասնաբաժին չունի այդ տանից, չնայած դա չի խանգարում, որ նա /Արտաշես Արշակյան/ տունը համարի իր եղբորինը /Արթուր Արշակյան/, քանի որ նրանք եղբայրներ են և կիսելու ոչինչ չունեն, ինչ իրենն է, այդ նույնը իր եղբորինն է: Հայտնեց, որ ներկայիս ցուցմունքը հիմք ընդունեն, քանի որ նախաքննական ցուցմունքը տվել է անգիտակցաբար:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 41-43, դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հետազոտված ապացույցների՝ մասնավորապես՝ մեղադրյալ՝ Արտաշես Արշակյանի, տուժող Արթուր Արշակյանի, վկաներ Բենիամին Արշակյանի, Հայկ Օվչիյանի ցուցմունքնրով, փորձագետի թիվ 2143 և թիվ 78 եզրակացություններով, դեպք վայրի զննության արձանագրությամբ, Աստղիկ բժշկական կենտրոնից առգրավում կատարելու մասին կազմված արձանագրությամբ, կրիմինալ դեպքերի մատյանի զննության արձանագրությամբ, Շտապ օգնություն ՓԲԸ-ից ստացված կանչի ձայնագրություներով և դրա զննություն կատարելու մասին կամված արձանագրությամբ, բջջային հեռախոսահամարի մուտքային և ելքայրն զանգերի վերծանումների զննության արձանագրությամբ, դեպքի ժամանակ Արթուր Արշակյանի հագին եղած հագուստների զննության արձանագրությամբ, Արտաշես Արշակյանի ձերբակալման և անձնական խուզրկության արձանագրություններով Դատարանի կողմից հաստատվում են հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանը 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին՝ ժամը 10:00-ի սահմաններում, գտնվելով Երևան քաղաքի Արարատյան 1-ին զանգված 10/3-րդ շենքի 20-րդ բնակարանում, կենցաղային հարցերի շուրջ վիճաբանության և կռվի մեջ է մտել նույն պահին բնակարան եկած, իր և ընտանիքի հետ համատեղ նույն հասցեում բնակվող, իր համար մերձավոր ազգական համարվող եղբոր` Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանի հետ, որի ընթացքում, գտնվելով բնակարանի խոհանոցում, Արթուր Արշակյանի կողմից իր և ընտանիքի անդամների հասցեին հայհոյանքներ հնչեցնելուց և աշխատանքային գործիքով իրեն հարվածելուց հետո, Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանին ապօրինաբար կյանքից զրկելու դիտավորությամբ խոհանոցային կահույքի դարակից վերցրել է խոհանոցային դանակն ու հարվածներ հասցրել Արթուր Արշակյանի մարմնի կենսական կարևոր նշանակություն ունեցող հատվածներին՝ վերջինիս առողջությանը պատճառելով ձախ քունքային, ձախ քունքահետին-գագաթային շրջանների ծակած-կտրած վերքերի՝ հետին գագաթային շրջանում ոսկրի կորտիկալ շերտի վնասումով, կրծոսկրի շրջանի կտրած վերքի ձևով միջին ծանրության մարմնական վնասվածքներ, սակայն չի կարողացել ավարտին հասցնել դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներով, հաշվի առնելով, որ Արթուր Արշակյանը ստացած մարմնական վնասվածքներից չի մահացել։
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Սպանությունը` ապօրինաբար մեկ ուրիշին կյանքից զրկելը`
պատժվում է ազատազրկմամբ` ութից տասնհինգ տարի ժամկետով:
2. Սպանությունը`
/.../
9) մերձավոր ազգականի, զուգընկերոջ կամ նախկին զուգընկերոջ կողմից,
/.../
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ տասնչորսից քսան տարի ժամկետով, կամ ցմահ ազատազրկմամբ::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Հանցափորձ է համարվում դիտավորյալ այն գործողությունը կամ անգործությունը, որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանք կատարելուն և պարունակում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշներ, սակայն անձի դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվում տվյալ հանցակազմի որևէ հատկանիշի բացակայության հետևանքով:
2. Եթե հանցափորձի ժամանակ հանցավորի դիտավորության մեջ ընդգրկված վնասից ավելի փոքր վնաս է պատճառվում, քան ընդգրկված էր դիտավորության մեջ, ապա դա կլանվում է անձի դիտավորության մեջ:
3. Եթե հանցափորձն իրականացնելիս հանցավորի դիտավորության մեջ ընդգրկված օբյեկտին անզգուշությամբ ավելի մեծ վնաս է պատճառվում, քան ընդգրկված էր դիտավորության մեջ, կամ անզգուշությամբ կամ անուղղակի դիտավորությամբ վնաս է պատճառվում մեկ այլ օբյեկտի, ապա արարքը որակվում է հանցագործությունների համակցությամբ:
4. Հանցափորձը լինում է ավարտված և չավարտված:
5. Հանցափորձը համարվում է ավարտված, եթե անձը կատարում է այն արարքը, որն անհրաժեշտ ու բավարար էր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն ավարտին հասցնելու համար, և գիտակցում է, որ հանցագործությունն ավարտին է հասել, կամ հանցագործությունն ավարտելու համար արարքը շարունակելու անհրաժեշտություն չկա:
6. Հանցափորձը համարվում է չավարտված, եթե անձը գիտակցում է, որ հանցագործությունն ավարտին հասցնելու համար անհրաժեշտ է շարունակել սկսած արարքի կատարումը կամ նոր արարք կատարել: :
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
6. Խոստովանական ցուցմունքը չի կարող անձին դատապարտելու հիմք հանդիսանալ, եթե այն չի հիմնավորվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված բավարար ապացույցներով:
7. Մեղադրյալի դատապարտումը հակակշռող բավարար գործոնների բացակայության պայմաններում չի կարող միայն կամ առավելապես հիմնվել այնպիսի անձի ցուցմունքի վրա, որի հակընդդեմ հարցման հնարավորություն տվյալ մեղադրյալը կամ նրա պաշտպանը կամ ներկայացուցիչը չի ունեցել:
8. Դեպոնացված ցուցմունքը չի կարող դրվել դատավճռի հիմքում, եթե դատարանում վերաբերելի մասով չի հետազոտվել դրա տեսաձայնագրությունը:»։
ՀՀ քրեական դատավարության 101-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»:
Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով, այնպես էլ Եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքն ըստ էության վերարտադրել է Սահմանադրությամբ ամրագրված անմեղության կանխավարկածի իրավունքը, նաև ամրագրել անմեղության կանխավարկածի հիմնական բաղադրիչները, որոնք համակցության մեջ արտացոլում են անմեղության կանխավարկածի բովանդակությունը: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հերքված չէ: Այլ խոսքով` քրեական դատարավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
Ապացույցների գնահատման կանոնները դատարանին պարտավորեցնում են քրեադատավարական նորմերում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա:
Օրենսգրքով սահմանված կանոնը, որի համաձայն չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը, նշանակում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Որպես այդպիսին պետք է հասկանալ ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Դա, իհարկե, չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն դրա հավանականության աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:
Ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ: Ապացույցների պատշաճ գնահատումը ենթադրում է դրա արդյունքում հիմնավոր, այսինքն՝ հասցեատերերի համար օբյեկտիվորեն համոզիչ, դատավարական ակտի կայացում:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի վարույթի համար նշանակություն ունեցող բոլոր հանգամանքների համակողմանի, անաչառ և պատշաճ քննությունը:
Ցանկացած դատավարական ակտում արվող եզրահանգման հիմնավորվածությունը կախված է նաև բացահայտված փաստերի վերաբերելիության ճիշտ գնահատականից: Յուրաքանչյուր ապացույցի վերաբերելիության ճիշտ որոշումը պետք է հանգեցնի օրինական և հիմնավոր որոշում կայացնելու համար անհրաժեշտ և բավարար ապացույցների հավաքմանը:
Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորի ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տա, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:
Միևնույն ժամանակ, ներքին համոզմամբ ապացույցների ազատ գնահատումը ենթադրում է, որ ապացույցը գնահատող անձը կաշկանդված չէ տվյալ ապացույցին վարույթի նախորդ փուլերում կամ տվյալ փուլի շրջանակներում այլ անձանց տված գնահատականներով:
Նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունենալու օրենսդրական արգելքը բացառում է որևէ ապացույցի նկատմամբ կանխակալ մոտեցում ցուցաբերելը (մյուս ապացույցների նկատմամբ այդ փաստական տվյալի ապացուցողական արժեքին առավելություն վերագրելը կամ այդ արժեքը նվազեցնելը), քանի դեռ այդ ապացույցը քրեադատավարական օրենսգրքով ամրագրված ընթացակարգով մրցակցության և կողմերի իրավահավասարության, մեղադրյալի պաշտպանության իրավունքի ապահովման և այլ սկզբունքների պահպանմամբ չի հետազոտվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում: Այնուհանդերձ, ապացույցների նկատմամբ կանխակալ մոտեցման արգելքը գործում է մինչև «պատշաճ իրավական ընթացակարգով դրանց գնահատումը», ուստի ապացույցների հետազոտումից հետո բացակայում է ապացույցների գնահատման արդյունքում դրանցից մի մասին մյուսների նկատմամբ առավելություն կամ նվազ կարևորություն վերագրելու արգելքը, հակառակ դեպքում, հակասական ապացույցների առկայության պարագայում հնարավոր չէ հիմնավորված հետևության հանգել անձի մեղավորության կամ անմեղության և այլ հարցերի վերաբերյալ:
Ապացույցների գնահատման բնութագրիչ առանձնահատկությունն այն է, որ օրենքը, որպես կանոն, չի նշում, թե հատկապես որ ապացույցներով պետք է հաստատվի այս կամ այն հանգամանքը: Նշված կանոնից միակ բացառությունն այն հանգամանքներն են, որոնք կարող են հաստատվել միայն որոշակի տեսակի ապացույցներով:
Վերը շարադրված իրավադրույթների և իրավական վերլուծությունների լույսի ներքո գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված բոլոր ապացույցները, դրանցից յուրաքանչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք բավարար են ապացուցված համարելու Արտաշես Արշակյանին վերագրվող արարքը, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, որի նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետը:
Անդրադառնալ պաշտպանական կողմի և տուժող Արթուր Արշակյանի այն պնդումներին, որ Արտաշես Արշակյանը դիտավորություն չի ունեցել սպանելու, այլ դեպքը տեղի է ունեցել անզգուշության արդյունքում, ապա Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ թե մեղադրյալի կողմից տված ցուցմունքը, և թե տուժող Արթուր Արշակյանի ցուցմքնքները դատարանի համար ոչ հավաստի են և դրանք հիմնավորող որևէ օբյեկտիվ փաստարկ չի ներկայացվել, մինչդեռ Դատարան ներկայացված և հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցների համակցությունը թույլ է տալիս Դատարանին հաստատված համարվի Արտաշես Արշակյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված արաքի կատարումը: Նշվածի համատեքստում հատկանշական է նաև այն, որ հենց մեղադրյալը և տուժողը իրենց նախաքննական ցուցմունքերով ևս հաստատել են իրենց միջև առաջացած վեճը և մեադրյալի կողմից տուժողի գլխի շրջանում վնասվածքներ պատճառելը։ Նշված փաստը հաստատվում է նաև վարույթով ձեռք բերված մի շարք այլ ապացույցներով ևս։
Ինչ վերաբերվում է Արտաշես Արշակյանի դիտավորությանը՝ սպանության փորձ դիտարկելու համատեքստում, ապա Դատարանը նախ և առաջ հարկ է համարում անդրադառալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արձանագրված նախադեպային որոշմանը:
Այսպես. Ա.Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է.
«(...) Օբյեկտիվ կողմից հանցափորձը բնութագրվում է`
1. գործողությամբ (անգործությամբ), որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանքի կատարմանը,
2. հանցագործությունն անձի կամքից անկախ հանգամանքներով ավարտին չհասցնելով։
Հանցափորձն առկա է այն ժամանակ, երբ հանցագործությունը մինչև վերջ չի հասցվում, այլ կերպ` հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի կատարումն սկսվում է, սակայն չի ավարտվում։ Նյութական հանցագործության դեպքում չի առաջանում օրենքով նախատեսված հետևանքը կամ հետևանքն առաջանում է, սակայն ոչ հանցավորի դիտավորությամբ նախատեսվածը (օրինակ` սպանության փորձի ժամանակ տուժողը ոչ թե մահանում է, այլ ստանում է ծանր մարմնական վնասվածք)։ Ուստի, այն դեպքերում, երբ հանցագործության փորձի ժամանակ առաջանում են այնպիսի հետևանքներ, որոնք ոչ թե հանցավորի դիտավորության մեջ ընդգրկված, այլ մեկ ուրիշ ավարտված հանցագործության հատկանիշներ են, ապա դրանք կլանվում են հանցավորի դիտավորությամբ ընդգրկված հանցագործության փորձի մեջ և ինքնուրույն չեն որակվում։
Հանցափորձը բնութագրող հաջորդ հատկանիշն այն է, որ հանցագործությունը մինչև վերջ չի հասցվում հանցավորի կամքից անկախ հանգամանքներում։ Սուբյեկտիվ կողմից հանցափորձը հնարավոր է միայն ուղղակի դիտավորությամբ» (տե՛ս Արարատ Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ին կայացված թիվ ԵԷԴ/0168/01/10 որոշման 16-րդ կետը)։:
Վճռաբեկ դատարանը Գ.Մանուկյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ արձանագրել է հետևյալը` «(…) [Հ]անցափորձ են ձևավորում միայն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող այն գործողությունները (անգործությունը), որոնք անմիջականորեն ուղղված են հանցանքի կատարմանը։ «Անմիջականությունը» ենթադրում է, որ հանցավորը ձեռնամուխ է լինում հանցագործության օբյեկտիվ կողմի իրականացմանը, սակայն այն ավարտին չի հասցնում իր կամքից անկախ այնպիսի օբյեկտիվ կամ սուբյեկտիվ հանգամանքներով, որոնք նա չէր նախատեսել կամ չէր կարողացել հաղթահարել։ Այլ կերպ ասած՝ հանցափորձի դեպքում հանցագործությունը չի ավարտվում, քանի որ կա՛մ հանցավոր արարքն ամբողջությամբ չի իրականացվում, կա՛մ արարքն իրականացվում է, սակայն չի առաջանում հանցավորի դիտավորության մեջ ընդգրկված և նրա համար ցանկալի հանրորեն վտանգավոր հետևանքը (նյութական հանցակազմերի դեպքում)։
Վերոշարադրյալից բխում է, որ նյութական հանցակազմերի դեպքում ավարտված հանցագործության և հանցափորձի տարանջատման հիմնական չափանիշն անձի դիտավորության ուղղվածությունն է։ Մասնավորապես, եթե կատարվածի արդյունքում առաջանում են անձի դիտավորության մեջ չընդգրկված, սակայն ավարտված մեկ այլ հանցագործության հատկանիշներ, ապա արարքը պետք է որակել ոչ թե ըստ փաստացի վրա հասած հետևանքի, այլ ըստ անձի սուբյեկտիվ ընկալման` որպես իր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործության փորձ։ Այսինքն` արարքը փորձ կամ ավարտված հանցագործություն որակելու հարցում էական նշանակություն ունի անձի դիտավորության ուղղվածության բացահայտումը, ինչը հնարավոր է գործի փաստական հանգամանքների համադրման և ամբողջական վերլուծության արդյունքում։
(...) [Հ]անցավորի դիտավորության ուղղվածության հարցը լուծելիս անհրաժեշտ է ելնել հանցագործության բոլոր հանգամանքների համակցությունից և հաշվի առնել, մասնավորապես, հանցավոր արարքի կատարման եղանակը, վնասվածքներ հասցնելիս օգտագործվող գործիքները, մարմնական վնասվածքների քանակը, բնույթը և տեղակայումը (օրինակ` մարդու կենսականորեն կարևոր օրգանների վնասումը), ինչպես նաև հանցավորի և տուժողի վարքագիծը հանցագործությանը նախորդող և հաջորդող պահերին, նրանց փոխհարաբերությունները, հանցավորի կողմից հանցավոր գործողությունների դադարեցման պատճառները և այլն (...)» (տե՛ս Գրիգոր Մանուկյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի օգոստոսի 28-ին կայացված թիվ ԵԱՆԴ/0110/01/12 որոշման 16-րդ կետը)։:
Սույն քրեական գործով հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներից հետևում է, որ Արտաշես Արշակյանը 2024 թվականի օգոստոսի 07-ին՝ ժամը 10:00-ի սահմաններում կենցաղային հարցերի շուրջ ծագած վեճի արդյունքում խոհանոցային դանակով հարվածներ է հասցրել իր համար մերձավոր ազգական համարվող եղբորը՝ Արթուր Արշակյանի կենսական կարևոր օրգանին՝ գլխին /երկու հարված/, կրծքավանդակին։ Նշվածը հաստատվել է փորձագետի թիվ 2143 եզրակացությամբ:
Ինչ վերաբերում է մեղադրայլի և տուժողի այն պնդումներին, որ պատահարի արդյունքում մեկ հարված է եղել, իսկ փորձագետի կողմից հաստատված մյուս հարվածները այդ դեպքի հետ առնչություն չունեն, ապա Դատարանը մեղադրյալի և տուժողի հայտարարությունները, սույն պարագայում, հիմնավոր չի համարում, քանի որ դրանք չեն հաստատվում որևէ այլ ապացույցներով։ Նույնիսկ այն ապացույցներով, որոնց աղբյուրը եղել են հենց տուժողը և մեղադրյալը։ Գործով առկա ապացույցներով հաստատվել է մեղադրյալի և տուժողի միջև առկա է եղել տևական՝ կենցաղային վեճը, որը հանգուցալուծվել է մեղադրյալին մեղսագրված արարքով։ Ավելին՝ «Դատալեքս» տեղեկատվական համակարգի ուսումնասիրության արդյունքում պարզ է դարձել նաև, որ մեկ այլ քրեական վարույթով տուժողը և մեղադրյալը ունեն սույն վարույթին հակառակ դատավարական կարգավիճակներ՝ Արթուր Արշակյանը մեղադրյալ է, իսկ Արտաշես Արշակյանը՝ տուժող։ Նշվածը ևս որոշակի չափով կարող է խոսել կողմերի՝ ոչ համերաշխ կենցաղ ունենալու մասին։ Վերոշարադրյալից ելնելով, Դատարանը Արտաշես Արշակյանի՝ հանցագործության ընթացքում դրսևորած վարքագիծը ամբողջականության և համակցության մեջ գնահատելով, ինչպես նաև օգտագործված գործիքը, պատճառված մարմնական վնասվածքների քանակը, բնույթն ու տեղակայումը հաշվի առնելով, եզրահանգում է, որ Արտաշես Արշակյանի արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրավական որակում:
Անդրադառնալով մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագծին՝ շտապ բժշկական օգնություն ահազանգելուն, Դատարանը փաստում է, որ հանցանքի կատարումից հետո անձի դրսևորած հետհանցավոր վարքագիծը չի կարող նշանակություն ունենալ արարքի որակման ժամանակ, այլ այն որոշակի առումով կարող է գնահատման ենթարկվել պատիժ նշանակելիս: Նշված մոտեցումը բխում է նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի բազմաթիվ նախադեպային որոշումներով արտահայտած դիրքորոշումից։
Դատարանը, հաստատված համարելով հանցագործության կատարման մեջ Արտաշես Արշակյանի մեղքի ապացուցված լինելը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով, գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքի համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ ի թիվս այլի դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
- ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
- ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
- դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: …»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Դատարանը, Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, հաշվի է առնում այն, որ վերջինս դիտավորությամբ կատարել է մարդու կայնքի դեմ ուղղված առանձնապես ծանր հանցագործություն, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի վրա ազդեցության հանգամանքը դատվածության և հետախուզման առկայության հարցման վերաբերյալ Ձև 8 տեղեկանք:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում վերջինիս խնամքին անչափահաս երեխաների՝ 31.05.2012 թվականին ծնված Վիկտորյա Արտաշեսի Արշակյանի և 15.08.2014 թվականին ծնված Էլեն Արտաշեսի Արշակյանի առակայությունը, հանցագործությունից հետո հանցագործությունից տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը՝ շտապ օգնություն կանչելը, տուժողի հետ հաշտվելը և մեղադրյալի սահմանափակ մեղսունակությունը:
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտարկում այն, որ սույն արարքը կատարել է դատվածություն ունենալու պայմաններում. Մասնավորապես՝ 07.03.2024 թվականին թիվ ԵԴ1/2088/01/23 դատվճռով Արտաշես Արշակյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել կարճաժամկետ ազատազրկման, որն էլ պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան 1 տարի ժամկետով, դատական ակտը մտել է օրինական ուժի մեջ 16.04.2024 թվականին: Սույն քրեական գործով Արտաշես Արշակյանին մեղսագրվող արարքը տեղի է ունեցել 2024 թվականի օգոստոսի 07-ին, ուստի Դատարանն արձանագրում է, որ վերջինս արարքը կատարել է դատվածություն ունենալու պայմաններում:
Դատարանը, ըստ քրեական վարույթում առկա նյութերի, որպես Արտաշես Արշակյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ է դիտարկում այն, որ ունի մշտական բնակության վայր, ունի ընտանիք:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ անդրադառնալով մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ ազատազրկման ձևով:
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դրա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում անազատության մեջ պահելու ձևով հասարակությունից որոշակի ժամկետով մեկուսացնելն է, որը կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում:
2. Ազատազրկումը նշանակվում է 3 ամսից 20 տարի ժամկետով:
3. Ազատազրկման նվազագույն ժամկետը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է պակաս լինել 3 ամսից:
4. Անզգույշ հանցագործության համար ազատազրկումը չի կարող գերազանցել 10 տարին:
5. Առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած անձը չի կարող դատապարտվել ազատազրկման::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը:
/.../
6. Եթե հանցագործությունների համակցությունն ընդգրկում է առանձնապես ծանր այնպիսի հանցանք, որը կապված է դիտավորությամբ կյանքից զրկելու հետ, ապա ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը նշանակվում է պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Գումարելիս ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել 25 տարին:
/.../:
Այսպես, Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրյալի կատարած հանցագործությունների հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, հանցագործության շարժառիթները և նպատակները, նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի վրա ազդեցության հանգամանքը, Արտաշես Արշակյանի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, վերջինիս անձը բնութագրող հանգամանքները, գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով որպես պատիժ պետք է նշանակվի ազատազրկում 14 /տասնչորս/ տարի ժամկետով:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասով սահմանված կարգով Դատարանը գտնում է, որ պետք է վերացնել Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ թիվ ԵԴ1/2088/01/23 քրեական գործով 1/մեկ/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 07-ի որոշումը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նշանակված՝ 14 /տասնչորս/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին պետք է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 07-ի թիվ թիվ ԵԴ1/2088/01/23 դատավճռով 1/մեկ/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը և Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 14 /տասնչորս/ տարի 1 /մեկ/ ամիս ժամկետով։
Անդրադառնալով Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին, Դատարանը գտնում է որ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանքը, պետք է թողնել անփոփոխ:
Պատժի սկիզբը պետք է հաշվել 2024 թվականի օգոստոսի 07-ից:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ դատավճռում պետք է շարադրվեն նաև հետևյալ հարցերի պատասխանները․
- գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
- որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
- վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
- ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
- դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
- ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։
Անդրադառնալով վարութային ծախսերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Արտաշես Արշակյանից պետք է բռնագանձել 111.953 ՀՀ դրամի չափով դատական ծախս:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված դեպքի ժամանակ տուժող Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանի հագին եղած հագուստները, մասնավորապես՝ սև երանգի գծավոր կիսաթե շապիկը, մուգ կապույտ երանգի սպորտային տաբատը և մեկ հատ` կտորից հողաթափը պետք է վերադարձնել տուժող Արթուր Արշակյանին, իսկ Երևան քաղաքի Արարատյան 1-ին զանգվածի 10/3 շենքի 20-րդ բնակարանում կատարված դեպքի վայրի զննությամբ՝ գետնից հայտնաբերված և վերցված 32 սմ ընդհանուր երակարությամբ, 19 սմ շեղքի երկարությամբ խոհանոցային դանակը պետք է ոչնչացնել, իսկ բնակարանի տարբեր հատվածներից՝ հայտնաբերված և վերցված թվով 4 արնանման հետքերը պետք է պահել քրեական գործին կից:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով և պատիժ նշանակել ազատազրկում 14 /տասնչորս/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասով սահմանված կարգով վերացնել Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ թիվ ԵԴ1/2088/01/23 քրեական գործով 1/մեկ/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 07-ի որոշումը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նշանակված՝ 14 /տասնչորս/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 07-ի թիվ թիվ ԵԴ1/2088/01/23 դատավճռով 1/մեկ/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը և Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 14 /տասնչորս/ տարի 1 /մեկ/ ամիս ժամկետով։
Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը թողնել անփոփոխ:
Պատժի սկիզբը հաշվել 2024 թվականի օգոստոսի 07-ից:
Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանից բռնագանձել 111.953 ՀՀ դրամի չափով դատական ծախս:
Վարույթում առկա իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը լուծել ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով և սույն դատավճռի պատճառաբանական մասով սահմանված կարգի:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ. ՍՄԲԱՏՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ՝ նաև Դատարան)
Նախագահությամբ՝ դատավոր Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Հ.ԱՂՈՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող՝ Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ
մեղադրյալ՝
պաշտպան՝
տուժող՝
Ա.ԱՐՇԱԿՅԱՆԻ
Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ
Ա.ԱՐՇԱԿՅԱՆԻ
2025 թվականի հոկտեմբերի 30-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի ծնված՝ 13.07.1970 թվականին Երևան քաղաքում, այգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, խնամքին երկու անչափահաս երեխա, նախկինում դատված, չի աշխատում, ունի առողջական խնդիրներ, հաշվառված է ք․Երևան, Արարատյան 1-ին զանգված, 10/3-րդ շենք, բնակարան 20 հասցեում, ներկայումս գտնվում է ՀՀ ԱՆ Նուբարաշեն քրեակատարողական հիմնարկում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով,
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի օգոստոսի 07-ին՝ ժամը 11:30-ին Արտաշես Վոլոդյայի Արշակյանը ձերբակալվել է սպանության փորձ կատարելու կասկածով:
2024 թվականի օգոստոսի 07-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ս.Սահակյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախաձեռնել է թիվ 16189324 քրեական վարույթը։
2024 թվականի օգոստոսի 07-ին նույն քննչական բաժնի պետ Ռ.Վարդանյանն որոշում է կայացրել նախաքննության կատարումը մի քանի քննիչի հանձնարարելու մասին:
Նույն օրը ժամը 17:25-ին որոշում է կայացվել Արտաշես Վոլոդյայի Արշակյանին ձերբակալելու մասին:
2024 թվականի օգոստոսի 07-ին ժամը 20:55-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Բաղդասարյանը որոշում է կայացրել Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
Նույն օրը որոշում է կայացվել Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանին տուժող ճանաչելու մասին:
2024 թվականի օգոստոսի 08-ին Արտաշես Արշակյանին ներկայացվել է մեղադրանքը և վերջինիս պարզաբանվել իր իրավունքները և պարտականությունները:
2024 թվականի օգոստոսի 08-ին Դատարանի թիվ ԵԴ1/1318/06/24 որոշմամբ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը:
2024 թվականի հոկտեմբերի 03-ին Դատարանի թիվ ԵԴ1/1318/06/24 որոշմամբ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 2 ամիս ժամկետով:
2024 թվականի նոյեմբերի 12-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Ա․Մանուկյանը որոշում է կայացրել Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ հարուցել նոր քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով:
2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին Արտաշես Արշակյանին ներկայացվել է մեղադրանքը և վերջինիս պարզաբանվել իր իրավունքները և պարտականությունները:
2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին որոշում է կայացվել թիվ 16189324 և թիվ 16836524 քրեական վարույթները միացնել և նախաքննությունը շարունակել թիվ 16189324 քրեական վարույթով։
2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Մալաթիա-Սեբաստիա ՎՇ քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա․Գրիգորյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախաձեռնել է թիվ 16836524 քրեական վարույթը։
2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին որոշում է կայացվել թիվ 16189324 քրեական վարույթից անջատել Արտաշես Արշակյանին մարմնական վնասվածքներ հասցնելու վերաբերյալ մասը, անջատված մասին շնորհելով թիվ 16836624 քրեական վարույթի համարը։
2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը:
2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին դատախազի տեղակալ Ա.Մանուկյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու և վարույթի նյութերը դատարան հանձնելու մասին:
2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին քրեական վարույթը մուտք է եղել դատարան, նույն օրը էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել և հաջորդ օրը հանձնվել է դատավոր Ռ․Սմբատյանին:
2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին որոշում է կայացվել քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
2024 թվականի դեկտեմբերի 05-ին և 2025 թվականի մարտի 05-ին, հունիսի 05-ին, օգոստոսի 18-ին որոշումներ են կայացվել Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգել յուրաքանչյուր անգամ 3 ամիս ժամկետով:
2025 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով կայացվել է մեղադրական վերդիկտ:
Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Արտաշես Վոլոդյայի Արշակյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին՝ ժամը 10:00-ի սահմաններում, գտնվելով Երևան քաղաքի Արարատյան 1-ին զանգված 10/3-րդ շենքի 20-րդ բնակարանում, կենցաղային հարցերի շուրջ վիճաբանության և կռվի մեջ է մտել նույն պահին բնակարան եկած, իր և ընտանիքի հետ համատեղ նույն հասցեում բնակվող, իր համար մերձավոր ազգական համարվող եղբոր` Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանի հետ, որի ընթացքում, գտնվելով բնակարանի խոհանոցում, Արթուր Արշակյանի կողմից իր և ընտանիքի անդամների հասցեին հայհոյանքներ հնչեցնելուց և աշխատանքային գործիքով իրեն հարվածելուց հետո, Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանին ապօրինաբար կյանքից զրկելու դիտավորությամբ խոհանոցային կահույքի դարակից վերցրել է խոհանոցային դանակն ու հարվածներ հասցրել Արթուր Արշակյանի մարմնի կենսական կարևոր նշանակություն ունեցող հատվածներին՝ վերջինիս առողջությանը պատճառելով ձախ քունքային, ձախ քունքահետին-գագաթային շրջանների ծակած-կտրած վերքերի՝ հետին գագաթային շրջանում ոսկրի կորտիկալ շերտի վնասումով, կրծոսկրի շրջանի կտրած վերքի ձևով միջին ծանրության մարմնական վնասվածքներ, սակայն չի կարողացել ավարտին հասցնել դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներով, հաշվի առնելով, որ Արթուր Արշակյանը ստացած մարմնական վնասվածքներից չի մահացել։
Այսպիսով, Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանը մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարում:
Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Տուժող Արթուր Արշակյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը հանդիսանում է իր հարազատ եղբայրը, դեմքից անցել է շատ ժամանակ մանրամասները չի հիշում, ինքը իր եղբոր հետ հաշտ է՝ «շիրաբարիշ» է: Դեպքի օրը ինքը ցանկացել է ապակին հանել, սակայն դա փշրվել է։ Իր արհեստանոցում եղած գործիքը միացրել է որպեսզի գործ անի, սակայն դրա արդյունքում ինքը հոսանքահարվել է և կպել իր եղբորը: Իր եղբայրը իրեն չի հարվածել, նույնիսկ երբ հոսանքը իրեն խփել է, իր եղբայրը փորձել է օգնություն ցույց տալ: Երբ հոսանքը իրեն խփել է, այդ ժամանակ իր եղբայրը և ընտանիքի մյուս անդամները գտնվել են խոհանոցում, առավոտյան ժամը 8-ի կողմերն է եղել: Ինքը չիգիտի դանակը այդ ժամանակ ինչու էր իր եղբոր ձեռքին, սակայն երբ հոսանքը իրեն խփել է ինքը ընկել է եղբոր վրա: Իր եղբայրը որևէ դիտավորություն չի ունեցել իրեն հարվածելու: Դրանից հետո իր եղբայրը ներողություն է խնդրել, զանգել շտապ օգնույթյուն, նրան թվացել էր, թե նա է հարվածել: Նշեց նաև, որ մի քանի օր առաջ էլ է հոսանքը խփել, ինքը ընկել է և գլուխը խփել պատին, սակայն բժշկական օգնության չի դիմել: Այդ օրը ինքը մեկ հարված է ստացել, մյուս հարվածները դրանից միքանի օր առաջ է եղել: Ինքը և իր եղբայրը շատ լավ հաաբերություններ ունեն, իրենց մեջ որևէ խնդիր չկա: Իրենք Դդմաշենում ունեն հողատարածք, սակայն դա պատկանում է իր եղբորը, ինքը դրա հետ կապ չունի, դեպքի օրը այդ հողատարածքի վերաբերյալ որևէ խոսակցոթյուն չեն ունեցել: Դեպքի օրը իր եղբայրը իրեն չի հայհոյել, որևէ նման խոսակցոթյուն չի ունեցել: Գլխի հատվածում է մեկ հատ հարված եղել, ինքը չգիտի քունքը որն է: Ինքը բանակում ծառայելու ժամանակ հոգեբուժական հիվանդանոցում է պարկել, դրանից հետո էլ է խնդիրներ առաջացել: Ինքը ունի հիշողության խնդիր, սակայն պնդում է, որ հիշում է դեպքը և ասել է ճշմարտությունը: Նախաքննական ցուցմուքը ինքը կարդացել է, որը չի համապատասխանում իրականությանը:
Դատարանը բավարարելով հանրային մեղադրողի միջնորդությունը, որոշում կայացրեց թույլատրել հրապարակել տուժող Արթուր Արշակյանի նախաքննական ցուցմունքը:
2024 թվականի օգոստոսի 12-ին Արթուր Արշակյանը որպես տուժող ի թիվս այլնի ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2024 թվականի օգոստոսի 6-ին ինքն ու Արտաշեսը մի փոքր խոսակցություն են ունեցել կապված Դդմաշեն գյուղի տան հետ, մասնավորապես՝ այնտեղ առկա կարտոֆիլի հորը փլվել էր, ու անհրաժեշտություն կար այն նորոգելու, սակայն Արտաշեսն ասել է, որ ի վիճակի չէ ու այդպես խոսակցություն է եղել, նրան ասել է, որ ինչքան թողեն այդքան կմնա ու մի փոքր զայրացած տանից դուրս է եկել ու այնպես է ստացվել, որ գիշերել է ավտոտնակում։ Արդեն հաջորդ օրը, օգոստոսի 7-ի առավոտյան, երբ բարձրացել է բնակարան, նկատել է, որ Արտաշեսի ննջասենյակի ապակին գտնվում է ճաքած վիճակում, գործիքները վերցրել է, որպիսի այն հանի իր տեղից ու փոխարինի, այդ ընթացքում ապակին ամբողջությամբ ճաքել է ու այդ իսկ պատճառով մուրճով փորձել է հարվածել, որպիսի մանր կտորներով դուրս բերի շրջանակից, ու այդ պահին ապակին ամբողջությամբ կոտրվել է: Դրանից հետո Արտաշեսը իրեն հայհոյել է, ասելով յոբ տվացու մած. ու ինքն էլ նրան նույն հայհոյանքը տալով գնացել է դեպի խոհանոց, գործիքները իրենց տեղում դնելու նպատակով, այդ ընթացքոմ Արտաշեսը մտել է խոհանոց, ասել, որ տանը կին ու երեխա կա ինչու է հայհոյում, ինքն այդ պահին կռացած գործիքներն է տեղավորել, միաժամանակ ձախ կողմից՝ Երեսի հատվածում, ինչ որ բան է զգացել ծակոց կարծես ու գլխով դեպի պատը հենվել, այդ ժամանակ նկատել է, որ արնահոսում է, ու եղբայրը՝ Արտաշեսը միանգամից ասել է, կներս էս ինչ արեցի ու փաթաթվել իրեն, ասել է սպասի շտապ օգնություն զանգեմ, ոստիկանություն զանգեմ, սկզբում չի հասկացել թե ինչ է կատարվում, հետո հասկացել է, որ եղբայրը առանց հասկանալու խոհանոցից դանակ է վերցրել ու իրեն վնասվածքներ հասցրել, իր կարծիքով դա միտումնավոր չի արել, չի հասկացել թե ինչ է անում։ Մի խոսքով կատարվածից հետո Արտաշեսը ահանզագել է շտապ օգնություն այնուհետև ասել, որ ոստիկաններին էլ է զանգել, բժիշկներն եկել են ու իրեն տեղափոխել Աստղիկ բուժկնետրոն։ Իր և եղբոր փոխհարաբերությունները մշտապես գտնվել է լավ վիճակում, նրան թե նախորդող թե դեպքի օրը որևէ հարված չի հասցրել, չգիտի որտեղ և ինչ հանգամանքենրում է վնասվածքները ստացել, կնոջ վերաբերյալ ոչինչ չի ասել, որևէ ավելորդ բան չի եղել, ոչ կլյոչով ոչ էլ մուրճով նրան չի հարվածել, ապակին միտումնավոր չի կոտրել, իսկ ինչ վերաբերվում է մեր Դդմաշեն գյուղի տանը, ապա որևէ կիսելու բան չունեն:
Ցուցմունքը հրապարակվելուց հետո պատասխանելով դատավարության մասնակիցների հարցերին նշեց, որ նման բան չի եղել, ապակու ճաքը շուտ է եղել: Դդմաշենում գտնվող հողատարածքի վերաբերյալ իրենք խոսակցություն չեն ունեցել, ինքը երեխաներ չունի այդ հողը իրեն պետք չէ, ինքը որ կարողանա նույնիսկ դրա վրա կավելացնի, որևէ հայհոյանքներ այդ օրը չեն եղել: Նախաքննական ցուցմունքը չի համապատասխանում իրականությանը, ճիշտը ներկայումս ինքը հայտնել է Դատարանում:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 135-140, դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Հայկ Օվչիյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ դեպքի օրը գտնվել է աշխատանքի վայրում՝ Մալաթիայի ոստիկանությունում, ահազանգ է ստացել Արտաշես Արշակյանից, ով հայտնել է, որ իր եղբորը դանակով հարվածել է: Այդ մասին ինքը զեկուցել է իր վերադասներին, որից հետո մեկնել է դեպքի վայր: Դեպքի վայրում պարզել է, որ Արտաշես Արշակյանի հայտնածը համապատասխանում էր իրականությանը, Արթուր Արշակյանը գտնվում էր տան խոհանոցում՝ կքանստած վիճակում, իսկ Արտաշես Արշակյանը հայտնել է, որ ինքն է դանակով հարվածել եղբորը: Մարմնական վնասվածքներ նկատել է գլխի հատվածում, վերքը արնահոսում էր: Շտապ օգնություն են կանչել, որը Արթուր Արշակյանին տեղափոխել է հիվանդանոց, սակայն չգիտի թե որ հիվանդանոց են տեղափոխել: Ինչքանով որ հիշում է, վիճաբանությունը ծագել էր կենցաղային հարցի շուրջ՝ ապակին ճաքելու վերաբերյալ, իր հիշելով այդ մասին իրեն հայտնել է Արտաշեսի կինը: Այդ ժամանակ տուժողը որևէ բան չի ասել իր կարծիքով իվիճակի չէր նաև բան ասելու, Արտաշեսն էր պարբերաբար հայտնում, որ հենց ինքն է դանակով հարվածել: Նշեց, որ Արտաշեսը բջջային հեռախոսից զանգահարել է իր անձնական հեռախոսահմարին, հայտնեց նաև, որ Արտաշեսը հոգեկան խնդիրներ ունի և քանի որ ինքն է սպասարկում այդ տարածքը պրոֆիլակտիկ հսկողություն իրականացնելու նկատակով իր անձնական համարը ունեցել է Արտաշեսը: Նախկինում նման դեպքեր չեն արձանագրվել:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Աիդա Ղազարյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում հայտնեց, որ հանդիսանում է մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի կինը և օգտվելով իր իրավունքից հրաժարվեց ցուցմունք տալ:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Վիկտորիա Արշակյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում հայտնեց, որ հանդիսանում է մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի դուստրը և օգտվելով իր իրավունքից հրաժարվեց ցուցմունք տալ:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Էլեն Արշակյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում հայտնեց, որ հանդիսանում է մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի դուստրը և օգտվելով իր իրավունքից հրաժարվեց ցուցմունք տալ:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Բենիամին Արշակյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ դեպքի մասին հաջորդ օրն է իմացել, Արթուրը և Արտաշը իր լավ հարևաններն են, ցավում է, որ նման դեպք է տեղի ունեցել: Դեպքի մասին իմացել է, որ Արթուրը վնասվածքներ է ստացել և տեղափոխվել հիվանդանոց, այդ մասին իմացել է հարևաններից: Հիվանդանոցում տեսել է Արթուրին, ով իրեն ասել է, որ պատահական հարված է եղել, ինքը առողջություն է մաղթել: Ինքը ձայներ է լսել և տեսել է, որ բաց է Արտաշեսենց տան դուռը։ Իրեն հրավիրել են սուրճ խմելու: Այս պահի դրությամբ չի հիշում եղբայրները ինչ թեմայի շուրջ էին խոսում: Իր հիշելով իրենց Սևանում գտնվող տան թեմայով էին խոսում: Ինքը չգիտի արդյոք նրանք ալկոհոլի ազդեցության տակ էին, թե՝ ոչ: Ինքը և Արթուրը դուրս են եկել իրենց տանից, ինքը գնացել է տուն, իսկ Արթուրը իր գործերով:
Դատարանը բավարարելով հանրային մեղադրողի միջնորդությունը որոշում կայացրեց թույլատրել հրապարակել վկա Բենիամին Արշակյանի նախաքննական ցուցմունքը:
2024 թվականի օգոստոսի 19-ին վկա Բենիամին Արշակյանը որպես վկա ցուցմունք է տվել այն մասին որ 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին, առավոտյան ժամը 9-ին տանից դուրս է եկել և վերադրաձել է արդեն հաջորդը օրը ժամը 01:30-ին ու գալուց հետո է տեղեկացել, որ Արտաշեսը Արթուրին դանակով հարվածել է, ոստիկանություն և շտապ օգնություն է եկել։ Այսինքն այդ օրվա մասին որևէ տեղեկություն չունի, ինչ էլ գիտի իմացել է հարևանների հետ խոսակցության արդյունքում: Դրա նախորդ օրը՝ օգոստոսի 6-ի երեկոյան, երբ գտնվել է տանը, Արթուրի և Արտաշեսի վիճաբանության ձայները լսելով տանից դուրս է եկել, և քանի որ դուռը բաց էր միանգամից ներս է մտել որպիսի հանդարտեցնի, խոսում էին իրենց Սևանում գտնվող տան մասին, մեկն ասում էր իմն է, մյուսն ասում էր իրենն, դա է հիշում, այդ պահին որևէ ծեծկոտուք չի տեսել, միայն նրանց վիճաբանությունն է եղել, նրանցից ոչ մեկի վրա վնասվածք չի տեսել, չի կարող ասել, եղել են թե ոչ: Այսպես բնակարան մտնելուց հետո նրանց հանդարտեցրել է, ասելով որ եղբայրներ են ու չարժի նման կերպ հարցերը լուծել, 2-ն էլ գտնվելն են ալկոհոլի ազդեցություն տակ ու Արթուրին համոզել է, որ իջնի բակ ծխելու ու վերջինս իրեն լսելով բնակարնից դուրս է եկել ու ինքն էլ վերադարձել է իր բնակարան: Նրանց բնակարանում գտնվելը տևել է երևի թե 2-3 րոպե: Այդ պահին միայն ինքն է եղել ներսում, հարևաններից եթե չի սխալվում շքամուտքում էին, բայց թե ովքեր էին հստակ չի հիշում։ Եղբայրները իրար հետ ինչ հաճախականությամբ են վիճում չի կարող ասել, քանի որ տանը շատ քիչ է լինում ու դրանով պայմանավորված չի կարող ասել:
Ցուցմունքը հրապարակվելուց հետո, պատասխանելով դատավարության մասնակիցների հարցերին նշեց, որ ինքը դեպքի մասին իմացել է հարևաններից, շատ տարբեր խոսակցություններ է լսել: Ինչ վերաբերում է ալկոհոլ օգտագործած լինելուն, հիշում է, որ սեղանին որոշ բաներ կար դրած, հնարավոր է խմիչք էլ է դրված եղել, սակայն ինքը չէր կարող ստուգել խմած էին, թե՝ ոչ: Երբ ինքը մտել է խոսակցություն էր գնում, ինքը ասել է, որ երկու եղբայր եք հետո կխոսեք, սուրճ է խմել նրանց տանը, որից հետո Արթուրի հետ տանից դուրս են եկել ծխելու, ինքը գնացել է տուն, իսկ Արթուրը՝ իր աշխատանքին: Դեպքի հաջորդ օր տեսել է Արթուրին հիվանդանոցում՝ գլոխը կապած, հարցրել է, թե ինչ է պատահել, Արթուրը հայտնել է, որ գործ անելուց է եղել: Արթուրը և Արտաշեսը չեն վիճաբանել, այլ պարզաբես խոսում էին իրենց տան վերաբերյալ, առաջին անգամ ինքը էր տենց խոսակցություն լսել:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 181-184, դատական նիստի արձանագրությունը/
Փորձագետի թիվ 2143 եզրակացության համաձայն, Արթուր Արշակյանի մարմնական վնասվածքներն ըստ ներկայացված բժշկական փաստաթղթերի տվյալների՝ ձախ քունքային, ձախ քունքահետին գագաթային շրջանների ծակած-կտրած վերքերի՝ հետին գագաթային շրջանում ոսկրի կորտիկալ շերտի վնասումով, կրծոսկրի շրջանի կտրած վերքի ձևով պատճառվել են սուր, ծակող-կտրող գործիքով կամ առարկայով, հնարավոր է նշված ժամկետին, որոնք առողջությանը պատճառել են միջին ծանրության վնաս առողջության տևական քայքայումով:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 210-211, դատական նիստի արձանագրությունը/
Փորձագետի թիվ 78 եզրակացության համաձայն, Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանը տառապել և տառապում է անձի օրգանական խանգարում։ Էպիլեպսիա` անձի բնութագրական փոփոխություններով, որը չի ուղեկցվում ակտիվ հոգեախտաբանական ախտանիշներով, զառանցական մտքերով, ընկալման խանգարումներով, որ ինչպես իրավախախտումը կատարելիս, այնպես էլ ներկայումս լիովին զրկեր և զրկի նրան գիտակցել իր գործողությունների բնույթը, նշանակությունը, վտանգավորությունը, հաշիվ տալ իրեն կատարած արարքների համար և ղեկավարել դրանք, սակայն սահմանափակում է այն: Իրավախախտումը կատարելիս փորձաքննովող չի գտնվել նաև հոգեկան գործունեության որևէ ժամանակավոր հիվանդագին խանգարված վիճակում, որը կարող էր զրկել նրան գիտակցել իր գործողությունների վտանգավորությունը և ղեկավարել դրանք, իրավախախտմանը նախորդող ժամանակահտավծում՝ նախորդ օրը, փորձաքննվողը գտնվել է ալկոհոլ գործածած վիճակում։ Ուստի իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին հարկ է ճանաչել սահմանափակ-մեղսունակ:
/տե՛ս 2-րդ հատոր գ.թ. 93-98, դատական նիստի արձանագրությունը/
Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին որոշմամբ, Աստղիկ բուժկենտրոնից առգրավված քրեական վարույթով տուժող Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանի` 07.08.2024 թ.-ի դեպքի ժամանակ հագին եղած հագուստները` մասնավորապես սև երանգի գծավոր կիսաթե շապիկը, որի թե դիմային, թե` հետին մակերեսներին առկա էին արնանման հերթեր, մուգ կապույտ երանգի սպորտային տաբատը՝ արնանման հետքերով և մեկ հետ` կտորից հողաթափը, որի վրա նույնպես առկա էին արնանման հետքեր, ճանաչվել են իրեղեն ապացույց:
/տե՛ս 2-րդ հատոր գ.թ. 8-9, դատական նիստի արձանագրությունը/
Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին որոշմամբ, Երևան քաղաքի Արարատյան 1-ին զանգվածի 10/3 շենքի 20-րդ բնակարանում կատարված դեպքի վայրի զննությամբ՝ բնակարանի ննջասենյակի ձախակողմյան պատի դիմաց՝ գետնից հայտնաբերված և վերցված 32 սմ ընդհանուր երակարությամբ, 19 սմ շեղքի երկարությամբ խոհանոցային դանակը, բնակարանի տարբեր հատվածներից՝ մասնավորապես միջանցքի հատակից, հյուրասենյակում առկա սեղանի վրայից, խոհանոցում առկա լվացարանից և խոհանոցի վերջնամասում առկա փակ պատշագմբի հատակից, հայտնաբերված և վերցված թվով 4 արնանման հետքերը, ճանաչվել են իրեղեն ապացույց:
/տե՛ս 2-րդ հատոր գ.թ. 19-20, դատական նիստի արձանագրությունը/
Դեպքի վայրի զննության արձանագրության համաձայն, ձերբակալված Արտաշես Արշակյանի և Աիդա Ղազարյանի մասնակցությամբ կատարվել է դեպքի վայրի զննություն Երևան քաղաքի Արարատյան 1-ին զանգված 10/3 շենքի 20-րդ բնակարան հասցեում, որի ընթացքում` բնակարանի տարբեր հատվածներում` հայտագրվել են արնանման հետքեր, բնակարանից վերցվել է հանցագրծության գործիք դանակը, որն ըստ մասնակից Արտաշես Արշակյանի հանդիսանում է այն խոհանոցային դանակը, որով 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին կենցաղային հարցերի շուրջ ծագած վիճաբանության ժամանակ հարվածել է եղբորը՝ Արթուր Արշակյանին, բացի այդ դեպքի վայրի զննությամբ վերցվել են մուրճն ու «կլյուչը», որով Արթուր Արշկայնը կոտրել է բնկարանի ննջասենյակի պատուհանի ապակին, բացի այդ հարվածել է Արտաշես Արշակյանին:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 19-23, դատական նիստի արձանագրությունը/
«Աստղիկ» բուժկենտրոնից առգրավում՝ կատարելու մասին արձանգրության համաձայն, առգրավվել են Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանի 07.08.2024 թվականին հագին եղած հագուստները` մասնավորապես սև երանգի գծավոր կիսաթև շապիկը, որի թե դիմային թե հետին մակերեսներին առկա էին արնանման հետքեր, մուգ կապույտ երանգի սպորտային տաբատը՝ արնանման հետքերով և մեկ հատ կտորից հողաթափը, որի վրա նույնպես առկա էին արնանման հետքեր:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 31-33, դատական նիստի արձանագրությունը/
«Աստղիկ» բուժկենտրոնի կրիմինալ դեպքերի մատյանի զննության արձանգրության համաձայն 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին նշված բուժկենտրոն շ/օ 74-րդ խումբը Երևան քաղաքի Արարատյան 1-ին զանգված 10/3 շենքի 20 բնակարանից տեղափոխել է Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանին՝ ծնված 07.03.1966 թ. ախտորոշումը՝ դեմքի և գլխի շրջանի կտրած- ծական վերքեր, որոնք ըստ շ/օ բժշկի հայտարարության ստացել է միևնույն հասցեում` դանակահարության հետևանքով։
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 28, դատական նիստի արձանագրությունը/
Արգրավում կատարելու մասինարձանագրության համաձայն, Աստղիկ բուժկենտրոնից առգրավվել են Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանի վերաբերյալ կազմված բժշկական փասատթղթերը:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 129-131, դատական նիստի արձանագրությունը/
Զննություն կատարելու մասին արձանգրության համաձայն, զննության է ենթարկվել «Շտապօգնություն» ՓԲԸ-ից ստացված 07.08.2024 թվականի՝ ժամը 10:25-ին, 077- 59-69-07 բջջային հեռախոս համարից 1-03 օպերատիվ ծառայությունում գրանցված կանչի ձայնագրությունը պարունակող լազերային սկավառակը, որի արդյունքում պարզվել է, որ Արտաշես Արշակյանը ահազանգելով շտապ օգնություն, հայտնում է, որ դանակով մարդու է հարվածել, կարող է մահանալ։
Դատական նիստի ընթացքում հետազոտվել է հեռախոսազանգի ձայնագրությունը:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 173-174, դատական նիստի արձանագրությունը/
Զննություն կատարելու մասին արձանգրության համաձայն, զննության են ենթարկվել «Վիվա Արմենիա» ՓԲԸ-ից ստացված Արթուր Արշակյանի կողմից շահագործվող 094773459 բջջային հեռախոսահամարի և Տելեկոմ Արմենիա ՓԲԸ-ից ստացված Արտաշես Արշակյանի կողմից շահագործվող 077596907 բջջային հեռախոսահամարի, քննության հետաքրքրող ժամանակահատվածի հեռախոսազանգերի, տեղակայման հասցեների վերաբերյալ տեղեկատվություն պարունակող լազերային սկավառակները, որի արդյունքում պարզվել է, որ 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին 2 հեռախոսհամարներից էլ կատարվել են ելքային զանգեր 1-03` շտապ օգնության հեռախոսհամարին, բացի այդ սպասրկվել են միևնույն տարածքում գտնվող ալեհավաք կայանների կողմից։
/տե՛ս 2-րդ հատոր գ.թ. 74-76, դատական նիստի արձանագրությունը/
Զանություն կատարելու մասին արաձանգրության համաձայն, զննության է ենթարկվել «Աստղիկ» բուժկենտրոնից առգրավված Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանի 07.08.2024 թվականին հագին եղած հագուստները՝ մասնավորապես սև նրանգի գծավոր կիսաթև շապիկը, որի թե դիմային թե հետին մակերեսներին առկա էին արնանման հետքեր, մուգ կապույտ երանգի սպորտային տաբատը՝ արնանման հետքերով և մեկ հետ կտորից հողաթափը, որի վրա նույնպես առկա էին արնանման հետքեր:
/տե՛ս 2-րդ հատոր գ.թ. 5-7, դատական նիստի արձանագրությունը/
Արտավարութային փաստաթուղթը որպես ապացույց ճանաչված՝ «Շտապօգնություն» ՓԲԸ-ից ստացված, «Վիվա Արմենիա» ՓԲԸ-ից և «Տելեկոմ Արմենի» ՓԲԸ-ից ստացված լազերային սկավառակներով:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 175, 2-րդ հատոր գ.թ. 77, դատական նիստի արձանագրությունը/
Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին ձերբակալելու և անձնական խուզարկության ենթարկելու վերբերյալ կազված արձանգրություններ։
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 7-8, դատական նիստի արձանագրությունը/
Մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ խոհանոցում՝ դանակը ձեռքը, դուդուկի «ղամիշ» էր մշակում, և այդ ժամանակ, երբ պատուհանը կոտրվել էր, եղբորը հարցրել է, թե ինչ է պատահել։ Պատուհանը կոտրվել է, եղբայրը ասել է «սուս», քանի որ իր վրա էր ընկել պատուհանի կտորներից։ Այդ ընթացքում, երբ «ղամիշ» էր մշակում, սրիչը միացրած է եղել, եղբայրը մոտեցել է սրիչին և հենց այդ պահին միանգամից Արթուրը ընկել է իր վրա։ Նշեց, որ հետո, երբ եղբորը հարցրել է թե ինչու նման կերպ պահեց իրեն, եղբայրը պատասխանել է, որ երբ նա մոտեցել էր սրիչին՝ հոսանքահարվել է, դիտավորություն չի ունեցել, քանի որ «իրար հետ ինչ-որ բան չունեն կիսելու»: Հայտնեց, որ նա եղբորը հարվածելուց հետո ընկել է գլուխը խփել է խոհանոցի սեղանին և կորցրել է գիտակցությունը: Գիտակցության գալուց հետո, արագ մոտեցել է եղբորը, ներողություն խնդրել կատարվածի համար, ասել է, որ դիտավորություն չի ունեցել հարվածել եղբորը և չգիտի թե ինչպես նման բան կատարվեց, եղբայրը ասել է «գիտեմ, որ դիտավորյալ չես արել»: Այդ պահին վազել է և զանգահարել է Շտապ օգնություն և ոստիկանություն և այդ ամենով նա ցույց է տվել, որ զղջում է կատարվածի համար և չի հասկացել այդ պահին թե ինչ է անում: Հայտնեց, որ երբ ոստիկանները եկել են, նա այդ ժամանակ փորձում էր օգնություն ցուցաբերել եղբորը, դրանից հետո եղբորը տեղափոխել են հիվանդանոց, նա ցանկացել է եղբոր հետ գնալ հիվանդանոց, սակայն ոստիկանները թույլ չեն տվել: Նշեց նաև, որ նա այդ ընթացքում քննիչին հայնտել է, որ հիվանդ է՝ էպիլեպսիայով, չի հերքում կամ հաստատում իր կողմից ցուցմունք տալու կամ չտալու հանգամանքը, քանի որ այդ ժամանակ նա գտնվել է հոգեպես անհավասարակշիռ վիճակում և չի գիտակցել թե ինչ է գրել կամ խոսել: Հայտնեց, որ երբ նրան ոստիկանները իջեցրել են ներքև, ինքը մի քանի անգամ վատացել է և նրան տեղափոխել են հիվանդանոց, որից մի քանի ժամ անց կինը բերել է իր 2-րդ կարգի հաշմանդամության թղթերը և ցույց տվել այնտեղ: Վերականգնվելուց հետո նրան տեղափոխել են «ԿԵՊԵԶԵ», այնուհետև քրեակատարողական հիմնարկ՝ մինչ օրս:
Պաշտպանի այն հարցին, որ եթե նա, ըստ իր խոսքերի, դիտավորություն չի ունեցել իր եղբորը հարվածելու, ապա ինչպես կմեկնաբանի իր հետևյալ արտահայտությունը, երբ նա զանգահահարել Է և ասել բառացի՝ «մարդ եմ խփել, կարողա մեռնի, շուտ եկեք»:
Մեղադրյալը պատասխանեց, որ իր նպատակը մեկ րոպե շուտ եղբոր կյանքը փրկելն էր, այդ իսկ պատճառով նման կերպ է արտահայտվել։ Բացի այդ, նա այդ պահին եղել է «կոմայի» մեջ և չի գիտակցել թե ինչ է խոսում:
Շարունակելով հարցաքննությունը, մեղադրյալը հայտնեց, որ լսելով կոտրված ապակու ձայնը, գնացել է խոհանոց և եղբորը հարցրել, թե ինչ եղավ, այդ ժամանակ եղբայրը պատասխանել է «սուս է» և ապակու կոտրվելու կապակցությամբ ասել է «ես սրա...» հայհոյանք հնչեցրել, այդ ժամանակ նա ասել է կամաց խոսիր Աիդան և երեխաները տանն են, եղբայրն էլ պատասխանել է, որ լրիվ մոռացել էր այդ մասին: Եղբայրը գնացել է սրիչի մոտ, դրանից հետո, ըստ մեղադրյալի խոսքերի, եղբայրը՝ «միանգամից եկավ վրես», որից հետո նա ընկել է, հետո վեր է կացել, տեսել եղբորը վրա արյան հետքեր, տեսնելով այդ ամենը եղբորը ասել է «կներես՝ դիտավորյալ չեմ արել», եղբայրը պատասխանել է «գիտեմ, որ դիտավորյալ չես արել, գիտեմ»: Հայտնեց, որ եթե ցանկություն ունենար դիտավորյալ խփելու՝ կխփեր, բայց իր եղբոր վրա ոչ թե հարվածի հետքեր էր, այլ «ճղվածքի» հետքեր: Այն պահը թե ինչպես է հարվածել եղբորը, ոչինչ չի հիշում։ Քանի որ ոչինչ չի հիշում չի կարող հերքել կամ հաստատել իր ձեռքում դանակի առկայությունը կամ բացակայությունը, միայն հերքում է իր եղբոր հանդեպ ինչ-որ արարք կատարելու դիտավորությունը: Հայտնեց, որ նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքը սխալ է, քանի որ այն ժամանակ չի գիտակցել թե ինչ է խոսում, իսկ ցուցմունք տալու պահին էլ հայտնել է քննիչին, որ էպիլեպսիայով հիվանդ է և իրեն հոգեբան է անհրաժեշտ:
Դատարանի այն հարցին թե ինչ ցուցմունք է տվել նախաքննության ընթացքում արդյոք հիշում է, որ ասում է սխալ է, պատասխանեց, որ «ինչ ասես ասել եմ», բայց հստակ չի հիշում ինչ է ասել, միայն կարող է հստակ ասել, որ իրականությանը չի համապատասխանում այն, որ նա դիտավորությամբ ցանկացել է զրկել եղբորը կյանքից:
Դատարանը բավարարելով հանրային մեղադրողի միջնորդությունը որոշում կայացրեց թույլատրել հրապարակել մեղադրյալի նախաքննական ցուցմունքը:
Նախաքննության ընթացքում մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ծնված օրվանից բնակվում է Երևան քաղաքի Արարատյան 1-ին զանգաված 10/3 շենքի 20-րդ բնակարանում: Նույն հասցեում իր հետ բնակվում են նաև եղբայրը` Արթուր Արշակյանը, կինը՝ Սիդա Կազարյանը և իր երկու անչափահաս աղջիկները Վիկտորյան և Էլենը։ Եղբոր հետ տևական ժամանակ չի խոսել, քանի որ վերջինս քրոջ՝ Սուսաննային նեղացրել է ու իրենից էլ պահանջել է որ նրա հետ շփում չունենա։ Ու այդ թեմայով նրա հետ վերջնական խոսակցություն է ունեցել սույն թվականի մարտի 7-ին ու այլևս միասին չեն շփվել, նույն հարկի տակ ապրելով: Սույն թվականի օգոստոսի 3-ին կամ 4-ին եղբայրը կնոջն ասել է, որ իր հետ ցանկություն ունի բարիշելու ու այդ ամենը լսելով շատ է ուրախացել, քանի որ վերջի վերջո եղբայրն է ու իրեն դուր չի եկել միմյանցից նեղանալու փաստը։ Այդ օրը միասին նստել ու խմել են: Հայտնել է նաև, որ նախքան բարիշելը Արթուրի հեախոսային խոսակցությունն է լսել, երևի թե օգոստոսի 1-ին կամ 2-ին, խոսել է հորեղբորս տղայի Հարութի հետ և նրանց խոսակցությունից հասկացել է, որ Արթուրին սեփականության իրավունքով իրեն պատկանող Գեղարքունիքի մարզ գյուղ Դդմաշեն 20-րդ տնից, ցանկանում է մաս տալ, ու այդ ամենն իրենն զայրացրել է, քանի որ դրանից բացարձակ տեղյակ չի եղել, սակայն այդ պահին որևէ ուշադրություն չի դարձրել ու չի արձագանքել: 2024 թվականի օգոստոսի 6-ին, իր բնակարան են եկել սոցապ աշխատողներ, քանի որ թե ինքը թե կինը ունեն առողջական խնդիրեն, ու ինքը ստանում է թոշակ 37.500 ՀՀ դրամի չափով, ցանականցել է, որ կնոջն էլ որևէ օգնություն տան, քանի որ դա է իրենց միակ ապրուստի միջոցը: Այդ ժամանակ եղբայրը` Արթուրը տեսնելով աշխատակիցներին, նրանց մոտ ասել է, որ ինքն է պահողը ու ինչու է 35 տարվա մեջ առաջին անգամ դիմում նրանց։ Պատասխանել է, որ անիմաստ բաներ է խոսում։ Իսկ աշխատողների գնալուց հետո, շրջվել ու կնոջն ասել է, որ իրենից բաժանվի նրա համար մի լավ ամուսին կգտնի: Այդ խոսքի վրա սկել է վիճել նրա հետ, ու բանը հասել է կռվին, միմյանց փոխադարձ հարվածներ են հասցրել, Արթուրը մասնավորապես հարվածել է իր դեմքի տարբեր հատվածներին, ոտքերին, կրծքավանդակին, ինքն էլ մի քանի հարված է հասցրել նրա ուսերի հատվածներին, անկանոն է խփել։ Դրանից հետ Արթուրը գնացել է տանից և գիշերը չի եկել; Արդեն առավոտյան, երբ ինքը, կինն ու երեխաները գտնվել են ննջասենյակում, Աթրուրը եկել է տուն, մուրճով կոտրել ննջասենյակի պատուհանի ապակին, ու բարձրաձայն ասել, որ ինքը ոնց ասի տենց է լինելու, այնուհետև հայհոհեյել, ասելով` «․․․ Ձեր լավը» դրանից հետո մուրճը դրել է, վերցրել 32 համարի «կլյուչը» ու դրանով հարվածել իր գլխի հետևի հատվածին` ինքը դեռ պառկած է եղել ու կրկին միևնույն հայհոհայնքը տվել; Դրանից հետո դուրս է եկել ննջասնեյակից ու շարունակել հայհոյել, տեղերից վեր է կացել և ննջասենյակից դուրս գալով հարցրել, թե ինչ է խոսում, ինչու է երեխաների ու կնոջ մոտ նման հայհոհայնքներ տալիս, ինչից հետո Արթուրը պատասխանել է, որ լավ է անում ու նույն կլյուչով ևս մեկ անգամ հարվածել է գլխին՝ էլի հետնամասին, այդ ժամանակ գտնվել են խոհանցում, աջ ձեռքը գցել է դեպի ցանցը, որտեղ առկա են եղել դանակներ ու պատառաքաղներ ու այնտեղից վերցնելով խոհանոցային դանակը, մի քանի հարված է կատարել Արթուրի դեմքի գլխի ուղղությամբ, այդ պահին ուղղակի համբերությունը սպառվել էր, քանի որ անչափահաս երեխանների ու կնոջ մոտ անբարոյական արտահայտություններ է արել, հարվածներ է հասցրել իրեն, ու ինքն էլ չի հասկացել թե ինչ է կատարվում, դրանից հետո նկատելով, որ Արթուրի վիճակը լավ չի, ինքն անձամբ է զանգահար թե շտապ օգնություն, թե ոստիկանություն և հայտնել կատարվածի մասին: Արթուրն իրեն հասցրել է ու անգիտակից ու առանց հասկանալու է արել այդ ամենը:
Մեղադրյալը նախաքննական ցուցմունքը հրապարակելուց հետո հայտնեց, որ նման ցուցմունք է տվել, քանի որ գտնվել է հոգեբանական վատ վիճակում: Հայտնեց, որ ցուցմունքը տվել է առանց հասկանալու, եթե գիտակցեր նման ցուցմունք չէր տա: Նշեց նաև, որ նրան որևէ մեկը չի ուղորդել նման ցուցմունք տալու համար:
Դատարանի հարցին, ի պատասխան հայտնեց, որ եղբոր հետ ունեցել են արտակարգ լավ հարաբերություններ, թեպետ տուն է կարող է և լինեին խռովություններ, իսկ ինչ վերաբերում է Դդմաշենի իրենց տանը, նշեց, որ եղբոր հետ տան հետ կապված վեճ չի ունեցել, այդ տունը եղել է իր տատիկինը և տատիկը կտակել է իրեն՝ եղբայրը մասնաբաժին չունի այդ տանից, չնայած դա չի խանգարում, որ նա /Արտաշես Արշակյան/ տունը համարի իր եղբորինը /Արթուր Արշակյան/, քանի որ նրանք եղբայրներ են և կիսելու ոչինչ չունեն, ինչ իրենն է, այդ նույնը իր եղբորինն է: Հայտնեց, որ ներկայիս ցուցմունքը հիմք ընդունեն, քանի որ նախաքննական ցուցմունքը տվել է անգիտակցաբար:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 41-43, դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հետազոտված ապացույցների՝ մասնավորապես՝ մեղադրյալ՝ Արտաշես Արշակյանի, տուժող Արթուր Արշակյանի, վկաներ Բենիամին Արշակյանի, Հայկ Օվչիյանի ցուցմունքնրով, փորձագետի թիվ 2143 և թիվ 78 եզրակացություններով, դեպք վայրի զննության արձանագրությամբ, Աստղիկ բժշկական կենտրոնից առգրավում կատարելու մասին կազմված արձանագրությամբ, կրիմինալ դեպքերի մատյանի զննության արձանագրությամբ, Շտապ օգնություն ՓԲԸ-ից ստացված կանչի ձայնագրություներով և դրա զննություն կատարելու մասին կամված արձանագրությամբ, բջջային հեռախոսահամարի մուտքային և ելքայրն զանգերի վերծանումների զննության արձանագրությամբ, դեպքի ժամանակ Արթուր Արշակյանի հագին եղած հագուստների զննության արձանագրությամբ, Արտաշես Արշակյանի ձերբակալման և անձնական խուզրկության արձանագրություններով Դատարանի կողմից հաստատվում են հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանը 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին՝ ժամը 10:00-ի սահմաններում, գտնվելով Երևան քաղաքի Արարատյան 1-ին զանգված 10/3-րդ շենքի 20-րդ բնակարանում, կենցաղային հարցերի շուրջ վիճաբանության և կռվի մեջ է մտել նույն պահին բնակարան եկած, իր և ընտանիքի հետ համատեղ նույն հասցեում բնակվող, իր համար մերձավոր ազգական համարվող եղբոր` Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանի հետ, որի ընթացքում, գտնվելով բնակարանի խոհանոցում, Արթուր Արշակյանի կողմից իր և ընտանիքի անդամների հասցեին հայհոյանքներ հնչեցնելուց և աշխատանքային գործիքով իրեն հարվածելուց հետո, Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանին ապօրինաբար կյանքից զրկելու դիտավորությամբ խոհանոցային կահույքի դարակից վերցրել է խոհանոցային դանակն ու հարվածներ հասցրել Արթուր Արշակյանի մարմնի կենսական կարևոր նշանակություն ունեցող հատվածներին՝ վերջինիս առողջությանը պատճառելով ձախ քունքային, ձախ քունքահետին-գագաթային շրջանների ծակած-կտրած վերքերի՝ հետին գագաթային շրջանում ոսկրի կորտիկալ շերտի վնասումով, կրծոսկրի շրջանի կտրած վերքի ձևով միջին ծանրության մարմնական վնասվածքներ, սակայն չի կարողացել ավարտին հասցնել դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներով, հաշվի առնելով, որ Արթուր Արշակյանը ստացած մարմնական վնասվածքներից չի մահացել։
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Սպանությունը` ապօրինաբար մեկ ուրիշին կյանքից զրկելը`
պատժվում է ազատազրկմամբ` ութից տասնհինգ տարի ժամկետով:
2. Սպանությունը`
/.../
9) մերձավոր ազգականի, զուգընկերոջ կամ նախկին զուգընկերոջ կողմից,
/.../
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ տասնչորսից քսան տարի ժամկետով, կամ ցմահ ազատազրկմամբ::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Հանցափորձ է համարվում դիտավորյալ այն գործողությունը կամ անգործությունը, որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանք կատարելուն և պարունակում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշներ, սակայն անձի դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվում տվյալ հանցակազմի որևէ հատկանիշի բացակայության հետևանքով:
2. Եթե հանցափորձի ժամանակ հանցավորի դիտավորության մեջ ընդգրկված վնասից ավելի փոքր վնաս է պատճառվում, քան ընդգրկված էր դիտավորության մեջ, ապա դա կլանվում է անձի դիտավորության մեջ:
3. Եթե հանցափորձն իրականացնելիս հանցավորի դիտավորության մեջ ընդգրկված օբյեկտին անզգուշությամբ ավելի մեծ վնաս է պատճառվում, քան ընդգրկված էր դիտավորության մեջ, կամ անզգուշությամբ կամ անուղղակի դիտավորությամբ վնաս է պատճառվում մեկ այլ օբյեկտի, ապա արարքը որակվում է հանցագործությունների համակցությամբ:
4. Հանցափորձը լինում է ավարտված և չավարտված:
5. Հանցափորձը համարվում է ավարտված, եթե անձը կատարում է այն արարքը, որն անհրաժեշտ ու բավարար էր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն ավարտին հասցնելու համար, և գիտակցում է, որ հանցագործությունն ավարտին է հասել, կամ հանցագործությունն ավարտելու համար արարքը շարունակելու անհրաժեշտություն չկա:
6. Հանցափորձը համարվում է չավարտված, եթե անձը գիտակցում է, որ հանցագործությունն ավարտին հասցնելու համար անհրաժեշտ է շարունակել սկսած արարքի կատարումը կամ նոր արարք կատարել: :
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
6. Խոստովանական ցուցմունքը չի կարող անձին դատապարտելու հիմք հանդիսանալ, եթե այն չի հիմնավորվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված բավարար ապացույցներով:
7. Մեղադրյալի դատապարտումը հակակշռող բավարար գործոնների բացակայության պայմաններում չի կարող միայն կամ առավելապես հիմնվել այնպիսի անձի ցուցմունքի վրա, որի հակընդդեմ հարցման հնարավորություն տվյալ մեղադրյալը կամ նրա պաշտպանը կամ ներկայացուցիչը չի ունեցել:
8. Դեպոնացված ցուցմունքը չի կարող դրվել դատավճռի հիմքում, եթե դատարանում վերաբերելի մասով չի հետազոտվել դրա տեսաձայնագրությունը:»։
ՀՀ քրեական դատավարության 101-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»:
Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով, այնպես էլ Եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքն ըստ էության վերարտադրել է Սահմանադրությամբ ամրագրված անմեղության կանխավարկածի իրավունքը, նաև ամրագրել անմեղության կանխավարկածի հիմնական բաղադրիչները, որոնք համակցության մեջ արտացոլում են անմեղության կանխավարկածի բովանդակությունը: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հերքված չէ: Այլ խոսքով` քրեական դատարավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
Ապացույցների գնահատման կանոնները դատարանին պարտավորեցնում են քրեադատավարական նորմերում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա:
Օրենսգրքով սահմանված կանոնը, որի համաձայն չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը, նշանակում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Որպես այդպիսին պետք է հասկանալ ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Դա, իհարկե, չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն դրա հավանականության աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:
Ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ: Ապացույցների պատշաճ գնահատումը ենթադրում է դրա արդյունքում հիմնավոր, այսինքն՝ հասցեատերերի համար օբյեկտիվորեն համոզիչ, դատավարական ակտի կայացում:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի վարույթի համար նշանակություն ունեցող բոլոր հանգամանքների համակողմանի, անաչառ և պատշաճ քննությունը:
Ցանկացած դատավարական ակտում արվող եզրահանգման հիմնավորվածությունը կախված է նաև բացահայտված փաստերի վերաբերելիության ճիշտ գնահատականից: Յուրաքանչյուր ապացույցի վերաբերելիության ճիշտ որոշումը պետք է հանգեցնի օրինական և հիմնավոր որոշում կայացնելու համար անհրաժեշտ և բավարար ապացույցների հավաքմանը:
Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորի ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տա, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:
Միևնույն ժամանակ, ներքին համոզմամբ ապացույցների ազատ գնահատումը ենթադրում է, որ ապացույցը գնահատող անձը կաշկանդված չէ տվյալ ապացույցին վարույթի նախորդ փուլերում կամ տվյալ փուլի շրջանակներում այլ անձանց տված գնահատականներով:
Նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունենալու օրենսդրական արգելքը բացառում է որևէ ապացույցի նկատմամբ կանխակալ մոտեցում ցուցաբերելը (մյուս ապացույցների նկատմամբ այդ փաստական տվյալի ապացուցողական արժեքին առավելություն վերագրելը կամ այդ արժեքը նվազեցնելը), քանի դեռ այդ ապացույցը քրեադատավարական օրենսգրքով ամրագրված ընթացակարգով մրցակցության և կողմերի իրավահավասարության, մեղադրյալի պաշտպանության իրավունքի ապահովման և այլ սկզբունքների պահպանմամբ չի հետազոտվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում: Այնուհանդերձ, ապացույցների նկատմամբ կանխակալ մոտեցման արգելքը գործում է մինչև «պատշաճ իրավական ընթացակարգով դրանց գնահատումը», ուստի ապացույցների հետազոտումից հետո բացակայում է ապացույցների գնահատման արդյունքում դրանցից մի մասին մյուսների նկատմամբ առավելություն կամ նվազ կարևորություն վերագրելու արգելքը, հակառակ դեպքում, հակասական ապացույցների առկայության պարագայում հնարավոր չէ հիմնավորված հետևության հանգել անձի մեղավորության կամ անմեղության և այլ հարցերի վերաբերյալ:
Ապացույցների գնահատման բնութագրիչ առանձնահատկությունն այն է, որ օրենքը, որպես կանոն, չի նշում, թե հատկապես որ ապացույցներով պետք է հաստատվի այս կամ այն հանգամանքը: Նշված կանոնից միակ բացառությունն այն հանգամանքներն են, որոնք կարող են հաստատվել միայն որոշակի տեսակի ապացույցներով:
Վերը շարադրված իրավադրույթների և իրավական վերլուծությունների լույսի ներքո գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված բոլոր ապացույցները, դրանցից յուրաքանչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք բավարար են ապացուցված համարելու Արտաշես Արշակյանին վերագրվող արարքը, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, որի նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետը:
Անդրադառնալ պաշտպանական կողմի և տուժող Արթուր Արշակյանի այն պնդումներին, որ Արտաշես Արշակյանը դիտավորություն չի ունեցել սպանելու, այլ դեպքը տեղի է ունեցել անզգուշության արդյունքում, ապա Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ թե մեղադրյալի կողմից տված ցուցմունքը, և թե տուժող Արթուր Արշակյանի ցուցմքնքները դատարանի համար ոչ հավաստի են և դրանք հիմնավորող որևէ օբյեկտիվ փաստարկ չի ներկայացվել, մինչդեռ Դատարան ներկայացված և հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցների համակցությունը թույլ է տալիս Դատարանին հաստատված համարվի Արտաշես Արշակյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված արաքի կատարումը: Նշվածի համատեքստում հատկանշական է նաև այն, որ հենց մեղադրյալը և տուժողը իրենց նախաքննական ցուցմունքերով ևս հաստատել են իրենց միջև առաջացած վեճը և մեադրյալի կողմից տուժողի գլխի շրջանում վնասվածքներ պատճառելը։ Նշված փաստը հաստատվում է նաև վարույթով ձեռք բերված մի շարք այլ ապացույցներով ևս։
Ինչ վերաբերվում է Արտաշես Արշակյանի դիտավորությանը՝ սպանության փորձ դիտարկելու համատեքստում, ապա Դատարանը նախ և առաջ հարկ է համարում անդրադառալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արձանագրված նախադեպային որոշմանը:
Այսպես. Ա.Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է.
«(...) Օբյեկտիվ կողմից հանցափորձը բնութագրվում է`
1. գործողությամբ (անգործությամբ), որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանքի կատարմանը,
2. հանցագործությունն անձի կամքից անկախ հանգամանքներով ավարտին չհասցնելով։
Հանցափորձն առկա է այն ժամանակ, երբ հանցագործությունը մինչև վերջ չի հասցվում, այլ կերպ` հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի կատարումն սկսվում է, սակայն չի ավարտվում։ Նյութական հանցագործության դեպքում չի առաջանում օրենքով նախատեսված հետևանքը կամ հետևանքն առաջանում է, սակայն ոչ հանցավորի դիտավորությամբ նախատեսվածը (օրինակ` սպանության փորձի ժամանակ տուժողը ոչ թե մահանում է, այլ ստանում է ծանր մարմնական վնասվածք)։ Ուստի, այն դեպքերում, երբ հանցագործության փորձի ժամանակ առաջանում են այնպիսի հետևանքներ, որոնք ոչ թե հանցավորի դիտավորության մեջ ընդգրկված, այլ մեկ ուրիշ ավարտված հանցագործության հատկանիշներ են, ապա դրանք կլանվում են հանցավորի դիտավորությամբ ընդգրկված հանցագործության փորձի մեջ և ինքնուրույն չեն որակվում։
Հանցափորձը բնութագրող հաջորդ հատկանիշն այն է, որ հանցագործությունը մինչև վերջ չի հասցվում հանցավորի կամքից անկախ հանգամանքներում։ Սուբյեկտիվ կողմից հանցափորձը հնարավոր է միայն ուղղակի դիտավորությամբ» (տե՛ս Արարատ Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ին կայացված թիվ ԵԷԴ/0168/01/10 որոշման 16-րդ կետը)։:
Վճռաբեկ դատարանը Գ.Մանուկյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ արձանագրել է հետևյալը` «(…) [Հ]անցափորձ են ձևավորում միայն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող այն գործողությունները (անգործությունը), որոնք անմիջականորեն ուղղված են հանցանքի կատարմանը։ «Անմիջականությունը» ենթադրում է, որ հանցավորը ձեռնամուխ է լինում հանցագործության օբյեկտիվ կողմի իրականացմանը, սակայն այն ավարտին չի հասցնում իր կամքից անկախ այնպիսի օբյեկտիվ կամ սուբյեկտիվ հանգամանքներով, որոնք նա չէր նախատեսել կամ չէր կարողացել հաղթահարել։ Այլ կերպ ասած՝ հանցափորձի դեպքում հանցագործությունը չի ավարտվում, քանի որ կա՛մ հանցավոր արարքն ամբողջությամբ չի իրականացվում, կա՛մ արարքն իրականացվում է, սակայն չի առաջանում հանցավորի դիտավորության մեջ ընդգրկված և նրա համար ցանկալի հանրորեն վտանգավոր հետևանքը (նյութական հանցակազմերի դեպքում)։
Վերոշարադրյալից բխում է, որ նյութական հանցակազմերի դեպքում ավարտված հանցագործության և հանցափորձի տարանջատման հիմնական չափանիշն անձի դիտավորության ուղղվածությունն է։ Մասնավորապես, եթե կատարվածի արդյունքում առաջանում են անձի դիտավորության մեջ չընդգրկված, սակայն ավարտված մեկ այլ հանցագործության հատկանիշներ, ապա արարքը պետք է որակել ոչ թե ըստ փաստացի վրա հասած հետևանքի, այլ ըստ անձի սուբյեկտիվ ընկալման` որպես իր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործության փորձ։ Այսինքն` արարքը փորձ կամ ավարտված հանցագործություն որակելու հարցում էական նշանակություն ունի անձի դիտավորության ուղղվածության բացահայտումը, ինչը հնարավոր է գործի փաստական հանգամանքների համադրման և ամբողջական վերլուծության արդյունքում։
(...) [Հ]անցավորի դիտավորության ուղղվածության հարցը լուծելիս անհրաժեշտ է ելնել հանցագործության բոլոր հանգամանքների համակցությունից և հաշվի առնել, մասնավորապես, հանցավոր արարքի կատարման եղանակը, վնասվածքներ հասցնելիս օգտագործվող գործիքները, մարմնական վնասվածքների քանակը, բնույթը և տեղակայումը (օրինակ` մարդու կենսականորեն կարևոր օրգանների վնասումը), ինչպես նաև հանցավորի և տուժողի վարքագիծը հանցագործությանը նախորդող և հաջորդող պահերին, նրանց փոխհարաբերությունները, հանցավորի կողմից հանցավոր գործողությունների դադարեցման պատճառները և այլն (...)» (տե՛ս Գրիգոր Մանուկյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի օգոստոսի 28-ին կայացված թիվ ԵԱՆԴ/0110/01/12 որոշման 16-րդ կետը)։:
Սույն քրեական գործով հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներից հետևում է, որ Արտաշես Արշակյանը 2024 թվականի օգոստոսի 07-ին՝ ժամը 10:00-ի սահմաններում կենցաղային հարցերի շուրջ ծագած վեճի արդյունքում խոհանոցային դանակով հարվածներ է հասցրել իր համար մերձավոր ազգական համարվող եղբորը՝ Արթուր Արշակյանի կենսական կարևոր օրգանին՝ գլխին /երկու հարված/, կրծքավանդակին։ Նշվածը հաստատվել է փորձագետի թիվ 2143 եզրակացությամբ:
Ինչ վերաբերում է մեղադրայլի և տուժողի այն պնդումներին, որ պատահարի արդյունքում մեկ հարված է եղել, իսկ փորձագետի կողմից հաստատված մյուս հարվածները այդ դեպքի հետ առնչություն չունեն, ապա Դատարանը մեղադրյալի և տուժողի հայտարարությունները, սույն պարագայում, հիմնավոր չի համարում, քանի որ դրանք չեն հաստատվում որևէ այլ ապացույցներով։ Նույնիսկ այն ապացույցներով, որոնց աղբյուրը եղել են հենց տուժողը և մեղադրյալը։ Գործով առկա ապացույցներով հաստատվել է մեղադրյալի և տուժողի միջև առկա է եղել տևական՝ կենցաղային վեճը, որը հանգուցալուծվել է մեղադրյալին մեղսագրված արարքով։ Ավելին՝ «Դատալեքս» տեղեկատվական համակարգի ուսումնասիրության արդյունքում պարզ է դարձել նաև, որ մեկ այլ քրեական վարույթով տուժողը և մեղադրյալը ունեն սույն վարույթին հակառակ դատավարական կարգավիճակներ՝ Արթուր Արշակյանը մեղադրյալ է, իսկ Արտաշես Արշակյանը՝ տուժող։ Նշվածը ևս որոշակի չափով կարող է խոսել կողմերի՝ ոչ համերաշխ կենցաղ ունենալու մասին։ Վերոշարադրյալից ելնելով, Դատարանը Արտաշես Արշակյանի՝ հանցագործության ընթացքում դրսևորած վարքագիծը ամբողջականության և համակցության մեջ գնահատելով, ինչպես նաև օգտագործված գործիքը, պատճառված մարմնական վնասվածքների քանակը, բնույթն ու տեղակայումը հաշվի առնելով, եզրահանգում է, որ Արտաշես Արշակյանի արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրավական որակում:
Անդրադառնալով մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագծին՝ շտապ բժշկական օգնություն ահազանգելուն, Դատարանը փաստում է, որ հանցանքի կատարումից հետո անձի դրսևորած հետհանցավոր վարքագիծը չի կարող նշանակություն ունենալ արարքի որակման ժամանակ, այլ այն որոշակի առումով կարող է գնահատման ենթարկվել պատիժ նշանակելիս: Նշված մոտեցումը բխում է նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի բազմաթիվ նախադեպային որոշումներով արտահայտած դիրքորոշումից։
Դատարանը, հաստատված համարելով հանցագործության կատարման մեջ Արտաշես Արշակյանի մեղքի ապացուցված լինելը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով, գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքի համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ ի թիվս այլի դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
- ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
- ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
- դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: …»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Դատարանը, Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, հաշվի է առնում այն, որ վերջինս դիտավորությամբ կատարել է մարդու կայնքի դեմ ուղղված առանձնապես ծանր հանցագործություն, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի վրա ազդեցության հանգամանքը դատվածության և հետախուզման առկայության հարցման վերաբերյալ Ձև 8 տեղեկանք:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում վերջինիս խնամքին անչափահաս երեխաների՝ 31.05.2012 թվականին ծնված Վիկտորյա Արտաշեսի Արշակյանի և 15.08.2014 թվականին ծնված Էլեն Արտաշեսի Արշակյանի առակայությունը, հանցագործությունից հետո հանցագործությունից տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը՝ շտապ օգնություն կանչելը, տուժողի հետ հաշտվելը և մեղադրյալի սահմանափակ մեղսունակությունը:
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտարկում այն, որ սույն արարքը կատարել է դատվածություն ունենալու պայմաններում. Մասնավորապես՝ 07.03.2024 թվականին թիվ ԵԴ1/2088/01/23 դատվճռով Արտաշես Արշակյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել կարճաժամկետ ազատազրկման, որն էլ պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան 1 տարի ժամկետով, դատական ակտը մտել է օրինական ուժի մեջ 16.04.2024 թվականին: Սույն քրեական գործով Արտաշես Արշակյանին մեղսագրվող արարքը տեղի է ունեցել 2024 թվականի օգոստոսի 07-ին, ուստի Դատարանն արձանագրում է, որ վերջինս արարքը կատարել է դատվածություն ունենալու պայմաններում:
Դատարանը, ըստ քրեական վարույթում առկա նյութերի, որպես Արտաշես Արշակյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ է դիտարկում այն, որ ունի մշտական բնակության վայր, ունի ընտանիք:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ անդրադառնալով մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ ազատազրկման ձևով:
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դրա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում անազատության մեջ պահելու ձևով հասարակությունից որոշակի ժամկետով մեկուսացնելն է, որը կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում:
2. Ազատազրկումը նշանակվում է 3 ամսից 20 տարի ժամկետով:
3. Ազատազրկման նվազագույն ժամկետը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է պակաս լինել 3 ամսից:
4. Անզգույշ հանցագործության համար ազատազրկումը չի կարող գերազանցել 10 տարին:
5. Առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած անձը չի կարող դատապարտվել ազատազրկման::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը:
/.../
6. Եթե հանցագործությունների համակցությունն ընդգրկում է առանձնապես ծանր այնպիսի հանցանք, որը կապված է դիտավորությամբ կյանքից զրկելու հետ, ապա ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը նշանակվում է պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Գումարելիս ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել 25 տարին:
/.../:
Այսպես, Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրյալի կատարած հանցագործությունների հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, հանցագործության շարժառիթները և նպատակները, նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի վրա ազդեցության հանգամանքը, Արտաշես Արշակյանի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, վերջինիս անձը բնութագրող հանգամանքները, գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով որպես պատիժ պետք է նշանակվի ազատազրկում 14 /տասնչորս/ տարի ժամկետով:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասով սահմանված կարգով Դատարանը գտնում է, որ պետք է վերացնել Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ թիվ ԵԴ1/2088/01/23 քրեական գործով 1/մեկ/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 07-ի որոշումը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նշանակված՝ 14 /տասնչորս/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին պետք է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 07-ի թիվ թիվ ԵԴ1/2088/01/23 դատավճռով 1/մեկ/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը և Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 14 /տասնչորս/ տարի 1 /մեկ/ ամիս ժամկետով։
Անդրադառնալով Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին, Դատարանը գտնում է որ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանքը, պետք է թողնել անփոփոխ:
Պատժի սկիզբը պետք է հաշվել 2024 թվականի օգոստոսի 07-ից:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ դատավճռում պետք է շարադրվեն նաև հետևյալ հարցերի պատասխանները․
- գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
- որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
- վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
- ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
- դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
- ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։
Անդրադառնալով վարութային ծախսերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Արտաշես Արշակյանից պետք է բռնագանձել 111.953 ՀՀ դրամի չափով դատական ծախս:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված դեպքի ժամանակ տուժող Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանի հագին եղած հագուստները, մասնավորապես՝ սև երանգի գծավոր կիսաթե շապիկը, մուգ կապույտ երանգի սպորտային տաբատը և մեկ հատ` կտորից հողաթափը պետք է վերադարձնել տուժող Արթուր Արշակյանին, իսկ Երևան քաղաքի Արարատյան 1-ին զանգվածի 10/3 շենքի 20-րդ բնակարանում կատարված դեպքի վայրի զննությամբ՝ գետնից հայտնաբերված և վերցված 32 սմ ընդհանուր երակարությամբ, 19 սմ շեղքի երկարությամբ խոհանոցային դանակը պետք է ոչնչացնել, իսկ բնակարանի տարբեր հատվածներից՝ հայտնաբերված և վերցված թվով 4 արնանման հետքերը պետք է պահել քրեական գործին կից:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով և պատիժ նշանակել ազատազրկում 14 /տասնչորս/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասով սահմանված կարգով վերացնել Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ թիվ ԵԴ1/2088/01/23 քրեական գործով 1/մեկ/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 07-ի որոշումը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նշանակված՝ 14 /տասնչորս/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 07-ի թիվ թիվ ԵԴ1/2088/01/23 դատավճռով 1/մեկ/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը և Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 14 /տասնչորս/ տարի 1 /մեկ/ ամիս ժամկետով։
Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը թողնել անփոփոխ:
Պատժի սկիզբը հաշվել 2024 թվականի օգոստոսի 07-ից:
Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանից բռնագանձել 111.953 ՀՀ դրամի չափով դատական ծախս:
Վարույթում առկա իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը լուծել ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով և սույն դատավճռի պատճառաբանական մասով սահմանված կարգի:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ. ՍՄԲԱՏՅԱՆ
ԵԴ1/3445/01/24
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ՝
Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝
նախագահող դատավոր՝ Լ.Ալավերդյան
դատավորներ՝ Մ.Կիրակոսյան
Ս.Համբարձումյան
քարտուղարությամբ՝ Հ.Հակոբյանի
Ս.Եղիազարյանի
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող՝ Ա.Մանուկյանի
մեղադրյալ՝ Ա.Արշակյանի
պաշտպան՝ Գ.Հովհաննիսյանի
տուժող՝ Ա.Ա----------------ի
տուժողի ներկայացուցիչներ՝ Խ.Ղանդիլյանի
Վ.Զաքարյանի
2026 թվականի մայիսի 21-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանի և տուժող Ա---------- Վ----------------ի Ա-----------------ի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Ռ.Սմբատյան) 2025 թվականի հոկտեմբերի 30-ի դատավճիռը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Վարույթի ընթացքը.
2024 թվականի օգոստոսի 07-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Մալաթիայի բաժնի ՔՀԲ օ/լ Ս.Սարգսյանի կողմից կազմվել է Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածով ձերբակալելու մասին արձանագրությունը։
2024 թվականի օգոստոսի 07-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ս.Սահակյանի կողմից կազմվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով թիվ 16189324 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը։
2024 թվականի օգոստոսի 07-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա․Գրիգորյանի կողմից որոշում է կայացվել Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածով ձերբակալելու մասին:
2024 թվականի օգոստոսի 07-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Բաղդասարյանի կողմից որոշում է կայացվել Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2024 թվականի օգոստոսի 07-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա․Գրիգորյանի կողմից որոշում է կայացվել Ա---------- Վ----------------ի Ա---------------------ին տուժող ճանաչելու մասին:
2024 թվականի օգոստոսի 08-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից որոշում է կայացվել Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը կիրառելու մասին, որը նույն դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 03-ի որոշմամբ երկարաձգվել է 2 ամիս ժամկետով:
2024 թվականի նոյեմբերի 12-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Ա․Մանուկյանի կողմից որոշում է կայացվել Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նոր քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա․Գրիգորյանի կողմից կազմվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով թիվ 16836524 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը։
2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա․Գրիգորյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 16189324 և թիվ 16836524 քրեական վարույթները միացնելու և նախաքննությունը թիվ 16189324 քրեական վարույթով շարունակելու մասին։
2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին որոշում է կայացվել թիվ 16189324 քրեական վարույթից Արտաշես Արշակյանին մարմնական վնասվածքներ հասցնելու վերաբերյալ մասն անջատելու և անջատված մասը թիվ 16836624 վարույթով շարունակելու մասին։
2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա․Գրիգորյանի կողմից կազմվել է թիվ 16189324 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը:
2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Ա.Մանուկյանի կողմից որոշում է կայացվել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու և վարույթի նյութերը դատարան հանձնելու մասին:
2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին քրեական վարույթը ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)։
2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին Առաջին ատյանի դատարանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/3445/01/24 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 05-ին, 2025 թվականի մարտի 05-ին, 2025 թվականի հունիսի 05-ին և 2025 թվականի օգոստոսի 18-ին Առաջին ատյանի դատարանի կողմից որոշումներ են կայացվել Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը յուրաքանչյուր անգամ 3 ամիս ժամկետով երկարաձգելու մասին:
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 30-ի դատավճռով վճռվել է՝ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով և պատիժ նշանակել ազատազրկում 14 /տասնչորս/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասով սահմանված կարգով վերացնել Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ թիվ ԵԴ1/2088/01/23 քրեական գործով 1/մեկ/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 07-ի որոշումը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նշանակված՝ 14 /տասնչորս/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 07-ի թիվ թիվ ԵԴ1/2088/01/23 դատավճռով 1/մեկ/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը և Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 14 /տասնչորս/ տարի 1 /մեկ/ ամիս ժամկետով։
Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը թողնել անփոփոխ:
Պատժի սկիզբը հաշվել 2024 թվականի օգոստոսի 07-ից:
Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանից բռնագանձել 111.953 ՀՀ դրամի չափով դատական ծախս:
Վարույթում առկա իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը լուծել ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով և սույն դատավճռի պատճառաբանական մասով սահմանված կարգի: (…)»։
2026 թվականի հունվարի 22-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ տուժող Ա--------- Վ------------ի Ա--------------ի վերաքննիչ բողոքը:
2026 թվականի փետրվարի 02-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքը:
Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով, Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2026 թվականի փետրվարի 06-ին, նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2026 թվականի փետրվարի 09-ին:
Վերաքննիչ դատարանի 2026 թվականի փետրվարի 10-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ և նշանակվել Վերաքննիչ քրեական դատարանի դատական նիստում քննության։
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված հանցակազմով այն արարքի համար, որ նա (...) 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին՝ ժամը 10:00-ի սահմաններում, գտնվելով Երևան քաղաքի --------------------- շենքի ---------------- բնակարանում, կենցաղային հարցերի շուրջ վիճաբանության և կռվի մեջ է մտել նույն պահին բնակարան եկած, իր և ընտանիքի հետ համատեղ նույն հասցեում բնակվող, իր համար մերձավոր ազգական համարվող եղբոր` Ա------------- Վ----------------ի Ա-----------------ի հետ, որի ընթացքում, գտնվելով բնակարանի խոհանոցում, Ա--------------- Ա--------------------ի կողմից իր և ընտանիքի անդամների հասցեին հայհոյանքներ հնչեցնելուց և աշխատանքային գործիքով իրեն հարվածելուց հետո, Ա----------------- Վ--------------------ի Ա---------------------ին ապօրինաբար կյանքից զրկելու դիտավորությամբ խոհանոցային կահույքի դարակից վերցրել է խոհանոցային դանակն ու հարվածներ հասցրել Ա------------ Ա-----------------ի մարմնի կենսական կարևոր նշանակություն ունեցող հատվածներին՝ վերջինիս առողջությանը պատճառելով ձախ քունքային, ձախ քունքահետին-գագաթային շրջանների ծակած-կտրած վերքերի՝ հետին գագաթային շրջանում ոսկրի կորտիկալ շերտի վնասումով, կրծոսկրի շրջանի կտրած վերքի ձևով միջին ծանրության մարմնական վնասվածքներ, սակայն չի կարողացել ավարտին հասցնել դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներով, հաշվի առնելով, որ Ա---------------- Ա---------------ը ստացած մարմնական վնասվածքներից չի մահացել։ (...)»։
Առաջին ատյանի դատարանը դատավճռի՝ «Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները» բաժնում արձանագրել է հետևյալը.
«Տուժող Ա------------ Ա-------------------ը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը հանդիսանում է իր հարազատ եղբայրը, դեմքից անցել է շատ ժամանակ մանրամասները չի հիշում, ինքը իր եղբոր հետ հաշտ է՝ «շիրաբարիշ» է: Դեպքի օրը ինքը ցանկացել է ապակին հանել, սակայն դա փշրվել է։ Իր արհեստանոցում եղած գործիքը միացրել է որպեսզի գործ անի, սակայն դրա արդյունքում ինքը հոսանքահարվել է և կպել իր եղբորը: Իր եղբայրը իրեն չի հարվածել, նույնիսկ երբ հոսանքը իրեն խփել է, իր եղբայրը փորձել է օգնություն ցույց տալ: Երբ հոսանքը իրեն խփել է, այդ ժամանակ իր եղբայրը և ընտանիքի մյուս անդամները գտնվել են խոհանոցում, առավոտյան ժամը 8-ի կողմերն է եղել: Ինքը չիգիտի դանակը այդ ժամանակ ինչու էր իր եղբոր ձեռքին, սակայն երբ հոսանքը իրեն խփել է ինքը ընկել է եղբոր վրա: Իր եղբայրը որևէ դիտավորություն չի ունեցել իրեն հարվածելու: Դրանից հետո իր եղբայրը ներողություն է խնդրել, զանգել շտապ օգնույթյուն, նրան թվացել էր, թե նա է հարվածել: Նշեց նաև, որ մի քանի օր առաջ էլ է հոսանքը խփել, ինքը ընկել է և գլուխը խփել պատին, սակայն բժշկական օգնության չի դիմել: Այդ օրը ինքը մեկ հարված է ստացել, մյուս հարվածները դրանից միքանի օր առաջ է եղել: Ինքը և իր եղբայրը շատ լավ հաաբերություններ ունեն, իրենց մեջ որևէ խնդիր չկա: Իրենք Դդմաշենում ունեն հողատարածք, սակայն դա պատկանում է իր եղբորը, ինքը դրա հետ կապ չունի, դեպքի օրը այդ հողատարածքի վերաբերյալ որևէ խոսակցոթյուն չեն ունեցել: Դեպքի օրը իր եղբայրը իրեն չի հայհոյել, որևէ նման խոսակցոթյուն չի ունեցել: Գլխի հատվածում է մեկ հատ հարված եղել, ինքը չգիտի քունքը որն է: Ինքը բանակում ծառայելու ժամանակ հոգեբուժական հիվանդանոցում է պարկել, դրանից հետո էլ է խնդիրներ առաջացել: Ինքը ունի հիշողության խնդիր, սակայն պնդում է, որ հիշում է դեպքը և ասել է ճշմարտությունը: Նախաքննական ցուցմուքը ինքը կարդացել է, որը չի համապատասխանում իրականությանը:
Դատարանը բավարարելով հանրային մեղադրողի միջնորդությունը, որոշում կայացրեց թույլատրել հրապարակել տուժող Ա-------------- Ա--------------------ի նախաքննական ցուցմունքը:
2024 թվականի օգոստոսի 12-ին Ա--------------- Ա------------------ը որպես տուժող ի թիվս այլնի ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2024 թվականի օգոստոսի 6-ին ինքն ու Արտաշեսը մի փոքր խոսակցություն են ունեցել կապված Դդմաշեն գյուղի տան հետ, մասնավորապես՝ այնտեղ առկա կարտոֆիլի հորը փլվել էր, ու անհրաժեշտություն կար այն նորոգելու, սակայն Արտաշեսն ասել է, որ ի վիճակի չէ ու այդպես խոսակցություն է եղել, նրան ասել է, որ ինչքան թողեն այդքան կմնա ու մի փոքր զայրացած տանից դուրս է եկել ու այնպես է ստացվել, որ գիշերել է ավտոտնակում։ Արդեն հաջորդ օրը, օգոստոսի 7-ի առավոտյան, երբ բարձրացել է բնակարան, նկատել է, որ Արտաշեսի ննջասենյակի ապակին գտնվում է ճաքած վիճակում, գործիքները վերցրել է, որպիսի այն հանի իր տեղից ու փոխարինի, այդ ընթացքում ապակին ամբողջությամբ ճաքել է ու այդ իսկ պատճառով մուրճով փորձել է հարվածել, որպիսի մանր կտորներով դուրս բերի շրջանակից, ու այդ պահին ապակին ամբողջությամբ կոտրվել է: Դրանից հետո Արտաշեսը իրեն հայհոյել է, ասելով յոբ տվացու մած. ու ինքն էլ նրան նույն հայհոյանքը տալով գնացել է դեպի խոհանոց, գործիքները իրենց տեղում դնելու նպատակով, այդ ընթացքոմ Արտաշեսը մտել է խոհանոց, ասել, որ տանը կին ու երեխա կա ինչու է հայհոյում, ինքն այդ պահին կռացած գործիքներն է տեղավորել, միաժամանակ ձախ կողմից՝ Երեսի հատվածում, ինչ որ բան է զգացել ծակոց կարծես ու գլխով դեպի պատը հենվել, այդ ժամանակ նկատել է, որ արնահոսում է, ու եղբայրը՝ Արտաշեսը միանգամից ասել է, կներս էս ինչ արեցի ու փաթաթվել իրեն, ասել է սպասի շտապ օգնություն զանգեմ, ոստիկանություն զանգեմ, սկզբում չի հասկացել թե ինչ է կատարվում, հետո հասկացել է, որ եղբայրը առանց հասկանալու խոհանոցից դանակ է վերցրել ու իրեն վնասվածքներ հասցրել, իր կարծիքով դա միտումնավոր չի արել, չի հասկացել թե ինչ է անում։ Մի խոսքով կատարվածից հետո Արտաշեսը ահանզագել է շտապ օգնություն այնուհետև ասել, որ ոստիկաններին էլ է զանգել, բժիշկներն եկել են ու իրեն տեղափոխել Աստղիկ բուժկնետրոն։ Իր և եղբոր փոխհարաբերությունները մշտապես գտնվել է լավ վիճակում, նրան թե նախորդող թե դեպքի օրը որևէ հարված չի հասցրել, չգիտի որտեղ և ինչ հանգամանքենրում է վնասվածքները ստացել, կնոջ վերաբերյալ ոչինչ չի ասել, որևէ ավելորդ բան չի եղել, ոչ կլյոչով ոչ էլ մուրճով նրան չի հարվածել, ապակին միտումնավոր չի կոտրել, իսկ ինչ վերաբերվում է մեր Դդմաշեն գյուղի տանը, ապա որևէ կիսելու բան չունեն:
Ցուցմունքը հրապարակվելուց հետո պատասխանելով դատավարության մասնակիցների հարցերին նշեց, որ նման բան չի եղել, ապակու ճաքը շուտ է եղել: Դդմաշենում գտնվող հողատարածքի վերաբերյալ իրենք խոսակցություն չեն ունեցել, ինքը երեխաներ չունի այդ հողը իրեն պետք չէ, ինքը որ կարողանա նույնիսկ դրա վրա կավելացնի, որևէ հայհոյանքներ այդ օրը չեն եղել: Նախաքննական ցուցմունքը չի համապատասխանում իրականությանը, ճիշտը ներկայումս ինքը հայտնել է Դատարանում:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 135-140, դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Հ--------- Օ--------------ը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ դեպքի օրը գտնվել է աշխատանքի վայրում՝ Մալաթիայի ոստիկանությունում, ահազանգ է ստացել Արտաշես Արշակյանից, ով հայտնել է, որ իր եղբորը դանակով հարվածել է: Այդ մասին ինքը զեկուցել է իր վերադասներին, որից հետո մեկնել է դեպքի վայր: Դեպքի վայրում պարզել է, որ Արտաշես Արշակյանի հայտնածը համապատասխանում էր իրականությանը, Ա------------- Ա---------------ը գտնվում էր տան խոհանոցում՝ կքանստած վիճակում, իսկ Արտաշես Արշակյանը հայտնել է, որ ինքն է դանակով հարվածել եղբորը: Մարմնական վնասվածքներ նկատել է գլխի հատվածում, վերքը արնահոսում էր: Շտապ օգնություն են կանչել, որը Ա-------------- Ա------------------ին տեղափոխել է հիվանդանոց, սակայն չգիտի թե որ հիվանդանոց են տեղափոխել: Ինչքանով որ հիշում է, վիճաբանությունը ծագել էր կենցաղային հարցի շուրջ՝ ապակին ճաքելու վերաբերյալ, իր հիշելով այդ մասին իրեն հայտնել է Արտաշեսի կինը: Այդ ժամանակ տուժողը որևէ բան չի ասել իր կարծիքով իվիճակի չէր նաև բան ասելու, Արտաշեսն էր պարբերաբար հայտնում, որ հենց ինքն է դանակով հարվածել: Նշեց, որ Արտաշեսը բջջային հեռախոսից զանգահարել է իր անձնական հեռախոսահմարին, հայտնեց նաև, որ Արտաշեսը հոգեկան խնդիրներ ունի և քանի որ ինքն է սպասարկում այդ տարածքը պրոֆիլակտիկ հսկողություն իրականացնելու նկատակով իր անձնական համարը ունեցել է Արտաշեսը: Նախկինում նման դեպքեր չեն արձանագրվել:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Ա----------- Ղ----------------ը հիմնական դատալսումների ընթացքում հայտնեց, որ հանդիսանում է մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի կինը և օգտվելով իր իրավունքից հրաժարվեց ցուցմունք տալ:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Վ---------------- Ա------------------ը հիմնական դատալսումների ընթացքում հայտնեց, որ հանդիսանում է մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի դուստրը և օգտվելով իր իրավունքից հրաժարվեց ցուցմունք տալ:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Է---------- Ա------------------ը հիմնական դատալսումների ընթացքում հայտնեց, որ հանդիսանում է մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի դուստրը և օգտվելով իր իրավունքից հրաժարվեց ցուցմունք տալ:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Բ--------------- Ա---------------ը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ դեպքի մասին հաջորդ օրն է իմացել, Ա----------------ը և Արտաշը իր լավ հարևաններն են, ցավում է, որ նման դեպք է տեղի ունեցել: Դեպքի մասին իմացել է, որ Ա---------------ը վնասվածքներ է ստացել և տեղափոխվել հիվանդանոց, այդ մասին իմացել է հարևաններից: Հիվանդանոցում տեսել է Ա----------------ին, ով իրեն ասել է, որ պատահական հարված է եղել, ինքը առողջություն է մաղթել: Ինքը ձայներ է լսել և տեսել է, որ բաց է Արտաշեսենց տան դուռը։ Իրեն հրավիրել են սուրճ խմելու: Այս պահի դրությամբ չի հիշում եղբայրները ինչ թեմայի շուրջ էին խոսում: Իր հիշելով իրենց Սևանում գտնվող տան թեմայով էին խոսում: Ինքը չգիտի արդյոք նրանք ալկոհոլի ազդեցության տակ էին, թե՝ ոչ: Ինքը և Ա---------------ը դուրս են եկել իրենց տանից, ինքը գնացել է տուն, իսկ Ա-----------------ը իր գործերով:
Դատարանը բավարարելով հանրային մեղադրողի միջնորդությունը որոշում կայացրեց թույլատրել հրապարակել վկա Բ------------------- Ա--------------------ի նախաքննական ցուցմունքը:
2024 թվականի օգոստոսի 19-ին վկա Բ------------------ Ա-------------------ը որպես վկա ցուցմունք է տվել այն մասին որ 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին, առավոտյան ժամը 9-ին տանից դուրս է եկել և վերադրաձել է արդեն հաջորդը օրը ժամը 01:30-ին ու գալուց հետո է տեղեկացել, որ Արտաշեսը Ա---------------ին դանակով հարվածել է, ոստիկանություն և շտապ օգնություն է եկել։ Այսինքն այդ օրվա մասին որևէ տեղեկություն չունի, ինչ էլ գիտի իմացել է հարևանների հետ խոսակցության արդյունքում: Դրա նախորդ օրը՝ օգոստոսի 6-ի երեկոյան, երբ գտնվել է տանը, Ա---------------ի և Արտաշեսի վիճաբանության ձայները լսելով տանից դուրս է եկել, և քանի որ դուռը բաց էր միանգամից ներս է մտել որպիսի հանդարտեցնի, խոսում էին իրենց Սևանում գտնվող տան մասին, մեկն ասում էր իմն է, մյուսն ասում էր իրենն, դա է հիշում, այդ պահին որևէ ծեծկոտուք չի տեսել, միայն նրանց վիճաբանությունն է եղել, նրանցից ոչ մեկի վրա վնասվածք չի տեսել, չի կարող ասել, եղել են թե ոչ: Այսպես բնակարան մտնելուց հետո նրանց հանդարտեցրել է, ասելով որ եղբայրներ են ու չարժի նման կերպ հարցերը լուծել, 2-ն էլ գտնվելն են ալկոհոլի ազդեցություն տակ ու Ա----------------ին համոզել է, որ իջնի բակ ծխելու ու վերջինս իրեն լսելով բնակարնից դուրս է եկել ու ինքն էլ վերադարձել է իր բնակարան: Նրանց բնակարանում գտնվելը տևել է երևի թե 2-3 րոպե: Այդ պահին միայն ինքն է եղել ներսում, հարևաններից եթե չի սխալվում շքամուտքում էին, բայց թե ովքեր էին հստակ չի հիշում։ Եղբայրները իրար հետ ինչ հաճախականությամբ են վիճում չի կարող ասել, քանի որ տանը շատ քիչ է լինում ու դրանով պայմանավորված չի կարող ասել:
Ցուցմունքը հրապարակվելուց հետո, պատասխանելով դատավարության մասնակիցների հարցերին նշեց, որ ինքը դեպքի մասին իմացել է հարևաններից, շատ տարբեր խոսակցություններ է լսել: Ինչ վերաբերում է ալկոհոլ օգտագործած լինելուն, հիշում է, որ սեղանին որոշ բաներ կար դրած, հնարավոր է խմիչք էլ է դրված եղել, սակայն ինքը չէր կարող ստուգել խմած էին, թե՝ ոչ: Երբ ինքը մտել է խոսակցություն էր գնում, ինքը ասել է, որ երկու եղբայր եք հետո կխոսեք, սուրճ է խմել նրանց տանը, որից հետո Ա-------------ի հետ տանից դուրս են եկել ծխելու, ինքը գնացել է տուն, իսկ Ա--------------ը՝ իր աշխատանքին: Դեպքի հաջորդ օր տեսել է Ա--------------ին հիվանդանոցում՝ գլոխը կապած, հարցրել է, թե ինչ է պատահել, Ա-----------------ը հայտնել է, որ գործ անելուց է եղել: Ա---------------ը և Արտաշեսը չեն վիճաբանել, այլ պարզաբես խոսում էին իրենց տան վերաբերյալ, առաջին անգամ ինքը էր տենց խոսակցություն լսել:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 181-184, դատական նիստի արձանագրությունը/
Փորձագետի թիվ 2143 եզրակացության համաձայն, Ա--------------- Ա----------------ի մարմնական վնասվածքներն ըստ ներկայացված բժշկական փաստաթղթերի տվյալների՝ ձախ քունքային, ձախ քունքահետին գագաթային շրջանների ծակած-կտրած վերքերի՝ հետին գագաթային շրջանում ոսկրի կորտիկալ շերտի վնասումով, կրծոսկրի շրջանի կտրած վերքի ձևով պատճառվել են սուր, ծակող-կտրող գործիքով կամ առարկայով, հնարավոր է նշված ժամկետին, որոնք առողջությանը պատճառել են միջին ծանրության վնաս առողջության տևական քայքայումով:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 210-211, դատական նիստի արձանագրությունը/
Փորձագետի թիվ 78 եզրակացության համաձայն, Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանը տառապել և տառապում է անձի օրգանական խանգարում։ Էպիլեպսիա` անձի բնութագրական փոփոխություններով, որը չի ուղեկցվում ակտիվ հոգեախտաբանական ախտանիշներով, զառանցական մտքերով, ընկալման խանգարումներով, որ ինչպես իրավախախտումը կատարելիս, այնպես էլ ներկայումս լիովին զրկեր և զրկի նրան գիտակցել իր գործողությունների բնույթը, նշանակությունը, վտանգավորությունը, հաշիվ տալ իրեն կատարած արարքների համար և ղեկավարել դրանք, սակայն սահմանափակում է այն: Իրավախախտումը կատարելիս փորձաքննովող չի գտնվել նաև հոգեկան գործունեության որևէ ժամանակավոր հիվանդագին խանգարված վիճակում, որը կարող էր զրկել նրան գիտակցել իր գործողությունների վտանգավորությունը և ղեկավարել դրանք, իրավախախտմանը նախորդող ժամանակահտավծում՝ նախորդ օրը, փորձաքննվողը գտնվել է ալկոհոլ գործածած վիճակում։ Ուստի իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին հարկ է ճանաչել սահմանափակ-մեղսունակ:
/տե՛ս 2-րդ հատոր գ.թ. 93-98, դատական նիստի արձանագրությունը/
Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին որոշմամբ, Աստղիկ բուժկենտրոնից առգրավված քրեական վարույթով տուժող Ա------------- Վ-----------------ի Ա------------------ի` 07.08.2024 թ.-ի դեպքի ժամանակ հագին եղած հագուստները` մասնավորապես սև երանգի գծավոր կիսաթե շապիկը, որի թե դիմային, թե` հետին մակերեսներին առկա էին արնանման հերթեր, մուգ կապույտ երանգի սպորտային տաբատը՝ արնանման հետքերով և մեկ հետ` կտորից հողաթափը, որի վրա նույնպես առկա էին արնանման հետքեր, ճանաչվել են իրեղեն ապացույց:
/տե՛ս 2-րդ հատոր գ.թ. 8-9, դատական նիստի արձանագրությունը/
Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին որոշմամբ, Երևան քաղաքի ---------------------------- շենքի --------------------- բնակարանում կատարված դեպքի վայրի զննությամբ՝ բնակարանի ննջասենյակի ձախակողմյան պատի դիմաց՝ գետնից հայտնաբերված և վերցված 32 սմ ընդհանուր երակարությամբ, 19 սմ շեղքի երկարությամբ խոհանոցային դանակը, բնակարանի տարբեր հատվածներից՝ մասնավորապես միջանցքի հատակից, հյուրասենյակում առկա սեղանի վրայից, խոհանոցում առկա լվացարանից և խոհանոցի վերջնամասում առկա փակ պատշագմբի հատակից, հայտնաբերված և վերցված թվով 4 արնանման հետքերը, ճանաչվել են իրեղեն ապացույց:
/տե՛ս 2-րդ հատոր գ.թ. 19-20, դատական նիստի արձանագրությունը/
Դեպքի վայրի զննության արձանագրության համաձայն, ձերբակալված Արտաշես Արշակյանի և Ա------------- Ղ--------------------ի մասնակցությամբ կատարվել է դեպքի վայրի զննություն Երևան քաղաքի -------------------------------- շենքի ------------ բնակարան հասցեում, որի ընթացքում` բնակարանի տարբեր հատվածներում` հայտագրվել են արնանման հետքեր, բնակարանից վերցվել է հանցագրծության գործիք դանակը, որն ըստ մասնակից Արտաշես Արշակյանի հանդիսանում է այն խոհանոցային դանակը, որով 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին կենցաղային հարցերի շուրջ ծագած վիճաբանության ժամանակ հարվածել է եղբորը՝ Ա---------------- Ա--------------------ին, բացի այդ դեպքի վայրի զննությամբ վերցվել են մուրճն ու «կլյուչը», որով Ա------------- Ա-------------------------ը կոտրել է բնկարանի ննջասենյակի պատուհանի ապակին, բացի այդ հարվածել է Արտաշես Արշակյանին:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 19-23, դատական նիստի արձանագրությունը/
«Աստղիկ» բուժկենտրոնից առգրավում՝ կատարելու մասին արձանգրության համաձայն, առգրավվել են Ա---------------- Վ--------------------ի Ա-----------------------ի 07.08.2024 թվականին հագին եղած հագուստները` մասնավորապես սև երանգի գծավոր կիսաթև շապիկը, որի թե դիմային թե հետին մակերեսներին առկա էին արնանման հետքեր, մուգ կապույտ երանգի սպորտային տաբատը՝ արնանման հետքերով և մեկ հատ կտորից հողաթափը, որի վրա նույնպես առկա էին արնանման հետքեր:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 31-33, դատական նիստի արձանագրությունը/
«Աստղիկ» բուժկենտրոնի կրիմինալ դեպքերի մատյանի զննության արձանգրության համաձայն 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին նշված բուժկենտրոն շ/օ 74-րդ խումբը Երևան քաղաքի -------------------------------շենքի ---------------- բնակարանից տեղափոխել է Ա---------------- Վ-----------------ի Ա----------------------ին՝ ծնված 07.03.1966 թ. ախտորոշումը՝ դեմքի և գլխի շրջանի կտրած-ծական վերքեր, որոնք ըստ շ/օ բժշկի հայտարարության ստացել է միևնույն հասցեում` դանակահարության հետևանքով։
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 28, դատական նիստի արձանագրությունը/
Արգրավում կատարելու մասինարձանագրության համաձայն, Աստղիկ բուժկենտրոնից առգրավվել են Ա--------------- Վ-------------------ի Ա--------------------ի վերաբերյալ կազմված բժշկական փասատթղթերը:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 129-131, դատական նիստի արձանագրությունը/
Զննություն կատարելու մասին արձանգրության համաձայն, զննության է ենթարկվել «Շտապօգնություն» ՓԲԸ-ից ստացված 07.08.2024 թվականի՝ ժամը 10:25-ին, ------------------------------- բջջային հեռախոս համարից 1-03 օպերատիվ ծառայությունում գրանցված կանչի ձայնագրությունը պարունակող լազերային սկավառակը, որի արդյունքում պարզվել է, որ Արտաշես Արշակյանը ահազանգելով շտապ օգնություն, հայտնում է, որ դանակով մարդու է հարվածել, կարող է մահանալ։
Դատական նիստի ընթացքում հետազոտվել է հեռախոսազանգի ձայնագրությունը:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 173-174, դատական նիստի արձանագրությունը/
Զննություն կատարելու մասին արձանգրության համաձայն, զննության են ենթարկվել «Վիվա Արմենիա» ՓԲԸ-ից ստացված Ա--------------- Ա-------------------ի կողմից շահագործվող -------------------------բջջային հեռախոսահամարի և Տելեկոմ Արմենիա ՓԲԸ-ից ստացված Արտաշես Արշակյանի կողմից շահագործվող ----------------------- բջջային հեռախոսահամարի, քննության հետաքրքրող ժամանակահատվածի հեռախոսազանգերի, տեղակայման հասցեների վերաբերյալ տեղեկատվություն պարունակող լազերային սկավառակները, որի արդյունքում պարզվել է, որ 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին 2 հեռախոսհամարներից էլ կատարվել են ելքային զանգեր 1-03` շտապ օգնության հեռախոսհամարին, բացի այդ սպասրկվել են միևնույն տարածքում գտնվող ալեհավաք կայանների կողմից։
/տե՛ս 2-րդ հատոր գ.թ. 74-76, դատական նիստի արձանագրությունը/
Զննություն կատարելու մասին արաձանգրության համաձայն, զննության է ենթարկվել «Աստղիկ» բուժկենտրոնից առգրավված Ա--------------- Վ-------------------ի Ա------------------ի 07.08.2024 թվականին հագին եղած հագուստները՝ մասնավորապես սև նրանգի գծավոր կիսաթև շապիկը, որի թե դիմային թե հետին մակերեսներին առկա էին արնանման հետքեր, մուգ կապույտ երանգի սպորտային տաբատը՝ արնանման հետքերով և մեկ հետ կտորից հողաթափը, որի վրա նույնպես առկա էին արնանման հետքեր:
/տե՛ս 2-րդ հատոր գ.թ. 5-7, դատական նիստի արձանագրությունը/
Արտավարութային փաստաթուղթը որպես ապացույց ճանաչված՝ «Շտապօգնություն» ՓԲԸ-ից ստացված, «Վիվա Արմենիա» ՓԲԸ-ից և «Տելեկոմ Արմենի» ՓԲԸ-ից ստացված լազերային սկավառակներով:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 175, 2-րդ հատոր գ.թ. 77, դատական նիստի արձանագրությունը/
Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին ձերբակալելու և անձնական խուզարկության ենթարկելու վերբերյալ կազված արձանգրություններ։
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 7-8, դատական նիստի արձանագրությունը/
Մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ խոհանոցում՝ դանակը ձեռքը, դուդուկի «ղամիշ» էր մշակում, և այդ ժամանակ, երբ պատուհանը կոտրվել էր, եղբորը հարցրել է, թե ինչ է պատահել։ Պատուհանը կոտրվել է, եղբայրը ասել է «սուս», քանի որ իր վրա էր ընկել պատուհանի կտորներից։ Այդ ընթացքում, երբ «ղամիշ» էր մշակում, սրիչը միացրած է եղել, եղբայրը մոտեցել է սրիչին և հենց այդ պահին միանգամից Ա-----------------ը ընկել է իր վրա։ Նշեց, որ հետո, երբ եղբորը հարցրել է թե ինչու նման կերպ պահեց իրեն, եղբայրը պատասխանել է, որ երբ նա մոտեցել էր սրիչին՝ հոսանքահարվել է, դիտավորություն չի ունեցել, քանի որ «իրար հետ ինչ-որ բան չունեն կիսելու»: Հայտնեց, որ նա եղբորը հարվածելուց հետո ընկել է գլուխը խփել է խոհանոցի սեղանին և կորցրել է գիտակցությունը: Գիտակցության գալուց հետո, արագ մոտեցել է եղբորը, ներողություն խնդրել կատարվածի համար, ասել է, որ դիտավորություն չի ունեցել հարվածել եղբորը և չգիտի թե ինչպես նման բան կատարվեց, եղբայրը ասել է «գիտեմ, որ դիտավորյալ չես արել»: Այդ պահին վազել է և զանգահարել է Շտապ օգնություն և ոստիկանություն և այդ ամենով նա ցույց է տվել, որ զղջում է կատարվածի համար և չի հասկացել այդ պահին թե ինչ է անում: Հայտնեց, որ երբ ոստիկանները եկել են, նա այդ ժամանակ փորձում էր օգնություն ցուցաբերել եղբորը, դրանից հետո եղբորը տեղափոխել են հիվանդանոց, նա ցանկացել է եղբոր հետ գնալ հիվանդանոց, սակայն ոստիկանները թույլ չեն տվել: Նշեց նաև, որ նա այդ ընթացքում քննիչին հայնտել է, որ հիվանդ է՝ էպիլեպսիայով, չի հերքում կամ հաստատում իր կողմից ցուցմունք տալու կամ չտալու հանգամանքը, քանի որ այդ ժամանակ նա գտնվել է հոգեպես անհավասարակշիռ վիճակում և չի գիտակցել թե ինչ է գրել կամ խոսել: Հայտնեց, որ երբ նրան ոստիկանները իջեցրել են ներքև, ինքը մի քանի անգամ վատացել է և նրան տեղափոխել են հիվանդանոց, որից մի քանի ժամ անց կինը բերել է իր 2-րդ կարգի հաշմանդամության թղթերը և ցույց տվել այնտեղ: Վերականգնվելուց հետո նրան տեղափոխել են «ԿԵՊԵԶԵ», այնուհետև քրեակատարողական հիմնարկ՝ մինչ օրս:
Պաշտպանի այն հարցին, որ եթե նա, ըստ իր խոսքերի, դիտավորություն չի ունեցել իր եղբորը հարվածելու, ապա ինչպես կմեկնաբանի իր հետևյալ արտահայտությունը, երբ նա զանգահահարել Է և ասել բառացի՝ «մարդ եմ խփել, կարողա մեռնի, շուտ եկեք»:
Մեղադրյալը պատասխանեց, որ իր նպատակը մեկ րոպե շուտ եղբոր կյանքը փրկելն էր, այդ իսկ պատճառով նման կերպ է արտահայտվել։ Բացի այդ, նա այդ պահին եղել է «կոմայի» մեջ և չի գիտակցել թե ինչ է խոսում:
Շարունակելով հարցաքննությունը, մեղադրյալը հայտնեց, որ լսելով կոտրված ապակու ձայնը, գնացել է խոհանոց և եղբորը հարցրել, թե ինչ եղավ, այդ ժամանակ եղբայրը պատասխանել է «սուս է» և ապակու կոտրվելու կապակցությամբ ասել է «ես սրա...» հայհոյանք հնչեցրել, այդ ժամանակ նա ասել է կամաց խոսիր Ա-------------ն և երեխաները տանն են, եղբայրն էլ պատասխանել է, որ լրիվ մոռացել էր այդ մասին: Եղբայրը գնացել է սրիչի մոտ, դրանից հետո, ըստ մեղադրյալի խոսքերի, եղբայրը՝ «միանգամից եկավ վրես», որից հետո նա ընկել է, հետո վեր է կացել, տեսել եղբորը վրա արյան հետքեր, տեսնելով այդ ամենը եղբորը ասել է «կներես՝ դիտավորյալ չեմ արել», եղբայրը պատասխանել է «գիտեմ, որ դիտավորյալ չես արել, գիտեմ»: Հայտնեց, որ եթե ցանկություն ունենար դիտավորյալ խփելու՝ կխփեր, բայց իր եղբոր վրա ոչ թե հարվածի հետքեր էր, այլ «ճղվածքի» հետքեր: Այն պահը թե ինչպես է հարվածել եղբորը, ոչինչ չի հիշում։ Քանի որ ոչինչ չի հիշում չի կարող հերքել կամ հաստատել իր ձեռքում դանակի առկայությունը կամ բացակայությունը, միայն հերքում է իր եղբոր հանդեպ ինչ-որ արարք կատարելու դիտավորությունը: Հայտնեց, որ նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքը սխալ է, քանի որ այն ժամանակ չի գիտակցել թե ինչ է խոսում, իսկ ցուցմունք տալու պահին էլ հայտնել է քննիչին, որ էպիլեպսիայով հիվանդ է և իրեն հոգեբան է անհրաժեշտ:
Դատարանի այն հարցին թե ինչ ցուցմունք է տվել նախաքննության ընթացքում արդյոք հիշում է, որ ասում է սխալ է, պատասխանեց, որ «ինչ ասես ասել եմ», բայց հստակ չի հիշում ինչ է ասել, միայն կարող է հստակ ասել, որ իրականությանը չի համապատասխանում այն, որ նա դիտավորությամբ ցանկացել է զրկել եղբորը կյանքից:
Դատարանը բավարարելով հանրային մեղադրողի միջնորդությունը որոշում կայացրեց թույլատրել հրապարակել մեղադրյալի նախաքննական ցուցմունքը:
Նախաքննության ընթացքում մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ծնված օրվանից բնակվում է Երևան քաղաքի --------------------------------- շենքի ------------------- բնակարանում: Նույն հասցեում իր հետ բնակվում են նաև եղբայրը` Ա--------------- Ա---------------------ը, կինը՝ Ա--------------- Կ------------------ը և իր երկու անչափահաս աղջիկները Վ----------------ն և Է-----------------ը։ Եղբոր հետ տևական ժամանակ չի խոսել, քանի որ վերջինս քրոջ՝ Սուսաննային նեղացրել է ու իրենից էլ պահանջել է որ նրա հետ շփում չունենա։ Ու այդ թեմայով նրա հետ վերջնական խոսակցություն է ունեցել սույն թվականի մարտի 7-ին ու այլևս միասին չեն շփվել, նույն հարկի տակ ապրելով: Սույն թվականի օգոստոսի 3-ին կամ 4-ին եղբայրը կնոջն ասել է, որ իր հետ ցանկություն ունի բարիշելու ու այդ ամենը լսելով շատ է ուրախացել, քանի որ վերջի վերջո եղբայրն է ու իրեն դուր չի եկել միմյանցից նեղանալու փաստը։ Այդ օրը միասին նստել ու խմել են: Հայտնել է նաև, որ նախքան բարիշելը Ա------------------ի հեախոսային խոսակցությունն է լսել, երևի թե օգոստոսի 1-ին կամ 2-ին, խոսել է հորեղբորս տղայի Հարութի հետ և նրանց խոսակցությունից հասկացել է, որ Ա-----------------ին սեփականության իրավունքով իրեն պատկանող ---------------------------------------------- տնից, ցանկանում է մաս տալ, ու այդ ամենն իրենն զայրացրել է, քանի որ դրանից բացարձակ տեղյակ չի եղել, սակայն այդ պահին որևէ ուշադրություն չի դարձրել ու չի արձագանքել: 2024 թվականի օգոստոսի 6-ին, իր բնակարան են եկել սոցապ աշխատողներ, քանի որ թե ինքը թե կինը ունեն առողջական խնդիրեն, ու ինքը ստանում է թոշակ 37.500 ՀՀ դրամի չափով, ցանականցել է, որ կնոջն էլ որևէ օգնություն տան, քանի որ դա է իրենց միակ ապրուստի միջոցը: Այդ ժամանակ եղբայրը` Ա-------------------ը տեսնելով աշխատակիցներին, նրանց մոտ ասել է, որ ինքն է պահողը ու ինչու է 35 տարվա մեջ առաջին անգամ դիմում նրանց։ Պատասխանել է, որ անիմաստ բաներ է խոսում։ Իսկ աշխատողների գնալուց հետո, շրջվել ու կնոջն ասել է, որ իրենից բաժանվի նրա համար մի լավ ամուսին կգտնի: Այդ խոսքի վրա սկել է վիճել նրա հետ, ու բանը հասել է կռվին, միմյանց փոխադարձ հարվածներ են հասցրել, Ա---------------ը մասնավորապես հարվածել է իր դեմքի տարբեր հատվածներին, ոտքերին, կրծքավանդակին, ինքն էլ մի քանի հարված է հասցրել նրա ուսերի հատվածներին, անկանոն է խփել։ Դրանից հետ Ա-----------------ը գնացել է տանից և գիշերը չի եկել; Արդեն առավոտյան, երբ ինքը, կինն ու երեխաները գտնվել են ննջասենյակում, Աթրուրը եկել է տուն, մուրճով կոտրել ննջասենյակի պատուհանի ապակին, ու բարձրաձայն ասել, որ ինքը ոնց ասի տենց է լինելու, այնուհետև հայհոհեյել, ասելով` «․․․ Ձեր լավը» դրանից հետո մուրճը դրել է, վերցրել 32 համարի «կլյուչը» ու դրանով հարվածել իր գլխի հետևի հատվածին` ինքը դեռ պառկած է եղել ու կրկին միևնույն հայհոհայնքը տվել; Դրանից հետո դուրս է եկել ննջասնեյակից ու շարունակել հայհոյել, տեղերից վեր է կացել և ննջասենյակից դուրս գալով հարցրել, թե ինչ է խոսում, ինչու է երեխաների ու կնոջ մոտ նման հայհոհայնքներ տալիս, ինչից հետո Ա-----------------ը պատասխանել է, որ լավ է անում ու նույն կլյուչով ևս մեկ անգամ հարվածել է գլխին՝ էլի հետնամասին, այդ ժամանակ գտնվել են խոհանցում, աջ ձեռքը գցել է դեպի ցանցը, որտեղ առկա են եղել դանակներ ու պատառաքաղներ ու այնտեղից վերցնելով խոհանոցային դանակը, մի քանի հարված է կատարել Ա--------------------ի դեմքի գլխի ուղղությամբ, այդ պահին ուղղակի համբերությունը սպառվել էր, քանի որ անչափահաս երեխանների ու կնոջ մոտ անբարոյական արտահայտություններ է արել, հարվածներ է հասցրել իրեն, ու ինքն էլ չի հասկացել թե ինչ է կատարվում, դրանից հետո նկատելով, որ Ա----------------ի վիճակը լավ չի, ինքն անձամբ է զանգահար թե շտապ օգնություն, թե ոստիկանություն և հայտնել կատարվածի մասին: Ա------------------ն իրեն հասցրել է ու անգիտակից ու առանց հասկանալու է արել այդ ամենը:
Մեղադրյալը նախաքննական ցուցմունքը հրապարակելուց հետո հայտնեց, որ նման ցուցմունք է տվել, քանի որ գտնվել է հոգեբանական վատ վիճակում: Հայտնեց, որ ցուցմունքը տվել է առանց հասկանալու, եթե գիտակցեր նման ցուցմունք չէր տա: Նշեց նաև, որ նրան որևէ մեկը չի ուղորդել նման ցուցմունք տալու համար:
Դատարանի հարցին, ի պատասխան հայտնեց, որ եղբոր հետ ունեցել են արտակարգ լավ հարաբերություններ, թեպետ տուն է կարող է և լինեին խռովություններ, իսկ ինչ վերաբերում է Դդմաշենի իրենց տանը, նշեց, որ եղբոր հետ տան հետ կապված վեճ չի ունեցել, այդ տունը եղել է իր տատիկինը և տատիկը կտակել է իրեն՝ եղբայրը մասնաբաժին չունի այդ տանից, չնայած դա չի խանգարում, որ նա /Արտաշես Արշակյան/ տունը համարի իր եղբորինը /Ա------------------ Ա-----------------------/, քանի որ նրանք եղբայրներ են և կիսելու ոչինչ չունեն, ինչ իրենն է, այդ նույնը իր եղբորինն է: Հայտնեց, որ ներկայիս ցուցմունքը հիմք ընդունեն, քանի որ նախաքննական ցուցմունքը տվել է անգիտակցաբար:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 41-43, դատական նիստի արձանագրությունը/»։
Առաջին ատյանի դատարանը դատավճռի՝ «Դատարանի իրավական վերլուծությունները» բաժնում արձանագրել է հետևյալը.
«(...) Վերը շարադրված իրավադրույթների և իրավական վերլուծությունների լույսի ներքո գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված բոլոր ապացույցները, դրանցից յուրաքանչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք բավարար են ապացուցված համարելու Արտաշես Արշակյանին վերագրվող արարքը, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, որի նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետը:
Անդրադառնալ պաշտպանական կողմի և տուժող Ա---------------- Ա----------------------ի այն պնդումներին, որ Արտաշես Արշակյանը դիտավորություն չի ունեցել սպանելու, այլ դեպքը տեղի է ունեցել անզգուշության արդյունքում, ապա Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ թե մեղադրյալի կողմից տված ցուցմունքը, և թե տուժող Ա-------------------- Ա------------------------ի ցուցմքնքները դատարանի համար ոչ հավաստի են և դրանք հիմնավորող որևէ օբյեկտիվ փաստարկ չի ներկայացվել, մինչդեռ Դատարան ներկայացված և հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցների համակցությունը թույլ է տալիս Դատարանին հաստատված համարվի Արտաշես Արշակյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված արաքի կատարումը: Նշվածի համատեքստում հատկանշական է նաև այն, որ հենց մեղադրյալը և տուժողը իրենց նախաքննական ցուցմունքերով ևս հաստատել են իրենց միջև առաջացած վեճը և մեադրյալի կողմից տուժողի գլխի շրջանում վնասվածքներ պատճառելը։ Նշված փաստը հաստատվում է նաև վարույթով ձեռք բերված մի շարք այլ ապացույցներով ևս։
Ինչ վերաբերվում է Արտաշես Արշակյանի դիտավորությանը՝ սպանության փորձ դիտարկելու համատեքստում, ապա Դատարանը նախ և առաջ հարկ է համարում անդրադառալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արձանագրված նախադեպային որոշմանը:
Այսպես. Ա.Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է.
«(...) Օբյեկտիվ կողմից հանցափորձը բնութագրվում է`
1. գործողությամբ (անգործությամբ), որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանքի կատարմանը,
2. հանցագործությունն անձի կամքից անկախ հանգամանքներով ավարտին չհասցնելով։
Հանցափորձն առկա է այն ժամանակ, երբ հանցագործությունը մինչև վերջ չի հասցվում, այլ կերպ` հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի կատարումն սկսվում է, սակայն չի ավարտվում։ Նյութական հանցագործության դեպքում չի առաջանում օրենքով նախատեսված հետևանքը կամ հետևանքն առաջանում է, սակայն ոչ հանցավորի դիտավորությամբ նախատեսվածը (օրինակ` սպանության փորձի ժամանակ տուժողը ոչ թե մահանում է, այլ ստանում է ծանր մարմնական վնասվածք)։ Ուստի, այն դեպքերում, երբ հանցագործության փորձի ժամանակ առաջանում են այնպիսի հետևանքներ, որոնք ոչ թե հանցավորի դիտավորության մեջ ընդգրկված, այլ մեկ ուրիշ ավարտված հանցագործության հատկանիշներ են, ապա դրանք կլանվում են հանցավորի դիտավորությամբ ընդգրկված հանցագործության փորձի մեջ և ինքնուրույն չեն որակվում։
Հանցափորձը բնութագրող հաջորդ հատկանիշն այն է, որ հանցագործությունը մինչև վերջ չի հասցվում հանցավորի կամքից անկախ հանգամանքներում։ Սուբյեկտիվ կողմից հանցափորձը հնարավոր է միայն ուղղակի դիտավորությամբ» (տե՛ս Արարատ Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ին կայացված թիվ ԵԷԴ/0168/01/10 որոշման 16-րդ կետը)։:
Վճռաբեկ դատարանը Գ.Մանուկյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ արձանագրել է հետևյալը` «(…) [Հ]անցափորձ են ձևավորում միայն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող այն գործողությունները (անգործությունը), որոնք անմիջականորեն ուղղված են հանցանքի կատարմանը։ «Անմիջականությունը» ենթադրում է, որ հանցավորը ձեռնամուխ է լինում հանցագործության օբյեկտիվ կողմի իրականացմանը, սակայն այն ավարտին չի հասցնում իր կամքից անկախ այնպիսի օբյեկտիվ կամ սուբյեկտիվ հանգամանքներով, որոնք նա չէր նախատեսել կամ չէր կարողացել հաղթահարել։ Այլ կերպ ասած՝ հանցափորձի դեպքում հանցագործությունը չի ավարտվում, քանի որ կա՛մ հանցավոր արարքն ամբողջությամբ չի իրականացվում, կա՛մ արարքն իրականացվում է, սակայն չի առաջանում հանցավորի դիտավորության մեջ ընդգրկված և նրա համար ցանկալի հանրորեն վտանգավոր հետևանքը (նյութական հանցակազմերի դեպքում)։
Վերոշարադրյալից բխում է, որ նյութական հանցակազմերի դեպքում ավարտված հանցագործության և հանցափորձի տարանջատման հիմնական չափանիշն անձի դիտավորության ուղղվածությունն է։ Մասնավորապես, եթե կատարվածի արդյունքում առաջանում են անձի դիտավորության մեջ չընդգրկված, սակայն ավարտված մեկ այլ հանցագործության հատկանիշներ, ապա արարքը պետք է որակել ոչ թե ըստ փաստացի վրա հասած հետևանքի, այլ ըստ անձի սուբյեկտիվ ընկալման` որպես իր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործության փորձ։ Այսինքն` արարքը փորձ կամ ավարտված հանցագործություն որակելու հարցում էական նշանակություն ունի անձի դիտավորության ուղղվածության բացահայտումը, ինչը հնարավոր է գործի փաստական հանգամանքների համադրման և ամբողջական վերլուծության արդյունքում։
(...) [Հ]անցավորի դիտավորության ուղղվածության հարցը լուծելիս անհրաժեշտ է ելնել հանցագործության բոլոր հանգամանքների համակցությունից և հաշվի առնել, մասնավորապես, հանցավոր արարքի կատարման եղանակը, վնասվածքներ հասցնելիս օգտագործվող գործիքները, մարմնական վնասվածքների քանակը, բնույթը և տեղակայումը (օրինակ` մարդու կենսականորեն կարևոր օրգանների վնասումը), ինչպես նաև հանցավորի և տուժողի վարքագիծը հանցագործությանը նախորդող և հաջորդող պահերին, նրանց փոխհարաբերությունները, հանցավորի կողմից հանցավոր գործողությունների դադարեցման պատճառները և այլն (...)» (տե՛ս Գրիգոր Մանուկյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի օգոստոսի 28-ին կայացված թիվ ԵԱՆԴ/0110/01/12 որոշման 16-րդ կետը)։:
Սույն քրեական գործով հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներից հետևում է, որ Արտաշես Արշակյանը 2024 թվականի օգոստոսի 07-ին՝ ժամը 10:00-ի սահմաններում կենցաղային հարցերի շուրջ ծագած վեճի արդյունքում խոհանոցային դանակով հարվածներ է հասցրել իր համար մերձավոր ազգական համարվող եղբորը՝ Ա--------------- Ա---------------------------ի կենսական կարևոր օրգանին՝ գլխին /երկու հարված/, կրծքավանդակին։ Նշվածը հաստատվել է փորձագետի թիվ 2143 եզրակացությամբ:
Ինչ վերաբերում է մեղադրայլի և տուժողի այն պնդումներին, որ պատահարի արդյունքում մեկ հարված է եղել, իսկ փորձագետի կողմից հաստատված մյուս հարվածները այդ դեպքի հետ առնչություն չունեն, ապա Դատարանը մեղադրյալի և տուժողի հայտարարությունները, սույն պարագայում, հիմնավոր չի համարում, քանի որ դրանք չեն հաստատվում որևէ այլ ապացույցներով։ Նույնիսկ այն ապացույցներով, որոնց աղբյուրը եղել են հենց տուժողը և մեղադրյալը։ Գործով առկա ապացույցներով հաստատվել է մեղադրյալի և տուժողի միջև առկա է եղել տևական՝ կենցաղային վեճը, որը հանգուցալուծվել է մեղադրյալին մեղսագրված արարքով։ Ավելին՝ «Դատալեքս» տեղեկատվական համակարգի ուսումնասիրության արդյունքում պարզ է դարձել նաև, որ մեկ այլ քրեական վարույթով տուժողը և մեղադրյալը ունեն սույն վարույթին հակառակ դատավարական կարգավիճակներ՝ Ա------------------- Ա----------------------ը մեղադրյալ է, իսկ Արտաշես Արշակյանը՝ տուժող։ Նշվածը ևս որոշակի չափով կարող է խոսել կողմերի՝ ոչ համերաշխ կենցաղ ունենալու մասին։ Վերոշարադրյալից ելնելով, Դատարանը Արտաշես Արշակյանի՝ հանցագործության ընթացքում դրսևորած վարքագիծը ամբողջականության և համակցության մեջ գնահատելով, ինչպես նաև օգտագործված գործիքը, պատճառված մարմնական վնասվածքների քանակը, բնույթն ու տեղակայումը հաշվի առնելով, եզրահանգում է, որ Արտաշես Արշակյանի արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրավական որակում:
Անդրադառնալով մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագծին՝ շտապ բժշկական օգնություն ահազանգելուն, Դատարանը փաստում է, որ հանցանքի կատարումից հետո անձի դրսևորած հետհանցավոր վարքագիծը չի կարող նշանակություն ունենալ արարքի որակման ժամանակ, այլ այն որոշակի առումով կարող է գնահատման ենթարկվել պատիժ նշանակելիս: Նշված մոտեցումը բխում է նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի բազմաթիվ նախադեպային որոշումներով արտահայտած դիրքորոշումից։
Դատարանը, հաստատված համարելով հանցագործության կատարման մեջ Արտաշես Արշակյանի մեղքի ապացուցված լինելը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով, գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքի համար:
(...)
Դատարանը, Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, հաշվի է առնում այն, որ վերջինս դիտավորությամբ կատարել է մարդու կայնքի դեմ ուղղված առանձնապես ծանր հանցագործություն, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի վրա ազդեցության հանգամանքը /դատվածության և հետախուզման առկայության հարցման վերաբերյալ Ձև 8 տեղեկանք/:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում վերջինիս խնամքին անչափահաս երեխաների՝ -----.------.2012 թվականին ծնված Վ--------------- Արտաշեսի Արշակյանի և -----.------.2014 թվականին ծնված Է------------ Արտաշեսի Արշակյանի առակայությունը, հանցագործությունից հետո հանցագործությունից տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը՝ շտապ օգնություն կանչելը, տուժողի հետ հաշտվելը և մեղադրյալի սահմանափակ մեղսունակությունը:
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտարկում այն, որ սույն արարքը կատարել է դատվածություն ունենալու պայմաններում. Մասնավորապես՝ 07.03.2024 թվականին թիվ ԵԴ1/2088/01/23 դատվճռով Արտաշես Արշակյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել կարճաժամկետ ազատազրկման, որն էլ պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան 1 տարի ժամկետով, դատական ակտը մտել է օրինական ուժի մեջ 16.04.2024 թվականին: Սույն քրեական գործով Արտաշես Արշակյանին մեղսագրվող արարքը տեղի է ունեցել 2024 թվականի օգոստոսի 07-ին, ուստի Դատարանն արձանագրում է, որ վերջինս արարքը կատարել է դատվածություն ունենալու պայմաններում:
Դատարանը, ըստ քրեական վարույթում առկա նյութերի, որպես Արտաշես Արշակյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ է դիտարկում այն, որ ունի մշտական բնակության վայր, ունի ընտանիք:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ անդրադառնալով մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ ազատազրկման ձևով:
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դրա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
(...)
Այսպես, Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրյալի կատարած հանցագործությունների հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, հանցագործության շարժառիթները և նպատակները, նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի վրա ազդեցության հանգամանքը, Արտաշես Արշակյանի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, վերջինիս անձը բնութագրող հանգամանքները, գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով որպես պատիժ պետք է նշանակվի ազատազրկում 14 /տասնչորս/ տարի ժամկետով:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասով սահմանված կարգով Դատարանը գտնում է, որ պետք է վերացնել Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ թիվ ԵԴ1/2088/01/23 քրեական գործով 1/մեկ/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 07-ի որոշումը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նշանակված՝ 14 /տասնչորս/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին պետք է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 07-ի թիվ թիվ ԵԴ1/2088/01/23 դատավճռով 1/մեկ/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը և Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 14 /տասնչորս/ տարի 1 /մեկ/ ամիս ժամկետով։
Անդրադառնալով Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին, Դատարանը գտնում է որ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանքը, պետք է թողնել անփոփոխ:
Պատժի սկիզբը պետք է հաշվել 2024 թվականի օգոստոսի 07-ից:
(...)
Անդրադառնալով վարութային ծախսերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Արտաշես Արշակյանից պետք է բռնագանձել 111.953 ՀՀ դրամի չափով դատական ծախս:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված դեպքի ժամանակ տուժող Ա----------------- Վ-------------------ի Ա--------------------ի հագին եղած հագուստները, մասնավորապես՝ սև երանգի գծավոր կիսաթե շապիկը, մուգ կապույտ երանգի սպորտային տաբատը և մեկ հատ` կտորից հողաթափը պետք է վերադարձնել տուժող Ա------------------ Ա--------------------ին, իսկ Երևան քաղաքի ------------------------------------------- շենքի -------------- բնակարանում կատարված դեպքի վայրի զննությամբ՝ գետնից հայտնաբերված և վերցված 32 սմ ընդհանուր երակարությամբ, 19 սմ շեղքի երկարությամբ խոհանոցային դանակը պետք է ոչնչացնել, իսկ բնակարանի տարբեր հատվածներից՝ հայտնաբերված և վերցված թվով 4 արնանման հետքերը պետք է պահել քրեական գործին կից: (...)»
Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, փաստարկները և պահանջները.
Տուժող Ա--------------- Վ--------------------ի Ա--------------------ը (այսուհետ նաև՝ Տուժող) գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտն անհիմն է և անօրինական, այն ենթակա է բեկանման։
Տուժողի գնահատմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից խախտվել են անմեղության կանխավարկածի և պատշաճ ապացուցման սկզբունքները, Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել բարձր դատարանների կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, դեռ ավելին՝ հակադրվել է դրանց։
Ըստ Տուժողի՝ սույն դեպքում չի ապացուցվել Արտաշես Արշակյանի մեղավորությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ։ Բացի այդ, մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի, մինչդեռ դրանք մեկնաբանվել են ի վնաս մեղադրյալի։
Տուժողի կարծիքով՝ քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները չեն հաստատվել պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, իսկ եզրափակիչ դատավարական ակտը չի հիմնվել հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա, հակառակ պարագայում Արտաշես Արշակյանը պետք է մեղավոր ճանաչվեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով։ Նմանապես, մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվեր ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառեր դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս հաշվի չի առնվել նաև անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
Տուժողի գնահատմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանը հպանցիկ անդրադարձ է կատարել քրեական վարույթի նյութերում առկա գրավոր ապացույցներին և դրանք դրել մեղադրանքի հիմքում՝ առանց որևէ անդրադարձ կատարելու դրանց թույլատրելիությանը, վերաբերելիությանը և արժանահավատությանը։ Անհասկանալի է, թե Առաջին ատյանի դատարանն ինչպես է արձանագրել, որ սույն գործի քննության ընթացքում ստացված և դատաքննության ժամանակ հետազոտված՝ փորձագետի թիվ 2143 և թիվ 78 եզրակացություններով, դեպքի վայրի զննության արձանագրությամբ, «Աստղիկ» բժշկական կենտրոնից առգրավում կատարելու մասին կազմված արձանագրությամբ, կրիմինալ դեպքերի մատյանի զննության արձանագրությամբ, բջջային հեռախոսահամարի մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումների զննության արձանագրությամբ, դեպքի ժամանակ Ա-------------------- Ա---------------------ի հագին եղած հագուստների զննության արձանագրությամբ, Արտաշես Արշակյանի ձերբակալման և անձնական խուզարկության արձանագրություններով հաստատվում է Արտաշես Արշակյանի կողմից սպանության փորձ կատարելու դիտավորությունը, այն դեպքում, երբ նշված փաստաթղթերը վկայում են բացառապես Արտաշես Արշակյանի կողմից Ա------------------ Ա---------------------ին միջին ծանրության մարմնական վնասվածք պատճառած լինելուն։ Ինչ վերաբերում է «Շտապ օգնություն» ՓԲԸ-ից ստացված կանչի ձայնագրությանը, ապա դրանով հաստատվել է այն փաստը, որ Արտաշես Արշակյանը զանգահարել է և ասել բառացի՝ «մարդ եմ խփել, կարողա մեռնի, շուտ եկեք», և դատարանում տված ցուցմունքով մեղադրյալը հայտնել է, որ իր նպատակը մեկ րոպե շուտ եղբոր կյանքը փրկելն էր, այդ իսկ պատճառով նման կերպ է արտահայտվել: Ըստ Տուժողի՝ նշված արտահայտությունը չի կարող աներկբայորեն վկայել սպանության փորձ կատարելու դիտավորության մասին։
Տուժողն ընդգծել է, որ ինքը կասկածի տակ չի դնում իր ստացած մարմնական վնասվածները եղբոր՝ Արտաշես Արշակյանի կողմից հասցված լինելու փաստը, իսկ ինչ վերաբերում է սպանելու դիտավորությանը, ապա դրանք չեն հիմնավորվում դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով։
Տուժողն ընդգծել է, որ հարվածների ուժգնությունը եղել է այնպիսին, որը նույնիսկ իր կենսական կարևոր օրգանի՝ գլխի շրջանին հասցվելու դեպքում առողջությանը պատճառվել է միջին ծանրության վնաս։ Ընդ որում, քրեական վարույթով ձեռքբերված ապացույցներով, այդ թվում՝ դատաբժշկական փորձագետի եզրակացությամբ, չի որոշվել դրանց քանակը, սակայն, հաշվի առնելով իր առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառված լինելու հանգամանքը, դրանք չէին կարող լինել բազմաթիվ, հակառակ պարագայում իր առողջությանը կպատճառվեր ոչ թե միջին ծանրության, այլ ծանր վնաս՝ հաշվի առնելով հարվածները կենսական կարևոր օրգանների շրջանում հասցված լինելը։
Տուժողի համոզմամբ՝ Արտաշես Արշակյանը իրեն դանակով հարվածներ հասցնելուց հետո ապօրինի կյանքից զրկելու ցանկություն կամ դիտավորություն ունենալու դեպքում կարող էր այն ավարտին հասցնել, և այն փաստը, որ դրան խոչընդոտող որևէ հանգամանք չի եղել, հաստատվել է քրեական վարույթի նյութերով, ինչն արդեն իսկ հնարավորություն է տալիս հիմնավոր դատողություն անել առ այն, որ նա չի ունեցել կյանքից զրկելու ուղղակի դիտավորություն։ Մասնավորապես, հարվածները հասցնելուց հետո Արտաշես Արշակյանը տեսել է, որ տուժողը կենդանի է, սակայն կյանքից զրկելուն ուղղված որևէ գործողություն չի նախաձեռնել, թեև ունեցել է դրա իրական հնարավորությունը։ Դեռ ավելին, մարմնական վնասվածքները հասցնելուց անմիջապես հետո, զանգահարել է շտապօգնության ծառայություն և հայտնելով կատարվածի մասին՝ շտապեցրել է բժշկական խմբին դեպքի վայր գալու և բուժօգնություն ցուցաբերելու համար՝ նշելով նաև, որ եթե ուշանան, տուժողը կարող է մահանալ։ Նշվածն արդեն իսկ վկայում է սպանության դիտավորության բացակայության մասին։ Այլ խոսքով՝ գործի փաստական հանգամանքների համակցության արդյունքում փաստվում է, որ հանցանքը կատարելու պահին Արտաշես Արշակյանի դիտավորությունն ուղղված չի եղել տուժողին կյանքից զրկելուն։
Տուժողի կարծիքով՝ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ գնահատման չի ենթարկել քրեական վարույթի նյութերում առկա՝ փորձագետի թիվ 78 եզրակացությունը, որի համաձայն՝ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին հարկ է ճանաչել սահմանափակ մեղսունակ։
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Տուժողը գտել է, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի կողմից սպանության փորձ կատարելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը ենթադրություն է, վարկած, գնահատողական դատողություն, կարծիք, քանի որ այն չի հաստատվում գործում առկա և դատարանում օբյեկտիվ, լրիվ և բազմակողմանի հետազոտված փոխկապակցված թույլատրելի, վերաբերելի և հավաստի ապացույցների բավարար համակցությամբ: Այլ կերպ ասած՝ Արտաշես Արշակյանի կողմից սպանության փորձ կատարելու վերաբերյալ առկա են ողջամիտ կասկածներ, որոնք չեն փարատվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, ուստի դրանք ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի հիման վրա և չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու (in dubio pro reo) կանոնի կիրառմամբ պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի:
Տուժողի գնահատմամբ՝ ստուգելով գործով ձեռք բերված ապացույցները դրանց վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու կանոնի կիրառմամբ մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ բոլոր չփարատված կասկածները մեկնաբանելով հօգուտ մեղադրյալի` մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի կողմից կատարված արարքը ենթակա է որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով՝ հաստատված համարելով մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի կողմից տուժողի առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելու հանգամանքը:
Տուժողի կարծիքով՝ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանը նշանակել է խիստ պատիժ, պատշաճ գնահատման և ստուգման չի ենթարկել գործով ձեռք բերված մի շարք հանգամանքներ, որոնք վկայում և կարող են վկայել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի կիրառմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու մասին, որպիսի հանգամանքն Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, պատժի տեսակը և չափը որոշելիս քննարկման առարկա չի դարձրել։ Մասնավորապես՝ Առաջին ատյանի դատարանը, թեև դատական ակտում նշել է, որ որպես մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում վերջինիս խնամքին անչափահաս երեխաների՝ -----․------․2012 թվականին ծնված Վ----------------- Արտաշեսի Արշակյանի և -----․-------․2014 թվականին ծնված Է--------- Արտաշեսի Արշակյանի առկայությունը, հանցագործությունից հետո տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը՝ շտապ օգնություն կանչելը, տուժողի հետ հաշտվելը և մեղադրյալի սահմանափակ մեղսունակությունը, որպես անձը բնութագրող հանգամանքներ է դիտարկում մշտական բնակության վայր և ընտանիք ունենալը, սակայն մատնանշված հանգամանքները հաշվի է առել բացառապես ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված պատժաչափի նվազագույն չափը սահմանելիս՝ քննարկման առարկա չդարձնելով մեղադրյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի կիրառմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու հարցը։
Տուժողի պնդմամբ՝ հաշվի առնելով մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի կողմից կատարած արարքի բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, հանցանքի կատարման շարժառիթն ու նպատակը, հանցավորի դերը, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո դրսևորած վարքագիծը, դրանց համակցությունը՝ նույնիսկ պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի, այն է՝ արարքը դատվածություն ունենալու պայմաններում կատարելու պարագայում, հիմք են տալիս գալ եզրահանգման, որ նվազ է մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի և նրա կողմից կատարած արարքի՝ հանրային վտանգավորության աստիճանը, ըստ այդմ էլ, առկա են բավարար հիմքեր՝ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ինչպես ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով (դատավճիռն արարքի որակման մասով անփոփոխ թողնելու դեպքում) նախատեսված պատժի նվազագույն չափից կամ ժամկետից պակաս չափ կամ ժամկետ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ նշանակելու համար, այնպես էլ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով (վերաքննիչ բողոքն արարքի որակման մասով փոխելու դեպքում) նախատեսված պատժի նվազագույն չափից կամ ժամկետից պակաս չափ կամ ժամկետ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ նշանակելու համար։
Ելնելով վերոշարադրյաից՝ Տուժողը խնդրել է վիճարկվող դատական ակտը բեկանել, կայացնել նոր դատական ակտ, Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և տվյալ հոդվածի սանկցիայի սահմաններում կամ նույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակել համաչափ պատիժ, իսկ նշված խնդրանքը մերժելու դեպքում՝ փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավճիռը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի կիրառմամբ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ նշանակել օրենքով նախատեսվածից մեղմ պատիժ։
Մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանը (այսուհետ նաև՝ Պաշտպան) գտել է, որ բողոքարկվող դատական ակտն օրինական և հիմնավոր չէ, այն չի բխում ՀՀ Սահմանադրությունից, միջազգային նորմերից և չի հանդիսանում համոզիչ այն սուբյեկտի համար, ում իրավունքները և ազատությունը սահմանափակվել են:
Պաշտպանի գնահատմամբ՝ թե՛ նախաքննության, թե՛ դատաքննության ընթացքում վկաներից ոչ մեկը չի հայտնել, որ Արտաշես Արշակյանը ցանկացել է սպանել տուժող Ա-------------- Ա------------------------ին կամ վերջինս ցանկացել է տուժողի մահը:
Պաշտպանի համոզմամբ՝ անհասկանալ է տուժող Ա--------------- Ա----------------------ի կողմից Արտաշես Արշակյանին վնասվածքներ հասցնելու քրեական վարույթը առանձնացնելու և մեկ այլ վարույթով քննելու հանգամանքը, քանի որ նույն վարույթում քննելու պարագայում քրեական վարույթի մասնակիցների յուրաքնաչյուրի գործողություններին ճիշտ իրավաբանական որակում տալով Արտաշես Արշակյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածով չէր ամբաստանվի, որից էլ տուժել է արդատության շահը, ինչպես նաև խախտվել է վերջինիս կողմից իր գործողություններին ճիշտ որակում տալու հնարավորությունը:
Պաշտպանի պնդմամբ՝ Արտաշես Արշակյանը միտում կամ դիտավորություն չի ունեցել կյանքից ապօրինի զրկել հարազատ եղբորը առանց դրդապատճառի:
Պաշտպանն ընդգծել է, որ տուժող Ա----------------- Ա---------------------ը ապրում է մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի ընտանիքի հետ միասին մեկ տան մեջ, այսինքն, նրանք որևէ թշնամություն չունեն միմյանց նկատմամբ, առավել ևս կյանքից ապօրինաբար զրկելուն:
Պաշտպանի գնահատմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել Արտաշես Արշակյանի հոգեկան խնդիրներ ունենալու հանգամանքը։
Պաշտպանի կարծիքով՝ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ պետք էր քրեական հետապնդում իրականացվեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ, 168-րդ, 170-րդ հոդվածներից որևէ մեկով:
Ելնելով վերոշարադրյաից՝ Պաշտպանը խնդրել է վիճարկվող դատական ակտը բեկանել և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ:
Վերաքննիչ դատարանում կողմերի պարզաբանումները.
Պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանը բացատրություններ ներկայացրեց իր վերաքննիչ բողոքի վերաբերյալ, խնդրեց այն բավարարել, չառարկեց Տուժողի վերաքննիչ բողոքի դեմ։
Մեղադրյալ Ա.Արշակյանը միացավ պաշտպանի փաստարկներին։
Տուժող Ա.Ա------------------ն ու վերջինիս ներկայացուցիչներ Խ.Ղանդիլյանն ու Վ.Զաքարյանը բացատրություններ ներկայացրին Տուժողի վերաքննիչ բողոքի վերաբերյալ, խնդրեցին այն բավարարել, չառարկեցին Պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի դեմ։
Հանրային մեղադրող Ա․Մանուկյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքների դեմ, խնդրեց դրանք մերժել և անփոփոխ թողնել Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
(...)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի համաձայն` «1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով
(...)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը. (...):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 372-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1․Վերաքննության կարգով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե՝
1) գործի փաստական հանգամանքների մասին դատական ակտում շարադրված հետևությունները չեն համապատասխանում դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
2) ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
3) ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը.
4) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
5) դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և մեղադրյալի անձին.
6) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հաշվառմամբ բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ:»
Մեջբերված իրավակարգավորումների լույսի ներքո վերլուծելով վերաքննիչ բողոքների հիմքերը և հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով պետք է պատասխանել հետւևյալ իրավական հարցադրումներին՝ հիմնավոր են արդյո՞ք մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղավոր ճանաչելու և նրա նկատմամբ նշանակված պատժաչափի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:»
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի հոդված 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Ընդ որում, թեև ապացույցները գնահատվում են ներքին համոզմունքի հիման վրա, այնուամենայնիվ, այն չի կարող կամայական լինել և պետք է բխի գործի հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունից։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) դատարանը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով (տե՛ս, mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի գործով 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 և Հմայակ Դավթյանի գործով 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ՇԴ/0126/01/12 որոշումները)։
Մ.Հակոբյանի գործով անդրադառնալով անձի մեղավորության հաստատման համար հաղթահարման ենթակա անհրաժեշտ չափանիշներից մեկին` անմեղության կանխավարկածին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը շեշտել է, որ. «[Ա]պացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված` ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում` կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տես Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2013թ. մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշումը):
Ընդհանրացնելով մեջբերված որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից։ Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել. այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում (տե՛ս Ն.Ափոյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0009/01/13 որոշման 24-րդ կետը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցափորձ է համարվում դիտավորյալ այն գործողությունը կամ անգործությունը, որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանք կատարելուն և պարունակում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշներ, սակայն անձի դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվում տվյալ հանցակազմի որևէ հատկանիշի բացակայության հետևանքով:
2. Եթե հանցափորձի ժամանակ հանցավորի դիտավորության մեջ ընդգրկված վնասից ավելի փոքր վնաս է պատճառվում, քան ընդգրկված էր դիտավորության մեջ, ապա դա կլանվում է անձի դիտավորության մեջ:
3. Եթե հանցափորձն իրականացնելիս հանցավորի դիտավորության մեջ ընդգրկված օբյեկտին անզգուշությամբ ավելի մեծ վնաս է պատճառվում, քան ընդգրկված էր դիտավորության մեջ, կամ անզգուշությամբ կամ անուղղակի դիտավորությամբ վնաս է պատճառվում մեկ այլ օբյեկտի, ապա արարքը որակվում է հանցագործությունների համակցությամբ:
4. Հանցափորձը լինում է ավարտված և չավարտված:
5. Հանցափորձը համարվում է ավարտված, եթե անձը կատարում է այն արարքը, որն անհրաժեշտ ու բավարար էր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն ավարտին հասցնելու համար, և գիտակցում է, որ հանցագործությունն ավարտին է հասել, կամ հանցագործությունն ավարտելու համար արարքը շարունակելու անհրաժեշտություն չկա:
6. Հանցափորձը համարվում է չավարտված, եթե անձը գիտակցում է, որ հանցագործությունն ավարտին հասցնելու համար անհրաժեշտ է շարունակել սկսած արարքի կատարումը կամ նոր արարք կատարել:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Սպանությունը` ապօրինաբար մեկ ուրիշին կյանքից զրկելը` պատժվում է ազատազրկմամբ` ութից տասնհինգ տարի ժամկետով: (...)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(...) 1. Մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք կամ առողջությանը որևէ այլ վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր չէ կյանքի համար և չի առաջացրել սույն օրենսգրքի 166-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքներ, բայց առաջացրել է`
(...)
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է՝
(...)
9) մերձավոր ազգականի, զուգընկերոջ կամ նախկին զուգընկերոջ կողմից,
(...)
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երկուսից հինգ տարի ժամկետով:»
Սպանության հանցափորձի իրավական վերլուծությանը ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մանուկյանի գործով և իրավական դիրքորոշում հայտնել այն մասին, որ «(...) հանցափորձ են ձևավորում միայն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող այն գործողությունները (անգործությունը), որոնք անմիջականորեն ուղղված են հանցանքի կատարմանը: «Անմիջականությունը» ենթադրում է, որ հանցավորը ձեռնամուխ է լինում հանցագործության օբյեկտիվ կողմի իրականացմանը, սակայն այն ավարտին չի հասցնում իր կամքից անկախ այնպիսի օբյեկտիվ կամ սուբյեկտիվ հանգամանքներով, որոնք նա չէր նախատեսել կամ չէր կարողացել հաղթահարել: Այլ կերպ ասած` հանցափորձի դեպքում հանցագործությունը չի ավարտվում, քանի որ կամ հանցավոր արարքն ամբողջությամբ չի իրականացվում, կամ արարքն իրականացվում է, սակայն չի առաջանում հանցավորի դիտավորության մեջ ընդգրկված և նրա համար ցանկալի հանրորեն վտանգավոր հետևանքը (նյութական հանցակազմերի դեպքում):
Վերոշարադրյալից բխում է, որ նյութական հանցակազմերի դեպքում ավարտված հանցագործության և հանցափորձի տարանջատման հիմնական չափանիշն անձի դիտավորության ուղղվածությունն է: Մասնավորապես, եթե կատարվածի արդյունքում առաջանում են անձի դիտավորության մեջ չընդգրկված, սակայն ավարտված մեկ այլ հանցագործության հատկանիշներ, ապա արարքը պետք է որակել ոչ թե ըստ փաստացի վրա հասած հետևանքի, այլ ըստ անձի սուբյեկտիվ ընկալման` որպես իր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործության փորձ: Այսինքն` արարքը փորձ կամ ավարտված հանցագործություն որակելու հարցում էական նշանակություն ունի անձի դիտավորության ուղղվածության բացահայտումը, ինչը հնարավոր է գործի փաստական հանգամանքների համադրման և ամբողջական վերլուծության արդյունքում:
Հարկ է նշել, որ Վճռաբեկ դատարանն իր նախադեպային իրավունքում դիրքորոշում է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի դիտավորության ուղղվածության հարցը լուծելիս անհրաժեշտ է ելնել հանցագործության բոլոր հանգամանքների համակցությունից և հաշվի առնել, մասնավորապես, հանցավոր արարքի կատարման եղանակը, վնասվածքներ հասցնելիս օգտագործվող գործիքները, մարմնական վնասվածքների քանակը, բնույթը և տեղակայումը (օրինակ` մարդու կենսականորեն կարևոր օրգանների վնասումը), ինչպես նաև հանցավորի և տուժողի վարքագիծը հանցագործությանը նախորդող և հաջորդող պահերին, նրանց փոխհարաբերությունները, հանցավորի կողմից հանցավոր գործողությունների դադարեցման պատճառները և այլն (տե՛ս, mutatis mutandis, Ս.Հունիկյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2008 թվականի փետրվարի 29-ի թիվ ՎԲ-11/08 որոշումը): (...)
Հանցափորձը, ըստ կատարվող գործողությունների բնույթի և հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանի, բաժանվում է երկու տեսակի` ավարտված և չավարտված: (...)
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սպանության ավարտված հանցափորձը բնութագրվում է հետևյալ օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշներով.
ա) անձը կատարում է անհրաժեշտ բոլոր գործողությունները հանցագործությունը ավարտին հասցնելու համար,
բ) գիտակցում է, որ կատարվածն անհրաժեշտ և բավարար է հանցավոր մտադրությունն իրականացնելու համար, սակայն հանրորեն վտանգավոր հետևանքը` մահը, վրա չի հասնում հանցավորի կամքից անկախ հանգամանքներով:
Սուբյեկտիվ կողմից սպանության փորձը դրսևորվում է միայն ուղղակի դիտավորությամբ, այսինքն` հանցավորը նախատեսում է մահվան առաջացման անխուսափելիությունը կամ իրական հնարավորությունը և ցանկանում է դրա վրա հասնելը, գիտակցում է, որ եթե համապատասխան հետևանքն առաջանա, ապա այն անմիջականորեն բխելու է իր արարքից, և դրանց միջև առկա կլինի միանշանակ պատճառական կապ: Մասնավորապես, կոնկրետ դեպքում հանցագործության գործիքը կամ միջոցը, եղանակը, հասցված մարմնական վնասվածքների քանակը, բնույթը և տեղակայումը, ինչպես նաև առկա այլ օբյեկտիվ հանգամանքները կարող են վկայել հանցավորի կողմից մահվան առաջացման անխուսափելիությունը կամ իրական հնարավորությունը նախատեսելու, հետևաբար, վերջինիս մոտ ուղղակի դիտավորության առկայության մասին:
17.1. Այսպիսով, կատարվածը սպանության փորձ որակելու համար անհրաժեշտ է, որ հանցավորն ունենա անձին կյանքից զրկելու պարզ կոնկրետացված (նախապես կամ հանկարծակի առաջացած) դիտավորություն, ինչը հնարավոր է պարզել գործի հանգամանքների համակողմանի վերլուծության արդյունքում` հատկապես ուշադրություն դարձնելով հանցավորի` նախքան հանցագործությունը, հանցանքի ընթացքում և դրանից հետո դրսևորած վարքագծին:
(...)
Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցավորի` նախքան հանցագործությունը, հանցանքի ընթացքում և դրանից հետո դրսևորած վարքագիծը բնութագրող հանգամանքների համակցությունը վկայում է սպանության ուղղակի դիտավորության բացակայության և, համապատասխանաբար, անուղղակի կամ չկոնկրետացված դիտավորության առկայության մասին (օրինակ` տուժողին ձեռքերով հարվածներ հասցնելը, դրանց ուժգնությունը և տեղակայումը կամ նույնիսկ զենքով կրակելը, սակայն կենսական ոչ կարևոր օրգանների շրջանում և այլն), ապա համապատասխան հանրորեն վտանգավոր հետևանքը` մահը, չառաջանալու դեպքում արարքը չի կարող որակվել որպես սպանության փորձ և պետք է որակվի ըստ փաստացի առաջացած հետևանքի»։ (տե՛ս, Գրիգոր Վոլոդյայի Մանուկյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի թիվ ԵԱՆԴ/0110/01/12 որոշումը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն՝ հանցանքը համարվում է դիտավորությամբ կատարված, եթե անձը գիտակցում է իր արարքի այն փաստական հանգամանքները, որոնք տվյալ հանցակազմի հատկանիշ են: Դիտավորությունը լինում է ուղղակի կամ անուղղակի: Եթե օրենքը հանցագործության ավարտը կապում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հետ, ապա հանցանքը համարվում է ուղղակի դիտավորությամբ կատարված, եթե այդ հետևանքների առաջացումն անձի նպատակն է եղել կամ նպատակին հասնելու միջոց, կամ նա նախատեսել է դրանց առաջացման անխուսափելիությունը: Եթե քրեական օրենքը հանցագործության ավարտը կապում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հետ, ապա հանցանքը համարվում է անուղղակի դիտավորությամբ կատարված, եթե այդ հետևանքների առաջացումն անձի նպատակը չի եղել, սակայն նա նախատեսել է դրանց առաջացման իրական հնարավորությունը, և նրա համար միևնույն է եղել` դրանք կառաջանան, թե ոչ: Վերը նշված կարգավորումներից պարզ է դառնում, որ նյութական հանցակազմով նկարագրված հանցագործությունների դեպքում հանցակազմի պարտադիր հատկանիշ են համարվում վտանգավոր հետևանքները, ուստի հանցավորի գիտակցական և կամային վերաբերմունքը դրսևորվում է նաև դրանց նկատմամբ:
Ուղղակի դիտավորությունը անձի կյանքի դեմ ուղղված հանցագործություններում կարող է դրսևորվել այն դեպքերում, երբ վտանգավոր հետևանքներն անձի նպատակն են, վտանգավոր հետևանքները նպատակին հասնելու միջոց են կամ անձը նախատեսել է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիությունը: Ինչ վերաբերում է նյութական հանցակազմերով հանցագործություններում անուղղակի դիտավորության դրսևորմանը, ապա, ի տարբերություն ուղղակի դիտավորության, անուղղակի դիտավորության դեպքում վտանգավոր հետևանքներն անձի ոչ նպատակն են, ոչ նպատակին հասնելու միջոց են, ոչ էլ անխուսափելի են: Օրենքը նշում է այն մասին, որ անուղղակի դիտավորության դեպքում անձը նախատեսում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիությունը, սակայն, վերջինի համար միևնույն է` հետևանքները կառաջանան, թե ոչ: Այսինքն՝ անուղղակի դիտավորությունը բնորոշելիս օրենքը հստակ նշում է՝ վտանգավոր հետևանքների առաջացման իրական հնարավորությունը նախատեսելու մասին:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2016 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՍԴ/0319/01/10 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել, որ հանրորեն վտանգավոր հետևանքի (մահվան) նկատմամբ անձի դրսևորած սուբյեկտիվ վերաբերմունքը պարզելու և արարքին ճիշտ քրեաիրավական գնահատական տալու հարցում կարևոր է գործի փաստական հանգամանքների համակողմանի վերլուծությունը՝ հատկապես ուշադրություն դարձնելով արարքի կատարման եղանակին և օգտագործվող գործիքներին, մարմնական վնասվածքների քանակին, բնույթին և տեղակայմանը (օրինակ` մարդու կենսականորեն կարևոր օրգանների վնասումը), ինչպես նաև հանցավորի և տուժողի վարքագծին հանցագործությանը նախորդող և հաջորդող պահերին, նրանց փոխհարաբերություններին, հանցավորի կողմից հանցավոր գործողությունների դադարեցման պատճառներին և այլն։
Վերոգրյալի համատեքստում վերլուծելով գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները` տուժող Ա․Ա--------------------ի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքները, վկաներ Հ․Օ----------------ի դատաքննական, Բ․Ա----------------------ի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, մեղադրյալ Ա․Արշակյանի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքները, փորձագետի թիվ 2143, թիվ 78 եզրակացությունները, իրեղեն ապացույցները, դեպքի վայրի զննության, «Աստղիկ» բժշկական կենտրոնից առգրավում կատարելու մասին, «Աստղիկ» բուժկենտրոնի կրիմինալ մատյանի զննության արձանագրությունները, զննություն կատարելու, առգրավում կատարելու մասին արձանագրությունները, արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ապացույցները, Ա․Արշակյանին ձերբակալելու և անձնական խուզարկության ենթարկելու մասին արձանագրությունները, Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է հետևյալը․
Վկա Բ․Ա--------------------ի և տուժող Ա․Ա------------------ի նախաքննական ցուցմունքներից, մեղադրյալ Ա․Արշակյանի նախաքննական ցուցմունքներից երևում է, որ մեղադրյալ Ա․Արշակյանի և տուժող Ա․Ա-----------------ի միջև դեպքի նախորդ օրը հողամասի հետ կապված հարցի շուրջ վիճաբանություն է տեղի ունեցել, որի պատճառով տուժողը տանը չի գիշերել։ Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանն ընդգծում է, որ ինչպես երևում է վարույթի նյութերից, մասնավորապես, դեպքի վայրի զննության արձանագրությունից, մեղադրյալի և տուժողի ցուցմունքներից, դեպքի ժամանակ տուժող Ա․Ա------------------ը կոտրել է ննջասենյակի դռան ապակին։ Վերաքննիչ դատարանը գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված վերոթվարկյալ թույլատրելի ապացույցներով հաստատված է համարում, որ տուժողը առավոտյան եկել է իր և եղբոր, մեղադրյալ Ա․Արշակյանի համատեղ բնակարան, հայհոյանքներ հնչեցրել եղբոր և նրա ընտանիքի հասցեին, աշխատանքային գործիքով հարվածել է մեղադրյալ Ա․Արշակյանին։ Վերաքննիչ դատարանը հաստատված է համարում նաև, որ տուժողի նշյալ վարքագծի դրսևորումից հետո մեղադրյալ Ա․Արշակյանն խոհանոցային կահույքի դարակից վերցրել է խոհանոցային դանակն ու հարվածներ հասցրել Ա----------------- Ա--------------------ի մարմնի կենսական կարևոր նշանակություն ունեցող հատվածներին՝ վերջինիս առողջությանը պատճառելով ձախ քունքային, ձախ քունքահետին-գագաթային շրջանների ծակած-կտրած վերքերի՝ հետին գագաթային շրջանում ոսկրի կորտիկալ շերտի վնասումով, կրծոսկրի շրջանի կտրած վերքի ձևով միջին ծանրության մարմնական վնասվածքներ։ Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում փաստել, որ մեղադրյալը կարող էր գիտակցել, որ իր կողմից գործածվում է այնպիսի գործիք, որը կարող էր վտանգավոր լինել մարդու կյանքի և առողջության համար, սակայն միևնույն ժամանակ ընդգծում է, որ գործով ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ մեղադրյալը չի գործել եղբորն ապօրինաբար կյանքից զրկելու դիտավորությամբ։ Վերաքննիչ դատարանը, փաստելով, որ սպանության հանցափորձը դիտավորյալ այն գործողությունը կամ անգործությունն է, որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանք կատարելուն և պարունակում է քրեական օրենսգրքի հատուկ մասով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշներ, երբ անձի դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվում տվյալ հանցակազմի որևէ հատկանիշի բացակայության հետևանքով, վերոգրյալ հաստատված հանգամանքների հաշվառմամբ վերլուծելով գործով ձեռք բերված թույլատրելի ապացույցները, գտնում է, որ դրանք բավարար չեն գալու հետևության, որ մեղադրյալ Ա․Արշակյանն ունեցել է տուժողին կյանքից զրկելու դիտավորություն: Այլ կերպ ասած՝ կատարվածը սպանության փորձ որակելու համար անհրաժեշտ է, որ հանցավորն ունենա անձին կյանքից զրկելու պարզ կոնկրետացված` նախապես կամ հանկարծակի առաջացած դիտավորություն, որը խնդրո առարկա գործի շրջանակներում չի հաստատվել։ Վերաքննիչ դատարանի եզրահանգումը հիմնված է հանցագործության բոլոր հանգամանքների համակցության` մասնավորապես հանցավոր արարքի կատարման եղանակի, վնասվածքներ հասցնելիս օգտագործվող գործիքի, մարմնական վնասվածքների քանակի, բնույթի և տեղակայման, հանցագործությանը նախորդող և հաջորդող պահերի հանցավորի և տուժողի վարքագիծի, նրանց փոխհարաբերությունների, հանցավոր գործողությունների դադարեցման պատճառների վերլուծության վրա:
Այսպես, մեղադրյալ Ա․Արշակյանն իր ցուցմունքներով երբևէ չի հայտնել, որ տուժողին սպանելու դիտավորություն է ունեցել, նշելով, որ ինքն էլ չի հասկացել, թե ինչ է կատարվում, դրանից հետո նկատելով, որ Ա------------------ի վիճակը լավ չի, ինքն անձամբ է զանգահարել թե՛ շտապ օգնություն, թե՛ ոստիկանություն և հայտնել կատարվածի մասին: Տուժող Ա․Ա-----------------------ը հայտնել է, որ երբ փորձել է ապակին նորոգել, սակայն չի ստացվել, կոտրվել է, ինքն ու եղբայրը փոխադարձ հայհոյանքներ են հնչեցրել, որից հետո ինքն կռացած գործիքներն է տեղավորել, «միաժամանակ ձախ կողմից՝ երեսի հատվածում, ինչ որ բան է զգացել ծակոց կարծես ու գլխով դեպի պատը հենվել, այդ ժամանակ նկատել է, որ արնահոսում է, ու եղբայրը՝ Արտաշեսը միանգամից ասել է, կներես, էս ինչ արեցի ու փաթաթվել իրեն, ասել է, սպասի շտապ օգնություն զանգեմ, ոստիկանություն զանգեմ, սկզբում չի հասկացել թե ինչ է կատարվում, հետո հասկացել է, որ եղբայրը առանց հասկանալու խոհանոցից դանակ է վերցրել ու իրեն վնասվածքներ հասցրել, իր կարծիքով, դա միտումնավոր չի արել, չի հասկացել, թե ինչ է անում»։
Վերաքննիչ դատարանն հարկ է համարում վերլուծել նաև տուժողի ստացած մարմնական վնասվածքների քանակը, բնույթը և տեղակայումը: Այսպես, դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացության համաձայն` Ա------------------ Ա----------------------ի մարմնական վնասվածքներն ըստ ներկայացված բժշկական փաստաթղթերի տվյալների՝ ձախ քունքային, ձախ քունքահետին գագաթային շրջանների ծակած-կտրած վերքերի՝ հետին գագաթային շրջանում ոսկրի կորտիկալ շերտի վնասումով, կրծոսկրի շրջանի կտրած վերքի ձևով պատճառվել են սուր, ծակող-կտրող գործիքով կամ առարկայով, հնարավոր է նշված ժամկետին, որոնք առողջությանը պատճառել են միջին ծանրության վնաս առողջության տևական քայքայումով: Այսինքն, մեղադրյալի հարվածների հետևանքով տուժողը ոչ մի թափանցող վնասվածք չի ստացել, նրա կենսականորեն կարևոր օրգանները չեն վնասվել, վնասվել են թշային, հարականջային, քունքային, այտային շրջանները։ Ինչ վերաբերում է կրծոսկրի կոթի շրջանում առկա 0․5 սմ երկարությամբ կտրած վերքին, Վերաքննիչ դատարանն ընդգծում է, որ դրա խորությունը եղել է ենթամաշկային ճարպաբջջանքի սահմանով և կրծքավանդակի կողմից տրավմատիկ փոփոխություններ չեն արձանագրվել։
Վերաքննիչ դատարանը կարևորում է նաև մեղադրյալ Ա․Արշակյանի առողջական վիճակը, մասնավորապես, փորձագետի թիվ 78 եզրակացության համաձայն, Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանը տառապել և տառապում է անձի օրգանական խանգարումով, էպիլեպսիա` անձի բնութագրական փոփոխություններով, որը չի ուղեկցվում ակտիվ հոգեախտաբանական ախտանիշներով, զառանցական մտքերով, ընկալման խանգարումներով, որ ինչպես իրավախախտումը կատարելիս, այնպես էլ ներկայումս լիովին զրկեր և զրկի նրան գիտակցել իր գործողությունների բնույթը, նշանակությունը, վտանգավորությունը, հաշիվ տալ իրեն կատարած արարքների համար և ղեկավարել դրանք, սակայն սահմանափակում է այն, ուստի իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին հարկ է ճանաչել սահմանափակ-մեղսունակ:
Վերոգրյալի արդյունքում` տուժուղի միջին ծանրության վնասվածքներ ստանալու պայմաններում, որոնք նրա կյանքի համար վտանգ չեն ներկայացրել, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ հնարավոր չէ գալ հիմնավոր եզրահանգման, որ մեղադրյալը ցանկացել է սպանել տուժողին, սակայն նրա մահը վրա չի հասել մեղադրյալի կամքից անկախ հանգամանքներով։
Անդրադառնալով դեպքի վայրում տուժողի գործողություններին` Վերաքննիչ դատարանը փաստում է նաև, որ գործով ձեռք բերված ապացույցներով չի հաստատվել, որ տուժողին սպանելու իր դիտավորությունը մեղադրյալը չի կարողացել իրացնել տուժողի ակտիվ դիմադրության հետևանքով: Վերոգրյալ փաստերի և իրավական վերլուծության համադրման արդյունքում Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք բերված ապացույցներով հաստատված հանցագործության բոլոր հանգամանքների համակցությամբ հնարավոր չէ եզրահանգել, որ մեղադրյալ Ա․Արշակյանն ունեցել է տուժող Ա․Ա-------------------------ին սպանելու դիտավորություն։ Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը հաստատված է համարում, որ մեղադրյալը գործել է անորոշ դիտավորությամբ՝ չկոնկրետացված, այսինքն՝ մեղադրյալը չի կոնկրետացրել վտանգավոր հետևանքները և անտարբերություն է դրսևորել հնարավոր բոլոր տեսակի հետևանքների նկատմամբ, գործել է՝ առանց հստակ պատկերացնելու վրա հասնող հետևանքները։ Այլ կերպ ասած՝ մեղադրյալը, հաշվի առնելով օգտագործված գործիքը, նախատեսել է մեկից ավելի հանցավոր հետևանքներից որևէ մեկի առաջացման հնարավորությունը, և նրա համար միևնույն է եղել, թե որ հետևանքը կառաջանա, որպիսի պայմաններում նրա արարքը պետք է որակվի ըստ փաստացի առաջացած հետևանքի։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ չկոնկրետացված դիտավորության դեպքում արարքը որակվում է ըստ փաստացի առաջացած հետևանքի, եթե որևէ հետևանք չի առաջանում, ապա արարքը որակվում է որպես դիտավորության մեջ ընդգրկված, տվյալ իրադրությունում հնարավոր ամենաթեթև հանցագործության փորձ։ Խնդրո առարկա իրավիճակում, հաշվի առնելով նաև անմեղության կանխավարկած սկզբունքը, ինչպես նաև այն, որ տուժողի առողջությանը պատճառվել է միջին ծանրության վնաս, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ մեղադրյալ Ա․Արշակյանի արարքը պետք է որակվի ըստ փաստացի առաջացած հետևանքի` այն է` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով։ Այս առումով Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Տուժողի և Պաշտպանի փաստարկներին և գտնում, որ Առաջին ատյանի դատարանը, հաստատված համարելով հանցագործության կատարման մեջ մեղադրյալ Ա․Արշակյանի մեղքի ապացուցված լինելը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքիի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով, թույլ է տվել դատական սխալ, նյութական օրենքի խախտում, ճիշտ չի կիրառել նյութական օրենքը։
Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով քրեական վարույթի նյութերը, իր համաձայնությունն է հայտնում Պաշտպանի դիտարկմանն առ այն, որ անհասկանալ է տուժող Ա--------------- Ա-----------------------ի կողմից Արտաշես Արշակյանին վնասվածքներ հասցնելու քրեական վարույթն առանձնացնելու և մեկ այլ վարույթով քննելու հանգամանքը, քանի որ նույն վարույթում քննելու պարագայում քրեական վարույթի մասնակիցների յուրաքանչյուրի գործողություններին ճիշտ իրավաբանական որակում տալով՝ Արտաշես Արշակյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածով չէր ամբաստանվի, որից տուժել է արդատության շահը, ինչպես նաև խախտվել է վերջինիս կողմից իր գործողություններին ճիշտ որակում տալու հնարավորությունը:
Անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի հնարավոր կիրառելիության վերաբերյալ Տուժողի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանքի շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի և այլ հանգամանքների հետ կապված բացառիկ հանգամանքների առկայության դեպքում, որոնք այն աստիճան են նվազեցրել անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը, որ դատարանի համոզմամբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն չափը կամ ժամկետը խիստ է տվյալ անձի համար, ինչպես նաև խմբի կողմից կատարված հանցանքի մասնակցի կողմից այդ խմբի կատարած հանցագործությունը բացահայտելուն աջակցելու դեպքում դատարանը կարող է նշանակել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի կամ հոդվածի մասի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից կամ ժամկետից պակաս չափ կամ ժամկետ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ, քան նախատեսված է այդ հոդվածով կամ հոդվածի մասով: Բացառիկ կարող են ճանաչվել ինչպես առանձին մեղմացնող հանգամանքները, այնպես էլ այդ հանգամանքների համակցությունը: (...)»։
Պատժի նշանակման հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմերը (2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրք) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում:
Նշված որոշումներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով այն մասին, որ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Արմեն Սուրիկի Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) դատարանի կողմից արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի բացահայտումը սերտորեն կապված է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների հետ՝ թե՛ արդարացի պատիժ նշանակելու և թե՛ պատժի անհատականացման համատեքստում: Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (տե՛ս mutatis mutandis Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-17-րդ կետերը): Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա:(…)»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է ձևավորել նաև այն մասին, որ «(…)Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (...) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները` վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։(…) (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը)»:
Վերոգրյալ իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Ա․Արշակյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, պատժի նպատակների իրացման հնարավորությունը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ա․Արշակյանի նկատմամբ պետք է նշանակել պատիժ ազատազրկման ձևով 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով։
Վերաքննիչ դատարանը ընդգծում է մեղադրյալի կողմից կատարված հանցավոր արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող մի շարք գործոններ, մասնավորապես․
ա) խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը, մասնավորապես այն, որ Ա․Արշակյանի արարքը ոտնձգել է այնպիսի հասարակական հարաբերության դեմ, որի խախտումը բացասաբար է անդրադարձել տուժողի առողջական վիճակի վրա՝ նրա առողջությանը պատճառելով միջն ծանրության վնաս,
բ) հանցագործության գործիքն ու եղանակը, մասնավորապես այն, որ Ա․Արշակյանը վիճաբանության ընթացքում տուժողի առողջությանը մարմնական վնասվածք պատճառելու դիտավորությամբ դանակով ոտնձգել է տուժողի նկատմամբ,
գ) նախկինում դատապարտված լինելն ու սույն գործով մեղսագրված արարքը դատվածություն ունենալու պայմաններում կատարելը։
Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ՝ վերոնշյալ հանգամանքները էականորեն բարձրացնում են ինչպես հանցավորի, այնպես էլ կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Ուստի, նման պայմաններում, Տուժողի փաստարկները ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի կիրառման առումով ինքնին չեն կարող բավարար լինել՝ մեղադրյալ Ա․Արշակյանի նկատմամբ առավել մեղմ պատիժ նշանակելու համար։
Վերոշարադրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ խնդրո առարկա իրավիճակում մեղադրյալի նկատմամբ սույն որոշամբ նշանակված 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը բավարար է պատժի նպատակների իրացմանը հասնելու համար։
Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով նաև մեղադրյալ Ա․Արշակյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվելիք պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցին, գտնում է, որ մեղադրյալը պետք է կրի ազատազրկման ձևով նշանակվելիք պատիժը, քանի որ միայն այդ եղանակով է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացմանը՝ սոցիալական արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը:
Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի կողմից կատարած արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով հաստատված համարելով, թույլ է տվել դատական սխալ՝ ճիշտ չի կիրառել նյութական օրենքը՝ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի արարքին տալով խիստ իրավական գնահատական, հետևաբար, մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանի և տուժող Ա----------------- Ա------------------------ի վերաքննիչ բողոքները պետք է բավարարել մասնակիորեն, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 30-ի դատավճիռը արարքի որակման մասով մասնակիորեն բեկանել և փոփոխել, մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված արարքում և պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասով սահմանված կարգով պետք է վերացնել Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ թիվ ԵԴ1/2088/01/23 քրեական գործով 1 (մեկ) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 78-րդ հոդվածով սահմանված կարգով՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ2/2088/01/23 քրեական գործով 2024 թվականի մարտի 07-ի դատավճռով նշանակված 1 (մեկ) ամիս կարճաժամկետ ազատազրկումը համապատասխանեցնել 1 (մեկ) ամիս ժամկետով ազատազրկման։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով՝ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նշանակված 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին պետք է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 07-ի թիվ ԵԴ1/2088/01/23 դատավճռով նշանակված 1 (մեկ) ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը և Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 7 (յոթ) ամիս ժամկետով։ Պատժի կրման սկիզբը պետք է հաշվել 2024 թվականի օգոստոսի 07-ից։ Դատավճիռը մնացած մասով պետք է թողնել անփոփոխ։
Ելնելով վերոշարադրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության 367-րդ, 369-371-րդ և 379-380-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Տուժող Ա.Ա-------------------------ի և պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքները բավարարել մասնակիորեն։
Մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/3445/01/24 քրեական գործով 2025 թվականի հոկտեմբերի 30-ի դատավճիռը արարքի որակման մասով մասնակիորեն բեկանել և փոփոխել՝
Մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված արարքում և պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասով սահմանված կարգով՝ վերացնել Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ թիվ ԵԴ1/2088/01/23 քրեական գործով 1 (մեկ) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 78-րդ հոդվածով սահմանված կարգով՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ2/2088/01/23 քրեական գործով 2024 թվականի մարտի 07-ի դատավճռով նշանակված 1 (մեկ) ամիս կարճաժամկետ ազատազրկումը համապատասխանեցնել 1 (մեկ) ամիս ժամկետով ազատազրկման։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով՝ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նշանակված 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 07-ի թիվ ԵԴ1/2088/01/23 դատավճռով նշանակված 1 (մեկ) ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը և Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 7 (յոթ) ամիս ժամկետով։
Պատժի կրման սկիզբը հաշվել 2024 թվականի օգոստոսի 07-ից։
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Մ.ԿԻՐԱԿՈՍՅԱՆ
Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ՝
Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝
նախագահող դատավոր՝ Լ.Ալավերդյան
դատավորներ՝ Մ.Կիրակոսյան
Ս.Համբարձումյան
քարտուղարությամբ՝ Հ.Հակոբյանի
Ս.Եղիազարյանի
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող՝ Ա.Մանուկյանի
մեղադրյալ՝ Ա.Արշակյանի
պաշտպան՝ Գ.Հովհաննիսյանի
տուժող՝ Ա.Ա----------------ի
տուժողի ներկայացուցիչներ՝ Խ.Ղանդիլյանի
Վ.Զաքարյանի
2026 թվականի մայիսի 21-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանի և տուժող Ա---------- Վ----------------ի Ա-----------------ի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Ռ.Սմբատյան) 2025 թվականի հոկտեմբերի 30-ի դատավճիռը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Վարույթի ընթացքը.
2024 թվականի օգոստոսի 07-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Մալաթիայի բաժնի ՔՀԲ օ/լ Ս.Սարգսյանի կողմից կազմվել է Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածով ձերբակալելու մասին արձանագրությունը։
2024 թվականի օգոստոսի 07-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ս.Սահակյանի կողմից կազմվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով թիվ 16189324 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը։
2024 թվականի օգոստոսի 07-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա․Գրիգորյանի կողմից որոշում է կայացվել Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածով ձերբակալելու մասին:
2024 թվականի օգոստոսի 07-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Բաղդասարյանի կողմից որոշում է կայացվել Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2024 թվականի օգոստոսի 07-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա․Գրիգորյանի կողմից որոշում է կայացվել Ա---------- Վ----------------ի Ա---------------------ին տուժող ճանաչելու մասին:
2024 թվականի օգոստոսի 08-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից որոշում է կայացվել Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը կիրառելու մասին, որը նույն դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 03-ի որոշմամբ երկարաձգվել է 2 ամիս ժամկետով:
2024 թվականի նոյեմբերի 12-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Ա․Մանուկյանի կողմից որոշում է կայացվել Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նոր քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա․Գրիգորյանի կողմից կազմվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով թիվ 16836524 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը։
2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա․Գրիգորյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 16189324 և թիվ 16836524 քրեական վարույթները միացնելու և նախաքննությունը թիվ 16189324 քրեական վարույթով շարունակելու մասին։
2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին որոշում է կայացվել թիվ 16189324 քրեական վարույթից Արտաշես Արշակյանին մարմնական վնասվածքներ հասցնելու վերաբերյալ մասն անջատելու և անջատված մասը թիվ 16836624 վարույթով շարունակելու մասին։
2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա․Գրիգորյանի կողմից կազմվել է թիվ 16189324 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը:
2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Ա.Մանուկյանի կողմից որոշում է կայացվել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու և վարույթի նյութերը դատարան հանձնելու մասին:
2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին քրեական վարույթը ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)։
2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին Առաջին ատյանի դատարանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/3445/01/24 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 05-ին, 2025 թվականի մարտի 05-ին, 2025 թվականի հունիսի 05-ին և 2025 թվականի օգոստոսի 18-ին Առաջին ատյանի դատարանի կողմից որոշումներ են կայացվել Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը յուրաքանչյուր անգամ 3 ամիս ժամկետով երկարաձգելու մասին:
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 30-ի դատավճռով վճռվել է՝ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով և պատիժ նշանակել ազատազրկում 14 /տասնչորս/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասով սահմանված կարգով վերացնել Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ թիվ ԵԴ1/2088/01/23 քրեական գործով 1/մեկ/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 07-ի որոշումը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նշանակված՝ 14 /տասնչորս/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 07-ի թիվ թիվ ԵԴ1/2088/01/23 դատավճռով 1/մեկ/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը և Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 14 /տասնչորս/ տարի 1 /մեկ/ ամիս ժամկետով։
Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը թողնել անփոփոխ:
Պատժի սկիզբը հաշվել 2024 թվականի օգոստոսի 07-ից:
Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանից բռնագանձել 111.953 ՀՀ դրամի չափով դատական ծախս:
Վարույթում առկա իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը լուծել ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով և սույն դատավճռի պատճառաբանական մասով սահմանված կարգի: (…)»։
2026 թվականի հունվարի 22-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ տուժող Ա--------- Վ------------ի Ա--------------ի վերաքննիչ բողոքը:
2026 թվականի փետրվարի 02-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքը:
Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով, Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2026 թվականի փետրվարի 06-ին, նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2026 թվականի փետրվարի 09-ին:
Վերաքննիչ դատարանի 2026 թվականի փետրվարի 10-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ և նշանակվել Վերաքննիչ քրեական դատարանի դատական նիստում քննության։
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված հանցակազմով այն արարքի համար, որ նա (...) 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին՝ ժամը 10:00-ի սահմաններում, գտնվելով Երևան քաղաքի --------------------- շենքի ---------------- բնակարանում, կենցաղային հարցերի շուրջ վիճաբանության և կռվի մեջ է մտել նույն պահին բնակարան եկած, իր և ընտանիքի հետ համատեղ նույն հասցեում բնակվող, իր համար մերձավոր ազգական համարվող եղբոր` Ա------------- Վ----------------ի Ա-----------------ի հետ, որի ընթացքում, գտնվելով բնակարանի խոհանոցում, Ա--------------- Ա--------------------ի կողմից իր և ընտանիքի անդամների հասցեին հայհոյանքներ հնչեցնելուց և աշխատանքային գործիքով իրեն հարվածելուց հետո, Ա----------------- Վ--------------------ի Ա---------------------ին ապօրինաբար կյանքից զրկելու դիտավորությամբ խոհանոցային կահույքի դարակից վերցրել է խոհանոցային դանակն ու հարվածներ հասցրել Ա------------ Ա-----------------ի մարմնի կենսական կարևոր նշանակություն ունեցող հատվածներին՝ վերջինիս առողջությանը պատճառելով ձախ քունքային, ձախ քունքահետին-գագաթային շրջանների ծակած-կտրած վերքերի՝ հետին գագաթային շրջանում ոսկրի կորտիկալ շերտի վնասումով, կրծոսկրի շրջանի կտրած վերքի ձևով միջին ծանրության մարմնական վնասվածքներ, սակայն չի կարողացել ավարտին հասցնել դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներով, հաշվի առնելով, որ Ա---------------- Ա---------------ը ստացած մարմնական վնասվածքներից չի մահացել։ (...)»։
Առաջին ատյանի դատարանը դատավճռի՝ «Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները» բաժնում արձանագրել է հետևյալը.
«Տուժող Ա------------ Ա-------------------ը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը հանդիսանում է իր հարազատ եղբայրը, դեմքից անցել է շատ ժամանակ մանրամասները չի հիշում, ինքը իր եղբոր հետ հաշտ է՝ «շիրաբարիշ» է: Դեպքի օրը ինքը ցանկացել է ապակին հանել, սակայն դա փշրվել է։ Իր արհեստանոցում եղած գործիքը միացրել է որպեսզի գործ անի, սակայն դրա արդյունքում ինքը հոսանքահարվել է և կպել իր եղբորը: Իր եղբայրը իրեն չի հարվածել, նույնիսկ երբ հոսանքը իրեն խփել է, իր եղբայրը փորձել է օգնություն ցույց տալ: Երբ հոսանքը իրեն խփել է, այդ ժամանակ իր եղբայրը և ընտանիքի մյուս անդամները գտնվել են խոհանոցում, առավոտյան ժամը 8-ի կողմերն է եղել: Ինքը չիգիտի դանակը այդ ժամանակ ինչու էր իր եղբոր ձեռքին, սակայն երբ հոսանքը իրեն խփել է ինքը ընկել է եղբոր վրա: Իր եղբայրը որևէ դիտավորություն չի ունեցել իրեն հարվածելու: Դրանից հետո իր եղբայրը ներողություն է խնդրել, զանգել շտապ օգնույթյուն, նրան թվացել էր, թե նա է հարվածել: Նշեց նաև, որ մի քանի օր առաջ էլ է հոսանքը խփել, ինքը ընկել է և գլուխը խփել պատին, սակայն բժշկական օգնության չի դիմել: Այդ օրը ինքը մեկ հարված է ստացել, մյուս հարվածները դրանից միքանի օր առաջ է եղել: Ինքը և իր եղբայրը շատ լավ հաաբերություններ ունեն, իրենց մեջ որևէ խնդիր չկա: Իրենք Դդմաշենում ունեն հողատարածք, սակայն դա պատկանում է իր եղբորը, ինքը դրա հետ կապ չունի, դեպքի օրը այդ հողատարածքի վերաբերյալ որևէ խոսակցոթյուն չեն ունեցել: Դեպքի օրը իր եղբայրը իրեն չի հայհոյել, որևէ նման խոսակցոթյուն չի ունեցել: Գլխի հատվածում է մեկ հատ հարված եղել, ինքը չգիտի քունքը որն է: Ինքը բանակում ծառայելու ժամանակ հոգեբուժական հիվանդանոցում է պարկել, դրանից հետո էլ է խնդիրներ առաջացել: Ինքը ունի հիշողության խնդիր, սակայն պնդում է, որ հիշում է դեպքը և ասել է ճշմարտությունը: Նախաքննական ցուցմուքը ինքը կարդացել է, որը չի համապատասխանում իրականությանը:
Դատարանը բավարարելով հանրային մեղադրողի միջնորդությունը, որոշում կայացրեց թույլատրել հրապարակել տուժող Ա-------------- Ա--------------------ի նախաքննական ցուցմունքը:
2024 թվականի օգոստոսի 12-ին Ա--------------- Ա------------------ը որպես տուժող ի թիվս այլնի ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2024 թվականի օգոստոսի 6-ին ինքն ու Արտաշեսը մի փոքր խոսակցություն են ունեցել կապված Դդմաշեն գյուղի տան հետ, մասնավորապես՝ այնտեղ առկա կարտոֆիլի հորը փլվել էր, ու անհրաժեշտություն կար այն նորոգելու, սակայն Արտաշեսն ասել է, որ ի վիճակի չէ ու այդպես խոսակցություն է եղել, նրան ասել է, որ ինչքան թողեն այդքան կմնա ու մի փոքր զայրացած տանից դուրս է եկել ու այնպես է ստացվել, որ գիշերել է ավտոտնակում։ Արդեն հաջորդ օրը, օգոստոսի 7-ի առավոտյան, երբ բարձրացել է բնակարան, նկատել է, որ Արտաշեսի ննջասենյակի ապակին գտնվում է ճաքած վիճակում, գործիքները վերցրել է, որպիսի այն հանի իր տեղից ու փոխարինի, այդ ընթացքում ապակին ամբողջությամբ ճաքել է ու այդ իսկ պատճառով մուրճով փորձել է հարվածել, որպիսի մանր կտորներով դուրս բերի շրջանակից, ու այդ պահին ապակին ամբողջությամբ կոտրվել է: Դրանից հետո Արտաշեսը իրեն հայհոյել է, ասելով յոբ տվացու մած. ու ինքն էլ նրան նույն հայհոյանքը տալով գնացել է դեպի խոհանոց, գործիքները իրենց տեղում դնելու նպատակով, այդ ընթացքոմ Արտաշեսը մտել է խոհանոց, ասել, որ տանը կին ու երեխա կա ինչու է հայհոյում, ինքն այդ պահին կռացած գործիքներն է տեղավորել, միաժամանակ ձախ կողմից՝ Երեսի հատվածում, ինչ որ բան է զգացել ծակոց կարծես ու գլխով դեպի պատը հենվել, այդ ժամանակ նկատել է, որ արնահոսում է, ու եղբայրը՝ Արտաշեսը միանգամից ասել է, կներս էս ինչ արեցի ու փաթաթվել իրեն, ասել է սպասի շտապ օգնություն զանգեմ, ոստիկանություն զանգեմ, սկզբում չի հասկացել թե ինչ է կատարվում, հետո հասկացել է, որ եղբայրը առանց հասկանալու խոհանոցից դանակ է վերցրել ու իրեն վնասվածքներ հասցրել, իր կարծիքով դա միտումնավոր չի արել, չի հասկացել թե ինչ է անում։ Մի խոսքով կատարվածից հետո Արտաշեսը ահանզագել է շտապ օգնություն այնուհետև ասել, որ ոստիկաններին էլ է զանգել, բժիշկներն եկել են ու իրեն տեղափոխել Աստղիկ բուժկնետրոն։ Իր և եղբոր փոխհարաբերությունները մշտապես գտնվել է լավ վիճակում, նրան թե նախորդող թե դեպքի օրը որևէ հարված չի հասցրել, չգիտի որտեղ և ինչ հանգամանքենրում է վնասվածքները ստացել, կնոջ վերաբերյալ ոչինչ չի ասել, որևէ ավելորդ բան չի եղել, ոչ կլյոչով ոչ էլ մուրճով նրան չի հարվածել, ապակին միտումնավոր չի կոտրել, իսկ ինչ վերաբերվում է մեր Դդմաշեն գյուղի տանը, ապա որևէ կիսելու բան չունեն:
Ցուցմունքը հրապարակվելուց հետո պատասխանելով դատավարության մասնակիցների հարցերին նշեց, որ նման բան չի եղել, ապակու ճաքը շուտ է եղել: Դդմաշենում գտնվող հողատարածքի վերաբերյալ իրենք խոսակցություն չեն ունեցել, ինքը երեխաներ չունի այդ հողը իրեն պետք չէ, ինքը որ կարողանա նույնիսկ դրա վրա կավելացնի, որևէ հայհոյանքներ այդ օրը չեն եղել: Նախաքննական ցուցմունքը չի համապատասխանում իրականությանը, ճիշտը ներկայումս ինքը հայտնել է Դատարանում:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 135-140, դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Հ--------- Օ--------------ը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ դեպքի օրը գտնվել է աշխատանքի վայրում՝ Մալաթիայի ոստիկանությունում, ահազանգ է ստացել Արտաշես Արշակյանից, ով հայտնել է, որ իր եղբորը դանակով հարվածել է: Այդ մասին ինքը զեկուցել է իր վերադասներին, որից հետո մեկնել է դեպքի վայր: Դեպքի վայրում պարզել է, որ Արտաշես Արշակյանի հայտնածը համապատասխանում էր իրականությանը, Ա------------- Ա---------------ը գտնվում էր տան խոհանոցում՝ կքանստած վիճակում, իսկ Արտաշես Արշակյանը հայտնել է, որ ինքն է դանակով հարվածել եղբորը: Մարմնական վնասվածքներ նկատել է գլխի հատվածում, վերքը արնահոսում էր: Շտապ օգնություն են կանչել, որը Ա-------------- Ա------------------ին տեղափոխել է հիվանդանոց, սակայն չգիտի թե որ հիվանդանոց են տեղափոխել: Ինչքանով որ հիշում է, վիճաբանությունը ծագել էր կենցաղային հարցի շուրջ՝ ապակին ճաքելու վերաբերյալ, իր հիշելով այդ մասին իրեն հայտնել է Արտաշեսի կինը: Այդ ժամանակ տուժողը որևէ բան չի ասել իր կարծիքով իվիճակի չէր նաև բան ասելու, Արտաշեսն էր պարբերաբար հայտնում, որ հենց ինքն է դանակով հարվածել: Նշեց, որ Արտաշեսը բջջային հեռախոսից զանգահարել է իր անձնական հեռախոսահմարին, հայտնեց նաև, որ Արտաշեսը հոգեկան խնդիրներ ունի և քանի որ ինքն է սպասարկում այդ տարածքը պրոֆիլակտիկ հսկողություն իրականացնելու նկատակով իր անձնական համարը ունեցել է Արտաշեսը: Նախկինում նման դեպքեր չեն արձանագրվել:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Ա----------- Ղ----------------ը հիմնական դատալսումների ընթացքում հայտնեց, որ հանդիսանում է մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի կինը և օգտվելով իր իրավունքից հրաժարվեց ցուցմունք տալ:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Վ---------------- Ա------------------ը հիմնական դատալսումների ընթացքում հայտնեց, որ հանդիսանում է մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի դուստրը և օգտվելով իր իրավունքից հրաժարվեց ցուցմունք տալ:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Է---------- Ա------------------ը հիմնական դատալսումների ընթացքում հայտնեց, որ հանդիսանում է մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի դուստրը և օգտվելով իր իրավունքից հրաժարվեց ցուցմունք տալ:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Բ--------------- Ա---------------ը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ դեպքի մասին հաջորդ օրն է իմացել, Ա----------------ը և Արտաշը իր լավ հարևաններն են, ցավում է, որ նման դեպք է տեղի ունեցել: Դեպքի մասին իմացել է, որ Ա---------------ը վնասվածքներ է ստացել և տեղափոխվել հիվանդանոց, այդ մասին իմացել է հարևաններից: Հիվանդանոցում տեսել է Ա----------------ին, ով իրեն ասել է, որ պատահական հարված է եղել, ինքը առողջություն է մաղթել: Ինքը ձայներ է լսել և տեսել է, որ բաց է Արտաշեսենց տան դուռը։ Իրեն հրավիրել են սուրճ խմելու: Այս պահի դրությամբ չի հիշում եղբայրները ինչ թեմայի շուրջ էին խոսում: Իր հիշելով իրենց Սևանում գտնվող տան թեմայով էին խոսում: Ինքը չգիտի արդյոք նրանք ալկոհոլի ազդեցության տակ էին, թե՝ ոչ: Ինքը և Ա---------------ը դուրս են եկել իրենց տանից, ինքը գնացել է տուն, իսկ Ա-----------------ը իր գործերով:
Դատարանը բավարարելով հանրային մեղադրողի միջնորդությունը որոշում կայացրեց թույլատրել հրապարակել վկա Բ------------------- Ա--------------------ի նախաքննական ցուցմունքը:
2024 թվականի օգոստոսի 19-ին վկա Բ------------------ Ա-------------------ը որպես վկա ցուցմունք է տվել այն մասին որ 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին, առավոտյան ժամը 9-ին տանից դուրս է եկել և վերադրաձել է արդեն հաջորդը օրը ժամը 01:30-ին ու գալուց հետո է տեղեկացել, որ Արտաշեսը Ա---------------ին դանակով հարվածել է, ոստիկանություն և շտապ օգնություն է եկել։ Այսինքն այդ օրվա մասին որևէ տեղեկություն չունի, ինչ էլ գիտի իմացել է հարևանների հետ խոսակցության արդյունքում: Դրա նախորդ օրը՝ օգոստոսի 6-ի երեկոյան, երբ գտնվել է տանը, Ա---------------ի և Արտաշեսի վիճաբանության ձայները լսելով տանից դուրս է եկել, և քանի որ դուռը բաց էր միանգամից ներս է մտել որպիսի հանդարտեցնի, խոսում էին իրենց Սևանում գտնվող տան մասին, մեկն ասում էր իմն է, մյուսն ասում էր իրենն, դա է հիշում, այդ պահին որևէ ծեծկոտուք չի տեսել, միայն նրանց վիճաբանությունն է եղել, նրանցից ոչ մեկի վրա վնասվածք չի տեսել, չի կարող ասել, եղել են թե ոչ: Այսպես բնակարան մտնելուց հետո նրանց հանդարտեցրել է, ասելով որ եղբայրներ են ու չարժի նման կերպ հարցերը լուծել, 2-ն էլ գտնվելն են ալկոհոլի ազդեցություն տակ ու Ա----------------ին համոզել է, որ իջնի բակ ծխելու ու վերջինս իրեն լսելով բնակարնից դուրս է եկել ու ինքն էլ վերադարձել է իր բնակարան: Նրանց բնակարանում գտնվելը տևել է երևի թե 2-3 րոպե: Այդ պահին միայն ինքն է եղել ներսում, հարևաններից եթե չի սխալվում շքամուտքում էին, բայց թե ովքեր էին հստակ չի հիշում։ Եղբայրները իրար հետ ինչ հաճախականությամբ են վիճում չի կարող ասել, քանի որ տանը շատ քիչ է լինում ու դրանով պայմանավորված չի կարող ասել:
Ցուցմունքը հրապարակվելուց հետո, պատասխանելով դատավարության մասնակիցների հարցերին նշեց, որ ինքը դեպքի մասին իմացել է հարևաններից, շատ տարբեր խոսակցություններ է լսել: Ինչ վերաբերում է ալկոհոլ օգտագործած լինելուն, հիշում է, որ սեղանին որոշ բաներ կար դրած, հնարավոր է խմիչք էլ է դրված եղել, սակայն ինքը չէր կարող ստուգել խմած էին, թե՝ ոչ: Երբ ինքը մտել է խոսակցություն էր գնում, ինքը ասել է, որ երկու եղբայր եք հետո կխոսեք, սուրճ է խմել նրանց տանը, որից հետո Ա-------------ի հետ տանից դուրս են եկել ծխելու, ինքը գնացել է տուն, իսկ Ա--------------ը՝ իր աշխատանքին: Դեպքի հաջորդ օր տեսել է Ա--------------ին հիվանդանոցում՝ գլոխը կապած, հարցրել է, թե ինչ է պատահել, Ա-----------------ը հայտնել է, որ գործ անելուց է եղել: Ա---------------ը և Արտաշեսը չեն վիճաբանել, այլ պարզաբես խոսում էին իրենց տան վերաբերյալ, առաջին անգամ ինքը էր տենց խոսակցություն լսել:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 181-184, դատական նիստի արձանագրությունը/
Փորձագետի թիվ 2143 եզրակացության համաձայն, Ա--------------- Ա----------------ի մարմնական վնասվածքներն ըստ ներկայացված բժշկական փաստաթղթերի տվյալների՝ ձախ քունքային, ձախ քունքահետին գագաթային շրջանների ծակած-կտրած վերքերի՝ հետին գագաթային շրջանում ոսկրի կորտիկալ շերտի վնասումով, կրծոսկրի շրջանի կտրած վերքի ձևով պատճառվել են սուր, ծակող-կտրող գործիքով կամ առարկայով, հնարավոր է նշված ժամկետին, որոնք առողջությանը պատճառել են միջին ծանրության վնաս առողջության տևական քայքայումով:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 210-211, դատական նիստի արձանագրությունը/
Փորձագետի թիվ 78 եզրակացության համաձայն, Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանը տառապել և տառապում է անձի օրգանական խանգարում։ Էպիլեպսիա` անձի բնութագրական փոփոխություններով, որը չի ուղեկցվում ակտիվ հոգեախտաբանական ախտանիշներով, զառանցական մտքերով, ընկալման խանգարումներով, որ ինչպես իրավախախտումը կատարելիս, այնպես էլ ներկայումս լիովին զրկեր և զրկի նրան գիտակցել իր գործողությունների բնույթը, նշանակությունը, վտանգավորությունը, հաշիվ տալ իրեն կատարած արարքների համար և ղեկավարել դրանք, սակայն սահմանափակում է այն: Իրավախախտումը կատարելիս փորձաքննովող չի գտնվել նաև հոգեկան գործունեության որևէ ժամանակավոր հիվանդագին խանգարված վիճակում, որը կարող էր զրկել նրան գիտակցել իր գործողությունների վտանգավորությունը և ղեկավարել դրանք, իրավախախտմանը նախորդող ժամանակահտավծում՝ նախորդ օրը, փորձաքննվողը գտնվել է ալկոհոլ գործածած վիճակում։ Ուստի իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին հարկ է ճանաչել սահմանափակ-մեղսունակ:
/տե՛ս 2-րդ հատոր գ.թ. 93-98, դատական նիստի արձանագրությունը/
Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին որոշմամբ, Աստղիկ բուժկենտրոնից առգրավված քրեական վարույթով տուժող Ա------------- Վ-----------------ի Ա------------------ի` 07.08.2024 թ.-ի դեպքի ժամանակ հագին եղած հագուստները` մասնավորապես սև երանգի գծավոր կիսաթե շապիկը, որի թե դիմային, թե` հետին մակերեսներին առկա էին արնանման հերթեր, մուգ կապույտ երանգի սպորտային տաբատը՝ արնանման հետքերով և մեկ հետ` կտորից հողաթափը, որի վրա նույնպես առկա էին արնանման հետքեր, ճանաչվել են իրեղեն ապացույց:
/տե՛ս 2-րդ հատոր գ.թ. 8-9, դատական նիստի արձանագրությունը/
Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին որոշմամբ, Երևան քաղաքի ---------------------------- շենքի --------------------- բնակարանում կատարված դեպքի վայրի զննությամբ՝ բնակարանի ննջասենյակի ձախակողմյան պատի դիմաց՝ գետնից հայտնաբերված և վերցված 32 սմ ընդհանուր երակարությամբ, 19 սմ շեղքի երկարությամբ խոհանոցային դանակը, բնակարանի տարբեր հատվածներից՝ մասնավորապես միջանցքի հատակից, հյուրասենյակում առկա սեղանի վրայից, խոհանոցում առկա լվացարանից և խոհանոցի վերջնամասում առկա փակ պատշագմբի հատակից, հայտնաբերված և վերցված թվով 4 արնանման հետքերը, ճանաչվել են իրեղեն ապացույց:
/տե՛ս 2-րդ հատոր գ.թ. 19-20, դատական նիստի արձանագրությունը/
Դեպքի վայրի զննության արձանագրության համաձայն, ձերբակալված Արտաշես Արշակյանի և Ա------------- Ղ--------------------ի մասնակցությամբ կատարվել է դեպքի վայրի զննություն Երևան քաղաքի -------------------------------- շենքի ------------ բնակարան հասցեում, որի ընթացքում` բնակարանի տարբեր հատվածներում` հայտագրվել են արնանման հետքեր, բնակարանից վերցվել է հանցագրծության գործիք դանակը, որն ըստ մասնակից Արտաշես Արշակյանի հանդիսանում է այն խոհանոցային դանակը, որով 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին կենցաղային հարցերի շուրջ ծագած վիճաբանության ժամանակ հարվածել է եղբորը՝ Ա---------------- Ա--------------------ին, բացի այդ դեպքի վայրի զննությամբ վերցվել են մուրճն ու «կլյուչը», որով Ա------------- Ա-------------------------ը կոտրել է բնկարանի ննջասենյակի պատուհանի ապակին, բացի այդ հարվածել է Արտաշես Արշակյանին:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 19-23, դատական նիստի արձանագրությունը/
«Աստղիկ» բուժկենտրոնից առգրավում՝ կատարելու մասին արձանգրության համաձայն, առգրավվել են Ա---------------- Վ--------------------ի Ա-----------------------ի 07.08.2024 թվականին հագին եղած հագուստները` մասնավորապես սև երանգի գծավոր կիսաթև շապիկը, որի թե դիմային թե հետին մակերեսներին առկա էին արնանման հետքեր, մուգ կապույտ երանգի սպորտային տաբատը՝ արնանման հետքերով և մեկ հատ կտորից հողաթափը, որի վրա նույնպես առկա էին արնանման հետքեր:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 31-33, դատական նիստի արձանագրությունը/
«Աստղիկ» բուժկենտրոնի կրիմինալ դեպքերի մատյանի զննության արձանգրության համաձայն 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին նշված բուժկենտրոն շ/օ 74-րդ խումբը Երևան քաղաքի -------------------------------շենքի ---------------- բնակարանից տեղափոխել է Ա---------------- Վ-----------------ի Ա----------------------ին՝ ծնված 07.03.1966 թ. ախտորոշումը՝ դեմքի և գլխի շրջանի կտրած-ծական վերքեր, որոնք ըստ շ/օ բժշկի հայտարարության ստացել է միևնույն հասցեում` դանակահարության հետևանքով։
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 28, դատական նիստի արձանագրությունը/
Արգրավում կատարելու մասինարձանագրության համաձայն, Աստղիկ բուժկենտրոնից առգրավվել են Ա--------------- Վ-------------------ի Ա--------------------ի վերաբերյալ կազմված բժշկական փասատթղթերը:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 129-131, դատական նիստի արձանագրությունը/
Զննություն կատարելու մասին արձանգրության համաձայն, զննության է ենթարկվել «Շտապօգնություն» ՓԲԸ-ից ստացված 07.08.2024 թվականի՝ ժամը 10:25-ին, ------------------------------- բջջային հեռախոս համարից 1-03 օպերատիվ ծառայությունում գրանցված կանչի ձայնագրությունը պարունակող լազերային սկավառակը, որի արդյունքում պարզվել է, որ Արտաշես Արշակյանը ահազանգելով շտապ օգնություն, հայտնում է, որ դանակով մարդու է հարվածել, կարող է մահանալ։
Դատական նիստի ընթացքում հետազոտվել է հեռախոսազանգի ձայնագրությունը:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 173-174, դատական նիստի արձանագրությունը/
Զննություն կատարելու մասին արձանգրության համաձայն, զննության են ենթարկվել «Վիվա Արմենիա» ՓԲԸ-ից ստացված Ա--------------- Ա-------------------ի կողմից շահագործվող -------------------------բջջային հեռախոսահամարի և Տելեկոմ Արմենիա ՓԲԸ-ից ստացված Արտաշես Արշակյանի կողմից շահագործվող ----------------------- բջջային հեռախոսահամարի, քննության հետաքրքրող ժամանակահատվածի հեռախոսազանգերի, տեղակայման հասցեների վերաբերյալ տեղեկատվություն պարունակող լազերային սկավառակները, որի արդյունքում պարզվել է, որ 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին 2 հեռախոսհամարներից էլ կատարվել են ելքային զանգեր 1-03` շտապ օգնության հեռախոսհամարին, բացի այդ սպասրկվել են միևնույն տարածքում գտնվող ալեհավաք կայանների կողմից։
/տե՛ս 2-րդ հատոր գ.թ. 74-76, դատական նիստի արձանագրությունը/
Զննություն կատարելու մասին արաձանգրության համաձայն, զննության է ենթարկվել «Աստղիկ» բուժկենտրոնից առգրավված Ա--------------- Վ-------------------ի Ա------------------ի 07.08.2024 թվականին հագին եղած հագուստները՝ մասնավորապես սև նրանգի գծավոր կիսաթև շապիկը, որի թե դիմային թե հետին մակերեսներին առկա էին արնանման հետքեր, մուգ կապույտ երանգի սպորտային տաբատը՝ արնանման հետքերով և մեկ հետ կտորից հողաթափը, որի վրա նույնպես առկա էին արնանման հետքեր:
/տե՛ս 2-րդ հատոր գ.թ. 5-7, դատական նիստի արձանագրությունը/
Արտավարութային փաստաթուղթը որպես ապացույց ճանաչված՝ «Շտապօգնություն» ՓԲԸ-ից ստացված, «Վիվա Արմենիա» ՓԲԸ-ից և «Տելեկոմ Արմենի» ՓԲԸ-ից ստացված լազերային սկավառակներով:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 175, 2-րդ հատոր գ.թ. 77, դատական նիստի արձանագրությունը/
Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին ձերբակալելու և անձնական խուզարկության ենթարկելու վերբերյալ կազված արձանգրություններ։
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 7-8, դատական նիստի արձանագրությունը/
Մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ խոհանոցում՝ դանակը ձեռքը, դուդուկի «ղամիշ» էր մշակում, և այդ ժամանակ, երբ պատուհանը կոտրվել էր, եղբորը հարցրել է, թե ինչ է պատահել։ Պատուհանը կոտրվել է, եղբայրը ասել է «սուս», քանի որ իր վրա էր ընկել պատուհանի կտորներից։ Այդ ընթացքում, երբ «ղամիշ» էր մշակում, սրիչը միացրած է եղել, եղբայրը մոտեցել է սրիչին և հենց այդ պահին միանգամից Ա-----------------ը ընկել է իր վրա։ Նշեց, որ հետո, երբ եղբորը հարցրել է թե ինչու նման կերպ պահեց իրեն, եղբայրը պատասխանել է, որ երբ նա մոտեցել էր սրիչին՝ հոսանքահարվել է, դիտավորություն չի ունեցել, քանի որ «իրար հետ ինչ-որ բան չունեն կիսելու»: Հայտնեց, որ նա եղբորը հարվածելուց հետո ընկել է գլուխը խփել է խոհանոցի սեղանին և կորցրել է գիտակցությունը: Գիտակցության գալուց հետո, արագ մոտեցել է եղբորը, ներողություն խնդրել կատարվածի համար, ասել է, որ դիտավորություն չի ունեցել հարվածել եղբորը և չգիտի թե ինչպես նման բան կատարվեց, եղբայրը ասել է «գիտեմ, որ դիտավորյալ չես արել»: Այդ պահին վազել է և զանգահարել է Շտապ օգնություն և ոստիկանություն և այդ ամենով նա ցույց է տվել, որ զղջում է կատարվածի համար և չի հասկացել այդ պահին թե ինչ է անում: Հայտնեց, որ երբ ոստիկանները եկել են, նա այդ ժամանակ փորձում էր օգնություն ցուցաբերել եղբորը, դրանից հետո եղբորը տեղափոխել են հիվանդանոց, նա ցանկացել է եղբոր հետ գնալ հիվանդանոց, սակայն ոստիկանները թույլ չեն տվել: Նշեց նաև, որ նա այդ ընթացքում քննիչին հայնտել է, որ հիվանդ է՝ էպիլեպսիայով, չի հերքում կամ հաստատում իր կողմից ցուցմունք տալու կամ չտալու հանգամանքը, քանի որ այդ ժամանակ նա գտնվել է հոգեպես անհավասարակշիռ վիճակում և չի գիտակցել թե ինչ է գրել կամ խոսել: Հայտնեց, որ երբ նրան ոստիկանները իջեցրել են ներքև, ինքը մի քանի անգամ վատացել է և նրան տեղափոխել են հիվանդանոց, որից մի քանի ժամ անց կինը բերել է իր 2-րդ կարգի հաշմանդամության թղթերը և ցույց տվել այնտեղ: Վերականգնվելուց հետո նրան տեղափոխել են «ԿԵՊԵԶԵ», այնուհետև քրեակատարողական հիմնարկ՝ մինչ օրս:
Պաշտպանի այն հարցին, որ եթե նա, ըստ իր խոսքերի, դիտավորություն չի ունեցել իր եղբորը հարվածելու, ապա ինչպես կմեկնաբանի իր հետևյալ արտահայտությունը, երբ նա զանգահահարել Է և ասել բառացի՝ «մարդ եմ խփել, կարողա մեռնի, շուտ եկեք»:
Մեղադրյալը պատասխանեց, որ իր նպատակը մեկ րոպե շուտ եղբոր կյանքը փրկելն էր, այդ իսկ պատճառով նման կերպ է արտահայտվել։ Բացի այդ, նա այդ պահին եղել է «կոմայի» մեջ և չի գիտակցել թե ինչ է խոսում:
Շարունակելով հարցաքննությունը, մեղադրյալը հայտնեց, որ լսելով կոտրված ապակու ձայնը, գնացել է խոհանոց և եղբորը հարցրել, թե ինչ եղավ, այդ ժամանակ եղբայրը պատասխանել է «սուս է» և ապակու կոտրվելու կապակցությամբ ասել է «ես սրա...» հայհոյանք հնչեցրել, այդ ժամանակ նա ասել է կամաց խոսիր Ա-------------ն և երեխաները տանն են, եղբայրն էլ պատասխանել է, որ լրիվ մոռացել էր այդ մասին: Եղբայրը գնացել է սրիչի մոտ, դրանից հետո, ըստ մեղադրյալի խոսքերի, եղբայրը՝ «միանգամից եկավ վրես», որից հետո նա ընկել է, հետո վեր է կացել, տեսել եղբորը վրա արյան հետքեր, տեսնելով այդ ամենը եղբորը ասել է «կներես՝ դիտավորյալ չեմ արել», եղբայրը պատասխանել է «գիտեմ, որ դիտավորյալ չես արել, գիտեմ»: Հայտնեց, որ եթե ցանկություն ունենար դիտավորյալ խփելու՝ կխփեր, բայց իր եղբոր վրա ոչ թե հարվածի հետքեր էր, այլ «ճղվածքի» հետքեր: Այն պահը թե ինչպես է հարվածել եղբորը, ոչինչ չի հիշում։ Քանի որ ոչինչ չի հիշում չի կարող հերքել կամ հաստատել իր ձեռքում դանակի առկայությունը կամ բացակայությունը, միայն հերքում է իր եղբոր հանդեպ ինչ-որ արարք կատարելու դիտավորությունը: Հայտնեց, որ նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքը սխալ է, քանի որ այն ժամանակ չի գիտակցել թե ինչ է խոսում, իսկ ցուցմունք տալու պահին էլ հայտնել է քննիչին, որ էպիլեպսիայով հիվանդ է և իրեն հոգեբան է անհրաժեշտ:
Դատարանի այն հարցին թե ինչ ցուցմունք է տվել նախաքննության ընթացքում արդյոք հիշում է, որ ասում է սխալ է, պատասխանեց, որ «ինչ ասես ասել եմ», բայց հստակ չի հիշում ինչ է ասել, միայն կարող է հստակ ասել, որ իրականությանը չի համապատասխանում այն, որ նա դիտավորությամբ ցանկացել է զրկել եղբորը կյանքից:
Դատարանը բավարարելով հանրային մեղադրողի միջնորդությունը որոշում կայացրեց թույլատրել հրապարակել մեղադրյալի նախաքննական ցուցմունքը:
Նախաքննության ընթացքում մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ծնված օրվանից բնակվում է Երևան քաղաքի --------------------------------- շենքի ------------------- բնակարանում: Նույն հասցեում իր հետ բնակվում են նաև եղբայրը` Ա--------------- Ա---------------------ը, կինը՝ Ա--------------- Կ------------------ը և իր երկու անչափահաս աղջիկները Վ----------------ն և Է-----------------ը։ Եղբոր հետ տևական ժամանակ չի խոսել, քանի որ վերջինս քրոջ՝ Սուսաննային նեղացրել է ու իրենից էլ պահանջել է որ նրա հետ շփում չունենա։ Ու այդ թեմայով նրա հետ վերջնական խոսակցություն է ունեցել սույն թվականի մարտի 7-ին ու այլևս միասին չեն շփվել, նույն հարկի տակ ապրելով: Սույն թվականի օգոստոսի 3-ին կամ 4-ին եղբայրը կնոջն ասել է, որ իր հետ ցանկություն ունի բարիշելու ու այդ ամենը լսելով շատ է ուրախացել, քանի որ վերջի վերջո եղբայրն է ու իրեն դուր չի եկել միմյանցից նեղանալու փաստը։ Այդ օրը միասին նստել ու խմել են: Հայտնել է նաև, որ նախքան բարիշելը Ա------------------ի հեախոսային խոսակցությունն է լսել, երևի թե օգոստոսի 1-ին կամ 2-ին, խոսել է հորեղբորս տղայի Հարութի հետ և նրանց խոսակցությունից հասկացել է, որ Ա-----------------ին սեփականության իրավունքով իրեն պատկանող ---------------------------------------------- տնից, ցանկանում է մաս տալ, ու այդ ամենն իրենն զայրացրել է, քանի որ դրանից բացարձակ տեղյակ չի եղել, սակայն այդ պահին որևէ ուշադրություն չի դարձրել ու չի արձագանքել: 2024 թվականի օգոստոսի 6-ին, իր բնակարան են եկել սոցապ աշխատողներ, քանի որ թե ինքը թե կինը ունեն առողջական խնդիրեն, ու ինքը ստանում է թոշակ 37.500 ՀՀ դրամի չափով, ցանականցել է, որ կնոջն էլ որևէ օգնություն տան, քանի որ դա է իրենց միակ ապրուստի միջոցը: Այդ ժամանակ եղբայրը` Ա-------------------ը տեսնելով աշխատակիցներին, նրանց մոտ ասել է, որ ինքն է պահողը ու ինչու է 35 տարվա մեջ առաջին անգամ դիմում նրանց։ Պատասխանել է, որ անիմաստ բաներ է խոսում։ Իսկ աշխատողների գնալուց հետո, շրջվել ու կնոջն ասել է, որ իրենից բաժանվի նրա համար մի լավ ամուսին կգտնի: Այդ խոսքի վրա սկել է վիճել նրա հետ, ու բանը հասել է կռվին, միմյանց փոխադարձ հարվածներ են հասցրել, Ա---------------ը մասնավորապես հարվածել է իր դեմքի տարբեր հատվածներին, ոտքերին, կրծքավանդակին, ինքն էլ մի քանի հարված է հասցրել նրա ուսերի հատվածներին, անկանոն է խփել։ Դրանից հետ Ա-----------------ը գնացել է տանից և գիշերը չի եկել; Արդեն առավոտյան, երբ ինքը, կինն ու երեխաները գտնվել են ննջասենյակում, Աթրուրը եկել է տուն, մուրճով կոտրել ննջասենյակի պատուհանի ապակին, ու բարձրաձայն ասել, որ ինքը ոնց ասի տենց է լինելու, այնուհետև հայհոհեյել, ասելով` «․․․ Ձեր լավը» դրանից հետո մուրճը դրել է, վերցրել 32 համարի «կլյուչը» ու դրանով հարվածել իր գլխի հետևի հատվածին` ինքը դեռ պառկած է եղել ու կրկին միևնույն հայհոհայնքը տվել; Դրանից հետո դուրս է եկել ննջասնեյակից ու շարունակել հայհոյել, տեղերից վեր է կացել և ննջասենյակից դուրս գալով հարցրել, թե ինչ է խոսում, ինչու է երեխաների ու կնոջ մոտ նման հայհոհայնքներ տալիս, ինչից հետո Ա-----------------ը պատասխանել է, որ լավ է անում ու նույն կլյուչով ևս մեկ անգամ հարվածել է գլխին՝ էլի հետնամասին, այդ ժամանակ գտնվել են խոհանցում, աջ ձեռքը գցել է դեպի ցանցը, որտեղ առկա են եղել դանակներ ու պատառաքաղներ ու այնտեղից վերցնելով խոհանոցային դանակը, մի քանի հարված է կատարել Ա--------------------ի դեմքի գլխի ուղղությամբ, այդ պահին ուղղակի համբերությունը սպառվել էր, քանի որ անչափահաս երեխանների ու կնոջ մոտ անբարոյական արտահայտություններ է արել, հարվածներ է հասցրել իրեն, ու ինքն էլ չի հասկացել թե ինչ է կատարվում, դրանից հետո նկատելով, որ Ա----------------ի վիճակը լավ չի, ինքն անձամբ է զանգահար թե շտապ օգնություն, թե ոստիկանություն և հայտնել կատարվածի մասին: Ա------------------ն իրեն հասցրել է ու անգիտակից ու առանց հասկանալու է արել այդ ամենը:
Մեղադրյալը նախաքննական ցուցմունքը հրապարակելուց հետո հայտնեց, որ նման ցուցմունք է տվել, քանի որ գտնվել է հոգեբանական վատ վիճակում: Հայտնեց, որ ցուցմունքը տվել է առանց հասկանալու, եթե գիտակցեր նման ցուցմունք չէր տա: Նշեց նաև, որ նրան որևէ մեկը չի ուղորդել նման ցուցմունք տալու համար:
Դատարանի հարցին, ի պատասխան հայտնեց, որ եղբոր հետ ունեցել են արտակարգ լավ հարաբերություններ, թեպետ տուն է կարող է և լինեին խռովություններ, իսկ ինչ վերաբերում է Դդմաշենի իրենց տանը, նշեց, որ եղբոր հետ տան հետ կապված վեճ չի ունեցել, այդ տունը եղել է իր տատիկինը և տատիկը կտակել է իրեն՝ եղբայրը մասնաբաժին չունի այդ տանից, չնայած դա չի խանգարում, որ նա /Արտաշես Արշակյան/ տունը համարի իր եղբորինը /Ա------------------ Ա-----------------------/, քանի որ նրանք եղբայրներ են և կիսելու ոչինչ չունեն, ինչ իրենն է, այդ նույնը իր եղբորինն է: Հայտնեց, որ ներկայիս ցուցմունքը հիմք ընդունեն, քանի որ նախաքննական ցուցմունքը տվել է անգիտակցաբար:
/տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 41-43, դատական նիստի արձանագրությունը/»։
Առաջին ատյանի դատարանը դատավճռի՝ «Դատարանի իրավական վերլուծությունները» բաժնում արձանագրել է հետևյալը.
«(...) Վերը շարադրված իրավադրույթների և իրավական վերլուծությունների լույսի ներքո գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված բոլոր ապացույցները, դրանցից յուրաքանչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք բավարար են ապացուցված համարելու Արտաշես Արշակյանին վերագրվող արարքը, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, որի նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետը:
Անդրադառնալ պաշտպանական կողմի և տուժող Ա---------------- Ա----------------------ի այն պնդումներին, որ Արտաշես Արշակյանը դիտավորություն չի ունեցել սպանելու, այլ դեպքը տեղի է ունեցել անզգուշության արդյունքում, ապա Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ թե մեղադրյալի կողմից տված ցուցմունքը, և թե տուժող Ա-------------------- Ա------------------------ի ցուցմքնքները դատարանի համար ոչ հավաստի են և դրանք հիմնավորող որևէ օբյեկտիվ փաստարկ չի ներկայացվել, մինչդեռ Դատարան ներկայացված և հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցների համակցությունը թույլ է տալիս Դատարանին հաստատված համարվի Արտաշես Արշակյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված արաքի կատարումը: Նշվածի համատեքստում հատկանշական է նաև այն, որ հենց մեղադրյալը և տուժողը իրենց նախաքննական ցուցմունքերով ևս հաստատել են իրենց միջև առաջացած վեճը և մեադրյալի կողմից տուժողի գլխի շրջանում վնասվածքներ պատճառելը։ Նշված փաստը հաստատվում է նաև վարույթով ձեռք բերված մի շարք այլ ապացույցներով ևս։
Ինչ վերաբերվում է Արտաշես Արշակյանի դիտավորությանը՝ սպանության փորձ դիտարկելու համատեքստում, ապա Դատարանը նախ և առաջ հարկ է համարում անդրադառալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արձանագրված նախադեպային որոշմանը:
Այսպես. Ա.Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է.
«(...) Օբյեկտիվ կողմից հանցափորձը բնութագրվում է`
1. գործողությամբ (անգործությամբ), որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանքի կատարմանը,
2. հանցագործությունն անձի կամքից անկախ հանգամանքներով ավարտին չհասցնելով։
Հանցափորձն առկա է այն ժամանակ, երբ հանցագործությունը մինչև վերջ չի հասցվում, այլ կերպ` հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի կատարումն սկսվում է, սակայն չի ավարտվում։ Նյութական հանցագործության դեպքում չի առաջանում օրենքով նախատեսված հետևանքը կամ հետևանքն առաջանում է, սակայն ոչ հանցավորի դիտավորությամբ նախատեսվածը (օրինակ` սպանության փորձի ժամանակ տուժողը ոչ թե մահանում է, այլ ստանում է ծանր մարմնական վնասվածք)։ Ուստի, այն դեպքերում, երբ հանցագործության փորձի ժամանակ առաջանում են այնպիսի հետևանքներ, որոնք ոչ թե հանցավորի դիտավորության մեջ ընդգրկված, այլ մեկ ուրիշ ավարտված հանցագործության հատկանիշներ են, ապա դրանք կլանվում են հանցավորի դիտավորությամբ ընդգրկված հանցագործության փորձի մեջ և ինքնուրույն չեն որակվում։
Հանցափորձը բնութագրող հաջորդ հատկանիշն այն է, որ հանցագործությունը մինչև վերջ չի հասցվում հանցավորի կամքից անկախ հանգամանքներում։ Սուբյեկտիվ կողմից հանցափորձը հնարավոր է միայն ուղղակի դիտավորությամբ» (տե՛ս Արարատ Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ին կայացված թիվ ԵԷԴ/0168/01/10 որոշման 16-րդ կետը)։:
Վճռաբեկ դատարանը Գ.Մանուկյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ արձանագրել է հետևյալը` «(…) [Հ]անցափորձ են ձևավորում միայն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող այն գործողությունները (անգործությունը), որոնք անմիջականորեն ուղղված են հանցանքի կատարմանը։ «Անմիջականությունը» ենթադրում է, որ հանցավորը ձեռնամուխ է լինում հանցագործության օբյեկտիվ կողմի իրականացմանը, սակայն այն ավարտին չի հասցնում իր կամքից անկախ այնպիսի օբյեկտիվ կամ սուբյեկտիվ հանգամանքներով, որոնք նա չէր նախատեսել կամ չէր կարողացել հաղթահարել։ Այլ կերպ ասած՝ հանցափորձի դեպքում հանցագործությունը չի ավարտվում, քանի որ կա՛մ հանցավոր արարքն ամբողջությամբ չի իրականացվում, կա՛մ արարքն իրականացվում է, սակայն չի առաջանում հանցավորի դիտավորության մեջ ընդգրկված և նրա համար ցանկալի հանրորեն վտանգավոր հետևանքը (նյութական հանցակազմերի դեպքում)։
Վերոշարադրյալից բխում է, որ նյութական հանցակազմերի դեպքում ավարտված հանցագործության և հանցափորձի տարանջատման հիմնական չափանիշն անձի դիտավորության ուղղվածությունն է։ Մասնավորապես, եթե կատարվածի արդյունքում առաջանում են անձի դիտավորության մեջ չընդգրկված, սակայն ավարտված մեկ այլ հանցագործության հատկանիշներ, ապա արարքը պետք է որակել ոչ թե ըստ փաստացի վրա հասած հետևանքի, այլ ըստ անձի սուբյեկտիվ ընկալման` որպես իր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործության փորձ։ Այսինքն` արարքը փորձ կամ ավարտված հանցագործություն որակելու հարցում էական նշանակություն ունի անձի դիտավորության ուղղվածության բացահայտումը, ինչը հնարավոր է գործի փաստական հանգամանքների համադրման և ամբողջական վերլուծության արդյունքում։
(...) [Հ]անցավորի դիտավորության ուղղվածության հարցը լուծելիս անհրաժեշտ է ելնել հանցագործության բոլոր հանգամանքների համակցությունից և հաշվի առնել, մասնավորապես, հանցավոր արարքի կատարման եղանակը, վնասվածքներ հասցնելիս օգտագործվող գործիքները, մարմնական վնասվածքների քանակը, բնույթը և տեղակայումը (օրինակ` մարդու կենսականորեն կարևոր օրգանների վնասումը), ինչպես նաև հանցավորի և տուժողի վարքագիծը հանցագործությանը նախորդող և հաջորդող պահերին, նրանց փոխհարաբերությունները, հանցավորի կողմից հանցավոր գործողությունների դադարեցման պատճառները և այլն (...)» (տե՛ս Գրիգոր Մանուկյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի օգոստոսի 28-ին կայացված թիվ ԵԱՆԴ/0110/01/12 որոշման 16-րդ կետը)։:
Սույն քրեական գործով հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներից հետևում է, որ Արտաշես Արշակյանը 2024 թվականի օգոստոսի 07-ին՝ ժամը 10:00-ի սահմաններում կենցաղային հարցերի շուրջ ծագած վեճի արդյունքում խոհանոցային դանակով հարվածներ է հասցրել իր համար մերձավոր ազգական համարվող եղբորը՝ Ա--------------- Ա---------------------------ի կենսական կարևոր օրգանին՝ գլխին /երկու հարված/, կրծքավանդակին։ Նշվածը հաստատվել է փորձագետի թիվ 2143 եզրակացությամբ:
Ինչ վերաբերում է մեղադրայլի և տուժողի այն պնդումներին, որ պատահարի արդյունքում մեկ հարված է եղել, իսկ փորձագետի կողմից հաստատված մյուս հարվածները այդ դեպքի հետ առնչություն չունեն, ապա Դատարանը մեղադրյալի և տուժողի հայտարարությունները, սույն պարագայում, հիմնավոր չի համարում, քանի որ դրանք չեն հաստատվում որևէ այլ ապացույցներով։ Նույնիսկ այն ապացույցներով, որոնց աղբյուրը եղել են հենց տուժողը և մեղադրյալը։ Գործով առկա ապացույցներով հաստատվել է մեղադրյալի և տուժողի միջև առկա է եղել տևական՝ կենցաղային վեճը, որը հանգուցալուծվել է մեղադրյալին մեղսագրված արարքով։ Ավելին՝ «Դատալեքս» տեղեկատվական համակարգի ուսումնասիրության արդյունքում պարզ է դարձել նաև, որ մեկ այլ քրեական վարույթով տուժողը և մեղադրյալը ունեն սույն վարույթին հակառակ դատավարական կարգավիճակներ՝ Ա------------------- Ա----------------------ը մեղադրյալ է, իսկ Արտաշես Արշակյանը՝ տուժող։ Նշվածը ևս որոշակի չափով կարող է խոսել կողմերի՝ ոչ համերաշխ կենցաղ ունենալու մասին։ Վերոշարադրյալից ելնելով, Դատարանը Արտաշես Արշակյանի՝ հանցագործության ընթացքում դրսևորած վարքագիծը ամբողջականության և համակցության մեջ գնահատելով, ինչպես նաև օգտագործված գործիքը, պատճառված մարմնական վնասվածքների քանակը, բնույթն ու տեղակայումը հաշվի առնելով, եզրահանգում է, որ Արտաշես Արշակյանի արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրավական որակում:
Անդրադառնալով մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագծին՝ շտապ բժշկական օգնություն ահազանգելուն, Դատարանը փաստում է, որ հանցանքի կատարումից հետո անձի դրսևորած հետհանցավոր վարքագիծը չի կարող նշանակություն ունենալ արարքի որակման ժամանակ, այլ այն որոշակի առումով կարող է գնահատման ենթարկվել պատիժ նշանակելիս: Նշված մոտեցումը բխում է նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի բազմաթիվ նախադեպային որոշումներով արտահայտած դիրքորոշումից։
Դատարանը, հաստատված համարելով հանցագործության կատարման մեջ Արտաշես Արշակյանի մեղքի ապացուցված լինելը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով, գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքի համար:
(...)
Դատարանը, Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, հաշվի է առնում այն, որ վերջինս դիտավորությամբ կատարել է մարդու կայնքի դեմ ուղղված առանձնապես ծանր հանցագործություն, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի վրա ազդեցության հանգամանքը /դատվածության և հետախուզման առկայության հարցման վերաբերյալ Ձև 8 տեղեկանք/:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում վերջինիս խնամքին անչափահաս երեխաների՝ -----.------.2012 թվականին ծնված Վ--------------- Արտաշեսի Արշակյանի և -----.------.2014 թվականին ծնված Է------------ Արտաշեսի Արշակյանի առակայությունը, հանցագործությունից հետո հանցագործությունից տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը՝ շտապ օգնություն կանչելը, տուժողի հետ հաշտվելը և մեղադրյալի սահմանափակ մեղսունակությունը:
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտարկում այն, որ սույն արարքը կատարել է դատվածություն ունենալու պայմաններում. Մասնավորապես՝ 07.03.2024 թվականին թիվ ԵԴ1/2088/01/23 դատվճռով Արտաշես Արշակյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել կարճաժամկետ ազատազրկման, որն էլ պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան 1 տարի ժամկետով, դատական ակտը մտել է օրինական ուժի մեջ 16.04.2024 թվականին: Սույն քրեական գործով Արտաշես Արշակյանին մեղսագրվող արարքը տեղի է ունեցել 2024 թվականի օգոստոսի 07-ին, ուստի Դատարանն արձանագրում է, որ վերջինս արարքը կատարել է դատվածություն ունենալու պայմաններում:
Դատարանը, ըստ քրեական վարույթում առկա նյութերի, որպես Արտաշես Արշակյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ է դիտարկում այն, որ ունի մշտական բնակության վայր, ունի ընտանիք:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ անդրադառնալով մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ ազատազրկման ձևով:
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դրա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
(...)
Այսպես, Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրյալի կատարած հանցագործությունների հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, հանցագործության շարժառիթները և նպատակները, նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի վրա ազդեցության հանգամանքը, Արտաշես Արշակյանի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, վերջինիս անձը բնութագրող հանգամանքները, գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով որպես պատիժ պետք է նշանակվի ազատազրկում 14 /տասնչորս/ տարի ժամկետով:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասով սահմանված կարգով Դատարանը գտնում է, որ պետք է վերացնել Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ թիվ ԵԴ1/2088/01/23 քրեական գործով 1/մեկ/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 07-ի որոշումը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նշանակված՝ 14 /տասնչորս/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին պետք է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 07-ի թիվ թիվ ԵԴ1/2088/01/23 դատավճռով 1/մեկ/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը և Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 14 /տասնչորս/ տարի 1 /մեկ/ ամիս ժամկետով։
Անդրադառնալով Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին, Դատարանը գտնում է որ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանքը, պետք է թողնել անփոփոխ:
Պատժի սկիզբը պետք է հաշվել 2024 թվականի օգոստոսի 07-ից:
(...)
Անդրադառնալով վարութային ծախսերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Արտաշես Արշակյանից պետք է բռնագանձել 111.953 ՀՀ դրամի չափով դատական ծախս:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված դեպքի ժամանակ տուժող Ա----------------- Վ-------------------ի Ա--------------------ի հագին եղած հագուստները, մասնավորապես՝ սև երանգի գծավոր կիսաթե շապիկը, մուգ կապույտ երանգի սպորտային տաբատը և մեկ հատ` կտորից հողաթափը պետք է վերադարձնել տուժող Ա------------------ Ա--------------------ին, իսկ Երևան քաղաքի ------------------------------------------- շենքի -------------- բնակարանում կատարված դեպքի վայրի զննությամբ՝ գետնից հայտնաբերված և վերցված 32 սմ ընդհանուր երակարությամբ, 19 սմ շեղքի երկարությամբ խոհանոցային դանակը պետք է ոչնչացնել, իսկ բնակարանի տարբեր հատվածներից՝ հայտնաբերված և վերցված թվով 4 արնանման հետքերը պետք է պահել քրեական գործին կից: (...)»
Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, փաստարկները և պահանջները.
Տուժող Ա--------------- Վ--------------------ի Ա--------------------ը (այսուհետ նաև՝ Տուժող) գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտն անհիմն է և անօրինական, այն ենթակա է բեկանման։
Տուժողի գնահատմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից խախտվել են անմեղության կանխավարկածի և պատշաճ ապացուցման սկզբունքները, Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել բարձր դատարանների կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, դեռ ավելին՝ հակադրվել է դրանց։
Ըստ Տուժողի՝ սույն դեպքում չի ապացուցվել Արտաշես Արշակյանի մեղավորությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ։ Բացի այդ, մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի, մինչդեռ դրանք մեկնաբանվել են ի վնաս մեղադրյալի։
Տուժողի կարծիքով՝ քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները չեն հաստատվել պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, իսկ եզրափակիչ դատավարական ակտը չի հիմնվել հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա, հակառակ պարագայում Արտաշես Արշակյանը պետք է մեղավոր ճանաչվեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով։ Նմանապես, մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվեր ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառեր դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս հաշվի չի առնվել նաև անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
Տուժողի գնահատմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանը հպանցիկ անդրադարձ է կատարել քրեական վարույթի նյութերում առկա գրավոր ապացույցներին և դրանք դրել մեղադրանքի հիմքում՝ առանց որևէ անդրադարձ կատարելու դրանց թույլատրելիությանը, վերաբերելիությանը և արժանահավատությանը։ Անհասկանալի է, թե Առաջին ատյանի դատարանն ինչպես է արձանագրել, որ սույն գործի քննության ընթացքում ստացված և դատաքննության ժամանակ հետազոտված՝ փորձագետի թիվ 2143 և թիվ 78 եզրակացություններով, դեպքի վայրի զննության արձանագրությամբ, «Աստղիկ» բժշկական կենտրոնից առգրավում կատարելու մասին կազմված արձանագրությամբ, կրիմինալ դեպքերի մատյանի զննության արձանագրությամբ, բջջային հեռախոսահամարի մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումների զննության արձանագրությամբ, դեպքի ժամանակ Ա-------------------- Ա---------------------ի հագին եղած հագուստների զննության արձանագրությամբ, Արտաշես Արշակյանի ձերբակալման և անձնական խուզարկության արձանագրություններով հաստատվում է Արտաշես Արշակյանի կողմից սպանության փորձ կատարելու դիտավորությունը, այն դեպքում, երբ նշված փաստաթղթերը վկայում են բացառապես Արտաշես Արշակյանի կողմից Ա------------------ Ա---------------------ին միջին ծանրության մարմնական վնասվածք պատճառած լինելուն։ Ինչ վերաբերում է «Շտապ օգնություն» ՓԲԸ-ից ստացված կանչի ձայնագրությանը, ապա դրանով հաստատվել է այն փաստը, որ Արտաշես Արշակյանը զանգահարել է և ասել բառացի՝ «մարդ եմ խփել, կարողա մեռնի, շուտ եկեք», և դատարանում տված ցուցմունքով մեղադրյալը հայտնել է, որ իր նպատակը մեկ րոպե շուտ եղբոր կյանքը փրկելն էր, այդ իսկ պատճառով նման կերպ է արտահայտվել: Ըստ Տուժողի՝ նշված արտահայտությունը չի կարող աներկբայորեն վկայել սպանության փորձ կատարելու դիտավորության մասին։
Տուժողն ընդգծել է, որ ինքը կասկածի տակ չի դնում իր ստացած մարմնական վնասվածները եղբոր՝ Արտաշես Արշակյանի կողմից հասցված լինելու փաստը, իսկ ինչ վերաբերում է սպանելու դիտավորությանը, ապա դրանք չեն հիմնավորվում դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով։
Տուժողն ընդգծել է, որ հարվածների ուժգնությունը եղել է այնպիսին, որը նույնիսկ իր կենսական կարևոր օրգանի՝ գլխի շրջանին հասցվելու դեպքում առողջությանը պատճառվել է միջին ծանրության վնաս։ Ընդ որում, քրեական վարույթով ձեռքբերված ապացույցներով, այդ թվում՝ դատաբժշկական փորձագետի եզրակացությամբ, չի որոշվել դրանց քանակը, սակայն, հաշվի առնելով իր առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառված լինելու հանգամանքը, դրանք չէին կարող լինել բազմաթիվ, հակառակ պարագայում իր առողջությանը կպատճառվեր ոչ թե միջին ծանրության, այլ ծանր վնաս՝ հաշվի առնելով հարվածները կենսական կարևոր օրգանների շրջանում հասցված լինելը։
Տուժողի համոզմամբ՝ Արտաշես Արշակյանը իրեն դանակով հարվածներ հասցնելուց հետո ապօրինի կյանքից զրկելու ցանկություն կամ դիտավորություն ունենալու դեպքում կարող էր այն ավարտին հասցնել, և այն փաստը, որ դրան խոչընդոտող որևէ հանգամանք չի եղել, հաստատվել է քրեական վարույթի նյութերով, ինչն արդեն իսկ հնարավորություն է տալիս հիմնավոր դատողություն անել առ այն, որ նա չի ունեցել կյանքից զրկելու ուղղակի դիտավորություն։ Մասնավորապես, հարվածները հասցնելուց հետո Արտաշես Արշակյանը տեսել է, որ տուժողը կենդանի է, սակայն կյանքից զրկելուն ուղղված որևէ գործողություն չի նախաձեռնել, թեև ունեցել է դրա իրական հնարավորությունը։ Դեռ ավելին, մարմնական վնասվածքները հասցնելուց անմիջապես հետո, զանգահարել է շտապօգնության ծառայություն և հայտնելով կատարվածի մասին՝ շտապեցրել է բժշկական խմբին դեպքի վայր գալու և բուժօգնություն ցուցաբերելու համար՝ նշելով նաև, որ եթե ուշանան, տուժողը կարող է մահանալ։ Նշվածն արդեն իսկ վկայում է սպանության դիտավորության բացակայության մասին։ Այլ խոսքով՝ գործի փաստական հանգամանքների համակցության արդյունքում փաստվում է, որ հանցանքը կատարելու պահին Արտաշես Արշակյանի դիտավորությունն ուղղված չի եղել տուժողին կյանքից զրկելուն։
Տուժողի կարծիքով՝ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ գնահատման չի ենթարկել քրեական վարույթի նյութերում առկա՝ փորձագետի թիվ 78 եզրակացությունը, որի համաձայն՝ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին հարկ է ճանաչել սահմանափակ մեղսունակ։
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Տուժողը գտել է, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի կողմից սպանության փորձ կատարելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը ենթադրություն է, վարկած, գնահատողական դատողություն, կարծիք, քանի որ այն չի հաստատվում գործում առկա և դատարանում օբյեկտիվ, լրիվ և բազմակողմանի հետազոտված փոխկապակցված թույլատրելի, վերաբերելի և հավաստի ապացույցների բավարար համակցությամբ: Այլ կերպ ասած՝ Արտաշես Արշակյանի կողմից սպանության փորձ կատարելու վերաբերյալ առկա են ողջամիտ կասկածներ, որոնք չեն փարատվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, ուստի դրանք ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի հիման վրա և չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու (in dubio pro reo) կանոնի կիրառմամբ պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի:
Տուժողի գնահատմամբ՝ ստուգելով գործով ձեռք բերված ապացույցները դրանց վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու կանոնի կիրառմամբ մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ բոլոր չփարատված կասկածները մեկնաբանելով հօգուտ մեղադրյալի` մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի կողմից կատարված արարքը ենթակա է որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով՝ հաստատված համարելով մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի կողմից տուժողի առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելու հանգամանքը:
Տուժողի կարծիքով՝ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանը նշանակել է խիստ պատիժ, պատշաճ գնահատման և ստուգման չի ենթարկել գործով ձեռք բերված մի շարք հանգամանքներ, որոնք վկայում և կարող են վկայել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի կիրառմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու մասին, որպիսի հանգամանքն Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, պատժի տեսակը և չափը որոշելիս քննարկման առարկա չի դարձրել։ Մասնավորապես՝ Առաջին ատյանի դատարանը, թեև դատական ակտում նշել է, որ որպես մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում վերջինիս խնամքին անչափահաս երեխաների՝ -----․------․2012 թվականին ծնված Վ----------------- Արտաշեսի Արշակյանի և -----․-------․2014 թվականին ծնված Է--------- Արտաշեսի Արշակյանի առկայությունը, հանցագործությունից հետո տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը՝ շտապ օգնություն կանչելը, տուժողի հետ հաշտվելը և մեղադրյալի սահմանափակ մեղսունակությունը, որպես անձը բնութագրող հանգամանքներ է դիտարկում մշտական բնակության վայր և ընտանիք ունենալը, սակայն մատնանշված հանգամանքները հաշվի է առել բացառապես ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված պատժաչափի նվազագույն չափը սահմանելիս՝ քննարկման առարկա չդարձնելով մեղադրյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի կիրառմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու հարցը։
Տուժողի պնդմամբ՝ հաշվի առնելով մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի կողմից կատարած արարքի բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, հանցանքի կատարման շարժառիթն ու նպատակը, հանցավորի դերը, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո դրսևորած վարքագիծը, դրանց համակցությունը՝ նույնիսկ պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի, այն է՝ արարքը դատվածություն ունենալու պայմաններում կատարելու պարագայում, հիմք են տալիս գալ եզրահանգման, որ նվազ է մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի և նրա կողմից կատարած արարքի՝ հանրային վտանգավորության աստիճանը, ըստ այդմ էլ, առկա են բավարար հիմքեր՝ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ինչպես ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով (դատավճիռն արարքի որակման մասով անփոփոխ թողնելու դեպքում) նախատեսված պատժի նվազագույն չափից կամ ժամկետից պակաս չափ կամ ժամկետ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ նշանակելու համար, այնպես էլ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով (վերաքննիչ բողոքն արարքի որակման մասով փոխելու դեպքում) նախատեսված պատժի նվազագույն չափից կամ ժամկետից պակաս չափ կամ ժամկետ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ նշանակելու համար։
Ելնելով վերոշարադրյաից՝ Տուժողը խնդրել է վիճարկվող դատական ակտը բեկանել, կայացնել նոր դատական ակտ, Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և տվյալ հոդվածի սանկցիայի սահմաններում կամ նույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակել համաչափ պատիժ, իսկ նշված խնդրանքը մերժելու դեպքում՝ փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավճիռը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի կիրառմամբ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ նշանակել օրենքով նախատեսվածից մեղմ պատիժ։
Մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանը (այսուհետ նաև՝ Պաշտպան) գտել է, որ բողոքարկվող դատական ակտն օրինական և հիմնավոր չէ, այն չի բխում ՀՀ Սահմանադրությունից, միջազգային նորմերից և չի հանդիսանում համոզիչ այն սուբյեկտի համար, ում իրավունքները և ազատությունը սահմանափակվել են:
Պաշտպանի գնահատմամբ՝ թե՛ նախաքննության, թե՛ դատաքննության ընթացքում վկաներից ոչ մեկը չի հայտնել, որ Արտաշես Արշակյանը ցանկացել է սպանել տուժող Ա-------------- Ա------------------------ին կամ վերջինս ցանկացել է տուժողի մահը:
Պաշտպանի համոզմամբ՝ անհասկանալ է տուժող Ա--------------- Ա----------------------ի կողմից Արտաշես Արշակյանին վնասվածքներ հասցնելու քրեական վարույթը առանձնացնելու և մեկ այլ վարույթով քննելու հանգամանքը, քանի որ նույն վարույթում քննելու պարագայում քրեական վարույթի մասնակիցների յուրաքնաչյուրի գործողություններին ճիշտ իրավաբանական որակում տալով Արտաշես Արշակյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածով չէր ամբաստանվի, որից էլ տուժել է արդատության շահը, ինչպես նաև խախտվել է վերջինիս կողմից իր գործողություններին ճիշտ որակում տալու հնարավորությունը:
Պաշտպանի պնդմամբ՝ Արտաշես Արշակյանը միտում կամ դիտավորություն չի ունեցել կյանքից ապօրինի զրկել հարազատ եղբորը առանց դրդապատճառի:
Պաշտպանն ընդգծել է, որ տուժող Ա----------------- Ա---------------------ը ապրում է մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի ընտանիքի հետ միասին մեկ տան մեջ, այսինքն, նրանք որևէ թշնամություն չունեն միմյանց նկատմամբ, առավել ևս կյանքից ապօրինաբար զրկելուն:
Պաշտպանի գնահատմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել Արտաշես Արշակյանի հոգեկան խնդիրներ ունենալու հանգամանքը։
Պաշտպանի կարծիքով՝ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ պետք էր քրեական հետապնդում իրականացվեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ, 168-րդ, 170-րդ հոդվածներից որևէ մեկով:
Ելնելով վերոշարադրյաից՝ Պաշտպանը խնդրել է վիճարկվող դատական ակտը բեկանել և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ:
Վերաքննիչ դատարանում կողմերի պարզաբանումները.
Պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանը բացատրություններ ներկայացրեց իր վերաքննիչ բողոքի վերաբերյալ, խնդրեց այն բավարարել, չառարկեց Տուժողի վերաքննիչ բողոքի դեմ։
Մեղադրյալ Ա.Արշակյանը միացավ պաշտպանի փաստարկներին։
Տուժող Ա.Ա------------------ն ու վերջինիս ներկայացուցիչներ Խ.Ղանդիլյանն ու Վ.Զաքարյանը բացատրություններ ներկայացրին Տուժողի վերաքննիչ բողոքի վերաբերյալ, խնդրեցին այն բավարարել, չառարկեցին Պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի դեմ։
Հանրային մեղադրող Ա․Մանուկյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքների դեմ, խնդրեց դրանք մերժել և անփոփոխ թողնել Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
(...)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի համաձայն` «1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով
(...)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը. (...):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 372-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1․Վերաքննության կարգով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե՝
1) գործի փաստական հանգամանքների մասին դատական ակտում շարադրված հետևությունները չեն համապատասխանում դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
2) ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
3) ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը.
4) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
5) դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և մեղադրյալի անձին.
6) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հաշվառմամբ բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ:»
Մեջբերված իրավակարգավորումների լույսի ներքո վերլուծելով վերաքննիչ բողոքների հիմքերը և հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով պետք է պատասխանել հետւևյալ իրավական հարցադրումներին՝ հիմնավոր են արդյո՞ք մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղավոր ճանաչելու և նրա նկատմամբ նշանակված պատժաչափի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:»
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի հոդված 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Ընդ որում, թեև ապացույցները գնահատվում են ներքին համոզմունքի հիման վրա, այնուամենայնիվ, այն չի կարող կամայական լինել և պետք է բխի գործի հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունից։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) դատարանը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով (տե՛ս, mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի գործով 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 և Հմայակ Դավթյանի գործով 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ՇԴ/0126/01/12 որոշումները)։
Մ.Հակոբյանի գործով անդրադառնալով անձի մեղավորության հաստատման համար հաղթահարման ենթակա անհրաժեշտ չափանիշներից մեկին` անմեղության կանխավարկածին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը շեշտել է, որ. «[Ա]պացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված` ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում` կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տես Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2013թ. մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշումը):
Ընդհանրացնելով մեջբերված որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից։ Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել. այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում (տե՛ս Ն.Ափոյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0009/01/13 որոշման 24-րդ կետը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցափորձ է համարվում դիտավորյալ այն գործողությունը կամ անգործությունը, որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանք կատարելուն և պարունակում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշներ, սակայն անձի դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվում տվյալ հանցակազմի որևէ հատկանիշի բացակայության հետևանքով:
2. Եթե հանցափորձի ժամանակ հանցավորի դիտավորության մեջ ընդգրկված վնասից ավելի փոքր վնաս է պատճառվում, քան ընդգրկված էր դիտավորության մեջ, ապա դա կլանվում է անձի դիտավորության մեջ:
3. Եթե հանցափորձն իրականացնելիս հանցավորի դիտավորության մեջ ընդգրկված օբյեկտին անզգուշությամբ ավելի մեծ վնաս է պատճառվում, քան ընդգրկված էր դիտավորության մեջ, կամ անզգուշությամբ կամ անուղղակի դիտավորությամբ վնաս է պատճառվում մեկ այլ օբյեկտի, ապա արարքը որակվում է հանցագործությունների համակցությամբ:
4. Հանցափորձը լինում է ավարտված և չավարտված:
5. Հանցափորձը համարվում է ավարտված, եթե անձը կատարում է այն արարքը, որն անհրաժեշտ ու բավարար էր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն ավարտին հասցնելու համար, և գիտակցում է, որ հանցագործությունն ավարտին է հասել, կամ հանցագործությունն ավարտելու համար արարքը շարունակելու անհրաժեշտություն չկա:
6. Հանցափորձը համարվում է չավարտված, եթե անձը գիտակցում է, որ հանցագործությունն ավարտին հասցնելու համար անհրաժեշտ է շարունակել սկսած արարքի կատարումը կամ նոր արարք կատարել:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Սպանությունը` ապօրինաբար մեկ ուրիշին կյանքից զրկելը` պատժվում է ազատազրկմամբ` ութից տասնհինգ տարի ժամկետով: (...)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(...) 1. Մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք կամ առողջությանը որևէ այլ վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր չէ կյանքի համար և չի առաջացրել սույն օրենսգրքի 166-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքներ, բայց առաջացրել է`
(...)
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է՝
(...)
9) մերձավոր ազգականի, զուգընկերոջ կամ նախկին զուգընկերոջ կողմից,
(...)
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երկուսից հինգ տարի ժամկետով:»
Սպանության հանցափորձի իրավական վերլուծությանը ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մանուկյանի գործով և իրավական դիրքորոշում հայտնել այն մասին, որ «(...) հանցափորձ են ձևավորում միայն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող այն գործողությունները (անգործությունը), որոնք անմիջականորեն ուղղված են հանցանքի կատարմանը: «Անմիջականությունը» ենթադրում է, որ հանցավորը ձեռնամուխ է լինում հանցագործության օբյեկտիվ կողմի իրականացմանը, սակայն այն ավարտին չի հասցնում իր կամքից անկախ այնպիսի օբյեկտիվ կամ սուբյեկտիվ հանգամանքներով, որոնք նա չէր նախատեսել կամ չէր կարողացել հաղթահարել: Այլ կերպ ասած` հանցափորձի դեպքում հանցագործությունը չի ավարտվում, քանի որ կամ հանցավոր արարքն ամբողջությամբ չի իրականացվում, կամ արարքն իրականացվում է, սակայն չի առաջանում հանցավորի դիտավորության մեջ ընդգրկված և նրա համար ցանկալի հանրորեն վտանգավոր հետևանքը (նյութական հանցակազմերի դեպքում):
Վերոշարադրյալից բխում է, որ նյութական հանցակազմերի դեպքում ավարտված հանցագործության և հանցափորձի տարանջատման հիմնական չափանիշն անձի դիտավորության ուղղվածությունն է: Մասնավորապես, եթե կատարվածի արդյունքում առաջանում են անձի դիտավորության մեջ չընդգրկված, սակայն ավարտված մեկ այլ հանցագործության հատկանիշներ, ապա արարքը պետք է որակել ոչ թե ըստ փաստացի վրա հասած հետևանքի, այլ ըստ անձի սուբյեկտիվ ընկալման` որպես իր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործության փորձ: Այսինքն` արարքը փորձ կամ ավարտված հանցագործություն որակելու հարցում էական նշանակություն ունի անձի դիտավորության ուղղվածության բացահայտումը, ինչը հնարավոր է գործի փաստական հանգամանքների համադրման և ամբողջական վերլուծության արդյունքում:
Հարկ է նշել, որ Վճռաբեկ դատարանն իր նախադեպային իրավունքում դիրքորոշում է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի դիտավորության ուղղվածության հարցը լուծելիս անհրաժեշտ է ելնել հանցագործության բոլոր հանգամանքների համակցությունից և հաշվի առնել, մասնավորապես, հանցավոր արարքի կատարման եղանակը, վնասվածքներ հասցնելիս օգտագործվող գործիքները, մարմնական վնասվածքների քանակը, բնույթը և տեղակայումը (օրինակ` մարդու կենսականորեն կարևոր օրգանների վնասումը), ինչպես նաև հանցավորի և տուժողի վարքագիծը հանցագործությանը նախորդող և հաջորդող պահերին, նրանց փոխհարաբերությունները, հանցավորի կողմից հանցավոր գործողությունների դադարեցման պատճառները և այլն (տե՛ս, mutatis mutandis, Ս.Հունիկյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2008 թվականի փետրվարի 29-ի թիվ ՎԲ-11/08 որոշումը): (...)
Հանցափորձը, ըստ կատարվող գործողությունների բնույթի և հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանի, բաժանվում է երկու տեսակի` ավարտված և չավարտված: (...)
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սպանության ավարտված հանցափորձը բնութագրվում է հետևյալ օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշներով.
ա) անձը կատարում է անհրաժեշտ բոլոր գործողությունները հանցագործությունը ավարտին հասցնելու համար,
բ) գիտակցում է, որ կատարվածն անհրաժեշտ և բավարար է հանցավոր մտադրությունն իրականացնելու համար, սակայն հանրորեն վտանգավոր հետևանքը` մահը, վրա չի հասնում հանցավորի կամքից անկախ հանգամանքներով:
Սուբյեկտիվ կողմից սպանության փորձը դրսևորվում է միայն ուղղակի դիտավորությամբ, այսինքն` հանցավորը նախատեսում է մահվան առաջացման անխուսափելիությունը կամ իրական հնարավորությունը և ցանկանում է դրա վրա հասնելը, գիտակցում է, որ եթե համապատասխան հետևանքն առաջանա, ապա այն անմիջականորեն բխելու է իր արարքից, և դրանց միջև առկա կլինի միանշանակ պատճառական կապ: Մասնավորապես, կոնկրետ դեպքում հանցագործության գործիքը կամ միջոցը, եղանակը, հասցված մարմնական վնասվածքների քանակը, բնույթը և տեղակայումը, ինչպես նաև առկա այլ օբյեկտիվ հանգամանքները կարող են վկայել հանցավորի կողմից մահվան առաջացման անխուսափելիությունը կամ իրական հնարավորությունը նախատեսելու, հետևաբար, վերջինիս մոտ ուղղակի դիտավորության առկայության մասին:
17.1. Այսպիսով, կատարվածը սպանության փորձ որակելու համար անհրաժեշտ է, որ հանցավորն ունենա անձին կյանքից զրկելու պարզ կոնկրետացված (նախապես կամ հանկարծակի առաջացած) դիտավորություն, ինչը հնարավոր է պարզել գործի հանգամանքների համակողմանի վերլուծության արդյունքում` հատկապես ուշադրություն դարձնելով հանցավորի` նախքան հանցագործությունը, հանցանքի ընթացքում և դրանից հետո դրսևորած վարքագծին:
(...)
Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցավորի` նախքան հանցագործությունը, հանցանքի ընթացքում և դրանից հետո դրսևորած վարքագիծը բնութագրող հանգամանքների համակցությունը վկայում է սպանության ուղղակի դիտավորության բացակայության և, համապատասխանաբար, անուղղակի կամ չկոնկրետացված դիտավորության առկայության մասին (օրինակ` տուժողին ձեռքերով հարվածներ հասցնելը, դրանց ուժգնությունը և տեղակայումը կամ նույնիսկ զենքով կրակելը, սակայն կենսական ոչ կարևոր օրգանների շրջանում և այլն), ապա համապատասխան հանրորեն վտանգավոր հետևանքը` մահը, չառաջանալու դեպքում արարքը չի կարող որակվել որպես սպանության փորձ և պետք է որակվի ըստ փաստացի առաջացած հետևանքի»։ (տե՛ս, Գրիգոր Վոլոդյայի Մանուկյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի թիվ ԵԱՆԴ/0110/01/12 որոշումը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն՝ հանցանքը համարվում է դիտավորությամբ կատարված, եթե անձը գիտակցում է իր արարքի այն փաստական հանգամանքները, որոնք տվյալ հանցակազմի հատկանիշ են: Դիտավորությունը լինում է ուղղակի կամ անուղղակի: Եթե օրենքը հանցագործության ավարտը կապում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հետ, ապա հանցանքը համարվում է ուղղակի դիտավորությամբ կատարված, եթե այդ հետևանքների առաջացումն անձի նպատակն է եղել կամ նպատակին հասնելու միջոց, կամ նա նախատեսել է դրանց առաջացման անխուսափելիությունը: Եթե քրեական օրենքը հանցագործության ավարտը կապում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հետ, ապա հանցանքը համարվում է անուղղակի դիտավորությամբ կատարված, եթե այդ հետևանքների առաջացումն անձի նպատակը չի եղել, սակայն նա նախատեսել է դրանց առաջացման իրական հնարավորությունը, և նրա համար միևնույն է եղել` դրանք կառաջանան, թե ոչ: Վերը նշված կարգավորումներից պարզ է դառնում, որ նյութական հանցակազմով նկարագրված հանցագործությունների դեպքում հանցակազմի պարտադիր հատկանիշ են համարվում վտանգավոր հետևանքները, ուստի հանցավորի գիտակցական և կամային վերաբերմունքը դրսևորվում է նաև դրանց նկատմամբ:
Ուղղակի դիտավորությունը անձի կյանքի դեմ ուղղված հանցագործություններում կարող է դրսևորվել այն դեպքերում, երբ վտանգավոր հետևանքներն անձի նպատակն են, վտանգավոր հետևանքները նպատակին հասնելու միջոց են կամ անձը նախատեսել է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիությունը: Ինչ վերաբերում է նյութական հանցակազմերով հանցագործություններում անուղղակի դիտավորության դրսևորմանը, ապա, ի տարբերություն ուղղակի դիտավորության, անուղղակի դիտավորության դեպքում վտանգավոր հետևանքներն անձի ոչ նպատակն են, ոչ նպատակին հասնելու միջոց են, ոչ էլ անխուսափելի են: Օրենքը նշում է այն մասին, որ անուղղակի դիտավորության դեպքում անձը նախատեսում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիությունը, սակայն, վերջինի համար միևնույն է` հետևանքները կառաջանան, թե ոչ: Այսինքն՝ անուղղակի դիտավորությունը բնորոշելիս օրենքը հստակ նշում է՝ վտանգավոր հետևանքների առաջացման իրական հնարավորությունը նախատեսելու մասին:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2016 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՍԴ/0319/01/10 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել, որ հանրորեն վտանգավոր հետևանքի (մահվան) նկատմամբ անձի դրսևորած սուբյեկտիվ վերաբերմունքը պարզելու և արարքին ճիշտ քրեաիրավական գնահատական տալու հարցում կարևոր է գործի փաստական հանգամանքների համակողմանի վերլուծությունը՝ հատկապես ուշադրություն դարձնելով արարքի կատարման եղանակին և օգտագործվող գործիքներին, մարմնական վնասվածքների քանակին, բնույթին և տեղակայմանը (օրինակ` մարդու կենսականորեն կարևոր օրգանների վնասումը), ինչպես նաև հանցավորի և տուժողի վարքագծին հանցագործությանը նախորդող և հաջորդող պահերին, նրանց փոխհարաբերություններին, հանցավորի կողմից հանցավոր գործողությունների դադարեցման պատճառներին և այլն։
Վերոգրյալի համատեքստում վերլուծելով գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները` տուժող Ա․Ա--------------------ի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքները, վկաներ Հ․Օ----------------ի դատաքննական, Բ․Ա----------------------ի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, մեղադրյալ Ա․Արշակյանի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքները, փորձագետի թիվ 2143, թիվ 78 եզրակացությունները, իրեղեն ապացույցները, դեպքի վայրի զննության, «Աստղիկ» բժշկական կենտրոնից առգրավում կատարելու մասին, «Աստղիկ» բուժկենտրոնի կրիմինալ մատյանի զննության արձանագրությունները, զննություն կատարելու, առգրավում կատարելու մասին արձանագրությունները, արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ապացույցները, Ա․Արշակյանին ձերբակալելու և անձնական խուզարկության ենթարկելու մասին արձանագրությունները, Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է հետևյալը․
Վկա Բ․Ա--------------------ի և տուժող Ա․Ա------------------ի նախաքննական ցուցմունքներից, մեղադրյալ Ա․Արշակյանի նախաքննական ցուցմունքներից երևում է, որ մեղադրյալ Ա․Արշակյանի և տուժող Ա․Ա-----------------ի միջև դեպքի նախորդ օրը հողամասի հետ կապված հարցի շուրջ վիճաբանություն է տեղի ունեցել, որի պատճառով տուժողը տանը չի գիշերել։ Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանն ընդգծում է, որ ինչպես երևում է վարույթի նյութերից, մասնավորապես, դեպքի վայրի զննության արձանագրությունից, մեղադրյալի և տուժողի ցուցմունքներից, դեպքի ժամանակ տուժող Ա․Ա------------------ը կոտրել է ննջասենյակի դռան ապակին։ Վերաքննիչ դատարանը գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված վերոթվարկյալ թույլատրելի ապացույցներով հաստատված է համարում, որ տուժողը առավոտյան եկել է իր և եղբոր, մեղադրյալ Ա․Արշակյանի համատեղ բնակարան, հայհոյանքներ հնչեցրել եղբոր և նրա ընտանիքի հասցեին, աշխատանքային գործիքով հարվածել է մեղադրյալ Ա․Արշակյանին։ Վերաքննիչ դատարանը հաստատված է համարում նաև, որ տուժողի նշյալ վարքագծի դրսևորումից հետո մեղադրյալ Ա․Արշակյանն խոհանոցային կահույքի դարակից վերցրել է խոհանոցային դանակն ու հարվածներ հասցրել Ա----------------- Ա--------------------ի մարմնի կենսական կարևոր նշանակություն ունեցող հատվածներին՝ վերջինիս առողջությանը պատճառելով ձախ քունքային, ձախ քունքահետին-գագաթային շրջանների ծակած-կտրած վերքերի՝ հետին գագաթային շրջանում ոսկրի կորտիկալ շերտի վնասումով, կրծոսկրի շրջանի կտրած վերքի ձևով միջին ծանրության մարմնական վնասվածքներ։ Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում փաստել, որ մեղադրյալը կարող էր գիտակցել, որ իր կողմից գործածվում է այնպիսի գործիք, որը կարող էր վտանգավոր լինել մարդու կյանքի և առողջության համար, սակայն միևնույն ժամանակ ընդգծում է, որ գործով ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ մեղադրյալը չի գործել եղբորն ապօրինաբար կյանքից զրկելու դիտավորությամբ։ Վերաքննիչ դատարանը, փաստելով, որ սպանության հանցափորձը դիտավորյալ այն գործողությունը կամ անգործությունն է, որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանք կատարելուն և պարունակում է քրեական օրենսգրքի հատուկ մասով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշներ, երբ անձի դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվում տվյալ հանցակազմի որևէ հատկանիշի բացակայության հետևանքով, վերոգրյալ հաստատված հանգամանքների հաշվառմամբ վերլուծելով գործով ձեռք բերված թույլատրելի ապացույցները, գտնում է, որ դրանք բավարար չեն գալու հետևության, որ մեղադրյալ Ա․Արշակյանն ունեցել է տուժողին կյանքից զրկելու դիտավորություն: Այլ կերպ ասած՝ կատարվածը սպանության փորձ որակելու համար անհրաժեշտ է, որ հանցավորն ունենա անձին կյանքից զրկելու պարզ կոնկրետացված` նախապես կամ հանկարծակի առաջացած դիտավորություն, որը խնդրո առարկա գործի շրջանակներում չի հաստատվել։ Վերաքննիչ դատարանի եզրահանգումը հիմնված է հանցագործության բոլոր հանգամանքների համակցության` մասնավորապես հանցավոր արարքի կատարման եղանակի, վնասվածքներ հասցնելիս օգտագործվող գործիքի, մարմնական վնասվածքների քանակի, բնույթի և տեղակայման, հանցագործությանը նախորդող և հաջորդող պահերի հանցավորի և տուժողի վարքագիծի, նրանց փոխհարաբերությունների, հանցավոր գործողությունների դադարեցման պատճառների վերլուծության վրա:
Այսպես, մեղադրյալ Ա․Արշակյանն իր ցուցմունքներով երբևէ չի հայտնել, որ տուժողին սպանելու դիտավորություն է ունեցել, նշելով, որ ինքն էլ չի հասկացել, թե ինչ է կատարվում, դրանից հետո նկատելով, որ Ա------------------ի վիճակը լավ չի, ինքն անձամբ է զանգահարել թե՛ շտապ օգնություն, թե՛ ոստիկանություն և հայտնել կատարվածի մասին: Տուժող Ա․Ա-----------------------ը հայտնել է, որ երբ փորձել է ապակին նորոգել, սակայն չի ստացվել, կոտրվել է, ինքն ու եղբայրը փոխադարձ հայհոյանքներ են հնչեցրել, որից հետո ինքն կռացած գործիքներն է տեղավորել, «միաժամանակ ձախ կողմից՝ երեսի հատվածում, ինչ որ բան է զգացել ծակոց կարծես ու գլխով դեպի պատը հենվել, այդ ժամանակ նկատել է, որ արնահոսում է, ու եղբայրը՝ Արտաշեսը միանգամից ասել է, կներես, էս ինչ արեցի ու փաթաթվել իրեն, ասել է, սպասի շտապ օգնություն զանգեմ, ոստիկանություն զանգեմ, սկզբում չի հասկացել թե ինչ է կատարվում, հետո հասկացել է, որ եղբայրը առանց հասկանալու խոհանոցից դանակ է վերցրել ու իրեն վնասվածքներ հասցրել, իր կարծիքով, դա միտումնավոր չի արել, չի հասկացել, թե ինչ է անում»։
Վերաքննիչ դատարանն հարկ է համարում վերլուծել նաև տուժողի ստացած մարմնական վնասվածքների քանակը, բնույթը և տեղակայումը: Այսպես, դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացության համաձայն` Ա------------------ Ա----------------------ի մարմնական վնասվածքներն ըստ ներկայացված բժշկական փաստաթղթերի տվյալների՝ ձախ քունքային, ձախ քունքահետին գագաթային շրջանների ծակած-կտրած վերքերի՝ հետին գագաթային շրջանում ոսկրի կորտիկալ շերտի վնասումով, կրծոսկրի շրջանի կտրած վերքի ձևով պատճառվել են սուր, ծակող-կտրող գործիքով կամ առարկայով, հնարավոր է նշված ժամկետին, որոնք առողջությանը պատճառել են միջին ծանրության վնաս առողջության տևական քայքայումով: Այսինքն, մեղադրյալի հարվածների հետևանքով տուժողը ոչ մի թափանցող վնասվածք չի ստացել, նրա կենսականորեն կարևոր օրգանները չեն վնասվել, վնասվել են թշային, հարականջային, քունքային, այտային շրջանները։ Ինչ վերաբերում է կրծոսկրի կոթի շրջանում առկա 0․5 սմ երկարությամբ կտրած վերքին, Վերաքննիչ դատարանն ընդգծում է, որ դրա խորությունը եղել է ենթամաշկային ճարպաբջջանքի սահմանով և կրծքավանդակի կողմից տրավմատիկ փոփոխություններ չեն արձանագրվել։
Վերաքննիչ դատարանը կարևորում է նաև մեղադրյալ Ա․Արշակյանի առողջական վիճակը, մասնավորապես, փորձագետի թիվ 78 եզրակացության համաձայն, Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանը տառապել և տառապում է անձի օրգանական խանգարումով, էպիլեպսիա` անձի բնութագրական փոփոխություններով, որը չի ուղեկցվում ակտիվ հոգեախտաբանական ախտանիշներով, զառանցական մտքերով, ընկալման խանգարումներով, որ ինչպես իրավախախտումը կատարելիս, այնպես էլ ներկայումս լիովին զրկեր և զրկի նրան գիտակցել իր գործողությունների բնույթը, նշանակությունը, վտանգավորությունը, հաշիվ տալ իրեն կատարած արարքների համար և ղեկավարել դրանք, սակայն սահմանափակում է այն, ուստի իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին հարկ է ճանաչել սահմանափակ-մեղսունակ:
Վերոգրյալի արդյունքում` տուժուղի միջին ծանրության վնասվածքներ ստանալու պայմաններում, որոնք նրա կյանքի համար վտանգ չեն ներկայացրել, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ հնարավոր չէ գալ հիմնավոր եզրահանգման, որ մեղադրյալը ցանկացել է սպանել տուժողին, սակայն նրա մահը վրա չի հասել մեղադրյալի կամքից անկախ հանգամանքներով։
Անդրադառնալով դեպքի վայրում տուժողի գործողություններին` Վերաքննիչ դատարանը փաստում է նաև, որ գործով ձեռք բերված ապացույցներով չի հաստատվել, որ տուժողին սպանելու իր դիտավորությունը մեղադրյալը չի կարողացել իրացնել տուժողի ակտիվ դիմադրության հետևանքով: Վերոգրյալ փաստերի և իրավական վերլուծության համադրման արդյունքում Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք բերված ապացույցներով հաստատված հանցագործության բոլոր հանգամանքների համակցությամբ հնարավոր չէ եզրահանգել, որ մեղադրյալ Ա․Արշակյանն ունեցել է տուժող Ա․Ա-------------------------ին սպանելու դիտավորություն։ Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը հաստատված է համարում, որ մեղադրյալը գործել է անորոշ դիտավորությամբ՝ չկոնկրետացված, այսինքն՝ մեղադրյալը չի կոնկրետացրել վտանգավոր հետևանքները և անտարբերություն է դրսևորել հնարավոր բոլոր տեսակի հետևանքների նկատմամբ, գործել է՝ առանց հստակ պատկերացնելու վրա հասնող հետևանքները։ Այլ կերպ ասած՝ մեղադրյալը, հաշվի առնելով օգտագործված գործիքը, նախատեսել է մեկից ավելի հանցավոր հետևանքներից որևէ մեկի առաջացման հնարավորությունը, և նրա համար միևնույն է եղել, թե որ հետևանքը կառաջանա, որպիսի պայմաններում նրա արարքը պետք է որակվի ըստ փաստացի առաջացած հետևանքի։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ չկոնկրետացված դիտավորության դեպքում արարքը որակվում է ըստ փաստացի առաջացած հետևանքի, եթե որևէ հետևանք չի առաջանում, ապա արարքը որակվում է որպես դիտավորության մեջ ընդգրկված, տվյալ իրադրությունում հնարավոր ամենաթեթև հանցագործության փորձ։ Խնդրո առարկա իրավիճակում, հաշվի առնելով նաև անմեղության կանխավարկած սկզբունքը, ինչպես նաև այն, որ տուժողի առողջությանը պատճառվել է միջին ծանրության վնաս, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ մեղադրյալ Ա․Արշակյանի արարքը պետք է որակվի ըստ փաստացի առաջացած հետևանքի` այն է` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով։ Այս առումով Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Տուժողի և Պաշտպանի փաստարկներին և գտնում, որ Առաջին ատյանի դատարանը, հաստատված համարելով հանցագործության կատարման մեջ մեղադրյալ Ա․Արշակյանի մեղքի ապացուցված լինելը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքիի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով, թույլ է տվել դատական սխալ, նյութական օրենքի խախտում, ճիշտ չի կիրառել նյութական օրենքը։
Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով քրեական վարույթի նյութերը, իր համաձայնությունն է հայտնում Պաշտպանի դիտարկմանն առ այն, որ անհասկանալ է տուժող Ա--------------- Ա-----------------------ի կողմից Արտաշես Արշակյանին վնասվածքներ հասցնելու քրեական վարույթն առանձնացնելու և մեկ այլ վարույթով քննելու հանգամանքը, քանի որ նույն վարույթում քննելու պարագայում քրեական վարույթի մասնակիցների յուրաքանչյուրի գործողություններին ճիշտ իրավաբանական որակում տալով՝ Արտաշես Արշակյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածով չէր ամբաստանվի, որից տուժել է արդատության շահը, ինչպես նաև խախտվել է վերջինիս կողմից իր գործողություններին ճիշտ որակում տալու հնարավորությունը:
Անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի հնարավոր կիրառելիության վերաբերյալ Տուժողի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանքի շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի և այլ հանգամանքների հետ կապված բացառիկ հանգամանքների առկայության դեպքում, որոնք այն աստիճան են նվազեցրել անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը, որ դատարանի համոզմամբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն չափը կամ ժամկետը խիստ է տվյալ անձի համար, ինչպես նաև խմբի կողմից կատարված հանցանքի մասնակցի կողմից այդ խմբի կատարած հանցագործությունը բացահայտելուն աջակցելու դեպքում դատարանը կարող է նշանակել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի կամ հոդվածի մասի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից կամ ժամկետից պակաս չափ կամ ժամկետ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ, քան նախատեսված է այդ հոդվածով կամ հոդվածի մասով: Բացառիկ կարող են ճանաչվել ինչպես առանձին մեղմացնող հանգամանքները, այնպես էլ այդ հանգամանքների համակցությունը: (...)»։
Պատժի նշանակման հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմերը (2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրք) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում:
Նշված որոշումներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով այն մասին, որ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Արմեն Սուրիկի Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) դատարանի կողմից արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի բացահայտումը սերտորեն կապված է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների հետ՝ թե՛ արդարացի պատիժ նշանակելու և թե՛ պատժի անհատականացման համատեքստում: Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (տե՛ս mutatis mutandis Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-17-րդ կետերը): Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա:(…)»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է ձևավորել նաև այն մասին, որ «(…)Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (...) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները` վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։(…) (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը)»:
Վերոգրյալ իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Ա․Արշակյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, պատժի նպատակների իրացման հնարավորությունը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ա․Արշակյանի նկատմամբ պետք է նշանակել պատիժ ազատազրկման ձևով 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով։
Վերաքննիչ դատարանը ընդգծում է մեղադրյալի կողմից կատարված հանցավոր արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող մի շարք գործոններ, մասնավորապես․
ա) խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը, մասնավորապես այն, որ Ա․Արշակյանի արարքը ոտնձգել է այնպիսի հասարակական հարաբերության դեմ, որի խախտումը բացասաբար է անդրադարձել տուժողի առողջական վիճակի վրա՝ նրա առողջությանը պատճառելով միջն ծանրության վնաս,
բ) հանցագործության գործիքն ու եղանակը, մասնավորապես այն, որ Ա․Արշակյանը վիճաբանության ընթացքում տուժողի առողջությանը մարմնական վնասվածք պատճառելու դիտավորությամբ դանակով ոտնձգել է տուժողի նկատմամբ,
գ) նախկինում դատապարտված լինելն ու սույն գործով մեղսագրված արարքը դատվածություն ունենալու պայմաններում կատարելը։
Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ՝ վերոնշյալ հանգամանքները էականորեն բարձրացնում են ինչպես հանցավորի, այնպես էլ կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Ուստի, նման պայմաններում, Տուժողի փաստարկները ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի կիրառման առումով ինքնին չեն կարող բավարար լինել՝ մեղադրյալ Ա․Արշակյանի նկատմամբ առավել մեղմ պատիժ նշանակելու համար։
Վերոշարադրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ խնդրո առարկա իրավիճակում մեղադրյալի նկատմամբ սույն որոշամբ նշանակված 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը բավարար է պատժի նպատակների իրացմանը հասնելու համար։
Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով նաև մեղադրյալ Ա․Արշակյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվելիք պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցին, գտնում է, որ մեղադրյալը պետք է կրի ազատազրկման ձևով նշանակվելիք պատիժը, քանի որ միայն այդ եղանակով է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացմանը՝ սոցիալական արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը:
Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի կողմից կատարած արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով հաստատված համարելով, թույլ է տվել դատական սխալ՝ ճիշտ չի կիրառել նյութական օրենքը՝ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի արարքին տալով խիստ իրավական գնահատական, հետևաբար, մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանի և տուժող Ա----------------- Ա------------------------ի վերաքննիչ բողոքները պետք է բավարարել մասնակիորեն, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 30-ի դատավճիռը արարքի որակման մասով մասնակիորեն բեկանել և փոփոխել, մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված արարքում և պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասով սահմանված կարգով պետք է վերացնել Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ թիվ ԵԴ1/2088/01/23 քրեական գործով 1 (մեկ) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 78-րդ հոդվածով սահմանված կարգով՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ2/2088/01/23 քրեական գործով 2024 թվականի մարտի 07-ի դատավճռով նշանակված 1 (մեկ) ամիս կարճաժամկետ ազատազրկումը համապատասխանեցնել 1 (մեկ) ամիս ժամկետով ազատազրկման։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով՝ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նշանակված 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին պետք է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 07-ի թիվ ԵԴ1/2088/01/23 դատավճռով նշանակված 1 (մեկ) ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը և Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 7 (յոթ) ամիս ժամկետով։ Պատժի կրման սկիզբը պետք է հաշվել 2024 թվականի օգոստոսի 07-ից։ Դատավճիռը մնացած մասով պետք է թողնել անփոփոխ։
Ելնելով վերոշարադրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության 367-րդ, 369-371-րդ և 379-380-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Տուժող Ա.Ա-------------------------ի և պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքները բավարարել մասնակիորեն։
Մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/3445/01/24 քրեական գործով 2025 թվականի հոկտեմբերի 30-ի դատավճիռը արարքի որակման մասով մասնակիորեն բեկանել և փոփոխել՝
Մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված արարքում և պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասով սահմանված կարգով՝ վերացնել Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ թիվ ԵԴ1/2088/01/23 քրեական գործով 1 (մեկ) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 78-րդ հոդվածով սահմանված կարգով՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ2/2088/01/23 քրեական գործով 2024 թվականի մարտի 07-ի դատավճռով նշանակված 1 (մեկ) ամիս կարճաժամկետ ազատազրկումը համապատասխանեցնել 1 (մեկ) ամիս ժամկետով ազատազրկման։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով՝ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նշանակված 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 07-ի թիվ ԵԴ1/2088/01/23 դատավճռով նշանակված 1 (մեկ) ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը և Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 7 (յոթ) ամիս ժամկետով։
Պատժի կրման սկիզբը հաշվել 2024 թվականի օգոստոսի 07-ից։
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Մ.ԿԻՐԱԿՈՍՅԱՆ
Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/3445/01/24
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 22-11-2024 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 16189324 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին, ժամը 10:00-ի սահմաններում, գտնվելով Երևան քաղաքի Արարատյան 1-ին զանգված 10/3-րդ շենքի 20-րդ բնակարանում, կենցաղային հարցերի շուրջ վիճաբանության և կռվի մեջ է մտել նույն պահին բնակարան եկած, իր և ընտանիքի հետ համատեղ նույն հասցեում բնակվող, իր համար մերձավոր ազգական համարվող եղբոր՝ Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանի հետ, որի ընթացքում՛, գտնվելով բնակարանի խոհանոցում, Արթուր Արշակյանի կողմից իր և ընտանիքի անդամների հասցեին հայհոյանքներ հնչեցնելուց և աշխատանքային գործիքով իրեն հարվածելուց հետո, Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանին ապօրինաբար կյանքից զրկելու դիտավորությամբ խոհանոցային կահույքի դարակից վերցրել է խոհանոցային դանակն ու հարվածներ հասցրել Արթուր Արշակյանի մարմնի կենսական կարևոր նշանակություն ունեցող հատվածներին՝ վերջինիս աոողջությանը պատճաոելով ձախ քունքային, ձախ քունքահետին֊գագաթային շրջանների ծակած-կտրած վերքերի՝ հետին գագաթային շրջանում ոսկրի կորտիկալ շերտի վնասումով, կրծոսկրի շրջանի կտրած վերքի ձևով միջին ծանրության մարմնական, վնասվածքներ, սակայն չի կարողացել ավարտին հասցնել դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներով, հաշվի աոնելով, որ Արթուր Արշակյանը ստացած մարմնական վնասվածքներից չի մահացել: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Արտաշես |
| Ազգանուն | Արշակյան |
| Հայրանուն | Վոլոդիայի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 44-155-րդ Մաս 2-րդ Կետ 9-րդ |
| Վիճակագրական տողի համարը | 2.1 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.4 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 22-11-2024 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Ռոման |
| Ազգանուն | Սմբատյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 22-11-2024 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 27-11-2024 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/3445/01/24 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին «27» նոյեմբերի 2024 թվական ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ռ․Սմբատյանս, ստանալով թիվ ԵԴ1/3445/01/24 քրեական գործը Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է մուտք եղել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով, որին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3445/01/24 համարը։ Նույն օրը քրեական գործը մակագրվել և 25․11․2024 թվականին հանձնվել է դատավոր Ռ․Սմբատյանին։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածներով՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի Թիվ ԵԴ1/3445/01/24 քրեական գործը ստանձնել վարույթ և նշանակել նախնական դատալսումներ 2024 թվականի դեկտեմբերի 05-ին՝ ժամը 14:30-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Աջափնյակ-1 նստավայրում։ Սույն որոշման օրինակներն երկօրյա ժամկետում ուղարկել հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին՝ դրան կցելով հասցեատիրոջ իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ հուշաթերթը, ներառյալ ՀՀ քրեական դատավարության 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերի ցանկը և դրանց կապակցությամբ միջնորդություններ ներկայացնելու իրավունքի մասին պարզաբանումը: ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ․ՍՄԲԱՏՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արտաշես |
| Ազգանուն | Արշակյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Տիգրան |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Արշակյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Կազմակերպության անուն | ՀՀ Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանների դատախազություն |
| Կազմակերպության հասցե | ք. Երևան |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 05-12-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 05-12-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը հետաձգվել է ուղեկցող գումարտակի մեղադրյալին չներկայացնելու պատճառով: |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 27-01-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2024 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 27-01-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը հետաձգվել է ուղեկցող գումարտակի կողմից մեղադրյալին դատարան չներկայացնելու պատճառով: |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 05-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 05-03-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | ԵԴ1/3445/01/24 ՈՐՈՇՈՒՄ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԱԼԱՆՔԸ ՎԵՐԱՑՆԵԼՈՒ, ՓՈԽԵԼՈՒ ԿԱՄ ԴՐԱ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «05» մարտի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) նախագահությամբ՝ դատավոր Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ քարտուղարությամբ՝ Հ.ԱՂՈՅԱՆԻ մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ պաշտպան տուժող Տ․ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ Ա․ԱՐՇԱԿՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում նախնական դատալսումների ընթացքում քննարկման առարկա դարձնելով մինչդատական վարույթում մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի ծնված՝ 1970 թվականի հուլիսի 13-ին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, խնամքին ոչ ոք, չի աշխատում, դատված, հաշվառված և բնակվել է՝քաղաք Երևան Արարատյան 1-ին զանգված 10/3 շենք, 20-րդ բնակարան հասցեում, ներկայումս՝ ՀՀ ԱՆ Նուբարաշեն քրեակատարողական հիմնարկի կալանավոր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է մուտք եղել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով, որին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3445/01/24 համարը։ Նույն օրը քրեական գործը մակագրվել և 25․11․2024 թվականին հանձնվել է դատավոր Ռ․Սմբատյանին։ 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին որոշում է կայացվել քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնկանա դատալսումներ նշանակելու մասին: 2024 թվականի դեկտեմբերի 05-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին՝ մինչև 2025 թվականի մարտի 07-ը ներառյալ: 2025 թվականի մարտի 05-ին դատական նիստի ընթացքում Դատարանը լսելով պաշտպանի և հանրային մեղադրողի դիրքորոշումները՝ առ այն, որ չեն առարկում մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցի քննարկում իրականացվի մեղադրյալի բացակայության պայմաններում, և Դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանաքները, որ բավարար միջոցներ ձեռնարկվել են մեղադրյալի ներկայությունը դատական նիստին ապահովվելու ուղղությամբ, մինչդեռ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ուղեկցող գումարտակի կողմից դատարանի պահանջը չի կատարվել, իսկ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը լրանում է 2025 թվականի մարտի 07-ին, որոշում է կայացրել մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցի քննարկումը իրականացնել մեղադրյալի բացակայության, սակայն պաշտպանի ներկայության պայմաններում։ Էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները. Արտաշես Վոլոդայի Արշակյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով այն հանցանքի կատարման համար, որ նա 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին՝ ժամը 10:00-ի սահմաններում, գտնվելով Երևան քաղաքի Արարատյան 1-ին զանգված 10/3- րդ շենքի 20-րդ բնակարանում, կենցաղային հարցերի շուրջ վիճաբանության և կովի մեջ է մտել նույն պահին բնակարան եկած, իր և ընտանիքի հետ համատեղ նույն հասցեում բնակվող, իր համար մերձավոր ազգական համարվող եղբոր՝ Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանի հետ, որի ընթացքում, գտնվելով բնակարանի խոհանոցում, Արթուր Արշակյանի կողմից իր և ընտանիքի անդամների հասցեին հայհոյանքներ հնչեցնելուց և աշխատանքային գործիքով իրեն հարվածելուց հետո, Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանին ապօրինաբար կյանքից զրկելու դիտավորությամբ խոհանոցային կահույքի դարակից վերցրել է խոհանոցային դանակն ու հարվածներ հասցրել Արթուր Արշակյանի մարմնի կենսական կարևոր նշանակություն ունեցող հատվածներին՝ վերջինիս առողջությանը պատճառելով ձախ քունքային, ձախ քունքահետին- գագաթային շրջանների ծակած-կտրած վերքերի հետին գագաթային շրջանում ոսկրի կորտիկալ շերտի վնասումով, կրծոսկրի շրջանի կտրած վերքի ձևով միջին ծանրության մարմնական վնասվածքներ, սակայն չի կարողացել ավարտին հասցնել դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներով, հաշվի առնելով, որ Արթուր Արշակյանը ստացած մարմնական վնասվածքներից չի մահացել: Մինդատական վարույթի ընթացքում Կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու մասին միջնորդությունը քննելու վերաբերյալ 2024 թվականի օգոստոսի 08-ի որոշմամբ Դատարանը արձանագրել է հետևյալը. /․․․/ Դատարանը գտնում է, որ վարույթի տվյալ փուլում ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի կողմից գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը, չնայած այն փաստին, որ մեղադրյալը դեպքի հանգամանքների հետ կապված ցուցմունք է տվել, ընդունել է իր կողմից տուժողին դանակով հարվածներ հասցնելու հանգամանքը, դեռևս բարձր է՝ պայմանավորված այն հանգամանքով, որ նախաքննությունը գտնվում է ապացույցների հավաքման, ստուգման սկզբնական և ակտիվ փուլում, դեռևս պարզված չեն դեպքի բոլոր հանգամանքները, ավելին՝ սույն քրեական վարույթով տուժողի դատավարական կարգավիճակ ունի մեղադրյալի եղբայրը, ականատես վկաները հանդիսանում են մեղադրյալի երեխաները: Բացի այդ՝ մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր են և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Դատարանը բարձր է գնահատում նաև մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելու հավանականությունը, ինչի հիմքում նախ ընկած է ենթադրյալ հանցանքի բնույթը, շարժառիթը, մեղադրյալի և տուժողի միջև անբարյացկամ և լարված հարաբերությունները: Մասնավորապես, միջնորդությանը կից ներկայացված նյութերի ուսումնասիրությունը վկայում է, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի և տուժող Արթուր Արշակյանի միջև պարբերաբար տեղի են ունեցել վիճաբանություններ, որոնք վերածվել են ծեծկրտուքի, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ խափանման միջոց կալանքն է միայն ի զորու գործի քննության սույն փուլում կանխել մեղադրյալի կողմից հնարավոր հանցանքի կատարման հնարավորությունը։ Սույն նպատակի ապահովման համատեքստում էական նշանակություն ունի նաև այն փաստը, որ մեղադրյալն ունի դատվածություն, և այն դեռևս չմարված, վերջինիս մեղսագրվում է նոր ենթադրյալ հանցանքի կատարում։ Դատարանի գնահատմամբ` վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, միաժամանակ համակցության մեջ թույլ են տալիս ողջամիտ դատողություն անելու այն մասին, որ վարույթի տվյալ փուլում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխել հնարավոր է միայն վերջինիս նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջոցով: Ինչ վերաբերում է մեղադրանքի կողմի այն եզրահանգմանը, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի և դրա հիմքում դրված պատճառաբանություններին, ապա Դատարանն արձանագրում է, որ նշվածի կապակցությամբ ինչպես միջնորդությամբ, այնպես էլ միջնորդությանը կից ներկայացված նյութերով և մեղադրանքի կողմի տված բացատրություններով չներկայացվեցին բավարար փաստական տվյալներ, որոնք ողջամտորեն կարող են վկայել մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու հավանականության մասին, իսկ միջնորդությամբ և բացատրությամբ ներկայացված պատճառաբանությունները փաստարկված չեն, ուստի և Դատարանի համար անընդունելի: Այլ կերպ, նշված նպատակի (հիմքի) մասով վարույթն իրականացնող մարմնի հետևությունները հիմնված չեն գործի նյութերից բխող ողջամիտ ենթադրությունների վրա, քանի որ դրա կապակցությամբ որևէ փաստական տվյալ չի ներկայացվել: Ավելին, մեղադրյալի ցուցմունքի համաձայն՝ ինքն է զանգահարել ոստիկանություն և հայտնել դեպքի մասին, որպիսի հանգամանքը չհերքեց մեղադրանքի կողմը: /․․․/։ Մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությունը քննելու վերաբերյալ 2024 թվականի հոկտեմբերի 03-ի որոշմամբ Դատարանը ի թիվս այլնի արձանագրել է հետևյալը. /․․․/ Դատարանը գալիս է այն հիմնավոր եզրահանգման, որ 2024 թվականի օգոստոսի 8-ի որոշմամբ Դատարանի կողմից հաստատված՝ կալանքի կիրառման իրավաչափության համաապատասխան պայմանները շարունակվում են առկա լինել, և Դատարանը պատճառաբանված ձևով կարող է հաստատել կալանքի կիրառման իրավաչափության պայմանների շարունակական առկայությունը: /․․․/։ Մեղադրյալին նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոփոխելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին 2024 թվականի դեկտեմբերի 05-ի որոշմամբ Դատարանը ի թիվս այլնի արձանագրել է հետևյալը. /․․․/ Անդրադառնալով մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորման հիմքերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգումն անհրաժեշտ է վերջինիս կողմից հանցանք կատարելը կանխելու և իր վրա դրված պարտականություններ պատշաճ կատարելու համար: Դատարանը սույն եզրահանգմանն է գալիս՝ առանձնակի ուշադրություն դարձնելով այն հանգամանքի վրա, որ մեղադրյալը հանցանքը կատարել է դատական ակտով սահմանված փորձաշրջանի մեջ գտնվելու ժամանակահատվածում, որպիսի պայմաններում արդարացված է մտավախությունն առ այն, որ ազատության մեջ հայտնվելու պայմաններում մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը կարող է կատարել հանցավոր արարք: Դատարանը սույն եզրահանգմանն է գալիս՝ հաշվի առնելով Դատալեքս դատական տեղեկատվական համակարգում առկա տվյալներն առ այն, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանոի կողմից 2024 թվականի մարտի 07-ին թիվ ԵԴ1/2088/01/23 քրեական գործով Արտաշես Արշակյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 ամիս ժամկետով, կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան՝ 1 տարի ժամկետով։ Դատավճիռը չի բողոքարկվել և 2024 թվականի ապրիլի 16-ին մտել է օրինական։ Սույն գործի շրջանակներում Արտաշես Արշակյանին մեղսագրվում է արարք, որը ըստ մեղադրական եզրակացության կատարվել է 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին։ Նման պայմաններում պետք է փաստել, որ Արտաշես Արշակյանը ենթադրյալ հանցանքը կատարել է փորձաշրջաի մեջ գտնվելու ժամանակահատվածում, ինչը էականորեն բարձրացնում է մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելու հավանականությունը։ Բացի այդ, Դատարանը գտնում է, որ առկա է հավանակությունն առ այն, որ ազատության մեջ հայտնվելու պայմաններում մեղադրյալը չի կատարի իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով դրված պարտականությունը չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին: Այսպես՝ Դատարանը գտնում է, որ առկա է քրեական դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու միջոցով գործին խոչընդոտելու հավանականությունը, քանի որ Դատարանը դեռևս չի անցել հիմնական դատալսումների փուլ և չի ստուգել առկա ցուցմունքների արժանահավատությունը: Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու միջոցով գործի քննությանը հնարավոր է խոչընդոտել ոչ միայն նախաքննության ընթացքում, այլ նաև դատական քննության ընթացքում, սակայն ոչ այն ծավալով, ինչ նախաքննության ընթացքում։ Այլ կերպ՝ քանի դեռ գործի քննությունը չի անցել հիմնական դատալումների փուլ և տվյալ պահին գործով ձեռք բերված որևէ ապացույց հետազոտված չէ, գործի քննությանը խոչընդոտելու վտանգի բացակայության մասին պնդել հնարավոր չէ, քանի որ քրեական գործը դեռ նոր է վարույթ ընդունվել, հիմնական դատալսումներ նշանակելու որոշում դեռևս չի կայացվել, ապացույցները չեն հետազոտվել, դատակոչված անձինք չեն հարցաքննվել։ Հարկ է ընդգծել, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Դատարանն անընդունելի է համարում խափանման միջոցի հիմքերը հաստատող կանխատեսական դատողությունները նույնացնելը արդեն իսկ կատարված արարքի հետ, քանզի սույն պարագայում քրեական վարույթին խոչընդոտելն արդեն իսկ քրեական օրենսգրքով արգելված արարք է, մինչդեռ խափանման միջոցի հիմքերի համատեքստում այդ հնարավոր արարքը կատարելու վերաբերյալ ենթադրությունն ունի միայն ապագային վերաբերող կանխատեսական բնույթ և չի անցնում ողջամիտ կասկածի շեմը: Այլ կերպ՝ դատարանը խափանման միջոցի հիմքերն քննարկելիս գնահատման է ենթարկում միայն այդ արարքների կատարման հնարավորության ռիսկը և ոչ թե կատարած կամ չկատարած լինելու վերաբերյալ հաստատված փաստերը: Հարկ է նկատել նաև, որ յուրաքանչյուր պարտականության ապահովումը գնահատվում է տարբեր չափանիշներով: Եթե որոշակի պարտականությունների կատարման ապահովումը հնարավոր է պայմանավորել արդեն իսկ չկատարված պարտականության փաստով, ապա որոշների դեպքում չկատարված պարտականության փաստի առկայություն պարտադիր չէ, այլ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել այդ պարտավորությունների ապագայում չկատարելու վտանգը չեզոքացնելու նպատակով: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով առկա չեն այնպիսի փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են վերը նկարագրված ռիսկերը, ուստի մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հիմք ընդունելով կալանքի առկա հիմքերը ու հիմնավորումները և հաշվի առնելով մեղադրյալին վերագրվող ենթադրյալ հանցանքների հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, վերջինիս անձը բնութագրող տվյաները, Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն լինի ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: /.../: Կողմերի դիրքորոշումները. Հանրային մեղադրող Ա.Մանուկյանը դիրքորոշում հայտնեց այն մասին, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի՝ կալանքի, իրավաչափության պայմանները չեն վերացել, ուստի անհրաժեշտ է այն երկարաձգել 3 ամիս ժամկետով: Պաշտպան Տ․Գրիգորյանը առարկեց հանրային մեղադրողի դիրքորոշմանը՝ խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցը փոփոխել և կիրառել այլընտրանքային՝ ավելի մեղմ խափանման միջոց։ (Կողմերի դիրքորոշումները մանրամասն չեն շարադրվում՝ նկատի ունենալով, որ դրանք ձայնագրառված են դատական նիստի արձանագրության ձայնային կրիչում): Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «2․ Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: (…) 3. Եթե մեղադրյալը խախտում է իր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն անհրաժեշտության դեպքում իր իրավասության սահմաններում միջոցներ է ձեռնարկում այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կիրառելու համար: (…) 5. Եթե խափանման միջոցի կիրառման վերաբերյալ բողոքի քննարկման արդյունքով կիրառված խափանման միջոցը վերացվել է, ապա այդ կամ այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կարող է կիրառվել նույն վարույթով միայն նոր հանգամանքի առկայության դեպքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Դատարանը նախ հարկ է համարում անդրադառնալ այն հարցին, թե մինչև քրեական գործի նյութերը և ապացույցներն օրենքով սահմանված պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելը, քրեական գործն ըստ էության քննող դատարանն իրավասու է արդյոք տվյալ փուլում քննարկման առարկա դարձնել մեղադրյալի կողմից հանցագործություն կատարելու վերաբերյալ հիմնավոր կասկածի առկայության կամ բացակայության հարցը: Վերը շարադրվածի հաշվառմամբ և նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի վերաբերյալ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Դատարանը արձանագրում է նաև, որ դատավորի կողմից քրեական գործի վարույթը ստանձնելուց հետո Դատարանն է հանդիսանում քրեական գործի վարույթի պատասխանատուն, և վարույթի ընթացքում առաջացող ռիսկերը հենց նույն քրեական գործի վարույթը ստանձնած դատավորն է գնահատում՝ կաշկանդված չլինելով մինչդատական վարույթի ընթացքում գնահատված ռիսկերով։ Այլ կերպ՝ սույն փուլում գործի քննության ծավալը տարբերվում է մինչդատական վարույթում առկա ծավալից և սույն փուլում Դատարանն է գնահատում դատական քննության ընթացքում առաջացող ռիսկերը՝ այդ թվում նաև խափանման միջոցի ընտրության ժամանակ առկա հիմքերը: Ինչ վերաբերում է կալանավորման կիրառման հիմքերին, ապա նշվածը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից համակարգային վերլուծության են ենթարկվել Ա.Ճուղուրյանի և մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում, որտեղ հետևողականորեն ամրապնդվել և զարգացվել են քրեական դատավարության ընթացքում կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելիս անձի ազատության իրավունքի կամայական կամ անհիմն սահմանափակումը բացառելուն ուղղված երաշխիքները: Անդրադառնալով մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորման հիմքերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգումն անհրաժեշտ է վերջինիս կողմից հանցանք կատարելը կանխելու և իր վրա դրված պարտականություններ պատշաճ կատարելու համար: Այլ կերպ՝ այս պահին գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են նշված հիմքը, ուստի Դատարանը գտնում է, որ վարույթի ներկա փուլում շարունակում է առկա լինել մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ կալանքի կիրառման անհրաժեշտությունը, իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցները ի զորու չեն չեզոքացնելու արձանագրված ռիսկը և ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Այլ կերպ՝ Դատարանի գնահատմամբ, ներկա պահի դրությամբ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքն առավել պիտանի է հետապնդվող նպատակին՝ քրեական վարույթի ընթացքում մեղադրյալի պատշաճ վարքագծի ապահովմանը հասնելու համար: Դատական ակտը չծանրաբեռնելու և կրկնողությունից խուսափելու համար Դատարանը այս մասում կրկին անգամ չի վերլուծում առկա հիմքերը և հիմնավորումները, քանի որ սույն ակտի Էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները մասում մեջբերված են Դատարանի 08.08.2024 թվականի, 03.10.2024 թվականի և 05.12.2024 թվականի որոշումները, որոնցում արձանագրված հիմքերն ու հիմնավորումները վերաբերելի մասով շարունակում են առկա լինել նաև այս պահին, իսկ անցնող ժամանակահատվածում որևէ էական փոփոխություն չի արձանագրվել: Հարկ է ընդգծել, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Դատարանն անընդունելի է համարում խափանման միջոցի հիմքերը հաստատող կանխատեսական դատողությունները նույնացնելը արդեն իսկ կատարված արարքի հետ, քանզի սույն պարագայում քրեական վարույթին խոչընդոտելն արդեն իսկ քրեական օրենսգրքով արգելված արարք է, մինչդեռ խափանման միջոցի հիմքերի համատեքստում այդ հնարավոր արարքը կատարելու վերաբերյալ ենթադրությունն ունի միայն ապագային վերաբերող կանխատեսական բնույթ և չի անցնում ողջամիտ կասկածի շեմը: Այլ կերպ՝ դատարանը խափանման միջոցի հիմքերն քննարկելիս գնահատման է ենթարկում միայն այդ արարքների կատարման հնարավորության ռիսկը և ոչ թե կատարած կամ չկատարած լինելու վերաբերյալ հաստատված փաստերը: Հարկ է նկատել նաև, որ յուրաքանչյուր պարտականության ապահովումը գնահատվում է տարբեր չափանիշներով: Եթե որոշակի պարտականությունների կատարման ապահովումը հնարավոր է պայմանավորել արդեն իսկ չկատարված պարտականության փաստով, ապա որոշների դեպքում չկատարված պարտականության փաստի առկայություն պարտադիր չէ, այլ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել այդ պարտավորությունների ապագայում չկատարելու վտանգը չեզոքացնելու նպատակով: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով առկա չեն այնպիսի փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են վերը նկարագրված ռիսկերը, ուստի մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հիմք ընդունելով կալանքի առկա հիմքերը ու հիմնավորումները և հաշվի առնելով մեղադրյալին վերագրվող ենթադրյալ հանցանքների հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, վերջինիս անձը բնութագրող տվյաները, Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն լինի ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Ելնելով վերը շարադրվածից՝ Դատարանը գտնում է, որ կալանքից տարբերվող խափանման միջոցների, այդ թվում՝ տնային կալանքի կիրառման պայմաններում հնարավոր չի լինի զսպել մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի պատշաճ վարքագիծը և զսպել առկա ռիսկերը: Հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու և վերը նշված ռիսկերը նվազեցնելու համար մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել մինչև 2025 թվականի հունիսի 07-ը ներառյալ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 116-119-րդ, 270-րդ, 316-րդ հոդվածներով` Դատարանը ՈՐՈՇԵՑ Մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգել մինչև 2025 թվականի հունիսի 07-ը ներառյալ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան այն ստանալու պահից տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 27-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Այլ նշումներ | Տեղի է ունեցել վրիպակ, դատական նիստը նշանակվել է 23.04.2025 թվականին՝ ժամը 14:30-ին: |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 27-03-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 23-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 23-04-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 13-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 13-05-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 05-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 05-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 05-06-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/3445/01/24 ՈՐՈՇՈՒՄ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԱԼԱՆՔԸ ՎԵՐԱՑՆԵԼՈՒ, ՓՈԽԵԼՈՒ ԿԱՄ ԴՐԱ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «05» հունիսի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) նախագահությամբ՝ դատավոր Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ քարտուղարությամբ՝ Հ.ԱՂՈՅԱՆԻ մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ պաշտպան տուժող Տ․ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ Ա․ԱՐՇԱԿՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում նախնական դատալսումների ընթացքում քննարկման առարկա դարձնելով մինչդատական վարույթում մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի ծնված՝ 1970 թվականի հուլիսի 13-ին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, խնամքին ոչ ոք, չի աշխատում, դատված, հաշվառված և բնակվել է՝քաղաք Երևան Արարատյան 1-ին զանգված 10/3 շենք, 20-րդ բնակարան հասցեում, ներկայումս՝ ՀՀ ԱՆ Նուբարաշեն քրեակատարողական հիմնարկի կալանավոր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է մուտք եղել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով, որին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3445/01/24 համարը։ Նույն օրը քրեական գործը մակագրվել և 25․11․2024 թվականին հանձնվել է դատավոր Ռ․Սմբատյանին։ 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին որոշում է կայացվել քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնկանա դատալսումներ նշանակելու մասին: 2024 թվականի դեկտեմբերի 05-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին՝ մինչև 2025 թվականի մարտի 07-ը ներառյալ: 2025 թվականի մարտի 05-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին՝ մինչև 2025 թվականի հունիսի 07-ը ներառյալ: Էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները. Արտաշես Վոլոդայի Արշակյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով այն հանցանքի կատարման համար, որ նա 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին՝ ժամը 10:00-ի սահմաններում, գտնվելով Երևան քաղաքի Արարատյան 1-ին զանգված 10/3- րդ շենքի 20-րդ բնակարանում, կենցաղային հարցերի շուրջ վիճաբանության և կովի մեջ է մտել նույն պահին բնակարան եկած, իր և ընտանիքի հետ համատեղ նույն հասցեում բնակվող, իր համար մերձավոր ազգական համարվող եղբոր՝ Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանի հետ, որի ընթացքում, գտնվելով բնակարանի խոհանոցում, Արթուր Արշակյանի կողմից իր և ընտանիքի անդամների հասցեին հայհոյանքներ հնչեցնելուց և աշխատանքային գործիքով իրեն հարվածելուց հետո, Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանին ապօրինաբար կյանքից զրկելու դիտավորությամբ խոհանոցային կահույքի դարակից վերցրել է խոհանոցային դանակն ու հարվածներ հասցրել Արթուր Արշակյանի մարմնի կենսական կարևոր նշանակություն ունեցող հատվածներին՝ վերջինիս առողջությանը պատճառելով ձախ քունքային, ձախ քունքահետին- գագաթային շրջանների ծակած-կտրած վերքերի հետին գագաթային շրջանում ոսկրի կորտիկալ շերտի վնասումով, կրծոսկրի շրջանի կտրած վերքի ձևով միջին ծանրության մարմնական վնասվածքներ, սակայն չի կարողացել ավարտին հասցնել դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներով, հաշվի առնելով, որ Արթուր Արշակյանը ստացած մարմնական վնասվածքներից չի մահացել: Մինդատական վարույթի ընթացքում Կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու մասին միջնորդությունը քննելու վերաբերյալ 2024 թվականի օգոստոսի 08-ի որոշմամբ Դատարանը արձանագրել է հետևյալը. /․․․/ Դատարանը գտնում է, որ վարույթի տվյալ փուլում ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի կողմից գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը, չնայած այն փաստին, որ մեղադրյալը դեպքի հանգամանքների հետ կապված ցուցմունք է տվել, ընդունել է իր կողմից տուժողին դանակով հարվածներ հասցնելու հանգամանքը, դեռևս բարձր է՝ պայմանավորված այն հանգամանքով, որ նախաքննությունը գտնվում է ապացույցների հավաքման, ստուգման սկզբնական և ակտիվ փուլում, դեռևս պարզված չեն դեպքի բոլոր հանգամանքները, ավելին՝ սույն քրեական վարույթով տուժողի դատավարական կարգավիճակ ունի մեղադրյալի եղբայրը, ականատես վկաները հանդիսանում են մեղադրյալի երեխաները: Բացի այդ՝ մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր են և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Դատարանը բարձր է գնահատում նաև մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելու հավանականությունը, ինչի հիմքում նախ ընկած է ենթադրյալ հանցանքի բնույթը, շարժառիթը, մեղադրյալի և տուժողի միջև անբարյացկամ և լարված հարաբերությունները: Մասնավորապես, միջնորդությանը կից ներկայացված նյութերի ուսումնասիրությունը վկայում է, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի և տուժող Արթուր Արշակյանի միջև պարբերաբար տեղի են ունեցել վիճաբանություններ, որոնք վերածվել են ծեծկրտուքի, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ խափանման միջոց կալանքն է միայն ի զորու գործի քննության սույն փուլում կանխել մեղադրյալի կողմից հնարավոր հանցանքի կատարման հնարավորությունը։ Սույն նպատակի ապահովման համատեքստում էական նշանակություն ունի նաև այն փաստը, որ մեղադրյալն ունի դատվածություն, և այն դեռևս չմարված, վերջինիս մեղսագրվում է նոր ենթադրյալ հանցանքի կատարում։ Դատարանի գնահատմամբ` վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, միաժամանակ համակցության մեջ թույլ են տալիս ողջամիտ դատողություն անելու այն մասին, որ վարույթի տվյալ փուլում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխել հնարավոր է միայն վերջինիս նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջոցով: Ինչ վերաբերում է մեղադրանքի կողմի այն եզրահանգմանը, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի և դրա հիմքում դրված պատճառաբանություններին, ապա Դատարանն արձանագրում է, որ նշվածի կապակցությամբ ինչպես միջնորդությամբ, այնպես էլ միջնորդությանը կից ներկայացված նյութերով և մեղադրանքի կողմի տված բացատրություններով չներկայացվեցին բավարար փաստական տվյալներ, որոնք ողջամտորեն կարող են վկայել մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու հավանականության մասին, իսկ միջնորդությամբ և բացատրությամբ ներկայացված պատճառաբանությունները փաստարկված չեն, ուստի և Դատարանի համար անընդունելի: Այլ կերպ, նշված նպատակի (հիմքի) մասով վարույթն իրականացնող մարմնի հետևությունները հիմնված չեն գործի նյութերից բխող ողջամիտ ենթադրությունների վրա, քանի որ դրա կապակցությամբ որևէ փաստական տվյալ չի ներկայացվել: Ավելին, մեղադրյալի ցուցմունքի համաձայն՝ ինքն է զանգահարել ոստիկանություն և հայտնել դեպքի մասին, որպիսի հանգամանքը չհերքեց մեղադրանքի կողմը: /․․․/։ Մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությունը քննելու վերաբերյալ 2024 թվականի հոկտեմբերի 03-ի որոշմամբ Դատարանը ի թիվս այլնի արձանագրել է հետևյալը. /․․․/ Դատարանը գալիս է այն հիմնավոր եզրահանգման, որ 2024 թվականի օգոստոսի 8-ի որոշմամբ Դատարանի կողմից հաստատված՝ կալանքի կիրառման իրավաչափության համաապատասխան պայմանները շարունակվում են առկա լինել, և Դատարանը պատճառաբանված ձևով կարող է հաստատել կալանքի կիրառման իրավաչափության պայմանների շարունակական առկայությունը: /․․․/։ Մեղադրյալին նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոփոխելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին 2024 թվականի դեկտեմբերի 05-ի որոշմամբ Դատարանը ի թիվս այլնի արձանագրել է հետևյալը. /․․․/ Անդրադառնալով մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորման հիմքերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգումն անհրաժեշտ է վերջինիս կողմից հանցանք կատարելը կանխելու և իր վրա դրված պարտականություններ պատշաճ կատարելու համար: Դատարանը սույն եզրահանգմանն է գալիս՝ առանձնակի ուշադրություն դարձնելով այն հանգամանքի վրա, որ մեղադրյալը հանցանքը կատարել է դատական ակտով սահմանված փորձաշրջանի մեջ գտնվելու ժամանակահատվածում, որպիսի պայմաններում արդարացված է մտավախությունն առ այն, որ ազատության մեջ հայտնվելու պայմաններում մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը կարող է կատարել հանցավոր արարք: Դատարանը սույն եզրահանգմանն է գալիս՝ հաշվի առնելով Դատալեքս դատական տեղեկատվական համակարգում առկա տվյալներն առ այն, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանոի կողմից 2024 թվականի մարտի 07-ին թիվ ԵԴ1/2088/01/23 քրեական գործով Արտաշես Արշակյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 ամիս ժամկետով, կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան՝ 1 տարի ժամկետով։ Դատավճիռը չի բողոքարկվել և 2024 թվականի ապրիլի 16-ին մտել է օրինական։ Սույն գործի շրջանակներում Արտաշես Արշակյանին մեղսագրվում է արարք, որը ըստ մեղադրական եզրակացության կատարվել է 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին։ Նման պայմաններում պետք է փաստել, որ Արտաշես Արշակյանը ենթադրյալ հանցանքը կատարել է փորձաշրջաի մեջ գտնվելու ժամանակահատվածում, ինչը էականորեն բարձրացնում է մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելու հավանականությունը։ Բացի այդ, Դատարանը գտնում է, որ առկա է հավանակությունն առ այն, որ ազատության մեջ հայտնվելու պայմաններում մեղադրյալը չի կատարի իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով դրված պարտականությունը չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին: Այսպես՝ Դատարանը գտնում է, որ առկա է քրեական դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու միջոցով գործին խոչընդոտելու հավանականությունը, քանի որ Դատարանը դեռևս չի անցել հիմնական դատալսումների փուլ և չի ստուգել առկա ցուցմունքների արժանահավատությունը: Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու միջոցով գործի քննությանը հնարավոր է խոչընդոտել ոչ միայն նախաքննության ընթացքում, այլ նաև դատական քննության ընթացքում, սակայն ոչ այն ծավալով, ինչ նախաքննության ընթացքում։ Այլ կերպ՝ քանի դեռ գործի քննությունը չի անցել հիմնական դատալումների փուլ և տվյալ պահին գործով ձեռք բերված որևէ ապացույց հետազոտված չէ, գործի քննությանը խոչընդոտելու վտանգի բացակայության մասին պնդել հնարավոր չէ, քանի որ քրեական գործը դեռ նոր է վարույթ ընդունվել, հիմնական դատալսումներ նշանակելու որոշում դեռևս չի կայացվել, ապացույցները չեն հետազոտվել, դատակոչված անձինք չեն հարցաքննվել։ Հարկ է ընդգծել, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Դատարանն անընդունելի է համարում խափանման միջոցի հիմքերը հաստատող կանխատեսական դատողությունները նույնացնելը արդեն իսկ կատարված արարքի հետ, քանզի սույն պարագայում քրեական վարույթին խոչընդոտելն արդեն իսկ քրեական օրենսգրքով արգելված արարք է, մինչդեռ խափանման միջոցի հիմքերի համատեքստում այդ հնարավոր արարքը կատարելու վերաբերյալ ենթադրությունն ունի միայն ապագային վերաբերող կանխատեսական բնույթ և չի անցնում ողջամիտ կասկածի շեմը: Այլ կերպ՝ դատարանը խափանման միջոցի հիմքերն քննարկելիս գնահատման է ենթարկում միայն այդ արարքների կատարման հնարավորության ռիսկը և ոչ թե կատարած կամ չկատարած լինելու վերաբերյալ հաստատված փաստերը: Հարկ է նկատել նաև, որ յուրաքանչյուր պարտականության ապահովումը գնահատվում է տարբեր չափանիշներով: Եթե որոշակի պարտականությունների կատարման ապահովումը հնարավոր է պայմանավորել արդեն իսկ չկատարված պարտականության փաստով, ապա որոշների դեպքում չկատարված պարտականության փաստի առկայություն պարտադիր չէ, այլ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել այդ պարտավորությունների ապագայում չկատարելու վտանգը չեզոքացնելու նպատակով: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով առկա չեն այնպիսի փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են վերը նկարագրված ռիսկերը, ուստի մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հիմք ընդունելով կալանքի առկա հիմքերը ու հիմնավորումները և հաշվի առնելով մեղադրյալին վերագրվող ենթադրյալ հանցանքների հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, վերջինիս անձը բնութագրող տվյաները, Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն լինի ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: /.../: Կողմերի դիրքորոշումները. Հանրային մեղադրող Ա.Մանուկյանը դիրքորոշում հայտնեց այն մասին, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի՝ կալանքի, իրավաչափության պայմանները չեն վերացել, ուստի անհրաժեշտ է այն երկարաձգել 3 ամիս ժամկետով: Պաշտպան Տ․Գրիգորյանը առարկեց հանրային մեղադրողի դիրքորոշմանը՝ խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցը փոփոխել և կիրառել այլընտրանքային՝ ավելի մեղմ խափանման միջոց։ Մեղադրյալ Ա.Արշակյանը միացավ պաշտպանի միջնորդությանը: Տուժողը ևս միջնորդեց խափանման միջոցը փոխել: (Կողմերի դիրքորոշումները մանրամասն չեն շարադրվում՝ նկատի ունենալով, որ դրանք ձայնագրառված են դատական նիստի արձանագրության ձայնային կրիչում): Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «2․ Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: (…) 3. Եթե մեղադրյալը խախտում է իր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն անհրաժեշտության դեպքում իր իրավասության սահմաններում միջոցներ է ձեռնարկում այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կիրառելու համար: (…) 5. Եթե խափանման միջոցի կիրառման վերաբերյալ բողոքի քննարկման արդյունքով կիրառված խափանման միջոցը վերացվել է, ապա այդ կամ այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կարող է կիրառվել նույն վարույթով միայն նոր հանգամանքի առկայության դեպքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Դատարանը նախ հարկ է համարում անդրադառնալ այն հարցին, թե մինչև քրեական գործի նյութերը և ապացույցներն օրենքով սահմանված պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելը, քրեական գործն ըստ էության քննող դատարանն իրավասու է արդյոք տվյալ փուլում քննարկման առարկա դարձնել մեղադրյալի կողմից հանցագործություն կատարելու վերաբերյալ հիմնավոր կասկածի առկայության կամ բացակայության հարցը: Վերը շարադրվածի հաշվառմամբ և նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի վերաբերյալ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Դատարանը արձանագրում է նաև, որ դատավորի կողմից քրեական գործի վարույթը ստանձնելուց հետո Դատարանն է հանդիսանում քրեական գործի վարույթի պատասխանատուն, և վարույթի ընթացքում առաջացող ռիսկերը հենց նույն քրեական գործի վարույթը ստանձնած դատավորն է գնահատում՝ կաշկանդված չլինելով մինչդատական վարույթի ընթացքում գնահատված ռիսկերով։ Այլ կերպ՝ սույն փուլում գործի քննության ծավալը տարբերվում է մինչդատական վարույթում առկա ծավալից և սույն փուլում Դատարանն է գնահատում դատական քննության ընթացքում առաջացող ռիսկերը՝ այդ թվում նաև խափանման միջոցի ընտրության ժամանակ առկա հիմքերը: Ինչ վերաբերում է կալանավորման կիրառման հիմքերին, ապա նշվածը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից համակարգային վերլուծության են ենթարկվել Ա.Ճուղուրյանի և մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում, որտեղ հետևողականորեն ամրապնդվել և զարգացվել են քրեական դատավարության ընթացքում կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելիս անձի ազատության իրավունքի կամայական կամ անհիմն սահմանափակումը բացառելուն ուղղված երաշխիքները: Անդրադառնալով մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորման հիմքերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգումն անհրաժեշտ է վերջինիս կողմից հանցանք կատարելը կանխելու և իր վրա դրված պարտականություններ պատշաճ կատարելու համար: Այլ կերպ՝ այս պահին գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են նշված հիմքը, ուստի Դատարանը գտնում է, որ վարույթի ներկա փուլում շարունակում է առկա լինել մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ կալանքի կիրառման անհրաժեշտությունը, իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցները ի զորու չեն չեզոքացնելու արձանագրված ռիսկը և ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Այլ կերպ՝ Դատարանի գնահատմամբ, ներկա պահի դրությամբ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքն առավել պիտանի է հետապնդվող նպատակին՝ քրեական վարույթի ընթացքում մեղադրյալի պատշաճ վարքագծի ապահովմանը հասնելու համար: Դատական ակտը չծանրաբեռնելու և կրկնողությունից խուսափելու համար Դատարանը այս մասում կրկին անգամ չի վերլուծում առկա հիմքերը և հիմնավորումները, քանի որ սույն ակտի Էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները մասում մեջբերված են Դատարանի 08.08.2024 թվականի, 03.10.2024 թվականի և 05.12.2024 թվականի որոշումները, որոնցում արձանագրված հիմքերն ու հիմնավորումները վերաբերելի մասով շարունակում են առկա լինել նաև այս պահին, իսկ անցնող ժամանակահատվածում որևէ էական փոփոխություն չի արձանագրվել: Հարկ է ընդգծել, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Դատարանն անընդունելի է համարում խափանման միջոցի հիմքերը հաստատող կանխատեսական դատողությունները նույնացնելը արդեն իսկ կատարված արարքի հետ, քանզի սույն պարագայում քրեական վարույթին խոչընդոտելն արդեն իսկ քրեական օրենսգրքով արգելված արարք է, մինչդեռ խափանման միջոցի հիմքերի համատեքստում այդ հնարավոր արարքը կատարելու վերաբերյալ ենթադրությունն ունի միայն ապագային վերաբերող կանխատեսական բնույթ և չի անցնում ողջամիտ կասկածի շեմը: Այլ կերպ՝ դատարանը խափանման միջոցի հիմքերն քննարկելիս գնահատման է ենթարկում միայն այդ արարքների կատարման հնարավորության ռիսկը և ոչ թե կատարած կամ չկատարած լինելու վերաբերյալ հաստատված փաստերը: Հարկ է նկատել նաև, որ յուրաքանչյուր պարտականության ապահովումը գնահատվում է տարբեր չափանիշներով: Եթե որոշակի պարտականությունների կատարման ապահովումը հնարավոր է պայմանավորել արդեն իսկ չկատարված պարտականության փաստով, ապա որոշների դեպքում չկատարված պարտականության փաստի առկայություն պարտադիր չէ, այլ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել այդ պարտավորությունների ապագայում չկատարելու վտանգը չեզոքացնելու նպատակով: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով առկա չեն այնպիսի փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են վերը նկարագրված ռիսկերը, ուստի մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հիմք ընդունելով կալանքի առկա հիմքերը ու հիմնավորումները և հաշվի առնելով մեղադրյալին վերագրվող ենթադրյալ հանցանքների հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, վերջինիս անձը բնութագրող տվյաները, Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն լինի ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Ելնելով վերը շարադրվածից՝ Դատարանը գտնում է, որ կալանքից տարբերվող խափանման միջոցների, այդ թվում՝ տնային կալանքի կիրառման պայմաններում հնարավոր չի լինի զսպել մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի պատշաճ վարքագիծը և զսպել առկա ռիսկերը: Հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու և վերը նշված ռիսկերը նվազեցնելու համար մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 07-ը ներառյալ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 116-119-րդ, 270-րդ, 316-րդ հոդվածներով` Դատարանը ՈՐՈՇԵՑ Մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգել մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 07-ը ներառյալ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան այն ստանալու պահից տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 25-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 25-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | Դատական նիստը հետաձգվել է մեղադրյալին չներկայացնելու պատճառով: |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 18-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 18-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | ԵԴ1/3445/01/24 ՈՐՈՇՈՒՄ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԱԼԱՆՔԸ ՎԵՐԱՑՆԵԼՈՒ, ՓՈԽԵԼՈՒ ԿԱՄ ԴՐԱ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «18» օգոստոսի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) նախագահությամբ՝ դատավոր Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ քարտուղարությամբ՝ Հ.ԱՂՈՅԱՆԻ մասնակցությամբ՝ Պաշտպան Մեղադրյալ տուժող Տ․ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ Ա.ԱՐՇԱԿՅԱՆԻ Ա․ԱՐՇԱԿՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում նախնական դատալսումների ընթացքում քննարկման առարկա դարձնելով մինչդատական վարույթում մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի ծնված՝ 1970 թվականի հուլիսի 13-ին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, խնամքին ոչ ոք, չի աշխատում, դատված, հաշվառված և բնակվել է՝քաղաք Երևան Արարատյան 1-ին զանգված 10/3 շենք, 20-րդ բնակարան հասցեում, ներկայումս՝ ՀՀ ԱՆ Նուբարաշեն քրեակատարողական հիմնարկի կալանավոր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է մուտք եղել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով, որին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3445/01/24 համարը։ Նույն օրը քրեական գործը մակագրվել և 25․11․2024 թվականին հանձնվել է դատավոր Ռ․Սմբատյանին։ 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին որոշում է կայացվել քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնկանա դատալսումներ նշանակելու մասին: 2024 թվականի դեկտեմբերի 05-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին՝ մինչև 2025 թվականի մարտի 07-ը ներառյալ: 2025 թվականի մարտի 05-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին՝ մինչև 2025 թվականի հունիսի 07-ը ներառյալ: 2025 թվականի հունիսի 05-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին՝ մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 07-ը ներառյալ: Էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները. Արտաշես Վոլոդայի Արշակյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով այն հանցանքի կատարման համար, որ նա 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին՝ ժամը 10:00-ի սահմաններում, գտնվելով Երևան քաղաքի Արարատյան 1-ին զանգված 10/3- րդ շենքի 20-րդ բնակարանում, կենցաղային հարցերի շուրջ վիճաբանության և կովի մեջ է մտել նույն պահին բնակարան եկած, իր և ընտանիքի հետ համատեղ նույն հասցեում բնակվող, իր համար մերձավոր ազգական համարվող եղբոր՝ Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանի հետ, որի ընթացքում, գտնվելով բնակարանի խոհանոցում, Արթուր Արշակյանի կողմից իր և ընտանիքի անդամների հասցեին հայհոյանքներ հնչեցնելուց և աշխատանքային գործիքով իրեն հարվածելուց հետո, Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանին ապօրինաբար կյանքից զրկելու դիտավորությամբ խոհանոցային կահույքի դարակից վերցրել է խոհանոցային դանակն ու հարվածներ հասցրել Արթուր Արշակյանի մարմնի կենսական կարևոր նշանակություն ունեցող հատվածներին՝ վերջինիս առողջությանը պատճառելով ձախ քունքային, ձախ քունքահետին- գագաթային շրջանների ծակած-կտրած վերքերի հետին գագաթային շրջանում ոսկրի կորտիկալ շերտի վնասումով, կրծոսկրի շրջանի կտրած վերքի ձևով միջին ծանրության մարմնական վնասվածքներ, սակայն չի կարողացել ավարտին հասցնել դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներով, հաշվի առնելով, որ Արթուր Արշակյանը ստացած մարմնական վնասվածքներից չի մահացել: Մինդատական վարույթի ընթացքում Կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու մասին միջնորդությունը քննելու վերաբերյալ 2024 թվականի օգոստոսի 08-ի որոշմամբ Դատարանը արձանագրել է հետևյալը. /․․․/ Դատարանը գտնում է, որ վարույթի տվյալ փուլում ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի կողմից գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը, չնայած այն փաստին, որ մեղադրյալը դեպքի հանգամանքների հետ կապված ցուցմունք է տվել, ընդունել է իր կողմից տուժողին դանակով հարվածներ հասցնելու հանգամանքը, դեռևս բարձր է՝ պայմանավորված այն հանգամանքով, որ նախաքննությունը գտնվում է ապացույցների հավաքման, ստուգման սկզբնական և ակտիվ փուլում, դեռևս պարզված չեն դեպքի բոլոր հանգամանքները, ավելին՝ սույն քրեական վարույթով տուժողի դատավարական կարգավիճակ ունի մեղադրյալի եղբայրը, ականատես վկաները հանդիսանում են մեղադրյալի երեխաները: Բացի այդ՝ մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր են և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Դատարանը բարձր է գնահատում նաև մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելու հավանականությունը, ինչի հիմքում նախ ընկած է ենթադրյալ հանցանքի բնույթը, շարժառիթը, մեղադրյալի և տուժողի միջև անբարյացկամ և լարված հարաբերությունները: Մասնավորապես, միջնորդությանը կից ներկայացված նյութերի ուսումնասիրությունը վկայում է, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի և տուժող Արթուր Արշակյանի միջև պարբերաբար տեղի են ունեցել վիճաբանություններ, որոնք վերածվել են ծեծկրտուքի, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ խափանման միջոց կալանքն է միայն ի զորու գործի քննության սույն փուլում կանխել մեղադրյալի կողմից հնարավոր հանցանքի կատարման հնարավորությունը։ Սույն նպատակի ապահովման համատեքստում էական նշանակություն ունի նաև այն փաստը, որ մեղադրյալն ունի դատվածություն, և այն դեռևս չմարված, վերջինիս մեղսագրվում է նոր ենթադրյալ հանցանքի կատարում։ Դատարանի գնահատմամբ` վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, միաժամանակ համակցության մեջ թույլ են տալիս ողջամիտ դատողություն անելու այն մասին, որ վարույթի տվյալ փուլում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխել հնարավոր է միայն վերջինիս նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջոցով: Ինչ վերաբերում է մեղադրանքի կողմի այն եզրահանգմանը, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի և դրա հիմքում դրված պատճառաբանություններին, ապա Դատարանն արձանագրում է, որ նշվածի կապակցությամբ ինչպես միջնորդությամբ, այնպես էլ միջնորդությանը կից ներկայացված նյութերով և մեղադրանքի կողմի տված բացատրություններով չներկայացվեցին բավարար փաստական տվյալներ, որոնք ողջամտորեն կարող են վկայել մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու հավանականության մասին, իսկ միջնորդությամբ և բացատրությամբ ներկայացված պատճառաբանությունները փաստարկված չեն, ուստի և Դատարանի համար անընդունելի: Այլ կերպ, նշված նպատակի (հիմքի) մասով վարույթն իրականացնող մարմնի հետևությունները հիմնված չեն գործի նյութերից բխող ողջամիտ ենթադրությունների վրա, քանի որ դրա կապակցությամբ որևէ փաստական տվյալ չի ներկայացվել: Ավելին, մեղադրյալի ցուցմունքի համաձայն՝ ինքն է զանգահարել ոստիկանություն և հայտնել դեպքի մասին, որպիսի հանգամանքը չհերքեց մեղադրանքի կողմը: /․․․/։ Մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությունը քննելու վերաբերյալ 2024 թվականի հոկտեմբերի 03-ի որոշմամբ Դատարանը ի թիվս այլնի արձանագրել է հետևյալը. /․․․/ Դատարանը գալիս է այն հիմնավոր եզրահանգման, որ 2024 թվականի օգոստոսի 8-ի որոշմամբ Դատարանի կողմից հաստատված՝ կալանքի կիրառման իրավաչափության համաապատասխան պայմանները շարունակվում են առկա լինել, և Դատարանը պատճառաբանված ձևով կարող է հաստատել կալանքի կիրառման իրավաչափության պայմանների շարունակական առկայությունը: /․․․/։ Մեղադրյալին նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոփոխելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին 2024 թվականի դեկտեմբերի 05-ի որոշմամբ Դատարանը ի թիվս այլնի արձանագրել է հետևյալը. /․․․/ Անդրադառնալով մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորման հիմքերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգումն անհրաժեշտ է վերջինիս կողմից հանցանք կատարելը կանխելու և իր վրա դրված պարտականություններ պատշաճ կատարելու համար: Դատարանը սույն եզրահանգմանն է գալիս՝ առանձնակի ուշադրություն դարձնելով այն հանգամանքի վրա, որ մեղադրյալը հանցանքը կատարել է դատական ակտով սահմանված փորձաշրջանի մեջ գտնվելու ժամանակահատվածում, որպիսի պայմաններում արդարացված է մտավախությունն առ այն, որ ազատության մեջ հայտնվելու պայմաններում մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը կարող է կատարել հանցավոր արարք: Դատարանը սույն եզրահանգմանն է գալիս՝ հաշվի առնելով Դատալեքս դատական տեղեկատվական համակարգում առկա տվյալներն առ այն, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանոի կողմից 2024 թվականի մարտի 07-ին թիվ ԵԴ1/2088/01/23 քրեական գործով Արտաշես Արշակյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 ամիս ժամկետով, կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան՝ 1 տարի ժամկետով։ Դատավճիռը չի բողոքարկվել և 2024 թվականի ապրիլի 16-ին մտել է օրինական։ Սույն գործի շրջանակներում Արտաշես Արշակյանին մեղսագրվում է արարք, որը ըստ մեղադրական եզրակացության կատարվել է 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին։ Նման պայմաններում պետք է փաստել, որ Արտաշես Արշակյանը ենթադրյալ հանցանքը կատարել է փորձաշրջաի մեջ գտնվելու ժամանակահատվածում, ինչը էականորեն բարձրացնում է մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելու հավանականությունը։ Բացի այդ, Դատարանը գտնում է, որ առկա է հավանակությունն առ այն, որ ազատության մեջ հայտնվելու պայմաններում մեղադրյալը չի կատարի իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով դրված պարտականությունը չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին: Այսպես՝ Դատարանը գտնում է, որ առկա է քրեական դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու միջոցով գործին խոչընդոտելու հավանականությունը, քանի որ Դատարանը դեռևս չի անցել հիմնական դատալսումների փուլ և չի ստուգել առկա ցուցմունքների արժանահավատությունը: Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու միջոցով գործի քննությանը հնարավոր է խոչընդոտել ոչ միայն նախաքննության ընթացքում, այլ նաև դատական քննության ընթացքում, սակայն ոչ այն ծավալով, ինչ նախաքննության ընթացքում։ Այլ կերպ՝ քանի դեռ գործի քննությունը չի անցել հիմնական դատալումների փուլ և տվյալ պահին գործով ձեռք բերված որևէ ապացույց հետազոտված չէ, գործի քննությանը խոչընդոտելու վտանգի բացակայության մասին պնդել հնարավոր չէ, քանի որ քրեական գործը դեռ նոր է վարույթ ընդունվել, հիմնական դատալսումներ նշանակելու որոշում դեռևս չի կայացվել, ապացույցները չեն հետազոտվել, դատակոչված անձինք չեն հարցաքննվել։ Հարկ է ընդգծել, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Դատարանն անընդունելի է համարում խափանման միջոցի հիմքերը հաստատող կանխատեսական դատողությունները նույնացնելը արդեն իսկ կատարված արարքի հետ, քանզի սույն պարագայում քրեական վարույթին խոչընդոտելն արդեն իսկ քրեական օրենսգրքով արգելված արարք է, մինչդեռ խափանման միջոցի հիմքերի համատեքստում այդ հնարավոր արարքը կատարելու վերաբերյալ ենթադրությունն ունի միայն ապագային վերաբերող կանխատեսական բնույթ և չի անցնում ողջամիտ կասկածի շեմը: Այլ կերպ՝ դատարանը խափանման միջոցի հիմքերն քննարկելիս գնահատման է ենթարկում միայն այդ արարքների կատարման հնարավորության ռիսկը և ոչ թե կատարած կամ չկատարած լինելու վերաբերյալ հաստատված փաստերը: Հարկ է նկատել նաև, որ յուրաքանչյուր պարտականության ապահովումը գնահատվում է տարբեր չափանիշներով: Եթե որոշակի պարտականությունների կատարման ապահովումը հնարավոր է պայմանավորել արդեն իսկ չկատարված պարտականության փաստով, ապա որոշների դեպքում չկատարված պարտականության փաստի առկայություն պարտադիր չէ, այլ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել այդ պարտավորությունների ապագայում չկատարելու վտանգը չեզոքացնելու նպատակով: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով առկա չեն այնպիսի փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են վերը նկարագրված ռիսկերը, ուստի մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հիմք ընդունելով կալանքի առկա հիմքերը ու հիմնավորումները և հաշվի առնելով մեղադրյալին վերագրվող ենթադրյալ հանցանքների հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, վերջինիս անձը բնութագրող տվյաները, Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն լինի ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: /.../: Կողմերի դիրքորոշումները. 18.08.2025 թվականին Դատարան է ստացվել Հանրային մեղադրող Ա.Մանուկյանի, դիմումը, որով վերջինս հայտնել է, որ ամենամյա արձակուրդում գտնվելու հիմքով չի կարող ներկայանալ նշանակված դատական նիստին: Պաշտպան Տ․Գրիգորյանը խնդրեց մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցը փոփոխել և կիրառել այլընտրանքային՝ ավելի մեղմ խափանման միջոց։ Մեղադրյալ Ա.Արշակյանը միացավ պաշտպանի միջնորդությանը: Տուժողը ևս միջնորդեց խափանման միջոցը փոխել: (Կողմերի դիրքորոշումները մանրամասն չեն շարադրվում՝ նկատի ունենալով, որ դրանք ձայնագրառված են դատական նիստի արձանագրության ձայնային կրիչում): Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «2․ Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: (…) 3. Եթե մեղադրյալը խախտում է իր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն անհրաժեշտության դեպքում իր իրավասության սահմաններում միջոցներ է ձեռնարկում այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կիրառելու համար: (…) 5. Եթե խափանման միջոցի կիրառման վերաբերյալ բողոքի քննարկման արդյունքով կիրառված խափանման միջոցը վերացվել է, ապա այդ կամ այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կարող է կիրառվել նույն վարույթով միայն նոր հանգամանքի առկայության դեպքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Դատարանը նախ հարկ է համարում անդրադառնալ այն հարցին, թե մինչև քրեական գործի նյութերը և ապացույցներն օրենքով սահմանված պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելը, քրեական գործն ըստ էության քննող դատարանն իրավասու է արդյոք տվյալ փուլում քննարկման առարկա դարձնել մեղադրյալի կողմից հանցագործություն կատարելու վերաբերյալ հիմնավոր կասկածի առկայության կամ բացակայության հարցը: Վերը շարադրվածի հաշվառմամբ և նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի վերաբերյալ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Դատարանը արձանագրում է նաև, որ դատավորի կողմից քրեական գործի վարույթը ստանձնելուց հետո Դատարանն է հանդիսանում քրեական գործի վարույթի պատասխանատուն, և վարույթի ընթացքում առաջացող ռիսկերը հենց նույն քրեական գործի վարույթը ստանձնած դատավորն է գնահատում՝ կաշկանդված չլինելով մինչդատական վարույթի ընթացքում գնահատված ռիսկերով։ Այլ կերպ՝ սույն փուլում գործի քննության ծավալը տարբերվում է մինչդատական վարույթում առկա ծավալից և սույն փուլում Դատարանն է գնահատում դատական քննության ընթացքում առաջացող ռիսկերը՝ այդ թվում նաև խափանման միջոցի ընտրության ժամանակ առկա հիմքերը: Ինչ վերաբերում է կալանավորման կիրառման հիմքերին, ապա նշվածը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից համակարգային վերլուծության են ենթարկվել Ա.Ճուղուրյանի և մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում, որտեղ հետևողականորեն ամրապնդվել և զարգացվել են քրեական դատավարության ընթացքում կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելիս անձի ազատության իրավունքի կամայական կամ անհիմն սահմանափակումը բացառելուն ուղղված երաշխիքները: Անդրադառնալով մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորման հիմքերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգումն անհրաժեշտ է վերջինիս կողմից հանցանք կատարելը կանխելու և իր վրա դրված պարտականություններ պատշաճ կատարելու համար: Այլ կերպ՝ այս պահին գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են նշված հիմքը, ուստի Դատարանը գտնում է, որ վարույթի ներկա փուլում շարունակում է առկա լինել մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ կալանքի կիրառման անհրաժեշտությունը, իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցները ի զորու չեն չեզոքացնելու արձանագրված ռիսկը և ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Այլ կերպ՝ Դատարանի գնահատմամբ, ներկա պահի դրությամբ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքն առավել պիտանի է հետապնդվող նպատակին՝ քրեական վարույթի ընթացքում մեղադրյալի պատշաճ վարքագծի ապահովմանը հասնելու համար: Դատական ակտը չծանրաբեռնելու և կրկնողությունից խուսափելու համար Դատարանը այս մասում կրկին անգամ չի վերլուծում առկա հիմքերը և հիմնավորումները, քանի որ սույն ակտի Էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները մասում մեջբերված են Դատարանի 08.08.2024 թվականի, 03.10.2024 թվականի և 05.12.2024 թվականի որոշումները, որոնցում արձանագրված հիմքերն ու հիմնավորումները վերաբերելի մասով շարունակում են առկա լինել նաև այս պահին, իսկ անցնող ժամանակահատվածում որևէ էական փոփոխություն չի արձանագրվել: Հարկ է ընդգծել, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Դատարանն անընդունելի է համարում խափանման միջոցի հիմքերը հաստատող կանխատեսական դատողությունները նույնացնելը արդեն իսկ կատարված արարքի հետ, քանզի սույն պարագայում քրեական վարույթին խոչընդոտելն արդեն իսկ քրեական օրենսգրքով արգելված արարք է, մինչդեռ խափանման միջոցի հիմքերի համատեքստում այդ հնարավոր արարքը կատարելու վերաբերյալ ենթադրությունն ունի միայն ապագային վերաբերող կանխատեսական բնույթ և չի անցնում ողջամիտ կասկածի շեմը: Այլ կերպ՝ դատարանը խափանման միջոցի հիմքերն քննարկելիս գնահատման է ենթարկում միայն այդ արարքների կատարման հնարավորության ռիսկը և ոչ թե կատարած կամ չկատարած լինելու վերաբերյալ հաստատված փաստերը: Հարկ է նկատել նաև, որ յուրաքանչյուր պարտականության ապահովումը գնահատվում է տարբեր չափանիշներով: Եթե որոշակի պարտականությունների կատարման ապահովումը հնարավոր է պայմանավորել արդեն իսկ չկատարված պարտականության փաստով, ապա որոշների դեպքում չկատարված պարտականության փաստի առկայություն պարտադիր չէ, այլ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել այդ պարտավորությունների ապագայում չկատարելու վտանգը չեզոքացնելու նպատակով: Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով առկա չեն այնպիսի փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են վերը նկարագրված ռիսկերը, ուստի մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հիմք ընդունելով կալանքի առկա հիմքերը ու հիմնավորումները և հաշվի առնելով մեղադրյալին վերագրվող ենթադրյալ հանցանքների հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, վերջինիս անձը բնութագրող տվյաները, Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն լինի ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Ելնելով վերը շարադրվածից՝ Դատարանը գտնում է, որ կալանքից տարբերվող խափանման միջոցների, այդ թվում՝ տնային կալանքի կիրառման պայմաններում հնարավոր չի լինի զսպել մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի պատշաճ վարքագիծը և զսպել առկա ռիսկերը: Հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու և վերը նշված ռիսկերը նվազեցնելու համար մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել մինչև 2025 թվականի դեկտեմբերի 07-ը ներառյալ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 116-119-րդ, 270-րդ, 316-րդ հոդվածներով` Դատարանը ՈՐՈՇԵՑ Մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգել մինչև 2025 թվականի դեկտեմբերի 07-ը ներառյալ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան այն ստանալու պահից տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 15-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 15-09-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 22-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 22-10-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 30-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 30-10-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Վերդիկտ
| Ամսաթիվ | 22-10-2025 |
|---|---|
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Արտաշես |
| Ազգանուն | Արշակյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Կայացվել է վերդիկտ | Մեղադրական |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Հոդված |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 30-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 30-10-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 30-10-2025 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Արտաշես |
| Ազգանուն | Արշակյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 30-10-2025 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Հիմնական պատիժ | Ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԴ1/3445/01/24 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ՝ նաև Դատարան) Նախագահությամբ՝ դատավոր Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ քարտուղարությամբ՝ Հ.ԱՂՈՅԱՆԻ մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող՝ Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ մեղադրյալ՝ պաշտպան՝ տուժող՝ Ա.ԱՐՇԱԿՅԱՆԻ Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ Ա.ԱՐՇԱԿՅԱՆԻ 2025 թվականի հոկտեմբերի 30-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի ծնված՝ 13.07.1970 թվականին Երևան քաղաքում, այգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, խնամքին երկու անչափահաս երեխա, նախկինում դատված, չի աշխատում, ունի առողջական խնդիրներ, հաշվառված է ք․Երևան, Արարատյան 1-ին զանգված, 10/3-րդ շենք, բնակարան 20 հասցեում, ներկայումս գտնվում է ՀՀ ԱՆ Նուբարաշեն քրեակատարողական հիմնարկում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով, ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2024 թվականի օգոստոսի 07-ին՝ ժամը 11:30-ին Արտաշես Վոլոդյայի Արշակյանը ձերբակալվել է սպանության փորձ կատարելու կասկածով: 2024 թվականի օգոստոսի 07-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ս.Սահակյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախաձեռնել է թիվ 16189324 քրեական վարույթը։ 2024 թվականի օգոստոսի 07-ին նույն քննչական բաժնի պետ Ռ.Վարդանյանն որոշում է կայացրել նախաքննության կատարումը մի քանի քննիչի հանձնարարելու մասին: Նույն օրը ժամը 17:25-ին որոշում է կայացվել Արտաշես Վոլոդյայի Արշակյանին ձերբակալելու մասին: 2024 թվականի օգոստոսի 07-ին ժամը 20:55-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Բաղդասարյանը որոշում է կայացրել Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: Նույն օրը որոշում է կայացվել Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանին տուժող ճանաչելու մասին: 2024 թվականի օգոստոսի 08-ին Արտաշես Արշակյանին ներկայացվել է մեղադրանքը և վերջինիս պարզաբանվել իր իրավունքները և պարտականությունները: 2024 թվականի օգոստոսի 08-ին Դատարանի թիվ ԵԴ1/1318/06/24 որոշմամբ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը: 2024 թվականի հոկտեմբերի 03-ին Դատարանի թիվ ԵԴ1/1318/06/24 որոշմամբ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 2 ամիս ժամկետով: 2024 թվականի նոյեմբերի 12-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Ա․Մանուկյանը որոշում է կայացրել Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ հարուցել նոր քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով: 2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին Արտաշես Արշակյանին ներկայացվել է մեղադրանքը և վերջինիս պարզաբանվել իր իրավունքները և պարտականությունները: 2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին որոշում է կայացվել թիվ 16189324 և թիվ 16836524 քրեական վարույթները միացնել և նախաքննությունը շարունակել թիվ 16189324 քրեական վարույթով։ 2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Մալաթիա-Սեբաստիա ՎՇ քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա․Գրիգորյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախաձեռնել է թիվ 16836524 քրեական վարույթը։ 2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին որոշում է կայացվել թիվ 16189324 քրեական վարույթից անջատել Արտաշես Արշակյանին մարմնական վնասվածքներ հասցնելու վերաբերյալ մասը, անջատված մասին շնորհելով թիվ 16836624 քրեական վարույթի համարը։ 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը: 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին դատախազի տեղակալ Ա.Մանուկյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու և վարույթի նյութերը դատարան հանձնելու մասին: 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին քրեական վարույթը մուտք է եղել դատարան, նույն օրը էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել և հաջորդ օրը հանձնվել է դատավոր Ռ․Սմբատյանին: 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին որոշում է կայացվել քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 2024 թվականի դեկտեմբերի 05-ին և 2025 թվականի մարտի 05-ին, հունիսի 05-ին, օգոստոսի 18-ին որոշումներ են կայացվել Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգել յուրաքանչյուր անգամ 3 ամիս ժամկետով: 2025 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով կայացվել է մեղադրական վերդիկտ: Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը. Արտաշես Վոլոդյայի Արշակյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին՝ ժամը 10:00-ի սահմաններում, գտնվելով Երևան քաղաքի Արարատյան 1-ին զանգված 10/3-րդ շենքի 20-րդ բնակարանում, կենցաղային հարցերի շուրջ վիճաբանության և կռվի մեջ է մտել նույն պահին բնակարան եկած, իր և ընտանիքի հետ համատեղ նույն հասցեում բնակվող, իր համար մերձավոր ազգական համարվող եղբոր` Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանի հետ, որի ընթացքում, գտնվելով բնակարանի խոհանոցում, Արթուր Արշակյանի կողմից իր և ընտանիքի անդամների հասցեին հայհոյանքներ հնչեցնելուց և աշխատանքային գործիքով իրեն հարվածելուց հետո, Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանին ապօրինաբար կյանքից զրկելու դիտավորությամբ խոհանոցային կահույքի դարակից վերցրել է խոհանոցային դանակն ու հարվածներ հասցրել Արթուր Արշակյանի մարմնի կենսական կարևոր նշանակություն ունեցող հատվածներին՝ վերջինիս առողջությանը պատճառելով ձախ քունքային, ձախ քունքահետին-գագաթային շրջանների ծակած-կտրած վերքերի՝ հետին գագաթային շրջանում ոսկրի կորտիկալ շերտի վնասումով, կրծոսկրի շրջանի կտրած վերքի ձևով միջին ծանրության մարմնական վնասվածքներ, սակայն չի կարողացել ավարտին հասցնել դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներով, հաշվի առնելով, որ Արթուր Արշակյանը ստացած մարմնական վնասվածքներից չի մահացել։ Այսպիսով, Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանը մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարում: Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները. Տուժող Արթուր Արշակյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը հանդիսանում է իր հարազատ եղբայրը, դեմքից անցել է շատ ժամանակ մանրամասները չի հիշում, ինքը իր եղբոր հետ հաշտ է՝ «շիրաբարիշ» է: Դեպքի օրը ինքը ցանկացել է ապակին հանել, սակայն դա փշրվել է։ Իր արհեստանոցում եղած գործիքը միացրել է որպեսզի գործ անի, սակայն դրա արդյունքում ինքը հոսանքահարվել է և կպել իր եղբորը: Իր եղբայրը իրեն չի հարվածել, նույնիսկ երբ հոսանքը իրեն խփել է, իր եղբայրը փորձել է օգնություն ցույց տալ: Երբ հոսանքը իրեն խփել է, այդ ժամանակ իր եղբայրը և ընտանիքի մյուս անդամները գտնվել են խոհանոցում, առավոտյան ժամը 8-ի կողմերն է եղել: Ինքը չիգիտի դանակը այդ ժամանակ ինչու էր իր եղբոր ձեռքին, սակայն երբ հոսանքը իրեն խփել է ինքը ընկել է եղբոր վրա: Իր եղբայրը որևէ դիտավորություն չի ունեցել իրեն հարվածելու: Դրանից հետո իր եղբայրը ներողություն է խնդրել, զանգել շտապ օգնույթյուն, նրան թվացել էր, թե նա է հարվածել: Նշեց նաև, որ մի քանի օր առաջ էլ է հոսանքը խփել, ինքը ընկել է և գլուխը խփել պատին, սակայն բժշկական օգնության չի դիմել: Այդ օրը ինքը մեկ հարված է ստացել, մյուս հարվածները դրանից միքանի օր առաջ է եղել: Ինքը և իր եղբայրը շատ լավ հաաբերություններ ունեն, իրենց մեջ որևէ խնդիր չկա: Իրենք Դդմաշենում ունեն հողատարածք, սակայն դա պատկանում է իր եղբորը, ինքը դրա հետ կապ չունի, դեպքի օրը այդ հողատարածքի վերաբերյալ որևէ խոսակցոթյուն չեն ունեցել: Դեպքի օրը իր եղբայրը իրեն չի հայհոյել, որևէ նման խոսակցոթյուն չի ունեցել: Գլխի հատվածում է մեկ հատ հարված եղել, ինքը չգիտի քունքը որն է: Ինքը բանակում ծառայելու ժամանակ հոգեբուժական հիվանդանոցում է պարկել, դրանից հետո էլ է խնդիրներ առաջացել: Ինքը ունի հիշողության խնդիր, սակայն պնդում է, որ հիշում է դեպքը և ասել է ճշմարտությունը: Նախաքննական ցուցմուքը ինքը կարդացել է, որը չի համապատասխանում իրականությանը: Դատարանը բավարարելով հանրային մեղադրողի միջնորդությունը, որոշում կայացրեց թույլատրել հրապարակել տուժող Արթուր Արշակյանի նախաքննական ցուցմունքը: 2024 թվականի օգոստոսի 12-ին Արթուր Արշակյանը որպես տուժող ի թիվս այլնի ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2024 թվականի օգոստոսի 6-ին ինքն ու Արտաշեսը մի փոքր խոսակցություն են ունեցել կապված Դդմաշեն գյուղի տան հետ, մասնավորապես՝ այնտեղ առկա կարտոֆիլի հորը փլվել էր, ու անհրաժեշտություն կար այն նորոգելու, սակայն Արտաշեսն ասել է, որ ի վիճակի չէ ու այդպես խոսակցություն է եղել, նրան ասել է, որ ինչքան թողեն այդքան կմնա ու մի փոքր զայրացած տանից դուրս է եկել ու այնպես է ստացվել, որ գիշերել է ավտոտնակում։ Արդեն հաջորդ օրը, օգոստոսի 7-ի առավոտյան, երբ բարձրացել է բնակարան, նկատել է, որ Արտաշեսի ննջասենյակի ապակին գտնվում է ճաքած վիճակում, գործիքները վերցրել է, որպիսի այն հանի իր տեղից ու փոխարինի, այդ ընթացքում ապակին ամբողջությամբ ճաքել է ու այդ իսկ պատճառով մուրճով փորձել է հարվածել, որպիսի մանր կտորներով դուրս բերի շրջանակից, ու այդ պահին ապակին ամբողջությամբ կոտրվել է: Դրանից հետո Արտաշեսը իրեն հայհոյել է, ասելով յոբ տվացու մած. ու ինքն էլ նրան նույն հայհոյանքը տալով գնացել է դեպի խոհանոց, գործիքները իրենց տեղում դնելու նպատակով, այդ ընթացքոմ Արտաշեսը մտել է խոհանոց, ասել, որ տանը կին ու երեխա կա ինչու է հայհոյում, ինքն այդ պահին կռացած գործիքներն է տեղավորել, միաժամանակ ձախ կողմից՝ Երեսի հատվածում, ինչ որ բան է զգացել ծակոց կարծես ու գլխով դեպի պատը հենվել, այդ ժամանակ նկատել է, որ արնահոսում է, ու եղբայրը՝ Արտաշեսը միանգամից ասել է, կներս էս ինչ արեցի ու փաթաթվել իրեն, ասել է սպասի շտապ օգնություն զանգեմ, ոստիկանություն զանգեմ, սկզբում չի հասկացել թե ինչ է կատարվում, հետո հասկացել է, որ եղբայրը առանց հասկանալու խոհանոցից դանակ է վերցրել ու իրեն վնասվածքներ հասցրել, իր կարծիքով դա միտումնավոր չի արել, չի հասկացել թե ինչ է անում։ Մի խոսքով կատարվածից հետո Արտաշեսը ահանզագել է շտապ օգնություն այնուհետև ասել, որ ոստիկաններին էլ է զանգել, բժիշկներն եկել են ու իրեն տեղափոխել Աստղիկ բուժկնետրոն։ Իր և եղբոր փոխհարաբերությունները մշտապես գտնվել է լավ վիճակում, նրան թե նախորդող թե դեպքի օրը որևէ հարված չի հասցրել, չգիտի որտեղ և ինչ հանգամանքենրում է վնասվածքները ստացել, կնոջ վերաբերյալ ոչինչ չի ասել, որևէ ավելորդ բան չի եղել, ոչ կլյոչով ոչ էլ մուրճով նրան չի հարվածել, ապակին միտումնավոր չի կոտրել, իսկ ինչ վերաբերվում է մեր Դդմաշեն գյուղի տանը, ապա որևէ կիսելու բան չունեն: Ցուցմունքը հրապարակվելուց հետո պատասխանելով դատավարության մասնակիցների հարցերին նշեց, որ նման բան չի եղել, ապակու ճաքը շուտ է եղել: Դդմաշենում գտնվող հողատարածքի վերաբերյալ իրենք խոսակցություն չեն ունեցել, ինքը երեխաներ չունի այդ հողը իրեն պետք չէ, ինքը որ կարողանա նույնիսկ դրա վրա կավելացնի, որևէ հայհոյանքներ այդ օրը չեն եղել: Նախաքննական ցուցմունքը չի համապատասխանում իրականությանը, ճիշտը ներկայումս ինքը հայտնել է Դատարանում: /տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 135-140, դատական նիստի արձանագրությունը/ Վկա Հայկ Օվչիյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ դեպքի օրը գտնվել է աշխատանքի վայրում՝ Մալաթիայի ոստիկանությունում, ահազանգ է ստացել Արտաշես Արշակյանից, ով հայտնել է, որ իր եղբորը դանակով հարվածել է: Այդ մասին ինքը զեկուցել է իր վերադասներին, որից հետո մեկնել է դեպքի վայր: Դեպքի վայրում պարզել է, որ Արտաշես Արշակյանի հայտնածը համապատասխանում էր իրականությանը, Արթուր Արշակյանը գտնվում էր տան խոհանոցում՝ կքանստած վիճակում, իսկ Արտաշես Արշակյանը հայտնել է, որ ինքն է դանակով հարվածել եղբորը: Մարմնական վնասվածքներ նկատել է գլխի հատվածում, վերքը արնահոսում էր: Շտապ օգնություն են կանչել, որը Արթուր Արշակյանին տեղափոխել է հիվանդանոց, սակայն չգիտի թե որ հիվանդանոց են տեղափոխել: Ինչքանով որ հիշում է, վիճաբանությունը ծագել էր կենցաղային հարցի շուրջ՝ ապակին ճաքելու վերաբերյալ, իր հիշելով այդ մասին իրեն հայտնել է Արտաշեսի կինը: Այդ ժամանակ տուժողը որևէ բան չի ասել իր կարծիքով իվիճակի չէր նաև բան ասելու, Արտաշեսն էր պարբերաբար հայտնում, որ հենց ինքն է դանակով հարվածել: Նշեց, որ Արտաշեսը բջջային հեռախոսից զանգահարել է իր անձնական հեռախոսահմարին, հայտնեց նաև, որ Արտաշեսը հոգեկան խնդիրներ ունի և քանի որ ինքն է սպասարկում այդ տարածքը պրոֆիլակտիկ հսկողություն իրականացնելու նկատակով իր անձնական համարը ունեցել է Արտաշեսը: Նախկինում նման դեպքեր չեն արձանագրվել: /տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/ Վկա Աիդա Ղազարյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում հայտնեց, որ հանդիսանում է մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի կինը և օգտվելով իր իրավունքից հրաժարվեց ցուցմունք տալ: /տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/ Վկա Վիկտորիա Արշակյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում հայտնեց, որ հանդիսանում է մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի դուստրը և օգտվելով իր իրավունքից հրաժարվեց ցուցմունք տալ: /տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/ Վկա Էլեն Արշակյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում հայտնեց, որ հանդիսանում է մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի դուստրը և օգտվելով իր իրավունքից հրաժարվեց ցուցմունք տալ: /տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/ Վկա Բենիամին Արշակյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ դեպքի մասին հաջորդ օրն է իմացել, Արթուրը և Արտաշը իր լավ հարևաններն են, ցավում է, որ նման դեպք է տեղի ունեցել: Դեպքի մասին իմացել է, որ Արթուրը վնասվածքներ է ստացել և տեղափոխվել հիվանդանոց, այդ մասին իմացել է հարևաններից: Հիվանդանոցում տեսել է Արթուրին, ով իրեն ասել է, որ պատահական հարված է եղել, ինքը առողջություն է մաղթել: Ինքը ձայներ է լսել և տեսել է, որ բաց է Արտաշեսենց տան դուռը։ Իրեն հրավիրել են սուրճ խմելու: Այս պահի դրությամբ չի հիշում եղբայրները ինչ թեմայի շուրջ էին խոսում: Իր հիշելով իրենց Սևանում գտնվող տան թեմայով էին խոսում: Ինքը չգիտի արդյոք նրանք ալկոհոլի ազդեցության տակ էին, թե՝ ոչ: Ինքը և Արթուրը դուրս են եկել իրենց տանից, ինքը գնացել է տուն, իսկ Արթուրը իր գործերով: Դատարանը բավարարելով հանրային մեղադրողի միջնորդությունը որոշում կայացրեց թույլատրել հրապարակել վկա Բենիամին Արշակյանի նախաքննական ցուցմունքը: 2024 թվականի օգոստոսի 19-ին վկա Բենիամին Արշակյանը որպես վկա ցուցմունք է տվել այն մասին որ 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին, առավոտյան ժամը 9-ին տանից դուրս է եկել և վերադրաձել է արդեն հաջորդը օրը ժամը 01:30-ին ու գալուց հետո է տեղեկացել, որ Արտաշեսը Արթուրին դանակով հարվածել է, ոստիկանություն և շտապ օգնություն է եկել։ Այսինքն այդ օրվա մասին որևէ տեղեկություն չունի, ինչ էլ գիտի իմացել է հարևանների հետ խոսակցության արդյունքում: Դրա նախորդ օրը՝ օգոստոսի 6-ի երեկոյան, երբ գտնվել է տանը, Արթուրի և Արտաշեսի վիճաբանության ձայները լսելով տանից դուրս է եկել, և քանի որ դուռը բաց էր միանգամից ներս է մտել որպիսի հանդարտեցնի, խոսում էին իրենց Սևանում գտնվող տան մասին, մեկն ասում էր իմն է, մյուսն ասում էր իրենն, դա է հիշում, այդ պահին որևէ ծեծկոտուք չի տեսել, միայն նրանց վիճաբանությունն է եղել, նրանցից ոչ մեկի վրա վնասվածք չի տեսել, չի կարող ասել, եղել են թե ոչ: Այսպես բնակարան մտնելուց հետո նրանց հանդարտեցրել է, ասելով որ եղբայրներ են ու չարժի նման կերպ հարցերը լուծել, 2-ն էլ գտնվելն են ալկոհոլի ազդեցություն տակ ու Արթուրին համոզել է, որ իջնի բակ ծխելու ու վերջինս իրեն լսելով բնակարնից դուրս է եկել ու ինքն էլ վերադարձել է իր բնակարան: Նրանց բնակարանում գտնվելը տևել է երևի թե 2-3 րոպե: Այդ պահին միայն ինքն է եղել ներսում, հարևաններից եթե չի սխալվում շքամուտքում էին, բայց թե ովքեր էին հստակ չի հիշում։ Եղբայրները իրար հետ ինչ հաճախականությամբ են վիճում չի կարող ասել, քանի որ տանը շատ քիչ է լինում ու դրանով պայմանավորված չի կարող ասել: Ցուցմունքը հրապարակվելուց հետո, պատասխանելով դատավարության մասնակիցների հարցերին նշեց, որ ինքը դեպքի մասին իմացել է հարևաններից, շատ տարբեր խոսակցություններ է լսել: Ինչ վերաբերում է ալկոհոլ օգտագործած լինելուն, հիշում է, որ սեղանին որոշ բաներ կար դրած, հնարավոր է խմիչք էլ է դրված եղել, սակայն ինքը չէր կարող ստուգել խմած էին, թե՝ ոչ: Երբ ինքը մտել է խոսակցություն էր գնում, ինքը ասել է, որ երկու եղբայր եք հետո կխոսեք, սուրճ է խմել նրանց տանը, որից հետո Արթուրի հետ տանից դուրս են եկել ծխելու, ինքը գնացել է տուն, իսկ Արթուրը՝ իր աշխատանքին: Դեպքի հաջորդ օր տեսել է Արթուրին հիվանդանոցում՝ գլոխը կապած, հարցրել է, թե ինչ է պատահել, Արթուրը հայտնել է, որ գործ անելուց է եղել: Արթուրը և Արտաշեսը չեն վիճաբանել, այլ պարզաբես խոսում էին իրենց տան վերաբերյալ, առաջին անգամ ինքը էր տենց խոսակցություն լսել: /տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 181-184, դատական նիստի արձանագրությունը/ Փորձագետի թիվ 2143 եզրակացության համաձայն, Արթուր Արշակյանի մարմնական վնասվածքներն ըստ ներկայացված բժշկական փաստաթղթերի տվյալների՝ ձախ քունքային, ձախ քունքահետին գագաթային շրջանների ծակած-կտրած վերքերի՝ հետին գագաթային շրջանում ոսկրի կորտիկալ շերտի վնասումով, կրծոսկրի շրջանի կտրած վերքի ձևով պատճառվել են սուր, ծակող-կտրող գործիքով կամ առարկայով, հնարավոր է նշված ժամկետին, որոնք առողջությանը պատճառել են միջին ծանրության վնաս առողջության տևական քայքայումով: /տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 210-211, դատական նիստի արձանագրությունը/ Փորձագետի թիվ 78 եզրակացության համաձայն, Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանը տառապել և տառապում է անձի օրգանական խանգարում։ Էպիլեպսիա` անձի բնութագրական փոփոխություններով, որը չի ուղեկցվում ակտիվ հոգեախտաբանական ախտանիշներով, զառանցական մտքերով, ընկալման խանգարումներով, որ ինչպես իրավախախտումը կատարելիս, այնպես էլ ներկայումս լիովին զրկեր և զրկի նրան գիտակցել իր գործողությունների բնույթը, նշանակությունը, վտանգավորությունը, հաշիվ տալ իրեն կատարած արարքների համար և ղեկավարել դրանք, սակայն սահմանափակում է այն: Իրավախախտումը կատարելիս փորձաքննովող չի գտնվել նաև հոգեկան գործունեության որևէ ժամանակավոր հիվանդագին խանգարված վիճակում, որը կարող էր զրկել նրան գիտակցել իր գործողությունների վտանգավորությունը և ղեկավարել դրանք, իրավախախտմանը նախորդող ժամանակահտավծում՝ նախորդ օրը, փորձաքննվողը գտնվել է ալկոհոլ գործածած վիճակում։ Ուստի իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին հարկ է ճանաչել սահմանափակ-մեղսունակ: /տե՛ս 2-րդ հատոր գ.թ. 93-98, դատական նիստի արձանագրությունը/ Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին որոշմամբ, Աստղիկ բուժկենտրոնից առգրավված քրեական վարույթով տուժող Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանի` 07.08.2024 թ.-ի դեպքի ժամանակ հագին եղած հագուստները` մասնավորապես սև երանգի գծավոր կիսաթե շապիկը, որի թե դիմային, թե` հետին մակերեսներին առկա էին արնանման հերթեր, մուգ կապույտ երանգի սպորտային տաբատը՝ արնանման հետքերով և մեկ հետ` կտորից հողաթափը, որի վրա նույնպես առկա էին արնանման հետքեր, ճանաչվել են իրեղեն ապացույց: /տե՛ս 2-րդ հատոր գ.թ. 8-9, դատական նիստի արձանագրությունը/ Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին որոշմամբ, Երևան քաղաքի Արարատյան 1-ին զանգվածի 10/3 շենքի 20-րդ բնակարանում կատարված դեպքի վայրի զննությամբ՝ բնակարանի ննջասենյակի ձախակողմյան պատի դիմաց՝ գետնից հայտնաբերված և վերցված 32 սմ ընդհանուր երակարությամբ, 19 սմ շեղքի երկարությամբ խոհանոցային դանակը, բնակարանի տարբեր հատվածներից՝ մասնավորապես միջանցքի հատակից, հյուրասենյակում առկա սեղանի վրայից, խոհանոցում առկա լվացարանից և խոհանոցի վերջնամասում առկա փակ պատշագմբի հատակից, հայտնաբերված և վերցված թվով 4 արնանման հետքերը, ճանաչվել են իրեղեն ապացույց: /տե՛ս 2-րդ հատոր գ.թ. 19-20, դատական նիստի արձանագրությունը/ Դեպքի վայրի զննության արձանագրության համաձայն, ձերբակալված Արտաշես Արշակյանի և Աիդա Ղազարյանի մասնակցությամբ կատարվել է դեպքի վայրի զննություն Երևան քաղաքի Արարատյան 1-ին զանգված 10/3 շենքի 20-րդ բնակարան հասցեում, որի ընթացքում` բնակարանի տարբեր հատվածներում` հայտագրվել են արնանման հետքեր, բնակարանից վերցվել է հանցագրծության գործիք դանակը, որն ըստ մասնակից Արտաշես Արշակյանի հանդիսանում է այն խոհանոցային դանակը, որով 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին կենցաղային հարցերի շուրջ ծագած վիճաբանության ժամանակ հարվածել է եղբորը՝ Արթուր Արշակյանին, բացի այդ դեպքի վայրի զննությամբ վերցվել են մուրճն ու «կլյուչը», որով Արթուր Արշկայնը կոտրել է բնկարանի ննջասենյակի պատուհանի ապակին, բացի այդ հարվածել է Արտաշես Արշակյանին: /տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 19-23, դատական նիստի արձանագրությունը/ «Աստղիկ» բուժկենտրոնից առգրավում՝ կատարելու մասին արձանգրության համաձայն, առգրավվել են Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանի 07.08.2024 թվականին հագին եղած հագուստները` մասնավորապես սև երանգի գծավոր կիսաթև շապիկը, որի թե դիմային թե հետին մակերեսներին առկա էին արնանման հետքեր, մուգ կապույտ երանգի սպորտային տաբատը՝ արնանման հետքերով և մեկ հատ կտորից հողաթափը, որի վրա նույնպես առկա էին արնանման հետքեր: /տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 31-33, դատական նիստի արձանագրությունը/ «Աստղիկ» բուժկենտրոնի կրիմինալ դեպքերի մատյանի զննության արձանգրության համաձայն 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին նշված բուժկենտրոն շ/օ 74-րդ խումբը Երևան քաղաքի Արարատյան 1-ին զանգված 10/3 շենքի 20 բնակարանից տեղափոխել է Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանին՝ ծնված 07.03.1966 թ. ախտորոշումը՝ դեմքի և գլխի շրջանի կտրած- ծական վերքեր, որոնք ըստ շ/օ բժշկի հայտարարության ստացել է միևնույն հասցեում` դանակահարության հետևանքով։ /տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 28, դատական նիստի արձանագրությունը/ Արգրավում կատարելու մասինարձանագրության համաձայն, Աստղիկ բուժկենտրոնից առգրավվել են Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանի վերաբերյալ կազմված բժշկական փասատթղթերը: /տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 129-131, դատական նիստի արձանագրությունը/ Զննություն կատարելու մասին արձանգրության համաձայն, զննության է ենթարկվել «Շտապօգնություն» ՓԲԸ-ից ստացված 07.08.2024 թվականի՝ ժամը 10:25-ին, 077- 59-69-07 բջջային հեռախոս համարից 1-03 օպերատիվ ծառայությունում գրանցված կանչի ձայնագրությունը պարունակող լազերային սկավառակը, որի արդյունքում պարզվել է, որ Արտաշես Արշակյանը ահազանգելով շտապ օգնություն, հայտնում է, որ դանակով մարդու է հարվածել, կարող է մահանալ։ Դատական նիստի ընթացքում հետազոտվել է հեռախոսազանգի ձայնագրությունը: /տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 173-174, դատական նիստի արձանագրությունը/ Զննություն կատարելու մասին արձանգրության համաձայն, զննության են ենթարկվել «Վիվա Արմենիա» ՓԲԸ-ից ստացված Արթուր Արշակյանի կողմից շահագործվող 094773459 բջջային հեռախոսահամարի և Տելեկոմ Արմենիա ՓԲԸ-ից ստացված Արտաշես Արշակյանի կողմից շահագործվող 077596907 բջջային հեռախոսահամարի, քննության հետաքրքրող ժամանակահատվածի հեռախոսազանգերի, տեղակայման հասցեների վերաբերյալ տեղեկատվություն պարունակող լազերային սկավառակները, որի արդյունքում պարզվել է, որ 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին 2 հեռախոսհամարներից էլ կատարվել են ելքային զանգեր 1-03` շտապ օգնության հեռախոսհամարին, բացի այդ սպասրկվել են միևնույն տարածքում գտնվող ալեհավաք կայանների կողմից։ /տե՛ս 2-րդ հատոր գ.թ. 74-76, դատական նիստի արձանագրությունը/ Զանություն կատարելու մասին արաձանգրության համաձայն, զննության է ենթարկվել «Աստղիկ» բուժկենտրոնից առգրավված Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանի 07.08.2024 թվականին հագին եղած հագուստները՝ մասնավորապես սև նրանգի գծավոր կիսաթև շապիկը, որի թե դիմային թե հետին մակերեսներին առկա էին արնանման հետքեր, մուգ կապույտ երանգի սպորտային տաբատը՝ արնանման հետքերով և մեկ հետ կտորից հողաթափը, որի վրա նույնպես առկա էին արնանման հետքեր: /տե՛ս 2-րդ հատոր գ.թ. 5-7, դատական նիստի արձանագրությունը/ Արտավարութային փաստաթուղթը որպես ապացույց ճանաչված՝ «Շտապօգնություն» ՓԲԸ-ից ստացված, «Վիվա Արմենիա» ՓԲԸ-ից և «Տելեկոմ Արմենի» ՓԲԸ-ից ստացված լազերային սկավառակներով: /տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 175, 2-րդ հատոր գ.թ. 77, դատական նիստի արձանագրությունը/ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին ձերբակալելու և անձնական խուզարկության ենթարկելու վերբերյալ կազված արձանգրություններ։ /տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 7-8, դատական նիստի արձանագրությունը/ Մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ խոհանոցում՝ դանակը ձեռքը, դուդուկի «ղամիշ» էր մշակում, և այդ ժամանակ, երբ պատուհանը կոտրվել էր, եղբորը հարցրել է, թե ինչ է պատահել։ Պատուհանը կոտրվել է, եղբայրը ասել է «սուս», քանի որ իր վրա էր ընկել պատուհանի կտորներից։ Այդ ընթացքում, երբ «ղամիշ» էր մշակում, սրիչը միացրած է եղել, եղբայրը մոտեցել է սրիչին և հենց այդ պահին միանգամից Արթուրը ընկել է իր վրա։ Նշեց, որ հետո, երբ եղբորը հարցրել է թե ինչու նման կերպ պահեց իրեն, եղբայրը պատասխանել է, որ երբ նա մոտեցել էր սրիչին՝ հոսանքահարվել է, դիտավորություն չի ունեցել, քանի որ «իրար հետ ինչ-որ բան չունեն կիսելու»: Հայտնեց, որ նա եղբորը հարվածելուց հետո ընկել է գլուխը խփել է խոհանոցի սեղանին և կորցրել է գիտակցությունը: Գիտակցության գալուց հետո, արագ մոտեցել է եղբորը, ներողություն խնդրել կատարվածի համար, ասել է, որ դիտավորություն չի ունեցել հարվածել եղբորը և չգիտի թե ինչպես նման բան կատարվեց, եղբայրը ասել է «գիտեմ, որ դիտավորյալ չես արել»: Այդ պահին վազել է և զանգահարել է Շտապ օգնություն և ոստիկանություն և այդ ամենով նա ցույց է տվել, որ զղջում է կատարվածի համար և չի հասկացել այդ պահին թե ինչ է անում: Հայտնեց, որ երբ ոստիկանները եկել են, նա այդ ժամանակ փորձում էր օգնություն ցուցաբերել եղբորը, դրանից հետո եղբորը տեղափոխել են հիվանդանոց, նա ցանկացել է եղբոր հետ գնալ հիվանդանոց, սակայն ոստիկանները թույլ չեն տվել: Նշեց նաև, որ նա այդ ընթացքում քննիչին հայնտել է, որ հիվանդ է՝ էպիլեպսիայով, չի հերքում կամ հաստատում իր կողմից ցուցմունք տալու կամ չտալու հանգամանքը, քանի որ այդ ժամանակ նա գտնվել է հոգեպես անհավասարակշիռ վիճակում և չի գիտակցել թե ինչ է գրել կամ խոսել: Հայտնեց, որ երբ նրան ոստիկանները իջեցրել են ներքև, ինքը մի քանի անգամ վատացել է և նրան տեղափոխել են հիվանդանոց, որից մի քանի ժամ անց կինը բերել է իր 2-րդ կարգի հաշմանդամության թղթերը և ցույց տվել այնտեղ: Վերականգնվելուց հետո նրան տեղափոխել են «ԿԵՊԵԶԵ», այնուհետև քրեակատարողական հիմնարկ՝ մինչ օրս: Պաշտպանի այն հարցին, որ եթե նա, ըստ իր խոսքերի, դիտավորություն չի ունեցել իր եղբորը հարվածելու, ապա ինչպես կմեկնաբանի իր հետևյալ արտահայտությունը, երբ նա զանգահահարել Է և ասել բառացի՝ «մարդ եմ խփել, կարողա մեռնի, շուտ եկեք»: Մեղադրյալը պատասխանեց, որ իր նպատակը մեկ րոպե շուտ եղբոր կյանքը փրկելն էր, այդ իսկ պատճառով նման կերպ է արտահայտվել։ Բացի այդ, նա այդ պահին եղել է «կոմայի» մեջ և չի գիտակցել թե ինչ է խոսում: Շարունակելով հարցաքննությունը, մեղադրյալը հայտնեց, որ լսելով կոտրված ապակու ձայնը, գնացել է խոհանոց և եղբորը հարցրել, թե ինչ եղավ, այդ ժամանակ եղբայրը պատասխանել է «սուս է» և ապակու կոտրվելու կապակցությամբ ասել է «ես սրա...» հայհոյանք հնչեցրել, այդ ժամանակ նա ասել է կամաց խոսիր Աիդան և երեխաները տանն են, եղբայրն էլ պատասխանել է, որ լրիվ մոռացել էր այդ մասին: Եղբայրը գնացել է սրիչի մոտ, դրանից հետո, ըստ մեղադրյալի խոսքերի, եղբայրը՝ «միանգամից եկավ վրես», որից հետո նա ընկել է, հետո վեր է կացել, տեսել եղբորը վրա արյան հետքեր, տեսնելով այդ ամենը եղբորը ասել է «կներես՝ դիտավորյալ չեմ արել», եղբայրը պատասխանել է «գիտեմ, որ դիտավորյալ չես արել, գիտեմ»: Հայտնեց, որ եթե ցանկություն ունենար դիտավորյալ խփելու՝ կխփեր, բայց իր եղբոր վրա ոչ թե հարվածի հետքեր էր, այլ «ճղվածքի» հետքեր: Այն պահը թե ինչպես է հարվածել եղբորը, ոչինչ չի հիշում։ Քանի որ ոչինչ չի հիշում չի կարող հերքել կամ հաստատել իր ձեռքում դանակի առկայությունը կամ բացակայությունը, միայն հերքում է իր եղբոր հանդեպ ինչ-որ արարք կատարելու դիտավորությունը: Հայտնեց, որ նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքը սխալ է, քանի որ այն ժամանակ չի գիտակցել թե ինչ է խոսում, իսկ ցուցմունք տալու պահին էլ հայտնել է քննիչին, որ էպիլեպսիայով հիվանդ է և իրեն հոգեբան է անհրաժեշտ: Դատարանի այն հարցին թե ինչ ցուցմունք է տվել նախաքննության ընթացքում արդյոք հիշում է, որ ասում է սխալ է, պատասխանեց, որ «ինչ ասես ասել եմ», բայց հստակ չի հիշում ինչ է ասել, միայն կարող է հստակ ասել, որ իրականությանը չի համապատասխանում այն, որ նա դիտավորությամբ ցանկացել է զրկել եղբորը կյանքից: Դատարանը բավարարելով հանրային մեղադրողի միջնորդությունը որոշում կայացրեց թույլատրել հրապարակել մեղադրյալի նախաքննական ցուցմունքը: Նախաքննության ընթացքում մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ծնված օրվանից բնակվում է Երևան քաղաքի Արարատյան 1-ին զանգաված 10/3 շենքի 20-րդ բնակարանում: Նույն հասցեում իր հետ բնակվում են նաև եղբայրը` Արթուր Արշակյանը, կինը՝ Սիդա Կազարյանը և իր երկու անչափահաս աղջիկները Վիկտորյան և Էլենը։ Եղբոր հետ տևական ժամանակ չի խոսել, քանի որ վերջինս քրոջ՝ Սուսաննային նեղացրել է ու իրենից էլ պահանջել է որ նրա հետ շփում չունենա։ Ու այդ թեմայով նրա հետ վերջնական խոսակցություն է ունեցել սույն թվականի մարտի 7-ին ու այլևս միասին չեն շփվել, նույն հարկի տակ ապրելով: Սույն թվականի օգոստոսի 3-ին կամ 4-ին եղբայրը կնոջն ասել է, որ իր հետ ցանկություն ունի բարիշելու ու այդ ամենը լսելով շատ է ուրախացել, քանի որ վերջի վերջո եղբայրն է ու իրեն դուր չի եկել միմյանցից նեղանալու փաստը։ Այդ օրը միասին նստել ու խմել են: Հայտնել է նաև, որ նախքան բարիշելը Արթուրի հեախոսային խոսակցությունն է լսել, երևի թե օգոստոսի 1-ին կամ 2-ին, խոսել է հորեղբորս տղայի Հարութի հետ և նրանց խոսակցությունից հասկացել է, որ Արթուրին սեփականության իրավունքով իրեն պատկանող Գեղարքունիքի մարզ գյուղ Դդմաշեն 20-րդ տնից, ցանկանում է մաս տալ, ու այդ ամենն իրենն զայրացրել է, քանի որ դրանից բացարձակ տեղյակ չի եղել, սակայն այդ պահին որևէ ուշադրություն չի դարձրել ու չի արձագանքել: 2024 թվականի օգոստոսի 6-ին, իր բնակարան են եկել սոցապ աշխատողներ, քանի որ թե ինքը թե կինը ունեն առողջական խնդիրեն, ու ինքը ստանում է թոշակ 37.500 ՀՀ դրամի չափով, ցանականցել է, որ կնոջն էլ որևէ օգնություն տան, քանի որ դա է իրենց միակ ապրուստի միջոցը: Այդ ժամանակ եղբայրը` Արթուրը տեսնելով աշխատակիցներին, նրանց մոտ ասել է, որ ինքն է պահողը ու ինչու է 35 տարվա մեջ առաջին անգամ դիմում նրանց։ Պատասխանել է, որ անիմաստ բաներ է խոսում։ Իսկ աշխատողների գնալուց հետո, շրջվել ու կնոջն ասել է, որ իրենից բաժանվի նրա համար մի լավ ամուսին կգտնի: Այդ խոսքի վրա սկել է վիճել նրա հետ, ու բանը հասել է կռվին, միմյանց փոխադարձ հարվածներ են հասցրել, Արթուրը մասնավորապես հարվածել է իր դեմքի տարբեր հատվածներին, ոտքերին, կրծքավանդակին, ինքն էլ մի քանի հարված է հասցրել նրա ուսերի հատվածներին, անկանոն է խփել։ Դրանից հետ Արթուրը գնացել է տանից և գիշերը չի եկել; Արդեն առավոտյան, երբ ինքը, կինն ու երեխաները գտնվել են ննջասենյակում, Աթրուրը եկել է տուն, մուրճով կոտրել ննջասենյակի պատուհանի ապակին, ու բարձրաձայն ասել, որ ինքը ոնց ասի տենց է լինելու, այնուհետև հայհոհեյել, ասելով` «․․․ Ձեր լավը» դրանից հետո մուրճը դրել է, վերցրել 32 համարի «կլյուչը» ու դրանով հարվածել իր գլխի հետևի հատվածին` ինքը դեռ պառկած է եղել ու կրկին միևնույն հայհոհայնքը տվել; Դրանից հետո դուրս է եկել ննջասնեյակից ու շարունակել հայհոյել, տեղերից վեր է կացել և ննջասենյակից դուրս գալով հարցրել, թե ինչ է խոսում, ինչու է երեխաների ու կնոջ մոտ նման հայհոհայնքներ տալիս, ինչից հետո Արթուրը պատասխանել է, որ լավ է անում ու նույն կլյուչով ևս մեկ անգամ հարվածել է գլխին՝ էլի հետնամասին, այդ ժամանակ գտնվել են խոհանցում, աջ ձեռքը գցել է դեպի ցանցը, որտեղ առկա են եղել դանակներ ու պատառաքաղներ ու այնտեղից վերցնելով խոհանոցային դանակը, մի քանի հարված է կատարել Արթուրի դեմքի գլխի ուղղությամբ, այդ պահին ուղղակի համբերությունը սպառվել էր, քանի որ անչափահաս երեխանների ու կնոջ մոտ անբարոյական արտահայտություններ է արել, հարվածներ է հասցրել իրեն, ու ինքն էլ չի հասկացել թե ինչ է կատարվում, դրանից հետո նկատելով, որ Արթուրի վիճակը լավ չի, ինքն անձամբ է զանգահար թե շտապ օգնություն, թե ոստիկանություն և հայտնել կատարվածի մասին: Արթուրն իրեն հասցրել է ու անգիտակից ու առանց հասկանալու է արել այդ ամենը: Մեղադրյալը նախաքննական ցուցմունքը հրապարակելուց հետո հայտնեց, որ նման ցուցմունք է տվել, քանի որ գտնվել է հոգեբանական վատ վիճակում: Հայտնեց, որ ցուցմունքը տվել է առանց հասկանալու, եթե գիտակցեր նման ցուցմունք չէր տա: Նշեց նաև, որ նրան որևէ մեկը չի ուղորդել նման ցուցմունք տալու համար: Դատարանի հարցին, ի պատասխան հայտնեց, որ եղբոր հետ ունեցել են արտակարգ լավ հարաբերություններ, թեպետ տուն է կարող է և լինեին խռովություններ, իսկ ինչ վերաբերում է Դդմաշենի իրենց տանը, նշեց, որ եղբոր հետ տան հետ կապված վեճ չի ունեցել, այդ տունը եղել է իր տատիկինը և տատիկը կտակել է իրեն՝ եղբայրը մասնաբաժին չունի այդ տանից, չնայած դա չի խանգարում, որ նա /Արտաշես Արշակյան/ տունը համարի իր եղբորինը /Արթուր Արշակյան/, քանի որ նրանք եղբայրներ են և կիսելու ոչինչ չունեն, ինչ իրենն է, այդ նույնը իր եղբորինն է: Հայտնեց, որ ներկայիս ցուցմունքը հիմք ընդունեն, քանի որ նախաքննական ցուցմունքը տվել է անգիտակցաբար: /տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 41-43, դատական նիստի արձանագրությունը/ Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները. Հետազոտված ապացույցների՝ մասնավորապես՝ մեղադրյալ՝ Արտաշես Արշակյանի, տուժող Արթուր Արշակյանի, վկաներ Բենիամին Արշակյանի, Հայկ Օվչիյանի ցուցմունքնրով, փորձագետի թիվ 2143 և թիվ 78 եզրակացություններով, դեպք վայրի զննության արձանագրությամբ, Աստղիկ բժշկական կենտրոնից առգրավում կատարելու մասին կազմված արձանագրությամբ, կրիմինալ դեպքերի մատյանի զննության արձանագրությամբ, Շտապ օգնություն ՓԲԸ-ից ստացված կանչի ձայնագրություներով և դրա զննություն կատարելու մասին կամված արձանագրությամբ, բջջային հեռախոսահամարի մուտքային և ելքայրն զանգերի վերծանումների զննության արձանագրությամբ, դեպքի ժամանակ Արթուր Արշակյանի հագին եղած հագուստների զննության արձանագրությամբ, Արտաշես Արշակյանի ձերբակալման և անձնական խուզրկության արձանագրություններով Դատարանի կողմից հաստատվում են հետևյալ փաստական հանգամանքները. Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանը 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին՝ ժամը 10:00-ի սահմաններում, գտնվելով Երևան քաղաքի Արարատյան 1-ին զանգված 10/3-րդ շենքի 20-րդ բնակարանում, կենցաղային հարցերի շուրջ վիճաբանության և կռվի մեջ է մտել նույն պահին բնակարան եկած, իր և ընտանիքի հետ համատեղ նույն հասցեում բնակվող, իր համար մերձավոր ազգական համարվող եղբոր` Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանի հետ, որի ընթացքում, գտնվելով բնակարանի խոհանոցում, Արթուր Արշակյանի կողմից իր և ընտանիքի անդամների հասցեին հայհոյանքներ հնչեցնելուց և աշխատանքային գործիքով իրեն հարվածելուց հետո, Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանին ապօրինաբար կյանքից զրկելու դիտավորությամբ խոհանոցային կահույքի դարակից վերցրել է խոհանոցային դանակն ու հարվածներ հասցրել Արթուր Արշակյանի մարմնի կենսական կարևոր նշանակություն ունեցող հատվածներին՝ վերջինիս առողջությանը պատճառելով ձախ քունքային, ձախ քունքահետին-գագաթային շրջանների ծակած-կտրած վերքերի՝ հետին գագաթային շրջանում ոսկրի կորտիկալ շերտի վնասումով, կրծոսկրի շրջանի կտրած վերքի ձևով միջին ծանրության մարմնական վնասվածքներ, սակայն չի կարողացել ավարտին հասցնել դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներով, հաշվի առնելով, որ Արթուր Արշակյանը ստացած մարմնական վնասվածքներից չի մահացել։ Դատարանի իրավական վերլուծությունները. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Սպանությունը` ապօրինաբար մեկ ուրիշին կյանքից զրկելը` պատժվում է ազատազրկմամբ` ութից տասնհինգ տարի ժամկետով: 2. Սպանությունը` /.../ 9) մերձավոր ազգականի, զուգընկերոջ կամ նախկին զուգընկերոջ կողմից, /.../ պատժվում է ազատազրկմամբ՝ տասնչորսից քսան տարի ժամկետով, կամ ցմահ ազատազրկմամբ:: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Հանցափորձ է համարվում դիտավորյալ այն գործողությունը կամ անգործությունը, որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանք կատարելուն և պարունակում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշներ, սակայն անձի դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվում տվյալ հանցակազմի որևէ հատկանիշի բացակայության հետևանքով: 2. Եթե հանցափորձի ժամանակ հանցավորի դիտավորության մեջ ընդգրկված վնասից ավելի փոքր վնաս է պատճառվում, քան ընդգրկված էր դիտավորության մեջ, ապա դա կլանվում է անձի դիտավորության մեջ: 3. Եթե հանցափորձն իրականացնելիս հանցավորի դիտավորության մեջ ընդգրկված օբյեկտին անզգուշությամբ ավելի մեծ վնաս է պատճառվում, քան ընդգրկված էր դիտավորության մեջ, կամ անզգուշությամբ կամ անուղղակի դիտավորությամբ վնաս է պատճառվում մեկ այլ օբյեկտի, ապա արարքը որակվում է հանցագործությունների համակցությամբ: 4. Հանցափորձը լինում է ավարտված և չավարտված: 5. Հանցափորձը համարվում է ավարտված, եթե անձը կատարում է այն արարքը, որն անհրաժեշտ ու բավարար էր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն ավարտին հասցնելու համար, և գիտակցում է, որ հանցագործությունն ավարտին է հասել, կամ հանցագործությունն ավարտելու համար արարքը շարունակելու անհրաժեշտություն չկա: 6. Հանցափորձը համարվում է չավարտված, եթե անձը գիտակցում է, որ հանցագործությունն ավարտին հասցնելու համար անհրաժեշտ է շարունակել սկսած արարքի կատարումը կամ նոր արարք կատարել: : ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով: 2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը: 3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը: 4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ: 2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա: 3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը: 4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները: 5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ: 6. Խոստովանական ցուցմունքը չի կարող անձին դատապարտելու հիմք հանդիսանալ, եթե այն չի հիմնավորվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված բավարար ապացույցներով: 7. Մեղադրյալի դատապարտումը հակակշռող բավարար գործոնների բացակայության պայմաններում չի կարող միայն կամ առավելապես հիմնվել այնպիսի անձի ցուցմունքի վրա, որի հակընդդեմ հարցման հնարավորություն տվյալ մեղադրյալը կամ նրա պաշտպանը կամ ներկայացուցիչը չի ունեցել: 8. Դեպոնացված ցուցմունքը չի կարող դրվել դատավճռի հիմքում, եթե դատարանում վերաբերելի մասով չի հետազոտվել դրա տեսաձայնագրությունը:»։ ՀՀ քրեական դատավարության 101-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով:»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից: 2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ: 3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»: Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով, այնպես էլ Եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքն ըստ էության վերարտադրել է Սահմանադրությամբ ամրագրված անմեղության կանխավարկածի իրավունքը, նաև ամրագրել անմեղության կանխավարկածի հիմնական բաղադրիչները, որոնք համակցության մեջ արտացոլում են անմեղության կանխավարկածի բովանդակությունը: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հերքված չէ: Այլ խոսքով` քրեական դատարավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը: Ապացույցների գնահատման կանոնները դատարանին պարտավորեցնում են քրեադատավարական նորմերում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Օրենսգրքով սահմանված կանոնը, որի համաձայն չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը, նշանակում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Որպես այդպիսին պետք է հասկանալ ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Դա, իհարկե, չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն դրա հավանականության աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած: Ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ: Ապացույցների պատշաճ գնահատումը ենթադրում է դրա արդյունքում հիմնավոր, այսինքն՝ հասցեատերերի համար օբյեկտիվորեն համոզիչ, դատավարական ակտի կայացում: Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի վարույթի համար նշանակություն ունեցող բոլոր հանգամանքների համակողմանի, անաչառ և պատշաճ քննությունը: Ցանկացած դատավարական ակտում արվող եզրահանգման հիմնավորվածությունը կախված է նաև բացահայտված փաստերի վերաբերելիության ճիշտ գնահատականից: Յուրաքանչյուր ապացույցի վերաբերելիության ճիշտ որոշումը պետք է հանգեցնի օրինական և հիմնավոր որոշում կայացնելու համար անհրաժեշտ և բավարար ապացույցների հավաքմանը: Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորի ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տա, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել: Միևնույն ժամանակ, ներքին համոզմամբ ապացույցների ազատ գնահատումը ենթադրում է, որ ապացույցը գնահատող անձը կաշկանդված չէ տվյալ ապացույցին վարույթի նախորդ փուլերում կամ տվյալ փուլի շրջանակներում այլ անձանց տված գնահատականներով: Նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունենալու օրենսդրական արգելքը բացառում է որևէ ապացույցի նկատմամբ կանխակալ մոտեցում ցուցաբերելը (մյուս ապացույցների նկատմամբ այդ փաստական տվյալի ապացուցողական արժեքին առավելություն վերագրելը կամ այդ արժեքը նվազեցնելը), քանի դեռ այդ ապացույցը քրեադատավարական օրենսգրքով ամրագրված ընթացակարգով մրցակցության և կողմերի իրավահավասարության, մեղադրյալի պաշտպանության իրավունքի ապահովման և այլ սկզբունքների պահպանմամբ չի հետազոտվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում: Այնուհանդերձ, ապացույցների նկատմամբ կանխակալ մոտեցման արգելքը գործում է մինչև «պատշաճ իրավական ընթացակարգով դրանց գնահատումը», ուստի ապացույցների հետազոտումից հետո բացակայում է ապացույցների գնահատման արդյունքում դրանցից մի մասին մյուսների նկատմամբ առավելություն կամ նվազ կարևորություն վերագրելու արգելքը, հակառակ դեպքում, հակասական ապացույցների առկայության պարագայում հնարավոր չէ հիմնավորված հետևության հանգել անձի մեղավորության կամ անմեղության և այլ հարցերի վերաբերյալ: Ապացույցների գնահատման բնութագրիչ առանձնահատկությունն այն է, որ օրենքը, որպես կանոն, չի նշում, թե հատկապես որ ապացույցներով պետք է հաստատվի այս կամ այն հանգամանքը: Նշված կանոնից միակ բացառությունն այն հանգամանքներն են, որոնք կարող են հաստատվել միայն որոշակի տեսակի ապացույցներով: Վերը շարադրված իրավադրույթների և իրավական վերլուծությունների լույսի ներքո գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված բոլոր ապացույցները, դրանցից յուրաքանչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք բավարար են ապացուցված համարելու Արտաշես Արշակյանին վերագրվող արարքը, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարման մեջ: Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, որի նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետը: Անդրադառնալ պաշտպանական կողմի և տուժող Արթուր Արշակյանի այն պնդումներին, որ Արտաշես Արշակյանը դիտավորություն չի ունեցել սպանելու, այլ դեպքը տեղի է ունեցել անզգուշության արդյունքում, ապա Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ թե մեղադրյալի կողմից տված ցուցմունքը, և թե տուժող Արթուր Արշակյանի ցուցմքնքները դատարանի համար ոչ հավաստի են և դրանք հիմնավորող որևէ օբյեկտիվ փաստարկ չի ներկայացվել, մինչդեռ Դատարան ներկայացված և հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցների համակցությունը թույլ է տալիս Դատարանին հաստատված համարվի Արտաշես Արշակյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված արաքի կատարումը: Նշվածի համատեքստում հատկանշական է նաև այն, որ հենց մեղադրյալը և տուժողը իրենց նախաքննական ցուցմունքերով ևս հաստատել են իրենց միջև առաջացած վեճը և մեադրյալի կողմից տուժողի գլխի շրջանում վնասվածքներ պատճառելը։ Նշված փաստը հաստատվում է նաև վարույթով ձեռք բերված մի շարք այլ ապացույցներով ևս։ Ինչ վերաբերվում է Արտաշես Արշակյանի դիտավորությանը՝ սպանության փորձ դիտարկելու համատեքստում, ապա Դատարանը նախ և առաջ հարկ է համարում անդրադառալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արձանագրված նախադեպային որոշմանը: Այսպես. Ա.Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է. «(...) Օբյեկտիվ կողմից հանցափորձը բնութագրվում է` 1. գործողությամբ (անգործությամբ), որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանքի կատարմանը, 2. հանցագործությունն անձի կամքից անկախ հանգամանքներով ավարտին չհասցնելով։ Հանցափորձն առկա է այն ժամանակ, երբ հանցագործությունը մինչև վերջ չի հասցվում, այլ կերպ` հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի կատարումն սկսվում է, սակայն չի ավարտվում։ Նյութական հանցագործության դեպքում չի առաջանում օրենքով նախատեսված հետևանքը կամ հետևանքն առաջանում է, սակայն ոչ հանցավորի դիտավորությամբ նախատեսվածը (օրինակ` սպանության փորձի ժամանակ տուժողը ոչ թե մահանում է, այլ ստանում է ծանր մարմնական վնասվածք)։ Ուստի, այն դեպքերում, երբ հանցագործության փորձի ժամանակ առաջանում են այնպիսի հետևանքներ, որոնք ոչ թե հանցավորի դիտավորության մեջ ընդգրկված, այլ մեկ ուրիշ ավարտված հանցագործության հատկանիշներ են, ապա դրանք կլանվում են հանցավորի դիտավորությամբ ընդգրկված հանցագործության փորձի մեջ և ինքնուրույն չեն որակվում։ Հանցափորձը բնութագրող հաջորդ հատկանիշն այն է, որ հանցագործությունը մինչև վերջ չի հասցվում հանցավորի կամքից անկախ հանգամանքներում։ Սուբյեկտիվ կողմից հանցափորձը հնարավոր է միայն ուղղակի դիտավորությամբ» (տե՛ս Արարատ Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ին կայացված թիվ ԵԷԴ/0168/01/10 որոշման 16-րդ կետը)։: Վճռաբեկ դատարանը Գ.Մանուկյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ արձանագրել է հետևյալը` «(…) [Հ]անցափորձ են ձևավորում միայն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող այն գործողությունները (անգործությունը), որոնք անմիջականորեն ուղղված են հանցանքի կատարմանը։ «Անմիջականությունը» ենթադրում է, որ հանցավորը ձեռնամուխ է լինում հանցագործության օբյեկտիվ կողմի իրականացմանը, սակայն այն ավարտին չի հասցնում իր կամքից անկախ այնպիսի օբյեկտիվ կամ սուբյեկտիվ հանգամանքներով, որոնք նա չէր նախատեսել կամ չէր կարողացել հաղթահարել։ Այլ կերպ ասած՝ հանցափորձի դեպքում հանցագործությունը չի ավարտվում, քանի որ կա՛մ հանցավոր արարքն ամբողջությամբ չի իրականացվում, կա՛մ արարքն իրականացվում է, սակայն չի առաջանում հանցավորի դիտավորության մեջ ընդգրկված և նրա համար ցանկալի հանրորեն վտանգավոր հետևանքը (նյութական հանցակազմերի դեպքում)։ Վերոշարադրյալից բխում է, որ նյութական հանցակազմերի դեպքում ավարտված հանցագործության և հանցափորձի տարանջատման հիմնական չափանիշն անձի դիտավորության ուղղվածությունն է։ Մասնավորապես, եթե կատարվածի արդյունքում առաջանում են անձի դիտավորության մեջ չընդգրկված, սակայն ավարտված մեկ այլ հանցագործության հատկանիշներ, ապա արարքը պետք է որակել ոչ թե ըստ փաստացի վրա հասած հետևանքի, այլ ըստ անձի սուբյեկտիվ ընկալման` որպես իր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործության փորձ։ Այսինքն` արարքը փորձ կամ ավարտված հանցագործություն որակելու հարցում էական նշանակություն ունի անձի դիտավորության ուղղվածության բացահայտումը, ինչը հնարավոր է գործի փաստական հանգամանքների համադրման և ամբողջական վերլուծության արդյունքում։ (...) [Հ]անցավորի դիտավորության ուղղվածության հարցը լուծելիս անհրաժեշտ է ելնել հանցագործության բոլոր հանգամանքների համակցությունից և հաշվի առնել, մասնավորապես, հանցավոր արարքի կատարման եղանակը, վնասվածքներ հասցնելիս օգտագործվող գործիքները, մարմնական վնասվածքների քանակը, բնույթը և տեղակայումը (օրինակ` մարդու կենսականորեն կարևոր օրգանների վնասումը), ինչպես նաև հանցավորի և տուժողի վարքագիծը հանցագործությանը նախորդող և հաջորդող պահերին, նրանց փոխհարաբերությունները, հանցավորի կողմից հանցավոր գործողությունների դադարեցման պատճառները և այլն (...)» (տե՛ս Գրիգոր Մանուկյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի օգոստոսի 28-ին կայացված թիվ ԵԱՆԴ/0110/01/12 որոշման 16-րդ կետը)։: Սույն քրեական գործով հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներից հետևում է, որ Արտաշես Արշակյանը 2024 թվականի օգոստոսի 07-ին՝ ժամը 10:00-ի սահմաններում կենցաղային հարցերի շուրջ ծագած վեճի արդյունքում խոհանոցային դանակով հարվածներ է հասցրել իր համար մերձավոր ազգական համարվող եղբորը՝ Արթուր Արշակյանի կենսական կարևոր օրգանին՝ գլխին /երկու հարված/, կրծքավանդակին։ Նշվածը հաստատվել է փորձագետի թիվ 2143 եզրակացությամբ: Ինչ վերաբերում է մեղադրայլի և տուժողի այն պնդումներին, որ պատահարի արդյունքում մեկ հարված է եղել, իսկ փորձագետի կողմից հաստատված մյուս հարվածները այդ դեպքի հետ առնչություն չունեն, ապա Դատարանը մեղադրյալի և տուժողի հայտարարությունները, սույն պարագայում, հիմնավոր չի համարում, քանի որ դրանք չեն հաստատվում որևէ այլ ապացույցներով։ Նույնիսկ այն ապացույցներով, որոնց աղբյուրը եղել են հենց տուժողը և մեղադրյալը։ Գործով առկա ապացույցներով հաստատվել է մեղադրյալի և տուժողի միջև առկա է եղել տևական՝ կենցաղային վեճը, որը հանգուցալուծվել է մեղադրյալին մեղսագրված արարքով։ Ավելին՝ «Դատալեքս» տեղեկատվական համակարգի ուսումնասիրության արդյունքում պարզ է դարձել նաև, որ մեկ այլ քրեական վարույթով տուժողը և մեղադրյալը ունեն սույն վարույթին հակառակ դատավարական կարգավիճակներ՝ Արթուր Արշակյանը մեղադրյալ է, իսկ Արտաշես Արշակյանը՝ տուժող։ Նշվածը ևս որոշակի չափով կարող է խոսել կողմերի՝ ոչ համերաշխ կենցաղ ունենալու մասին։ Վերոշարադրյալից ելնելով, Դատարանը Արտաշես Արշակյանի՝ հանցագործության ընթացքում դրսևորած վարքագիծը ամբողջականության և համակցության մեջ գնահատելով, ինչպես նաև օգտագործված գործիքը, պատճառված մարմնական վնասվածքների քանակը, բնույթն ու տեղակայումը հաշվի առնելով, եզրահանգում է, որ Արտաշես Արշակյանի արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրավական որակում: Անդրադառնալով մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագծին՝ շտապ բժշկական օգնություն ահազանգելուն, Դատարանը փաստում է, որ հանցանքի կատարումից հետո անձի դրսևորած հետհանցավոր վարքագիծը չի կարող նշանակություն ունենալ արարքի որակման ժամանակ, այլ այն որոշակի առումով կարող է գնահատման ենթարկվել պատիժ նշանակելիս: Նշված մոտեցումը բխում է նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի բազմաթիվ նախադեպային որոշումներով արտահայտած դիրքորոշումից։ Դատարանը, հաստատված համարելով հանցագործության կատարման մեջ Արտաշես Արշակյանի մեղքի ապացուցված լինելը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով, գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքի համար: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ ի թիվս այլի դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․ - ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները. - ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ. - դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։ Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: …»: Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Դատարանը, Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, հաշվի է առնում այն, որ վերջինս դիտավորությամբ կատարել է մարդու կայնքի դեմ ուղղված առանձնապես ծանր հանցագործություն, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի վրա ազդեցության հանգամանքը դատվածության և հետախուզման առկայության հարցման վերաբերյալ Ձև 8 տեղեկանք: Դատարանը որպես մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում վերջինիս խնամքին անչափահաս երեխաների՝ 31.05.2012 թվականին ծնված Վիկտորյա Արտաշեսի Արշակյանի և 15.08.2014 թվականին ծնված Էլեն Արտաշեսի Արշակյանի առակայությունը, հանցագործությունից հետո հանցագործությունից տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը՝ շտապ օգնություն կանչելը, տուժողի հետ հաշտվելը և մեղադրյալի սահմանափակ մեղսունակությունը: Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտարկում այն, որ սույն արարքը կատարել է դատվածություն ունենալու պայմաններում. Մասնավորապես՝ 07.03.2024 թվականին թիվ ԵԴ1/2088/01/23 դատվճռով Արտաշես Արշակյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել կարճաժամկետ ազատազրկման, որն էլ պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան 1 տարի ժամկետով, դատական ակտը մտել է օրինական ուժի մեջ 16.04.2024 թվականին: Սույն քրեական գործով Արտաշես Արշակյանին մեղսագրվող արարքը տեղի է ունեցել 2024 թվականի օգոստոսի 07-ին, ուստի Դատարանն արձանագրում է, որ վերջինս արարքը կատարել է դատվածություն ունենալու պայմաններում: Դատարանը, ըստ քրեական վարույթում առկա նյութերի, որպես Արտաշես Արշակյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ է դիտարկում այն, որ ունի մշտական բնակության վայր, ունի ընտանիք: Վերոգրյալի հաշվառմամբ անդրադառնալով մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ ազատազրկման ձևով: Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դրա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում անազատության մեջ պահելու ձևով հասարակությունից որոշակի ժամկետով մեկուսացնելն է, որը կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում: 2. Ազատազրկումը նշանակվում է 3 ամսից 20 տարի ժամկետով: 3. Ազատազրկման նվազագույն ժամկետը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է պակաս լինել 3 ամսից: 4. Անզգույշ հանցագործության համար ազատազրկումը չի կարող գերազանցել 10 տարին: 5. Առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած անձը չի կարող դատապարտվել ազատազրկման:: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը: /.../ 6. Եթե հանցագործությունների համակցությունն ընդգրկում է առանձնապես ծանր այնպիսի հանցանք, որը կապված է դիտավորությամբ կյանքից զրկելու հետ, ապա ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը նշանակվում է պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Գումարելիս ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել 25 տարին: /.../: Այսպես, Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրյալի կատարած հանցագործությունների հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, հանցագործության շարժառիթները և նպատակները, նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի վրա ազդեցության հանգամանքը, Արտաշես Արշակյանի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, վերջինիս անձը բնութագրող հանգամանքները, գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով որպես պատիժ պետք է նշանակվի ազատազրկում 14 /տասնչորս/ տարի ժամկետով: Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասով սահմանված կարգով Դատարանը գտնում է, որ պետք է վերացնել Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ թիվ ԵԴ1/2088/01/23 քրեական գործով 1/մեկ/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 07-ի որոշումը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նշանակված՝ 14 /տասնչորս/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին պետք է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 07-ի թիվ թիվ ԵԴ1/2088/01/23 դատավճռով 1/մեկ/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը և Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 14 /տասնչորս/ տարի 1 /մեկ/ ամիս ժամկետով։ Անդրադառնալով Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին, Դատարանը գտնում է որ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանքը, պետք է թողնել անփոփոխ: Պատժի սկիզբը պետք է հաշվել 2024 թվականի օգոստոսի 07-ից: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ դատավճռում պետք է շարադրվեն նաև հետևյալ հարցերի պատասխանները․ - գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել. - որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․ - վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման. - ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները. - դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց. - ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։ Անդրադառնալով վարութային ծախսերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Արտաշես Արշակյանից պետք է բռնագանձել 111.953 ՀՀ դրամի չափով դատական ծախս: Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված դեպքի ժամանակ տուժող Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանի հագին եղած հագուստները, մասնավորապես՝ սև երանգի գծավոր կիսաթե շապիկը, մուգ կապույտ երանգի սպորտային տաբատը և մեկ հատ` կտորից հողաթափը պետք է վերադարձնել տուժող Արթուր Արշակյանին, իսկ Երևան քաղաքի Արարատյան 1-ին զանգվածի 10/3 շենքի 20-րդ բնակարանում կատարված դեպքի վայրի զննությամբ՝ գետնից հայտնաբերված և վերցված 32 սմ ընդհանուր երակարությամբ, 19 սմ շեղքի երկարությամբ խոհանոցային դանակը պետք է ոչնչացնել, իսկ բնակարանի տարբեր հատվածներից՝ հայտնաբերված և վերցված թվով 4 արնանման հետքերը պետք է պահել քրեական գործին կից: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով և պատիժ նշանակել ազատազրկում 14 /տասնչորս/ տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասով սահմանված կարգով վերացնել Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ թիվ ԵԴ1/2088/01/23 քրեական գործով 1/մեկ/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 07-ի որոշումը։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նշանակված՝ 14 /տասնչորս/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 07-ի թիվ թիվ ԵԴ1/2088/01/23 դատավճռով 1/մեկ/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը և Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 14 /տասնչորս/ տարի 1 /մեկ/ ամիս ժամկետով։ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը թողնել անփոփոխ: Պատժի սկիզբը հաշվել 2024 թվականի օգոստոսի 07-ից: Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանից բռնագանձել 111.953 ՀՀ դրամի չափով դատական ծախս: Վարույթում առկա իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը լուծել ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով և սույն դատավճռի պատճառաբանական մասով սահմանված կարգի: Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ. ՍՄԲԱՏՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 30-10-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 04-02-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 4 հատոր և 2 հատոր հավելված |
| Այլ նշումներ | 4 հատորից՝ 1-ին հատորը՝ «250» թերթ, 2-րդ հատորը՝ «146» թերթ, 3-րդ հատորը՝ «135» թերթ, 4-րդ հատորը՝ «137» թերթ՝ կից լազերային սկավառակ. և 2 հատոր հավելված՝ 1-ին հատորը՝ «49» թերթ, 2-րդ հատորը՝ «45» թերթ: |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 22-01-2026 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 04-02-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատորը՝ «250» թերթ, 2-րդ հատորը՝ «146» թերթ, 3-րդ հատորը՝ «135» թերթ, 4-րդ հատորը՝ «137» թերթ՝ կից լազերային սկավառակ. և 2 հատոր հավելված՝ 1-ին հատո |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-13140/26 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/3445/01/24
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 24-03-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 19-03-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Տիգրան |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արտաշես Արշակյան Բողոքն ընդունել վարույթ : Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/՝ Արտաշես Վոլոդյայի Արշակյանին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությունը քննության առնելու մասին 05.03.2025թ. կայացված որոշումը և նրան ազատ արձակել : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 25-03-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 2.1 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 25-03-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 28-03-2025 |
|---|
Գրավոր ընթացակարգ
| Ամսաթիվ | 07-04-2025 |
|---|
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/3445/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ Ու Մ «07» ապրիլի 2025թ. ք. Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) նախագահությամբ՝ դատավոր Լ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ Մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի պաշտպան Տիգրան Գրիգորյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի մարտի 05-ի որոշումը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Վարույթի դատավարական ընթացքը. ԵԴ1/3445/01/24 (16189324) քրեական վարույթով մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով այն ենթադրյալ արարքի կատարման համար, որ նա «(…) 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին՝ ժամը 10:00-ի սահմաններում, գտնվելով Երևան քաղաքի Արարատյան 1-ին զանգված 10/3-րդ շենքի 20-րդ բնակարանում, կենցաղային հարցերի շուրջ վիճաբանության և կռվի մեջ է մտել նույն պահին բնակարան եկած, իր և ընտանիքի հետ համատեղ նույն հասցեում բնակվող, իր համար մերձավոր ազգական համարվող եղբոր՝ Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանի հետ, որի ընթացքում, գտնվելով բնակարանի խոհանոցում, Արթուր Արշակյանի կողմից իր և ընտանիքի անդամների հասցեին հայհոյանքներ հնչեցնելուց և աշխատանքային գործիքով իրեն հարվածելուց հետո, Արթուր Վոլոդիայի Արշակյանին ապօրինաբար կյանքից զրկելու դիտավորությամբ խոհանոցային կահույքի դարակից վերցրել է խոհանոցային դանակն ու հարվածներ հասցրել Արթուր Արշակյանի մարմնի կենսական կարևոր նշանակություն ունեցող հատվածներին՝ վերջինիս առողջությանը պատճառելով ձախ քունքային, ձախ քունքահետին-գագաթային շրջանների ծակած-կտրած վերքերի հետին գագաթային շրջանում ոսկրի կորտիկալ շերտի վնասումով, կրծոսկրի շրջանի կտրած վերքի ձևով միջին ծանրության մարմնական վնասվածքներ, սակայն չի կարողացել ավարտին հասցնել դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներով, հաշվի առնելով, որ Արթուր Արշակյանը ստացած մարմնական վնասվածքներից չի մահացել: (…)»: 2025 թվականի մարտի 5-ի ԵԴ1/3445/01/24 գործով Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է մինչև 2025 թվականի հունիսի 7-ը ներառյալ։ Բողոքարկվող դատական ակտը ՀՀ փաստաբանների պալատի հանրային պաշտպանի գրասենյակում ստացվել է 2025 թվականի մարտի 12-ին։ 2025 թվականի մարտի 24-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել ԵԴ1/3445/01/24 գործով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի մարտի 5-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի պաշտպան Տիգրան Գրիգորյանի հատուկ վերանայման բողոքը: Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ գործը (նյութը) ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել 2025 թվականի մարտի 25-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի մարտի 26-ին: Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի մարտի 28-ի որոշմամբ մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի պաշտպան Տիգրան Գրիգորյանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ: Հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան ներկայացնելու համար սահմանվել է յոթնօրյա ժամկետ, իսկ համապատասխան բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութերը և միջնորդությունները՝ հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու մասին որոշումը ստանալու պահից եռօրյա ժամկետ: Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան, համապատասխան բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր և միջնորդություններ չեն ստացվել: Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի պաշտպան Տիգրան Գրիգորյանն իր կողմից բերված հատուկ վերանայման բողոքով խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից Արտաշես Վոլոդյայի Արշակյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին 05․03․2025 թվականի կայացված որոշումը, կայացնել փոխարինող դատական ակտ, այն է՝ Արտաշես Վոլոդյայի Արշակյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը վերացնել և նրան ազատ արձակել: Այնուամենայնիվ, եթե Վերադաս դատարանը գտնի, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից Արտաշես Վոլոդյայի Արշակյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին 05․03․2025 թվականին կայացված որոշումը հիմնավոր է, ապա Արտաշես Վոլոդյայի Արշակյանի նկատմամբ կիրառել այլընտրանքային խափանման միջոց կամ դրանց համակցություն։ Ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում, ի թիվս այլնի, նշված է հետևյալը. «(…) Գտնում եմ, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 05․03․2025 թվականի որոշումը հիմնավորրված չէ, չի բխում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի, ՀՀ Սահմանադրության և ՄԻԵԿ 5-րդ հոդվածի պահանջներից, ուստի այն ենթակա է բեկանմա՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ․ (…) Դատարանը, իր որոշման մեջ որպես կալանքի հիմք նշելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նշված հիմքերը՝ /մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար, մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումը ապահովելու համար/, այնուամենայնիվ, իր որոշմամբ բավարար չափով չի հիմնավորել, թե սույն քրեական գործով կոնկրետ որ նյութերն են իրեն հիմք տվել ենթադրելու, որ մեղադրյալը մնալով ազատության մեջ, կարող է կատարել վերը թվարկված գործություններից որևէ մեկը: Ուստի, պաշտպանական կողմը դատարանի կողմից մատնանշված կալանավորման հիմքերը հիմնավոր չի համարում, քանի որ դրանք բավարար չափով փաստարկված չեն: (…) ՄԻԵԿ-ի 5-րդ հոդվածի սկզբունքների և Եվրոպական դատարանի նախադեպերի ճիշտ կիրառման և մեկնաբանման պարագայում՝ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու իրավական հիմքերը բացակայում են։ Հարկ է նշել, որ Արտաշես Վոլոդյայի Արշակյանի անձը հայտնի է դատարանին, նա՝ – ծնվել է 13.07.1970թ., ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, – վատառողջ է մանկուց, – հանդիսանում է 2-րդ խմբի անժամկետ հաշմանդամ, – ամուսնացած է, – խնամքի տակ են գտնվում վատառողջ կինը՝ Աիդա Ղազարյանը և երկու անչափահաս երեխաները՝ 1․ Էլեն Արտաշեսի Արշակյան, ծնված 15․08․2014թ․ և 2․ Վիկտորյա Արտաշեսի Արշակյան, ծնված 31․05․2012թ․, – ունի հաշվառման և մշտական բնակության վայր՝ բնակվում է քաղաք Երևան, Արարատյան 1-ին զանգված, 10/3-րդ շենքի 20-րդ բնակարանում: /Փաստաթղթերը ներկայացվել են դատարան/ Վերը նշված հանգամանքները չեն ներառվել թիվ ԵԴ1/3445/01/24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդյայի Արշակյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը դռնբաց դատական նիստում քննության առնելու մասին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի մարտի 05-ին կայացված որոշման մեջ և քննության առարկա չեն դարձվել: Բացի այդ, դեռևս 2024 թվականի դեկտեմբերի 05-ին դատարան է ներկայացվել նաև սույն վարույթով տուժող Արթուր Արշակյանի գրավոր դիմումը, որով վերջինս հայտնել է, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանն իր հարազատ եղբայրն է, ինքը, եղբայրը, նրա կինը և երկու անչափահաս երեխաները միասին բնակվում են Երևան քաղաքի Արարատյան 1-ին զանգված, 10/3-րդ շենքի 20-րդ բնակարանում: Հայտնել է, որ եղբոր՝ Արտաշես Արշակյանի հետ հաշտ են, որևէ բողոք, պահանջ չունի նրանից, նույնիսկ չի էլ ցանկանում, որ որևէ պատասխանատվության ենթարկվի, համաձայն է, որևէ առարկություն չունի, որ եթե կալանքը փոխվի տնային կալանքի կամ բացակայելու արգելքի, նա վերադառնա և շարունակի բնակվել իրենց՝ Երևան քաղաքի Արարատյան 1-ին զանգված, 10/3-րդ շենքի թիվ 20-րդ բնակարանում՝ ընտանիքի և իր հետ միասին: Խնդրել է հաշվի առնել, որ Արտաշես Արշակյանի խնամքի տակ են գտնվում վատառողջ կինը և անչափահաս երկու երեխաները, որոնց միակ կերակրողը Արտաշես Արշակյանն է: Սույն վարույթով տուժող Արթուր Արշակյանը վերը նշված հանգամանքները հայտնել և պնդել է նաև, ինչպես՝ 05․12․2024թ․, այնպես էլ՝ 05․03․2025թ․ դատական նիստերի ժամանակ, հայտնել է նաև, որ 2024 թվականի օգոստոսի 7-ից հետո միչև օրս, Արտաշես Արշակյանի կալանքի տակ գտնվելու ամբողջ 7 ամիսների ընթացքում, ինչպես վերջինիս համար ՀՀ ԱՆ «Արմավիր» ՔԿՀ սննդամթերք, հագուստներ, հիգիենայի պարագաներ և այլն, հայթայթելն ու տանելը, այնպես էլ եղբոր՝ Արտաշես Արշակյանի վատառողջ կնոջ և անչափահաս երկու երեխաների խնամքն ինքն է հոգացել ու կատարել, սակայն հաշվի առնելով, որ ինքը ևս ունի առողջական խնդիրներ, դրանով պայմանավորված այլևս ի վիճակի չէ և չի կարողանում հոգսերը հոգալ, խնդրել է դատարանին Արտաշես Վոլոդյայի Արշակյանի նկատմամբ կիրառել այլընտրանքային խափանման միջոցներից: Արտաշես Վոլոդյայի Արշակյանը շահագրգռված է գործի օբյեկտիվ քննության համար, պարտավորվել է չխուսափել քննությունից, կատարել իր վրա դրված բոլոր պարտականությունները, ցուցաբերել պատշաճ վարքագիծ և ներկայանալ դատարանի առաջին իսկ կանչով: Օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող վերը նշված հանգամանքների համակցությունն էականորեն նվազեցնում է Արտաշես Վոլոդյայի Արշակյանի անձի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, և վկայում է Արտաշես Վոլոդյայի Արշակյանին կալանքի տակ երկարատև պահելու աննպատակահարմարության մասին, որը բխում է նաև անչափահաս երեխաների շահերից և մարդասիրության սկզբունքի պահանջներից: (...)»: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»: Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում անդրադառնալ այն հարցին, թե մինչև քրեական վարույթի նյութերը և ապացույցներն օրենքով սահմանված պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելը քրեական վարույթն ըստ էության քննող դատարանն իրավասու է արդյո՞ք տվյալ փուլում քննարկման առարկա դարձնել մեղադրյալի կողմից հանցագործություն կատարելու վերաբերյալ հիմնավոր կասկածի առկայության կամ բացակայության հարցը: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանում քննվող քրեական գործով հիմնավոր կասկածին անդրադառնալը և գնահատական տալն այն նույն չափանիշներով, ինչ նախաքննության փուլում է, անթույլատրելի է, քանի որ այն կարող է վտանգել դատարանի անկախության և անկողմնակալության սկզբունքը, նկատի ունենալով, որ այդ դեպքում դատարանը, մինչև գործն ըստ էության քննելը և վերջնական դատական ակտով դրան լուծում տալը, գնահատական է տալու ինչպես մեղադրանքին, այնպես էլ գործով ձեռք բերված ապացույցներին, այնինչ այդ հարցի վերջնական պատասխանը պետք է տրվի դատավճռով: Հետևաբար այս հարցին Վերաքննիչ դատարանն իրավասու է անդրադառնալու և գնահատելու այնքանով, որքանով հիմնավոր կասկածի առկայությունը կարող է գնահատվել առերևույթ (prima facie), եթե իհարկե հիմնավոր կասկածի բացակայությունն ակնհայտ չէ: Այլ կերպ՝ այս փուլում դատարանն իրավասու է գործում առկա ապացույցները և այլ փաստական տվյալները գնահատելու այնքանով, որքանով դա անհրաժեշտ է հիմնավոր կասկածի առկայությունը գնահատելու առերևույթ (prima facie), այլ ոչ թե՝ ըստ էության, իսկ այդպիսի գնահատման չափանիշին համապատասխան սույն դեպքում այն առկա է, քանի որ հիմնավոր կասկածի ապացուցողական չափանիշը նվազ է, քան անձի մեղքի և դատապարտման համար անհրաժեշտ ապացուցողական չափանիշը, որն առավել բարձր է: Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` դատարանի վարույթում գտնվող քրեական գործերով որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորման վերաբերյալ որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից: Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը: Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն (նման մոտեցումը համահունչ է Նարեկ Հարությունյանի գործով 2016 թվականի մարտի 30-ի թիվ ԵԱՆԴ/0081/01/14 որոշման 18-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշմանը): Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում ընդգծել, որ բողոքարկված սույն որոշման հատուկ վերանայման սահմանների լայն մեկնաբանումը կհանգեցնի կոնկրետ գործով արդարադատություն իրականացնող Առաջին ատյանի դատարանի գործունեությանն անհարկի միջամտության և կվտանգի դատավորի ներքին անկախությունը: Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանն արդեն իսկ հաստատված է համարում է մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի կողմից ենթադրյալ հանցանք կատարելու հիմնավոր կասկածի առերևույթ առկայությունը։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…) 2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)»։ Վճռաբեկ դատարանը Տիգրան Պետրոսյանի գործով զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը, իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն, միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա: (...)»: Վերոգրյալ իրավանորմերից հետևում է, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է խափանման միջոցի կիրառման հիմնավորվածությունը: Առաջին ատյանի դատարանը, քննարկելով մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի կողմից հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման հարցը, գտել է, որ շարունակում է առկա լինել մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք կատարելու և իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու վտանգը, և այդ հիմքերով պայմանավորված՝ կալանքի ժամկետի երկարաձգումը։ Վերաքննիչ դատարանը, հատուկ վերանայման բողոքում նշված հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում, վերը շարադրված իրավանորմերի, իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով դատական վարույթում առկա նյութերը, Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը և որոշմամբ կատարված եզրահանգումները, գտնում է, որ դրանք իրավաչափ են, բխում են նախաքննության մարմնի ներկայացրած նյութերի համակողմանի ուսումնասիրությունից և վերաբերելի իրավակարգավորումների էությունից։ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի կողմից քրեական օրենքով արգելված արարք կատարելու և իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու հավանականությունը շարունակում է առկա լինել: Վերաքննիչ դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են, ի թիվս այլնի, հետևյալ հանգամանքները. - մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը սույն գործով իրեն մեղսագրված ենթադրյալ արարքը կատարել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024թ․ մարտի 7-ի ԵԴ1/2088/01/23 դատավճռով վերջինի նկատմամբ փորձաշրջան սահմանված լինելու պայմաններում, - տուժող Արթուր Արշակյանը հանդիսանում է մեղադրյալի մերձավոր ազգականը՝ եղբայրը, իսկ վկաները՝ վերջինի երեխաներն են, - դատաքննությունը դեռևս գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում, ըստ այդմ՝ անհրաժեշտ է հետազոտել գործում առկա ապացույցները և առանցքային նշանակություն ունեցող մյուս հանգամանքները, - մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանին մեղսագրված արարքի բնույթը, հանրային վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերությունները, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը, մասնավորապես՝ վերջինին մեղսագրվում է մարդու կյանքի դեմ ուղղված առանձնապես ծանր հանցագործության կատարում, որի համար նախատեսվում է ազատազրկում՝ տասնչորսից քսան տարի ժամկետով, կամ ցմահ ազատազրկում։ Հարկ է արձանարգրել, որ Վահագն Պողոսյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել առ այն, որ «(…) [Մ]եղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս, ինչպես նաև գրավի թույլատրելիության հարցը լուծելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (…)»: Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանա¬գրում է, որ թեև միայն հանցագործության ծանրության աստիճանը չի կարող ինքնին հիմնավորել ազատությունից զրկելու անհրա¬ժեշտությունը, սակայն մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանին վերագրվող հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանն ունեն էական նշանակություն նրա հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում: Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալ Արտաշս Արշակյանի ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, միաժամանակ համակցության մեջ թույլ են տալիս ողջամիտ դատողություն անելու այն մասին, որ վարույթի տվյալ փուլում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխել հնարավոր է միայն վերջինիս նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջոցով: Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները և առաջնորդվելով նվազագույնի սկզբունքով, եզրահանգում է, որ գործում առկա են փաստական տվյալներ, որոնք բավարար են հիմնավորելու Արտաշես Արշակյանին տվյալ փուլում անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը և առկա չէ այնպիսի հանգամանք, որի դեպքում կհիմնավորվի առավել մեղմ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտությունը: Միաժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ կոնկրետ դեպքում, այլընտրանքային խափանման միջոցները պիտանի չեն հետապնդող նպատակին հասնելու համար և ի զորու չեն հակակշռելու Արտաշես Արշակյանի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը՝ հնարավորություն տալով ապահովելու նրա անձնական ազատության իրավունքի և վերջինիս մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը: Վերը ներկայացված անհրաժեշտ գնահատականների հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի չեն մեղադրյալի կողմից հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման հավանականության բացակայության կամ նվազ բնույթ ունենալու վերաբերյալ բողոքաբերի փաստարկները։ Անդրադառնալով պաշտպանի կողմից հատուկ վերանայման բողոքով ներկայացված այն փաստարկին, որ «(․․․) դեռևս 2024 թվականի դեկտեմբերի 05-ին դատարան է ներկայացվել նաև սույն վարույթով տուժող Արթուր Արշակյանի գրավոր դիմումը, որով վերջինս հայտնել է, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանն իր հարազատ եղբայրն է, ինքը, եղբայրը, նրա կինը և երկու անչափահաս երեխաները միասին բնակվում են Երևան քաղաքի Արարատյան 1-ին զանգված, 10/3-րդ շենքի 20-րդ բնակարանում: Հայտնել է, որ եղբոր՝ Արտաշես Արշակյանի հետ հաշտ են, որևէ բողոք, պահանջ չունի նրանից, նույնիսկ չի էլ ցանկանում, որ որևէ պատասխանատվության ենթարկվի, համաձայն է, որևէ առարկություն չունի, որ եթե կալանքը փոխվի տնային կալանքի կամ բացակայելու արգելքի, նա վերադառնա և շարունակի բնակվել իրենց՝ Երևան քաղաքի Արարատյան 1-ին զանգված, 10/3-րդ շենքի թիվ 20-րդ բնակարանում՝ ընտանիքի և իր հետ միասին: (․․․)», ապա Վերաքննիչ դատարանն ընդգծում է, որ դեռևս գործով ապացույցների և առանցքային նշանակություն ունեցող մյուս հանգամանքների հետազոտման անհրաժեշտությամբ պայմանավորված վաղաժամ է մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային այլ խափանման միջոց/ների կիրառումը՝ հաշվի առնելով նաև այս փուլում կալանք խափանման միջոցի շարունակական կիրառման հիմքերի առկայությունը։ Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի անձին կամ ընտանեկան դրությանը վերաբերող և բողոքում նշված հանգամանքներին, ապա Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ նշված հանգամանքները, համադրելով մեղադրյալի վարքագծի վերաբերյալ վերոնշյալ ռիսկերի հետ, բավարար չեն հանգելու այն հետևության, որ վերջինը ազատության մեջ մնալով կդրսևորի պատշաճ վարքագիծ, կամ նշվածների պայմաններում հնարավոր կլինի Առաջին ատյանի դատարանի վարույթում գտնվող դատական գործով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը փոփոխելով հասնել նրա պատշաճ վարքագծի դրսևորմանը։ Իսկ ինչ վերաբերում է հատուկ վերանայման բողոքից բխող մյուս փաստարկներին ու դատողություններին, ապա հարկ է արձանագրել, որ սույն որոշմամբ վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումները, վերլուծություններն ու դատողություններն իրենց համակցության մեջ արդեն իսկ ամբողջությամբ ներառում են դրանց վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի մոտեցումներն ու բարձրացված հարցերի պատասխանները, ուստի լրացուցիչ առանձին-առանձին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: Ընդ որում, այդ կապակցությամբ հարկ է նաև փաստել, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ թեև «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետը դատարանին պարտավորեցնում է պատճառաբանել իր որոշումները, սակայն այն չի կարող մեկնաբանվել որպես կողմի ներկայացրած յուրաքանչյուր փաստարկին դատարանի կողմից մանրամասն պատասխան տալու պահանջ: (Տե'ս, ի թիվս այլնի, Ռուիզ Տորեխան ընդդեմ Իսպանիայի (RUIZ TORIJA v. SPAIN) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի դեկտեմբերի 9-ի վճիռը, գանգատ թիվ 18390/91, կետ 29, Վան դե Հուրքն ընդդեմ Նիդեռլանդների (VAN DE HURK v. THE NETHERLANDS) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի ապրիլի 19-ի վճիռը, գանգատ թիվ 16034/90, կետ 61): Արդյունքում՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, կայացրել է հիմնավորված և պատճառաբանված դատական ակտ, ուստի մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի պաշտպան Տիգրան Գրիգորյանի հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը՝ թողնել անփոփոխ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-116-րդ, 299-րդ, 355-356-րդ, 359-րդ, 370-371-րդ, 392-393-րդ, 395-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի մարտի 05-ի թիվ ԵԴ1/3445/01/24 որոշումը թողնել անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԼՈւՍԻՆԵ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 07-04-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 20-05-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատորը` «49» թերթից, 2-րդ հատորը` «43» թերթից |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 20-05-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատորը` «49» թերթից, 2-րդ հատորը` «43» թերթից |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 41869/25 |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 22-01-2026 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 20-01-2026 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Տուժող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Արշակյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արտաշես Արշակյան Բողոքն ընդունել վարույթ : Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 30.10.2025թ. կայացված դատավճիռը , Արտաշես Վոլոդյայի Արշակյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և տվյալ հոդվածի սանկցիայի սահմաններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակել համաչափ պատիժ : Մերժելու դեպքում որոշակի մասով բեկանել և փոփոխել 30.10.2025թ. դատավճիռը , Արտաշես Վոլոդյայի Արշակյանի նկատմամբ նշանակել օրենքով նախատեսվածից մեղմ պատիժ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 02-02-2026 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 29-01-2026 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Գուրգեն |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արտաշես Արշակյան Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/՝ Արտաշես Վոլոդյայի Արշակյանի նկատմամբ 30.10.2025թ. կայացված դատավճիռը , կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 06-02-2026 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 2.1 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 06-02-2026 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Ալավերդյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Մակար |
| Ազգանուն | Կիրակոսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Սեվակ |
| Ազգանուն | Համբարձումյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 10-02-2026 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 27-02-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 16-03-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 01-04-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 05-05-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | 2026 թվականի մայիսի 05-ին՝ ժամը 16։00-ին թիվ ԵԴ1/3445/01/24 քրեական գործով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանում նշանակված դատական նիստը չի կայացվել կազմի դատավորների՝ դատավորների ընդհանուր ժողովին մասնակցելու հիմքով։ |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 21-05-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
| Նիստը | Կայացել է |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է մասնակի
| Ամսաթիվ | 21-05-2026 |
|---|---|
| Ստորադաս դատարանի ակտը բեկանվել է մասնակի | Մասնակի բեկանվել է դատական ակտը և բեկանված մասով փոփոխվել |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Արտաշես |
| Ազգանուն | Արշակյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/3445/01/24 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ՝ Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝ նախագահող դատավոր՝ Լ.Ալավերդյան դատավորներ՝ Մ.Կիրակոսյան Ս.Համբարձումյան քարտուղարությամբ՝ Հ.Հակոբյանի Ս.Եղիազարյանի մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող՝ Ա.Մանուկյանի մեղադրյալ՝ Ա.Արշակյանի պաշտպան՝ Գ.Հովհաննիսյանի տուժող՝ Ա.Ա----------------ի տուժողի ներկայացուցիչներ՝ Խ.Ղանդիլյանի Վ.Զաքարյանի 2026 թվականի մայիսի 21-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանի և տուժող Ա---------- Վ----------------ի Ա-----------------ի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Ռ.Սմբատյան) 2025 թվականի հոկտեմբերի 30-ի դատավճիռը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Վարույթի ընթացքը. 2024 թվականի օգոստոսի 07-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Մալաթիայի բաժնի ՔՀԲ օ/լ Ս.Սարգսյանի կողմից կազմվել է Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածով ձերբակալելու մասին արձանագրությունը։ 2024 թվականի օգոստոսի 07-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ս.Սահակյանի կողմից կազմվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով թիվ 16189324 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը։ 2024 թվականի օգոստոսի 07-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա․Գրիգորյանի կողմից որոշում է կայացվել Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածով ձերբակալելու մասին: 2024 թվականի օգոստոսի 07-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Բաղդասարյանի կողմից որոշում է կայացվել Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 2024 թվականի օգոստոսի 07-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա․Գրիգորյանի կողմից որոշում է կայացվել Ա---------- Վ----------------ի Ա---------------------ին տուժող ճանաչելու մասին: 2024 թվականի օգոստոսի 08-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից որոշում է կայացվել Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը կիրառելու մասին, որը նույն դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 03-ի որոշմամբ երկարաձգվել է 2 ամիս ժամկետով: 2024 թվականի նոյեմբերի 12-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Ա․Մանուկյանի կողմից որոշում է կայացվել Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նոր քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա․Գրիգորյանի կողմից կազմվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով թիվ 16836524 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը։ 2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա․Գրիգորյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 16189324 և թիվ 16836524 քրեական վարույթները միացնելու և նախաքննությունը թիվ 16189324 քրեական վարույթով շարունակելու մասին։ 2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին որոշում է կայացվել թիվ 16189324 քրեական վարույթից Արտաշես Արշակյանին մարմնական վնասվածքներ հասցնելու վերաբերյալ մասն անջատելու և անջատված մասը թիվ 16836624 վարույթով շարունակելու մասին։ 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա․Գրիգորյանի կողմից կազմվել է թիվ 16189324 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը: 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Ա.Մանուկյանի կողմից որոշում է կայացվել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու և վարույթի նյութերը դատարան հանձնելու մասին: 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին քրեական վարույթը ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)։ 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին Առաջին ատյանի դատարանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/3445/01/24 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 05-ին, 2025 թվականի մարտի 05-ին, 2025 թվականի հունիսի 05-ին և 2025 թվականի օգոստոսի 18-ին Առաջին ատյանի դատարանի կողմից որոշումներ են կայացվել Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը յուրաքանչյուր անգամ 3 ամիս ժամկետով երկարաձգելու մասին: Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 30-ի դատավճռով վճռվել է՝ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով և պատիժ նշանակել ազատազրկում 14 /տասնչորս/ տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասով սահմանված կարգով վերացնել Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ թիվ ԵԴ1/2088/01/23 քրեական գործով 1/մեկ/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 07-ի որոշումը։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նշանակված՝ 14 /տասնչորս/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 07-ի թիվ թիվ ԵԴ1/2088/01/23 դատավճռով 1/մեկ/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը և Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 14 /տասնչորս/ տարի 1 /մեկ/ ամիս ժամկետով։ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը թողնել անփոփոխ: Պատժի սկիզբը հաշվել 2024 թվականի օգոստոսի 07-ից: Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանից բռնագանձել 111.953 ՀՀ դրամի չափով դատական ծախս: Վարույթում առկա իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը լուծել ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով և սույն դատավճռի պատճառաբանական մասով սահմանված կարգի: (…)»։ 2026 թվականի հունվարի 22-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ տուժող Ա--------- Վ------------ի Ա--------------ի վերաքննիչ բողոքը: 2026 թվականի փետրվարի 02-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքը: Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով, Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2026 թվականի փետրվարի 06-ին, նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2026 թվականի փետրվարի 09-ին: Վերաքննիչ դատարանի 2026 թվականի փետրվարի 10-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ և նշանակվել Վերաքննիչ քրեական դատարանի դատական նիստում քննության։ Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված հանցակազմով այն արարքի համար, որ նա (...) 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին՝ ժամը 10:00-ի սահմաններում, գտնվելով Երևան քաղաքի --------------------- շենքի ---------------- բնակարանում, կենցաղային հարցերի շուրջ վիճաբանության և կռվի մեջ է մտել նույն պահին բնակարան եկած, իր և ընտանիքի հետ համատեղ նույն հասցեում բնակվող, իր համար մերձավոր ազգական համարվող եղբոր` Ա------------- Վ----------------ի Ա-----------------ի հետ, որի ընթացքում, գտնվելով բնակարանի խոհանոցում, Ա--------------- Ա--------------------ի կողմից իր և ընտանիքի անդամների հասցեին հայհոյանքներ հնչեցնելուց և աշխատանքային գործիքով իրեն հարվածելուց հետո, Ա----------------- Վ--------------------ի Ա---------------------ին ապօրինաբար կյանքից զրկելու դիտավորությամբ խոհանոցային կահույքի դարակից վերցրել է խոհանոցային դանակն ու հարվածներ հասցրել Ա------------ Ա-----------------ի մարմնի կենսական կարևոր նշանակություն ունեցող հատվածներին՝ վերջինիս առողջությանը պատճառելով ձախ քունքային, ձախ քունքահետին-գագաթային շրջանների ծակած-կտրած վերքերի՝ հետին գագաթային շրջանում ոսկրի կորտիկալ շերտի վնասումով, կրծոսկրի շրջանի կտրած վերքի ձևով միջին ծանրության մարմնական վնասվածքներ, սակայն չի կարողացել ավարտին հասցնել դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներով, հաշվի առնելով, որ Ա---------------- Ա---------------ը ստացած մարմնական վնասվածքներից չի մահացել։ (...)»։ Առաջին ատյանի դատարանը դատավճռի՝ «Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները» բաժնում արձանագրել է հետևյալը. «Տուժող Ա------------ Ա-------------------ը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը հանդիսանում է իր հարազատ եղբայրը, դեմքից անցել է շատ ժամանակ մանրամասները չի հիշում, ինքը իր եղբոր հետ հաշտ է՝ «շիրաբարիշ» է: Դեպքի օրը ինքը ցանկացել է ապակին հանել, սակայն դա փշրվել է։ Իր արհեստանոցում եղած գործիքը միացրել է որպեսզի գործ անի, սակայն դրա արդյունքում ինքը հոսանքահարվել է և կպել իր եղբորը: Իր եղբայրը իրեն չի հարվածել, նույնիսկ երբ հոսանքը իրեն խփել է, իր եղբայրը փորձել է օգնություն ցույց տալ: Երբ հոսանքը իրեն խփել է, այդ ժամանակ իր եղբայրը և ընտանիքի մյուս անդամները գտնվել են խոհանոցում, առավոտյան ժամը 8-ի կողմերն է եղել: Ինքը չիգիտի դանակը այդ ժամանակ ինչու էր իր եղբոր ձեռքին, սակայն երբ հոսանքը իրեն խփել է ինքը ընկել է եղբոր վրա: Իր եղբայրը որևէ դիտավորություն չի ունեցել իրեն հարվածելու: Դրանից հետո իր եղբայրը ներողություն է խնդրել, զանգել շտապ օգնույթյուն, նրան թվացել էր, թե նա է հարվածել: Նշեց նաև, որ մի քանի օր առաջ էլ է հոսանքը խփել, ինքը ընկել է և գլուխը խփել պատին, սակայն բժշկական օգնության չի դիմել: Այդ օրը ինքը մեկ հարված է ստացել, մյուս հարվածները դրանից միքանի օր առաջ է եղել: Ինքը և իր եղբայրը շատ լավ հաաբերություններ ունեն, իրենց մեջ որևէ խնդիր չկա: Իրենք Դդմաշենում ունեն հողատարածք, սակայն դա պատկանում է իր եղբորը, ինքը դրա հետ կապ չունի, դեպքի օրը այդ հողատարածքի վերաբերյալ որևէ խոսակցոթյուն չեն ունեցել: Դեպքի օրը իր եղբայրը իրեն չի հայհոյել, որևէ նման խոսակցոթյուն չի ունեցել: Գլխի հատվածում է մեկ հատ հարված եղել, ինքը չգիտի քունքը որն է: Ինքը բանակում ծառայելու ժամանակ հոգեբուժական հիվանդանոցում է պարկել, դրանից հետո էլ է խնդիրներ առաջացել: Ինքը ունի հիշողության խնդիր, սակայն պնդում է, որ հիշում է դեպքը և ասել է ճշմարտությունը: Նախաքննական ցուցմուքը ինքը կարդացել է, որը չի համապատասխանում իրականությանը: Դատարանը բավարարելով հանրային մեղադրողի միջնորդությունը, որոշում կայացրեց թույլատրել հրապարակել տուժող Ա-------------- Ա--------------------ի նախաքննական ցուցմունքը: 2024 թվականի օգոստոսի 12-ին Ա--------------- Ա------------------ը որպես տուժող ի թիվս այլնի ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2024 թվականի օգոստոսի 6-ին ինքն ու Արտաշեսը մի փոքր խոսակցություն են ունեցել կապված Դդմաշեն գյուղի տան հետ, մասնավորապես՝ այնտեղ առկա կարտոֆիլի հորը փլվել էր, ու անհրաժեշտություն կար այն նորոգելու, սակայն Արտաշեսն ասել է, որ ի վիճակի չէ ու այդպես խոսակցություն է եղել, նրան ասել է, որ ինչքան թողեն այդքան կմնա ու մի փոքր զայրացած տանից դուրս է եկել ու այնպես է ստացվել, որ գիշերել է ավտոտնակում։ Արդեն հաջորդ օրը, օգոստոսի 7-ի առավոտյան, երբ բարձրացել է բնակարան, նկատել է, որ Արտաշեսի ննջասենյակի ապակին գտնվում է ճաքած վիճակում, գործիքները վերցրել է, որպիսի այն հանի իր տեղից ու փոխարինի, այդ ընթացքում ապակին ամբողջությամբ ճաքել է ու այդ իսկ պատճառով մուրճով փորձել է հարվածել, որպիսի մանր կտորներով դուրս բերի շրջանակից, ու այդ պահին ապակին ամբողջությամբ կոտրվել է: Դրանից հետո Արտաշեսը իրեն հայհոյել է, ասելով յոբ տվացու մած. ու ինքն էլ նրան նույն հայհոյանքը տալով գնացել է դեպի խոհանոց, գործիքները իրենց տեղում դնելու նպատակով, այդ ընթացքոմ Արտաշեսը մտել է խոհանոց, ասել, որ տանը կին ու երեխա կա ինչու է հայհոյում, ինքն այդ պահին կռացած գործիքներն է տեղավորել, միաժամանակ ձախ կողմից՝ Երեսի հատվածում, ինչ որ բան է զգացել ծակոց կարծես ու գլխով դեպի պատը հենվել, այդ ժամանակ նկատել է, որ արնահոսում է, ու եղբայրը՝ Արտաշեսը միանգամից ասել է, կներս էս ինչ արեցի ու փաթաթվել իրեն, ասել է սպասի շտապ օգնություն զանգեմ, ոստիկանություն զանգեմ, սկզբում չի հասկացել թե ինչ է կատարվում, հետո հասկացել է, որ եղբայրը առանց հասկանալու խոհանոցից դանակ է վերցրել ու իրեն վնասվածքներ հասցրել, իր կարծիքով դա միտումնավոր չի արել, չի հասկացել թե ինչ է անում։ Մի խոսքով կատարվածից հետո Արտաշեսը ահանզագել է շտապ օգնություն այնուհետև ասել, որ ոստիկաններին էլ է զանգել, բժիշկներն եկել են ու իրեն տեղափոխել Աստղիկ բուժկնետրոն։ Իր և եղբոր փոխհարաբերությունները մշտապես գտնվել է լավ վիճակում, նրան թե նախորդող թե դեպքի օրը որևէ հարված չի հասցրել, չգիտի որտեղ և ինչ հանգամանքենրում է վնասվածքները ստացել, կնոջ վերաբերյալ ոչինչ չի ասել, որևէ ավելորդ բան չի եղել, ոչ կլյոչով ոչ էլ մուրճով նրան չի հարվածել, ապակին միտումնավոր չի կոտրել, իսկ ինչ վերաբերվում է մեր Դդմաշեն գյուղի տանը, ապա որևէ կիսելու բան չունեն: Ցուցմունքը հրապարակվելուց հետո պատասխանելով դատավարության մասնակիցների հարցերին նշեց, որ նման բան չի եղել, ապակու ճաքը շուտ է եղել: Դդմաշենում գտնվող հողատարածքի վերաբերյալ իրենք խոսակցություն չեն ունեցել, ինքը երեխաներ չունի այդ հողը իրեն պետք չէ, ինքը որ կարողանա նույնիսկ դրա վրա կավելացնի, որևէ հայհոյանքներ այդ օրը չեն եղել: Նախաքննական ցուցմունքը չի համապատասխանում իրականությանը, ճիշտը ներկայումս ինքը հայտնել է Դատարանում: /տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 135-140, դատական նիստի արձանագրությունը/ Վկա Հ--------- Օ--------------ը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ դեպքի օրը գտնվել է աշխատանքի վայրում՝ Մալաթիայի ոստիկանությունում, ահազանգ է ստացել Արտաշես Արշակյանից, ով հայտնել է, որ իր եղբորը դանակով հարվածել է: Այդ մասին ինքը զեկուցել է իր վերադասներին, որից հետո մեկնել է դեպքի վայր: Դեպքի վայրում պարզել է, որ Արտաշես Արշակյանի հայտնածը համապատասխանում էր իրականությանը, Ա------------- Ա---------------ը գտնվում էր տան խոհանոցում՝ կքանստած վիճակում, իսկ Արտաշես Արշակյանը հայտնել է, որ ինքն է դանակով հարվածել եղբորը: Մարմնական վնասվածքներ նկատել է գլխի հատվածում, վերքը արնահոսում էր: Շտապ օգնություն են կանչել, որը Ա-------------- Ա------------------ին տեղափոխել է հիվանդանոց, սակայն չգիտի թե որ հիվանդանոց են տեղափոխել: Ինչքանով որ հիշում է, վիճաբանությունը ծագել էր կենցաղային հարցի շուրջ՝ ապակին ճաքելու վերաբերյալ, իր հիշելով այդ մասին իրեն հայտնել է Արտաշեսի կինը: Այդ ժամանակ տուժողը որևէ բան չի ասել իր կարծիքով իվիճակի չէր նաև բան ասելու, Արտաշեսն էր պարբերաբար հայտնում, որ հենց ինքն է դանակով հարվածել: Նշեց, որ Արտաշեսը բջջային հեռախոսից զանգահարել է իր անձնական հեռախոսահմարին, հայտնեց նաև, որ Արտաշեսը հոգեկան խնդիրներ ունի և քանի որ ինքն է սպասարկում այդ տարածքը պրոֆիլակտիկ հսկողություն իրականացնելու նկատակով իր անձնական համարը ունեցել է Արտաշեսը: Նախկինում նման դեպքեր չեն արձանագրվել: /տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/ Վկա Ա----------- Ղ----------------ը հիմնական դատալսումների ընթացքում հայտնեց, որ հանդիսանում է մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի կինը և օգտվելով իր իրավունքից հրաժարվեց ցուցմունք տալ: /տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/ Վկա Վ---------------- Ա------------------ը հիմնական դատալսումների ընթացքում հայտնեց, որ հանդիսանում է մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի դուստրը և օգտվելով իր իրավունքից հրաժարվեց ցուցմունք տալ: /տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/ Վկա Է---------- Ա------------------ը հիմնական դատալսումների ընթացքում հայտնեց, որ հանդիսանում է մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի դուստրը և օգտվելով իր իրավունքից հրաժարվեց ցուցմունք տալ: /տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/ Վկա Բ--------------- Ա---------------ը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ դեպքի մասին հաջորդ օրն է իմացել, Ա----------------ը և Արտաշը իր լավ հարևաններն են, ցավում է, որ նման դեպք է տեղի ունեցել: Դեպքի մասին իմացել է, որ Ա---------------ը վնասվածքներ է ստացել և տեղափոխվել հիվանդանոց, այդ մասին իմացել է հարևաններից: Հիվանդանոցում տեսել է Ա----------------ին, ով իրեն ասել է, որ պատահական հարված է եղել, ինքը առողջություն է մաղթել: Ինքը ձայներ է լսել և տեսել է, որ բաց է Արտաշեսենց տան դուռը։ Իրեն հրավիրել են սուրճ խմելու: Այս պահի դրությամբ չի հիշում եղբայրները ինչ թեմայի շուրջ էին խոսում: Իր հիշելով իրենց Սևանում գտնվող տան թեմայով էին խոսում: Ինքը չգիտի արդյոք նրանք ալկոհոլի ազդեցության տակ էին, թե՝ ոչ: Ինքը և Ա---------------ը դուրս են եկել իրենց տանից, ինքը գնացել է տուն, իսկ Ա-----------------ը իր գործերով: Դատարանը բավարարելով հանրային մեղադրողի միջնորդությունը որոշում կայացրեց թույլատրել հրապարակել վկա Բ------------------- Ա--------------------ի նախաքննական ցուցմունքը: 2024 թվականի օգոստոսի 19-ին վկա Բ------------------ Ա-------------------ը որպես վկա ցուցմունք է տվել այն մասին որ 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին, առավոտյան ժամը 9-ին տանից դուրս է եկել և վերադրաձել է արդեն հաջորդը օրը ժամը 01:30-ին ու գալուց հետո է տեղեկացել, որ Արտաշեսը Ա---------------ին դանակով հարվածել է, ոստիկանություն և շտապ օգնություն է եկել։ Այսինքն այդ օրվա մասին որևէ տեղեկություն չունի, ինչ էլ գիտի իմացել է հարևանների հետ խոսակցության արդյունքում: Դրա նախորդ օրը՝ օգոստոսի 6-ի երեկոյան, երբ գտնվել է տանը, Ա---------------ի և Արտաշեսի վիճաբանության ձայները լսելով տանից դուրս է եկել, և քանի որ դուռը բաց էր միանգամից ներս է մտել որպիսի հանդարտեցնի, խոսում էին իրենց Սևանում գտնվող տան մասին, մեկն ասում էր իմն է, մյուսն ասում էր իրենն, դա է հիշում, այդ պահին որևէ ծեծկոտուք չի տեսել, միայն նրանց վիճաբանությունն է եղել, նրանցից ոչ մեկի վրա վնասվածք չի տեսել, չի կարող ասել, եղել են թե ոչ: Այսպես բնակարան մտնելուց հետո նրանց հանդարտեցրել է, ասելով որ եղբայրներ են ու չարժի նման կերպ հարցերը լուծել, 2-ն էլ գտնվելն են ալկոհոլի ազդեցություն տակ ու Ա----------------ին համոզել է, որ իջնի բակ ծխելու ու վերջինս իրեն լսելով բնակարնից դուրս է եկել ու ինքն էլ վերադարձել է իր բնակարան: Նրանց բնակարանում գտնվելը տևել է երևի թե 2-3 րոպե: Այդ պահին միայն ինքն է եղել ներսում, հարևաններից եթե չի սխալվում շքամուտքում էին, բայց թե ովքեր էին հստակ չի հիշում։ Եղբայրները իրար հետ ինչ հաճախականությամբ են վիճում չի կարող ասել, քանի որ տանը շատ քիչ է լինում ու դրանով պայմանավորված չի կարող ասել: Ցուցմունքը հրապարակվելուց հետո, պատասխանելով դատավարության մասնակիցների հարցերին նշեց, որ ինքը դեպքի մասին իմացել է հարևաններից, շատ տարբեր խոսակցություններ է լսել: Ինչ վերաբերում է ալկոհոլ օգտագործած լինելուն, հիշում է, որ սեղանին որոշ բաներ կար դրած, հնարավոր է խմիչք էլ է դրված եղել, սակայն ինքը չէր կարող ստուգել խմած էին, թե՝ ոչ: Երբ ինքը մտել է խոսակցություն էր գնում, ինքը ասել է, որ երկու եղբայր եք հետո կխոսեք, սուրճ է խմել նրանց տանը, որից հետո Ա-------------ի հետ տանից դուրս են եկել ծխելու, ինքը գնացել է տուն, իսկ Ա--------------ը՝ իր աշխատանքին: Դեպքի հաջորդ օր տեսել է Ա--------------ին հիվանդանոցում՝ գլոխը կապած, հարցրել է, թե ինչ է պատահել, Ա-----------------ը հայտնել է, որ գործ անելուց է եղել: Ա---------------ը և Արտաշեսը չեն վիճաբանել, այլ պարզաբես խոսում էին իրենց տան վերաբերյալ, առաջին անգամ ինքը էր տենց խոսակցություն լսել: /տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 181-184, դատական նիստի արձանագրությունը/ Փորձագետի թիվ 2143 եզրակացության համաձայն, Ա--------------- Ա----------------ի մարմնական վնասվածքներն ըստ ներկայացված բժշկական փաստաթղթերի տվյալների՝ ձախ քունքային, ձախ քունքահետին գագաթային շրջանների ծակած-կտրած վերքերի՝ հետին գագաթային շրջանում ոսկրի կորտիկալ շերտի վնասումով, կրծոսկրի շրջանի կտրած վերքի ձևով պատճառվել են սուր, ծակող-կտրող գործիքով կամ առարկայով, հնարավոր է նշված ժամկետին, որոնք առողջությանը պատճառել են միջին ծանրության վնաս առողջության տևական քայքայումով: /տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 210-211, դատական նիստի արձանագրությունը/ Փորձագետի թիվ 78 եզրակացության համաձայն, Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանը տառապել և տառապում է անձի օրգանական խանգարում։ Էպիլեպսիա` անձի բնութագրական փոփոխություններով, որը չի ուղեկցվում ակտիվ հոգեախտաբանական ախտանիշներով, զառանցական մտքերով, ընկալման խանգարումներով, որ ինչպես իրավախախտումը կատարելիս, այնպես էլ ներկայումս լիովին զրկեր և զրկի նրան գիտակցել իր գործողությունների բնույթը, նշանակությունը, վտանգավորությունը, հաշիվ տալ իրեն կատարած արարքների համար և ղեկավարել դրանք, սակայն սահմանափակում է այն: Իրավախախտումը կատարելիս փորձաքննովող չի գտնվել նաև հոգեկան գործունեության որևէ ժամանակավոր հիվանդագին խանգարված վիճակում, որը կարող էր զրկել նրան գիտակցել իր գործողությունների վտանգավորությունը և ղեկավարել դրանք, իրավախախտմանը նախորդող ժամանակահտավծում՝ նախորդ օրը, փորձաքննվողը գտնվել է ալկոհոլ գործածած վիճակում։ Ուստի իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին հարկ է ճանաչել սահմանափակ-մեղսունակ: /տե՛ս 2-րդ հատոր գ.թ. 93-98, դատական նիստի արձանագրությունը/ Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին որոշմամբ, Աստղիկ բուժկենտրոնից առգրավված քրեական վարույթով տուժող Ա------------- Վ-----------------ի Ա------------------ի` 07.08.2024 թ.-ի դեպքի ժամանակ հագին եղած հագուստները` մասնավորապես սև երանգի գծավոր կիսաթե շապիկը, որի թե դիմային, թե` հետին մակերեսներին առկա էին արնանման հերթեր, մուգ կապույտ երանգի սպորտային տաբատը՝ արնանման հետքերով և մեկ հետ` կտորից հողաթափը, որի վրա նույնպես առկա էին արնանման հետքեր, ճանաչվել են իրեղեն ապացույց: /տե՛ս 2-րդ հատոր գ.թ. 8-9, դատական նիստի արձանագրությունը/ Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին որոշմամբ, Երևան քաղաքի ---------------------------- շենքի --------------------- բնակարանում կատարված դեպքի վայրի զննությամբ՝ բնակարանի ննջասենյակի ձախակողմյան պատի դիմաց՝ գետնից հայտնաբերված և վերցված 32 սմ ընդհանուր երակարությամբ, 19 սմ շեղքի երկարությամբ խոհանոցային դանակը, բնակարանի տարբեր հատվածներից՝ մասնավորապես միջանցքի հատակից, հյուրասենյակում առկա սեղանի վրայից, խոհանոցում առկա լվացարանից և խոհանոցի վերջնամասում առկա փակ պատշագմբի հատակից, հայտնաբերված և վերցված թվով 4 արնանման հետքերը, ճանաչվել են իրեղեն ապացույց: /տե՛ս 2-րդ հատոր գ.թ. 19-20, դատական նիստի արձանագրությունը/ Դեպքի վայրի զննության արձանագրության համաձայն, ձերբակալված Արտաշես Արշակյանի և Ա------------- Ղ--------------------ի մասնակցությամբ կատարվել է դեպքի վայրի զննություն Երևան քաղաքի -------------------------------- շենքի ------------ բնակարան հասցեում, որի ընթացքում` բնակարանի տարբեր հատվածներում` հայտագրվել են արնանման հետքեր, բնակարանից վերցվել է հանցագրծության գործիք դանակը, որն ըստ մասնակից Արտաշես Արշակյանի հանդիսանում է այն խոհանոցային դանակը, որով 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին կենցաղային հարցերի շուրջ ծագած վիճաբանության ժամանակ հարվածել է եղբորը՝ Ա---------------- Ա--------------------ին, բացի այդ դեպքի վայրի զննությամբ վերցվել են մուրճն ու «կլյուչը», որով Ա------------- Ա-------------------------ը կոտրել է բնկարանի ննջասենյակի պատուհանի ապակին, բացի այդ հարվածել է Արտաշես Արշակյանին: /տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 19-23, դատական նիստի արձանագրությունը/ «Աստղիկ» բուժկենտրոնից առգրավում՝ կատարելու մասին արձանգրության համաձայն, առգրավվել են Ա---------------- Վ--------------------ի Ա-----------------------ի 07.08.2024 թվականին հագին եղած հագուստները` մասնավորապես սև երանգի գծավոր կիսաթև շապիկը, որի թե դիմային թե հետին մակերեսներին առկա էին արնանման հետքեր, մուգ կապույտ երանգի սպորտային տաբատը՝ արնանման հետքերով և մեկ հատ կտորից հողաթափը, որի վրա նույնպես առկա էին արնանման հետքեր: /տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 31-33, դատական նիստի արձանագրությունը/ «Աստղիկ» բուժկենտրոնի կրիմինալ դեպքերի մատյանի զննության արձանգրության համաձայն 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին նշված բուժկենտրոն շ/օ 74-րդ խումբը Երևան քաղաքի -------------------------------շենքի ---------------- բնակարանից տեղափոխել է Ա---------------- Վ-----------------ի Ա----------------------ին՝ ծնված 07.03.1966 թ. ախտորոշումը՝ դեմքի և գլխի շրջանի կտրած-ծական վերքեր, որոնք ըստ շ/օ բժշկի հայտարարության ստացել է միևնույն հասցեում` դանակահարության հետևանքով։ /տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 28, դատական նիստի արձանագրությունը/ Արգրավում կատարելու մասինարձանագրության համաձայն, Աստղիկ բուժկենտրոնից առգրավվել են Ա--------------- Վ-------------------ի Ա--------------------ի վերաբերյալ կազմված բժշկական փասատթղթերը: /տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 129-131, դատական նիստի արձանագրությունը/ Զննություն կատարելու մասին արձանգրության համաձայն, զննության է ենթարկվել «Շտապօգնություն» ՓԲԸ-ից ստացված 07.08.2024 թվականի՝ ժամը 10:25-ին, ------------------------------- բջջային հեռախոս համարից 1-03 օպերատիվ ծառայությունում գրանցված կանչի ձայնագրությունը պարունակող լազերային սկավառակը, որի արդյունքում պարզվել է, որ Արտաշես Արշակյանը ահազանգելով շտապ օգնություն, հայտնում է, որ դանակով մարդու է հարվածել, կարող է մահանալ։ Դատական նիստի ընթացքում հետազոտվել է հեռախոսազանգի ձայնագրությունը: /տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 173-174, դատական նիստի արձանագրությունը/ Զննություն կատարելու մասին արձանգրության համաձայն, զննության են ենթարկվել «Վիվա Արմենիա» ՓԲԸ-ից ստացված Ա--------------- Ա-------------------ի կողմից շահագործվող -------------------------բջջային հեռախոսահամարի և Տելեկոմ Արմենիա ՓԲԸ-ից ստացված Արտաշես Արշակյանի կողմից շահագործվող ----------------------- բջջային հեռախոսահամարի, քննության հետաքրքրող ժամանակահատվածի հեռախոսազանգերի, տեղակայման հասցեների վերաբերյալ տեղեկատվություն պարունակող լազերային սկավառակները, որի արդյունքում պարզվել է, որ 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին 2 հեռախոսհամարներից էլ կատարվել են ելքային զանգեր 1-03` շտապ օգնության հեռախոսհամարին, բացի այդ սպասրկվել են միևնույն տարածքում գտնվող ալեհավաք կայանների կողմից։ /տե՛ս 2-րդ հատոր գ.թ. 74-76, դատական նիստի արձանագրությունը/ Զննություն կատարելու մասին արաձանգրության համաձայն, զննության է ենթարկվել «Աստղիկ» բուժկենտրոնից առգրավված Ա--------------- Վ-------------------ի Ա------------------ի 07.08.2024 թվականին հագին եղած հագուստները՝ մասնավորապես սև նրանգի գծավոր կիսաթև շապիկը, որի թե դիմային թե հետին մակերեսներին առկա էին արնանման հետքեր, մուգ կապույտ երանգի սպորտային տաբատը՝ արնանման հետքերով և մեկ հետ կտորից հողաթափը, որի վրա նույնպես առկա էին արնանման հետքեր: /տե՛ս 2-րդ հատոր գ.թ. 5-7, դատական նիստի արձանագրությունը/ Արտավարութային փաստաթուղթը որպես ապացույց ճանաչված՝ «Շտապօգնություն» ՓԲԸ-ից ստացված, «Վիվա Արմենիա» ՓԲԸ-ից և «Տելեկոմ Արմենի» ՓԲԸ-ից ստացված լազերային սկավառակներով: /տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 175, 2-րդ հատոր գ.թ. 77, դատական նիստի արձանագրությունը/ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին ձերբակալելու և անձնական խուզարկության ենթարկելու վերբերյալ կազված արձանգրություններ։ /տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 7-8, դատական նիստի արձանագրությունը/ Մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ խոհանոցում՝ դանակը ձեռքը, դուդուկի «ղամիշ» էր մշակում, և այդ ժամանակ, երբ պատուհանը կոտրվել էր, եղբորը հարցրել է, թե ինչ է պատահել։ Պատուհանը կոտրվել է, եղբայրը ասել է «սուս», քանի որ իր վրա էր ընկել պատուհանի կտորներից։ Այդ ընթացքում, երբ «ղամիշ» էր մշակում, սրիչը միացրած է եղել, եղբայրը մոտեցել է սրիչին և հենց այդ պահին միանգամից Ա-----------------ը ընկել է իր վրա։ Նշեց, որ հետո, երբ եղբորը հարցրել է թե ինչու նման կերպ պահեց իրեն, եղբայրը պատասխանել է, որ երբ նա մոտեցել էր սրիչին՝ հոսանքահարվել է, դիտավորություն չի ունեցել, քանի որ «իրար հետ ինչ-որ բան չունեն կիսելու»: Հայտնեց, որ նա եղբորը հարվածելուց հետո ընկել է գլուխը խփել է խոհանոցի սեղանին և կորցրել է գիտակցությունը: Գիտակցության գալուց հետո, արագ մոտեցել է եղբորը, ներողություն խնդրել կատարվածի համար, ասել է, որ դիտավորություն չի ունեցել հարվածել եղբորը և չգիտի թե ինչպես նման բան կատարվեց, եղբայրը ասել է «գիտեմ, որ դիտավորյալ չես արել»: Այդ պահին վազել է և զանգահարել է Շտապ օգնություն և ոստիկանություն և այդ ամենով նա ցույց է տվել, որ զղջում է կատարվածի համար և չի հասկացել այդ պահին թե ինչ է անում: Հայտնեց, որ երբ ոստիկանները եկել են, նա այդ ժամանակ փորձում էր օգնություն ցուցաբերել եղբորը, դրանից հետո եղբորը տեղափոխել են հիվանդանոց, նա ցանկացել է եղբոր հետ գնալ հիվանդանոց, սակայն ոստիկանները թույլ չեն տվել: Նշեց նաև, որ նա այդ ընթացքում քննիչին հայնտել է, որ հիվանդ է՝ էպիլեպսիայով, չի հերքում կամ հաստատում իր կողմից ցուցմունք տալու կամ չտալու հանգամանքը, քանի որ այդ ժամանակ նա գտնվել է հոգեպես անհավասարակշիռ վիճակում և չի գիտակցել թե ինչ է գրել կամ խոսել: Հայտնեց, որ երբ նրան ոստիկանները իջեցրել են ներքև, ինքը մի քանի անգամ վատացել է և նրան տեղափոխել են հիվանդանոց, որից մի քանի ժամ անց կինը բերել է իր 2-րդ կարգի հաշմանդամության թղթերը և ցույց տվել այնտեղ: Վերականգնվելուց հետո նրան տեղափոխել են «ԿԵՊԵԶԵ», այնուհետև քրեակատարողական հիմնարկ՝ մինչ օրս: Պաշտպանի այն հարցին, որ եթե նա, ըստ իր խոսքերի, դիտավորություն չի ունեցել իր եղբորը հարվածելու, ապա ինչպես կմեկնաբանի իր հետևյալ արտահայտությունը, երբ նա զանգահահարել Է և ասել բառացի՝ «մարդ եմ խփել, կարողա մեռնի, շուտ եկեք»: Մեղադրյալը պատասխանեց, որ իր նպատակը մեկ րոպե շուտ եղբոր կյանքը փրկելն էր, այդ իսկ պատճառով նման կերպ է արտահայտվել։ Բացի այդ, նա այդ պահին եղել է «կոմայի» մեջ և չի գիտակցել թե ինչ է խոսում: Շարունակելով հարցաքննությունը, մեղադրյալը հայտնեց, որ լսելով կոտրված ապակու ձայնը, գնացել է խոհանոց և եղբորը հարցրել, թե ինչ եղավ, այդ ժամանակ եղբայրը պատասխանել է «սուս է» և ապակու կոտրվելու կապակցությամբ ասել է «ես սրա...» հայհոյանք հնչեցրել, այդ ժամանակ նա ասել է կամաց խոսիր Ա-------------ն և երեխաները տանն են, եղբայրն էլ պատասխանել է, որ լրիվ մոռացել էր այդ մասին: Եղբայրը գնացել է սրիչի մոտ, դրանից հետո, ըստ մեղադրյալի խոսքերի, եղբայրը՝ «միանգամից եկավ վրես», որից հետո նա ընկել է, հետո վեր է կացել, տեսել եղբորը վրա արյան հետքեր, տեսնելով այդ ամենը եղբորը ասել է «կներես՝ դիտավորյալ չեմ արել», եղբայրը պատասխանել է «գիտեմ, որ դիտավորյալ չես արել, գիտեմ»: Հայտնեց, որ եթե ցանկություն ունենար դիտավորյալ խփելու՝ կխփեր, բայց իր եղբոր վրա ոչ թե հարվածի հետքեր էր, այլ «ճղվածքի» հետքեր: Այն պահը թե ինչպես է հարվածել եղբորը, ոչինչ չի հիշում։ Քանի որ ոչինչ չի հիշում չի կարող հերքել կամ հաստատել իր ձեռքում դանակի առկայությունը կամ բացակայությունը, միայն հերքում է իր եղբոր հանդեպ ինչ-որ արարք կատարելու դիտավորությունը: Հայտնեց, որ նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքը սխալ է, քանի որ այն ժամանակ չի գիտակցել թե ինչ է խոսում, իսկ ցուցմունք տալու պահին էլ հայտնել է քննիչին, որ էպիլեպսիայով հիվանդ է և իրեն հոգեբան է անհրաժեշտ: Դատարանի այն հարցին թե ինչ ցուցմունք է տվել նախաքննության ընթացքում արդյոք հիշում է, որ ասում է սխալ է, պատասխանեց, որ «ինչ ասես ասել եմ», բայց հստակ չի հիշում ինչ է ասել, միայն կարող է հստակ ասել, որ իրականությանը չի համապատասխանում այն, որ նա դիտավորությամբ ցանկացել է զրկել եղբորը կյանքից: Դատարանը բավարարելով հանրային մեղադրողի միջնորդությունը որոշում կայացրեց թույլատրել հրապարակել մեղադրյալի նախաքննական ցուցմունքը: Նախաքննության ընթացքում մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ծնված օրվանից բնակվում է Երևան քաղաքի --------------------------------- շենքի ------------------- բնակարանում: Նույն հասցեում իր հետ բնակվում են նաև եղբայրը` Ա--------------- Ա---------------------ը, կինը՝ Ա--------------- Կ------------------ը և իր երկու անչափահաս աղջիկները Վ----------------ն և Է-----------------ը։ Եղբոր հետ տևական ժամանակ չի խոսել, քանի որ վերջինս քրոջ՝ Սուսաննային նեղացրել է ու իրենից էլ պահանջել է որ նրա հետ շփում չունենա։ Ու այդ թեմայով նրա հետ վերջնական խոսակցություն է ունեցել սույն թվականի մարտի 7-ին ու այլևս միասին չեն շփվել, նույն հարկի տակ ապրելով: Սույն թվականի օգոստոսի 3-ին կամ 4-ին եղբայրը կնոջն ասել է, որ իր հետ ցանկություն ունի բարիշելու ու այդ ամենը լսելով շատ է ուրախացել, քանի որ վերջի վերջո եղբայրն է ու իրեն դուր չի եկել միմյանցից նեղանալու փաստը։ Այդ օրը միասին նստել ու խմել են: Հայտնել է նաև, որ նախքան բարիշելը Ա------------------ի հեախոսային խոսակցությունն է լսել, երևի թե օգոստոսի 1-ին կամ 2-ին, խոսել է հորեղբորս տղայի Հարութի հետ և նրանց խոսակցությունից հասկացել է, որ Ա-----------------ին սեփականության իրավունքով իրեն պատկանող ---------------------------------------------- տնից, ցանկանում է մաս տալ, ու այդ ամենն իրենն զայրացրել է, քանի որ դրանից բացարձակ տեղյակ չի եղել, սակայն այդ պահին որևէ ուշադրություն չի դարձրել ու չի արձագանքել: 2024 թվականի օգոստոսի 6-ին, իր բնակարան են եկել սոցապ աշխատողներ, քանի որ թե ինքը թե կինը ունեն առողջական խնդիրեն, ու ինքը ստանում է թոշակ 37.500 ՀՀ դրամի չափով, ցանականցել է, որ կնոջն էլ որևէ օգնություն տան, քանի որ դա է իրենց միակ ապրուստի միջոցը: Այդ ժամանակ եղբայրը` Ա-------------------ը տեսնելով աշխատակիցներին, նրանց մոտ ասել է, որ ինքն է պահողը ու ինչու է 35 տարվա մեջ առաջին անգամ դիմում նրանց։ Պատասխանել է, որ անիմաստ բաներ է խոսում։ Իսկ աշխատողների գնալուց հետո, շրջվել ու կնոջն ասել է, որ իրենից բաժանվի նրա համար մի լավ ամուսին կգտնի: Այդ խոսքի վրա սկել է վիճել նրա հետ, ու բանը հասել է կռվին, միմյանց փոխադարձ հարվածներ են հասցրել, Ա---------------ը մասնավորապես հարվածել է իր դեմքի տարբեր հատվածներին, ոտքերին, կրծքավանդակին, ինքն էլ մի քանի հարված է հասցրել նրա ուսերի հատվածներին, անկանոն է խփել։ Դրանից հետ Ա-----------------ը գնացել է տանից և գիշերը չի եկել; Արդեն առավոտյան, երբ ինքը, կինն ու երեխաները գտնվել են ննջասենյակում, Աթրուրը եկել է տուն, մուրճով կոտրել ննջասենյակի պատուհանի ապակին, ու բարձրաձայն ասել, որ ինքը ոնց ասի տենց է լինելու, այնուհետև հայհոհեյել, ասելով` «․․․ Ձեր լավը» դրանից հետո մուրճը դրել է, վերցրել 32 համարի «կլյուչը» ու դրանով հարվածել իր գլխի հետևի հատվածին` ինքը դեռ պառկած է եղել ու կրկին միևնույն հայհոհայնքը տվել; Դրանից հետո դուրս է եկել ննջասնեյակից ու շարունակել հայհոյել, տեղերից վեր է կացել և ննջասենյակից դուրս գալով հարցրել, թե ինչ է խոսում, ինչու է երեխաների ու կնոջ մոտ նման հայհոհայնքներ տալիս, ինչից հետո Ա-----------------ը պատասխանել է, որ լավ է անում ու նույն կլյուչով ևս մեկ անգամ հարվածել է գլխին՝ էլի հետնամասին, այդ ժամանակ գտնվել են խոհանցում, աջ ձեռքը գցել է դեպի ցանցը, որտեղ առկա են եղել դանակներ ու պատառաքաղներ ու այնտեղից վերցնելով խոհանոցային դանակը, մի քանի հարված է կատարել Ա--------------------ի դեմքի գլխի ուղղությամբ, այդ պահին ուղղակի համբերությունը սպառվել էր, քանի որ անչափահաս երեխանների ու կնոջ մոտ անբարոյական արտահայտություններ է արել, հարվածներ է հասցրել իրեն, ու ինքն էլ չի հասկացել թե ինչ է կատարվում, դրանից հետո նկատելով, որ Ա----------------ի վիճակը լավ չի, ինքն անձամբ է զանգահար թե շտապ օգնություն, թե ոստիկանություն և հայտնել կատարվածի մասին: Ա------------------ն իրեն հասցրել է ու անգիտակից ու առանց հասկանալու է արել այդ ամենը: Մեղադրյալը նախաքննական ցուցմունքը հրապարակելուց հետո հայտնեց, որ նման ցուցմունք է տվել, քանի որ գտնվել է հոգեբանական վատ վիճակում: Հայտնեց, որ ցուցմունքը տվել է առանց հասկանալու, եթե գիտակցեր նման ցուցմունք չէր տա: Նշեց նաև, որ նրան որևէ մեկը չի ուղորդել նման ցուցմունք տալու համար: Դատարանի հարցին, ի պատասխան հայտնեց, որ եղբոր հետ ունեցել են արտակարգ լավ հարաբերություններ, թեպետ տուն է կարող է և լինեին խռովություններ, իսկ ինչ վերաբերում է Դդմաշենի իրենց տանը, նշեց, որ եղբոր հետ տան հետ կապված վեճ չի ունեցել, այդ տունը եղել է իր տատիկինը և տատիկը կտակել է իրեն՝ եղբայրը մասնաբաժին չունի այդ տանից, չնայած դա չի խանգարում, որ նա /Արտաշես Արշակյան/ տունը համարի իր եղբորինը /Ա------------------ Ա-----------------------/, քանի որ նրանք եղբայրներ են և կիսելու ոչինչ չունեն, ինչ իրենն է, այդ նույնը իր եղբորինն է: Հայտնեց, որ ներկայիս ցուցմունքը հիմք ընդունեն, քանի որ նախաքննական ցուցմունքը տվել է անգիտակցաբար: /տե՛ս 1-ին հատոր գ.թ. 41-43, դատական նիստի արձանագրությունը/»։ Առաջին ատյանի դատարանը դատավճռի՝ «Դատարանի իրավական վերլուծությունները» բաժնում արձանագրել է հետևյալը. «(...) Վերը շարադրված իրավադրույթների և իրավական վերլուծությունների լույսի ներքո գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված բոլոր ապացույցները, դրանցից յուրաքանչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք բավարար են ապացուցված համարելու Արտաշես Արշակյանին վերագրվող արարքը, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարման մեջ: Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, որի նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետը: Անդրադառնալ պաշտպանական կողմի և տուժող Ա---------------- Ա----------------------ի այն պնդումներին, որ Արտաշես Արշակյանը դիտավորություն չի ունեցել սպանելու, այլ դեպքը տեղի է ունեցել անզգուշության արդյունքում, ապա Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ թե մեղադրյալի կողմից տված ցուցմունքը, և թե տուժող Ա-------------------- Ա------------------------ի ցուցմքնքները դատարանի համար ոչ հավաստի են և դրանք հիմնավորող որևէ օբյեկտիվ փաստարկ չի ներկայացվել, մինչդեռ Դատարան ներկայացված և հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցների համակցությունը թույլ է տալիս Դատարանին հաստատված համարվի Արտաշես Արշակյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված արաքի կատարումը: Նշվածի համատեքստում հատկանշական է նաև այն, որ հենց մեղադրյալը և տուժողը իրենց նախաքննական ցուցմունքերով ևս հաստատել են իրենց միջև առաջացած վեճը և մեադրյալի կողմից տուժողի գլխի շրջանում վնասվածքներ պատճառելը։ Նշված փաստը հաստատվում է նաև վարույթով ձեռք բերված մի շարք այլ ապացույցներով ևս։ Ինչ վերաբերվում է Արտաշես Արշակյանի դիտավորությանը՝ սպանության փորձ դիտարկելու համատեքստում, ապա Դատարանը նախ և առաջ հարկ է համարում անդրադառալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արձանագրված նախադեպային որոշմանը: Այսպես. Ա.Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է. «(...) Օբյեկտիվ կողմից հանցափորձը բնութագրվում է` 1. գործողությամբ (անգործությամբ), որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանքի կատարմանը, 2. հանցագործությունն անձի կամքից անկախ հանգամանքներով ավարտին չհասցնելով։ Հանցափորձն առկա է այն ժամանակ, երբ հանցագործությունը մինչև վերջ չի հասցվում, այլ կերպ` հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի կատարումն սկսվում է, սակայն չի ավարտվում։ Նյութական հանցագործության դեպքում չի առաջանում օրենքով նախատեսված հետևանքը կամ հետևանքն առաջանում է, սակայն ոչ հանցավորի դիտավորությամբ նախատեսվածը (օրինակ` սպանության փորձի ժամանակ տուժողը ոչ թե մահանում է, այլ ստանում է ծանր մարմնական վնասվածք)։ Ուստի, այն դեպքերում, երբ հանցագործության փորձի ժամանակ առաջանում են այնպիսի հետևանքներ, որոնք ոչ թե հանցավորի դիտավորության մեջ ընդգրկված, այլ մեկ ուրիշ ավարտված հանցագործության հատկանիշներ են, ապա դրանք կլանվում են հանցավորի դիտավորությամբ ընդգրկված հանցագործության փորձի մեջ և ինքնուրույն չեն որակվում։ Հանցափորձը բնութագրող հաջորդ հատկանիշն այն է, որ հանցագործությունը մինչև վերջ չի հասցվում հանցավորի կամքից անկախ հանգամանքներում։ Սուբյեկտիվ կողմից հանցափորձը հնարավոր է միայն ուղղակի դիտավորությամբ» (տե՛ս Արարատ Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ին կայացված թիվ ԵԷԴ/0168/01/10 որոշման 16-րդ կետը)։: Վճռաբեկ դատարանը Գ.Մանուկյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ արձանագրել է հետևյալը` «(…) [Հ]անցափորձ են ձևավորում միայն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող այն գործողությունները (անգործությունը), որոնք անմիջականորեն ուղղված են հանցանքի կատարմանը։ «Անմիջականությունը» ենթադրում է, որ հանցավորը ձեռնամուխ է լինում հանցագործության օբյեկտիվ կողմի իրականացմանը, սակայն այն ավարտին չի հասցնում իր կամքից անկախ այնպիսի օբյեկտիվ կամ սուբյեկտիվ հանգամանքներով, որոնք նա չէր նախատեսել կամ չէր կարողացել հաղթահարել։ Այլ կերպ ասած՝ հանցափորձի դեպքում հանցագործությունը չի ավարտվում, քանի որ կա՛մ հանցավոր արարքն ամբողջությամբ չի իրականացվում, կա՛մ արարքն իրականացվում է, սակայն չի առաջանում հանցավորի դիտավորության մեջ ընդգրկված և նրա համար ցանկալի հանրորեն վտանգավոր հետևանքը (նյութական հանցակազմերի դեպքում)։ Վերոշարադրյալից բխում է, որ նյութական հանցակազմերի դեպքում ավարտված հանցագործության և հանցափորձի տարանջատման հիմնական չափանիշն անձի դիտավորության ուղղվածությունն է։ Մասնավորապես, եթե կատարվածի արդյունքում առաջանում են անձի դիտավորության մեջ չընդգրկված, սակայն ավարտված մեկ այլ հանցագործության հատկանիշներ, ապա արարքը պետք է որակել ոչ թե ըստ փաստացի վրա հասած հետևանքի, այլ ըստ անձի սուբյեկտիվ ընկալման` որպես իր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործության փորձ։ Այսինքն` արարքը փորձ կամ ավարտված հանցագործություն որակելու հարցում էական նշանակություն ունի անձի դիտավորության ուղղվածության բացահայտումը, ինչը հնարավոր է գործի փաստական հանգամանքների համադրման և ամբողջական վերլուծության արդյունքում։ (...) [Հ]անցավորի դիտավորության ուղղվածության հարցը լուծելիս անհրաժեշտ է ելնել հանցագործության բոլոր հանգամանքների համակցությունից և հաշվի առնել, մասնավորապես, հանցավոր արարքի կատարման եղանակը, վնասվածքներ հասցնելիս օգտագործվող գործիքները, մարմնական վնասվածքների քանակը, բնույթը և տեղակայումը (օրինակ` մարդու կենսականորեն կարևոր օրգանների վնասումը), ինչպես նաև հանցավորի և տուժողի վարքագիծը հանցագործությանը նախորդող և հաջորդող պահերին, նրանց փոխհարաբերությունները, հանցավորի կողմից հանցավոր գործողությունների դադարեցման պատճառները և այլն (...)» (տե՛ս Գրիգոր Մանուկյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի օգոստոսի 28-ին կայացված թիվ ԵԱՆԴ/0110/01/12 որոշման 16-րդ կետը)։: Սույն քրեական գործով հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներից հետևում է, որ Արտաշես Արշակյանը 2024 թվականի օգոստոսի 07-ին՝ ժամը 10:00-ի սահմաններում կենցաղային հարցերի շուրջ ծագած վեճի արդյունքում խոհանոցային դանակով հարվածներ է հասցրել իր համար մերձավոր ազգական համարվող եղբորը՝ Ա--------------- Ա---------------------------ի կենսական կարևոր օրգանին՝ գլխին /երկու հարված/, կրծքավանդակին։ Նշվածը հաստատվել է փորձագետի թիվ 2143 եզրակացությամբ: Ինչ վերաբերում է մեղադրայլի և տուժողի այն պնդումներին, որ պատահարի արդյունքում մեկ հարված է եղել, իսկ փորձագետի կողմից հաստատված մյուս հարվածները այդ դեպքի հետ առնչություն չունեն, ապա Դատարանը մեղադրյալի և տուժողի հայտարարությունները, սույն պարագայում, հիմնավոր չի համարում, քանի որ դրանք չեն հաստատվում որևէ այլ ապացույցներով։ Նույնիսկ այն ապացույցներով, որոնց աղբյուրը եղել են հենց տուժողը և մեղադրյալը։ Գործով առկա ապացույցներով հաստատվել է մեղադրյալի և տուժողի միջև առկա է եղել տևական՝ կենցաղային վեճը, որը հանգուցալուծվել է մեղադրյալին մեղսագրված արարքով։ Ավելին՝ «Դատալեքս» տեղեկատվական համակարգի ուսումնասիրության արդյունքում պարզ է դարձել նաև, որ մեկ այլ քրեական վարույթով տուժողը և մեղադրյալը ունեն սույն վարույթին հակառակ դատավարական կարգավիճակներ՝ Ա------------------- Ա----------------------ը մեղադրյալ է, իսկ Արտաշես Արշակյանը՝ տուժող։ Նշվածը ևս որոշակի չափով կարող է խոսել կողմերի՝ ոչ համերաշխ կենցաղ ունենալու մասին։ Վերոշարադրյալից ելնելով, Դատարանը Արտաշես Արշակյանի՝ հանցագործության ընթացքում դրսևորած վարքագիծը ամբողջականության և համակցության մեջ գնահատելով, ինչպես նաև օգտագործված գործիքը, պատճառված մարմնական վնասվածքների քանակը, բնույթն ու տեղակայումը հաշվի առնելով, եզրահանգում է, որ Արտաշես Արշակյանի արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրավական որակում: Անդրադառնալով մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագծին՝ շտապ բժշկական օգնություն ահազանգելուն, Դատարանը փաստում է, որ հանցանքի կատարումից հետո անձի դրսևորած հետհանցավոր վարքագիծը չի կարող նշանակություն ունենալ արարքի որակման ժամանակ, այլ այն որոշակի առումով կարող է գնահատման ենթարկվել պատիժ նշանակելիս: Նշված մոտեցումը բխում է նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի բազմաթիվ նախադեպային որոշումներով արտահայտած դիրքորոշումից։ Դատարանը, հաստատված համարելով հանցագործության կատարման մեջ Արտաշես Արշակյանի մեղքի ապացուցված լինելը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով, գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքի համար: (...) Դատարանը, Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, հաշվի է առնում այն, որ վերջինս դիտավորությամբ կատարել է մարդու կայնքի դեմ ուղղված առանձնապես ծանր հանցագործություն, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի վրա ազդեցության հանգամանքը /դատվածության և հետախուզման առկայության հարցման վերաբերյալ Ձև 8 տեղեկանք/: Դատարանը որպես մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում վերջինիս խնամքին անչափահաս երեխաների՝ -----.------.2012 թվականին ծնված Վ--------------- Արտաշեսի Արշակյանի և -----.------.2014 թվականին ծնված Է------------ Արտաշեսի Արշակյանի առակայությունը, հանցագործությունից հետո հանցագործությունից տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը՝ շտապ օգնություն կանչելը, տուժողի հետ հաշտվելը և մեղադրյալի սահմանափակ մեղսունակությունը: Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտարկում այն, որ սույն արարքը կատարել է դատվածություն ունենալու պայմաններում. Մասնավորապես՝ 07.03.2024 թվականին թիվ ԵԴ1/2088/01/23 դատվճռով Արտաշես Արշակյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել կարճաժամկետ ազատազրկման, որն էլ պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան 1 տարի ժամկետով, դատական ակտը մտել է օրինական ուժի մեջ 16.04.2024 թվականին: Սույն քրեական գործով Արտաշես Արշակյանին մեղսագրվող արարքը տեղի է ունեցել 2024 թվականի օգոստոսի 07-ին, ուստի Դատարանն արձանագրում է, որ վերջինս արարքը կատարել է դատվածություն ունենալու պայմաններում: Դատարանը, ըստ քրեական վարույթում առկա նյութերի, որպես Արտաշես Արշակյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ է դիտարկում այն, որ ունի մշտական բնակության վայր, ունի ընտանիք: Վերոգրյալի հաշվառմամբ անդրադառնալով մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ ազատազրկման ձևով: Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դրա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից: (...) Այսպես, Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրյալի կատարած հանցագործությունների հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, հանցագործության շարժառիթները և նպատակները, նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի վրա ազդեցության հանգամանքը, Արտաշես Արշակյանի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, վերջինիս անձը բնութագրող հանգամանքները, գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով որպես պատիժ պետք է նշանակվի ազատազրկում 14 /տասնչորս/ տարի ժամկետով: Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասով սահմանված կարգով Դատարանը գտնում է, որ պետք է վերացնել Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ թիվ ԵԴ1/2088/01/23 քրեական գործով 1/մեկ/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 07-ի որոշումը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նշանակված՝ 14 /տասնչորս/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին պետք է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 07-ի թիվ թիվ ԵԴ1/2088/01/23 դատավճռով 1/մեկ/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը և Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 14 /տասնչորս/ տարի 1 /մեկ/ ամիս ժամկետով։ Անդրադառնալով Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին, Դատարանը գտնում է որ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանքը, պետք է թողնել անփոփոխ: Պատժի սկիզբը պետք է հաշվել 2024 թվականի օգոստոսի 07-ից: (...) Անդրադառնալով վարութային ծախսերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Արտաշես Արշակյանից պետք է բռնագանձել 111.953 ՀՀ դրամի չափով դատական ծախս: Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված դեպքի ժամանակ տուժող Ա----------------- Վ-------------------ի Ա--------------------ի հագին եղած հագուստները, մասնավորապես՝ սև երանգի գծավոր կիսաթե շապիկը, մուգ կապույտ երանգի սպորտային տաբատը և մեկ հատ` կտորից հողաթափը պետք է վերադարձնել տուժող Ա------------------ Ա--------------------ին, իսկ Երևան քաղաքի ------------------------------------------- շենքի -------------- բնակարանում կատարված դեպքի վայրի զննությամբ՝ գետնից հայտնաբերված և վերցված 32 սմ ընդհանուր երակարությամբ, 19 սմ շեղքի երկարությամբ խոհանոցային դանակը պետք է ոչնչացնել, իսկ բնակարանի տարբեր հատվածներից՝ հայտնաբերված և վերցված թվով 4 արնանման հետքերը պետք է պահել քրեական գործին կից: (...)» Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, փաստարկները և պահանջները. Տուժող Ա--------------- Վ--------------------ի Ա--------------------ը (այսուհետ նաև՝ Տուժող) գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտն անհիմն է և անօրինական, այն ենթակա է բեկանման։ Տուժողի գնահատմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից խախտվել են անմեղության կանխավարկածի և պատշաճ ապացուցման սկզբունքները, Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել բարձր դատարանների կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, դեռ ավելին՝ հակադրվել է դրանց։ Ըստ Տուժողի՝ սույն դեպքում չի ապացուցվել Արտաշես Արշակյանի մեղավորությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ։ Բացի այդ, մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի, մինչդեռ դրանք մեկնաբանվել են ի վնաս մեղադրյալի։ Տուժողի կարծիքով՝ քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները չեն հաստատվել պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, իսկ եզրափակիչ դատավարական ակտը չի հիմնվել հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա, հակառակ պարագայում Արտաշես Արշակյանը պետք է մեղավոր ճանաչվեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով։ Նմանապես, մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվեր ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառեր դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս հաշվի չի առնվել նաև անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը: Տուժողի գնահատմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանը հպանցիկ անդրադարձ է կատարել քրեական վարույթի նյութերում առկա գրավոր ապացույցներին և դրանք դրել մեղադրանքի հիմքում՝ առանց որևէ անդրադարձ կատարելու դրանց թույլատրելիությանը, վերաբերելիությանը և արժանահավատությանը։ Անհասկանալի է, թե Առաջին ատյանի դատարանն ինչպես է արձանագրել, որ սույն գործի քննության ընթացքում ստացված և դատաքննության ժամանակ հետազոտված՝ փորձագետի թիվ 2143 և թիվ 78 եզրակացություններով, դեպքի վայրի զննության արձանագրությամբ, «Աստղիկ» բժշկական կենտրոնից առգրավում կատարելու մասին կազմված արձանագրությամբ, կրիմինալ դեպքերի մատյանի զննության արձանագրությամբ, բջջային հեռախոսահամարի մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումների զննության արձանագրությամբ, դեպքի ժամանակ Ա-------------------- Ա---------------------ի հագին եղած հագուստների զննության արձանագրությամբ, Արտաշես Արշակյանի ձերբակալման և անձնական խուզարկության արձանագրություններով հաստատվում է Արտաշես Արշակյանի կողմից սպանության փորձ կատարելու դիտավորությունը, այն դեպքում, երբ նշված փաստաթղթերը վկայում են բացառապես Արտաշես Արշակյանի կողմից Ա------------------ Ա---------------------ին միջին ծանրության մարմնական վնասվածք պատճառած լինելուն։ Ինչ վերաբերում է «Շտապ օգնություն» ՓԲԸ-ից ստացված կանչի ձայնագրությանը, ապա դրանով հաստատվել է այն փաստը, որ Արտաշես Արշակյանը զանգահարել է և ասել բառացի՝ «մարդ եմ խփել, կարողա մեռնի, շուտ եկեք», և դատարանում տված ցուցմունքով մեղադրյալը հայտնել է, որ իր նպատակը մեկ րոպե շուտ եղբոր կյանքը փրկելն էր, այդ իսկ պատճառով նման կերպ է արտահայտվել: Ըստ Տուժողի՝ նշված արտահայտությունը չի կարող աներկբայորեն վկայել սպանության փորձ կատարելու դիտավորության մասին։ Տուժողն ընդգծել է, որ ինքը կասկածի տակ չի դնում իր ստացած մարմնական վնասվածները եղբոր՝ Արտաշես Արշակյանի կողմից հասցված լինելու փաստը, իսկ ինչ վերաբերում է սպանելու դիտավորությանը, ապա դրանք չեն հիմնավորվում դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով։ Տուժողն ընդգծել է, որ հարվածների ուժգնությունը եղել է այնպիսին, որը նույնիսկ իր կենսական կարևոր օրգանի՝ գլխի շրջանին հասցվելու դեպքում առողջությանը պատճառվել է միջին ծանրության վնաս։ Ընդ որում, քրեական վարույթով ձեռքբերված ապացույցներով, այդ թվում՝ դատաբժշկական փորձագետի եզրակացությամբ, չի որոշվել դրանց քանակը, սակայն, հաշվի առնելով իր առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառված լինելու հանգամանքը, դրանք չէին կարող լինել բազմաթիվ, հակառակ պարագայում իր առողջությանը կպատճառվեր ոչ թե միջին ծանրության, այլ ծանր վնաս՝ հաշվի առնելով հարվածները կենսական կարևոր օրգանների շրջանում հասցված լինելը։ Տուժողի համոզմամբ՝ Արտաշես Արշակյանը իրեն դանակով հարվածներ հասցնելուց հետո ապօրինի կյանքից զրկելու ցանկություն կամ դիտավորություն ունենալու դեպքում կարող էր այն ավարտին հասցնել, և այն փաստը, որ դրան խոչընդոտող որևէ հանգամանք չի եղել, հաստատվել է քրեական վարույթի նյութերով, ինչն արդեն իսկ հնարավորություն է տալիս հիմնավոր դատողություն անել առ այն, որ նա չի ունեցել կյանքից զրկելու ուղղակի դիտավորություն։ Մասնավորապես, հարվածները հասցնելուց հետո Արտաշես Արշակյանը տեսել է, որ տուժողը կենդանի է, սակայն կյանքից զրկելուն ուղղված որևէ գործողություն չի նախաձեռնել, թեև ունեցել է դրա իրական հնարավորությունը։ Դեռ ավելին, մարմնական վնասվածքները հասցնելուց անմիջապես հետո, զանգահարել է շտապօգնության ծառայություն և հայտնելով կատարվածի մասին՝ շտապեցրել է բժշկական խմբին դեպքի վայր գալու և բուժօգնություն ցուցաբերելու համար՝ նշելով նաև, որ եթե ուշանան, տուժողը կարող է մահանալ։ Նշվածն արդեն իսկ վկայում է սպանության դիտավորության բացակայության մասին։ Այլ խոսքով՝ գործի փաստական հանգամանքների համակցության արդյունքում փաստվում է, որ հանցանքը կատարելու պահին Արտաշես Արշակյանի դիտավորությունն ուղղված չի եղել տուժողին կյանքից զրկելուն։ Տուժողի կարծիքով՝ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ գնահատման չի ենթարկել քրեական վարույթի նյութերում առկա՝ փորձագետի թիվ 78 եզրակացությունը, որի համաձայն՝ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին հարկ է ճանաչել սահմանափակ մեղսունակ։ Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Տուժողը գտել է, որ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի կողմից սպանության փորձ կատարելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը ենթադրություն է, վարկած, գնահատողական դատողություն, կարծիք, քանի որ այն չի հաստատվում գործում առկա և դատարանում օբյեկտիվ, լրիվ և բազմակողմանի հետազոտված փոխկապակցված թույլատրելի, վերաբերելի և հավաստի ապացույցների բավարար համակցությամբ: Այլ կերպ ասած՝ Արտաշես Արշակյանի կողմից սպանության փորձ կատարելու վերաբերյալ առկա են ողջամիտ կասկածներ, որոնք չեն փարատվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, ուստի դրանք ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի հիման վրա և չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու (in dubio pro reo) կանոնի կիրառմամբ պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի: Տուժողի գնահատմամբ՝ ստուգելով գործով ձեռք բերված ապացույցները դրանց վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու կանոնի կիրառմամբ մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ բոլոր չփարատված կասկածները մեկնաբանելով հօգուտ մեղադրյալի` մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի կողմից կատարված արարքը ենթակա է որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով՝ հաստատված համարելով մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի կողմից տուժողի առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելու հանգամանքը: Տուժողի կարծիքով՝ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանը նշանակել է խիստ պատիժ, պատշաճ գնահատման և ստուգման չի ենթարկել գործով ձեռք բերված մի շարք հանգամանքներ, որոնք վկայում և կարող են վկայել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի կիրառմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու մասին, որպիսի հանգամանքն Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, պատժի տեսակը և չափը որոշելիս քննարկման առարկա չի դարձրել։ Մասնավորապես՝ Առաջին ատյանի դատարանը, թեև դատական ակտում նշել է, որ որպես մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում վերջինիս խնամքին անչափահաս երեխաների՝ -----․------․2012 թվականին ծնված Վ----------------- Արտաշեսի Արշակյանի և -----․-------․2014 թվականին ծնված Է--------- Արտաշեսի Արշակյանի առկայությունը, հանցագործությունից հետո տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը՝ շտապ օգնություն կանչելը, տուժողի հետ հաշտվելը և մեղադրյալի սահմանափակ մեղսունակությունը, որպես անձը բնութագրող հանգամանքներ է դիտարկում մշտական բնակության վայր և ընտանիք ունենալը, սակայն մատնանշված հանգամանքները հաշվի է առել բացառապես ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված պատժաչափի նվազագույն չափը սահմանելիս՝ քննարկման առարկա չդարձնելով մեղադրյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի կիրառմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու հարցը։ Տուժողի պնդմամբ՝ հաշվի առնելով մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի կողմից կատարած արարքի բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, հանցանքի կատարման շարժառիթն ու նպատակը, հանցավորի դերը, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո դրսևորած վարքագիծը, դրանց համակցությունը՝ նույնիսկ պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի, այն է՝ արարքը դատվածություն ունենալու պայմաններում կատարելու պարագայում, հիմք են տալիս գալ եզրահանգման, որ նվազ է մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի և նրա կողմից կատարած արարքի՝ հանրային վտանգավորության աստիճանը, ըստ այդմ էլ, առկա են բավարար հիմքեր՝ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ ինչպես ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով (դատավճիռն արարքի որակման մասով անփոփոխ թողնելու դեպքում) նախատեսված պատժի նվազագույն չափից կամ ժամկետից պակաս չափ կամ ժամկետ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ նշանակելու համար, այնպես էլ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով (վերաքննիչ բողոքն արարքի որակման մասով փոխելու դեպքում) նախատեսված պատժի նվազագույն չափից կամ ժամկետից պակաս չափ կամ ժամկետ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ նշանակելու համար։ Ելնելով վերոշարադրյաից՝ Տուժողը խնդրել է վիճարկվող դատական ակտը բեկանել, կայացնել նոր դատական ակտ, Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և տվյալ հոդվածի սանկցիայի սահմաններում կամ նույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակել համաչափ պատիժ, իսկ նշված խնդրանքը մերժելու դեպքում՝ փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավճիռը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի կիրառմամբ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ նշանակել օրենքով նախատեսվածից մեղմ պատիժ։ Մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանը (այսուհետ նաև՝ Պաշտպան) գտել է, որ բողոքարկվող դատական ակտն օրինական և հիմնավոր չէ, այն չի բխում ՀՀ Սահմանադրությունից, միջազգային նորմերից և չի հանդիսանում համոզիչ այն սուբյեկտի համար, ում իրավունքները և ազատությունը սահմանափակվել են: Պաշտպանի գնահատմամբ՝ թե՛ նախաքննության, թե՛ դատաքննության ընթացքում վկաներից ոչ մեկը չի հայտնել, որ Արտաշես Արշակյանը ցանկացել է սպանել տուժող Ա-------------- Ա------------------------ին կամ վերջինս ցանկացել է տուժողի մահը: Պաշտպանի համոզմամբ՝ անհասկանալ է տուժող Ա--------------- Ա----------------------ի կողմից Արտաշես Արշակյանին վնասվածքներ հասցնելու քրեական վարույթը առանձնացնելու և մեկ այլ վարույթով քննելու հանգամանքը, քանի որ նույն վարույթում քննելու պարագայում քրեական վարույթի մասնակիցների յուրաքնաչյուրի գործողություններին ճիշտ իրավաբանական որակում տալով Արտաշես Արշակյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածով չէր ամբաստանվի, որից էլ տուժել է արդատության շահը, ինչպես նաև խախտվել է վերջինիս կողմից իր գործողություններին ճիշտ որակում տալու հնարավորությունը: Պաշտպանի պնդմամբ՝ Արտաշես Արշակյանը միտում կամ դիտավորություն չի ունեցել կյանքից ապօրինի զրկել հարազատ եղբորը առանց դրդապատճառի: Պաշտպանն ընդգծել է, որ տուժող Ա----------------- Ա---------------------ը ապրում է մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի ընտանիքի հետ միասին մեկ տան մեջ, այսինքն, նրանք որևէ թշնամություն չունեն միմյանց նկատմամբ, առավել ևս կյանքից ապօրինաբար զրկելուն: Պաշտպանի գնահատմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել Արտաշես Արշակյանի հոգեկան խնդիրներ ունենալու հանգամանքը։ Պաշտպանի կարծիքով՝ Արտաշես Արշակյանի նկատմամբ պետք էր քրեական հետապնդում իրականացվեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ, 168-րդ, 170-րդ հոդվածներից որևէ մեկով: Ելնելով վերոշարադրյաից՝ Պաշտպանը խնդրել է վիճարկվող դատական ակտը բեկանել և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ: Վերաքննիչ դատարանում կողմերի պարզաբանումները. Պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանը բացատրություններ ներկայացրեց իր վերաքննիչ բողոքի վերաբերյալ, խնդրեց այն բավարարել, չառարկեց Տուժողի վերաքննիչ բողոքի դեմ։ Մեղադրյալ Ա.Արշակյանը միացավ պաշտպանի փաստարկներին։ Տուժող Ա.Ա------------------ն ու վերջինիս ներկայացուցիչներ Խ.Ղանդիլյանն ու Վ.Զաքարյանը բացատրություններ ներկայացրին Տուժողի վերաքննիչ բողոքի վերաբերյալ, խնդրեցին այն բավարարել, չառարկեցին Պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի դեմ։ Հանրային մեղադրող Ա․Մանուկյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքների դեմ, խնդրեց դրանք մերժել և անփոփոխ թողնել Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը։ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: (...)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի համաձայն` «1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով (...)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը` 1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը. (...): ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 372-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1․Վերաքննության կարգով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե՝ 1) գործի փաստական հանգամանքների մասին դատական ակտում շարադրված հետևությունները չեն համապատասխանում դատարանում հետազոտված ապացույցներին. 2) ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը. 3) ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը. 4) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում. 5) դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և մեղադրյալի անձին. 6) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հաշվառմամբ բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ:» Մեջբերված իրավակարգավորումների լույսի ներքո վերլուծելով վերաքննիչ բողոքների հիմքերը և հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով պետք է պատասխանել հետւևյալ իրավական հարցադրումներին՝ հիմնավոր են արդյո՞ք մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղավոր ճանաչելու և նրա նկատմամբ նշանակված պատժաչափի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի հոդված 105-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից: 2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ: 3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:» ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Ընդ որում, թեև ապացույցները գնահատվում են ներքին համոզմունքի հիման վրա, այնուամենայնիվ, այն չի կարող կամայական լինել և պետք է բխի գործի հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունից։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) դատարանը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով (տե՛ս, mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի գործով 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 և Հմայակ Դավթյանի գործով 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ՇԴ/0126/01/12 որոշումները)։ Մ.Հակոբյանի գործով անդրադառնալով անձի մեղավորության հաստատման համար հաղթահարման ենթակա անհրաժեշտ չափանիշներից մեկին` անմեղության կանխավարկածին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը շեշտել է, որ. «[Ա]պացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված` ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում` կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տես Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2013թ. մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշումը): Ընդհանրացնելով մեջբերված որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից։ Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել. այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում (տե՛ս Ն.Ափոյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0009/01/13 որոշման 24-րդ կետը): ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցափորձ է համարվում դիտավորյալ այն գործողությունը կամ անգործությունը, որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանք կատարելուն և պարունակում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշներ, սակայն անձի դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվում տվյալ հանցակազմի որևէ հատկանիշի բացակայության հետևանքով: 2. Եթե հանցափորձի ժամանակ հանցավորի դիտավորության մեջ ընդգրկված վնասից ավելի փոքր վնաս է պատճառվում, քան ընդգրկված էր դիտավորության մեջ, ապա դա կլանվում է անձի դիտավորության մեջ: 3. Եթե հանցափորձն իրականացնելիս հանցավորի դիտավորության մեջ ընդգրկված օբյեկտին անզգուշությամբ ավելի մեծ վնաս է պատճառվում, քան ընդգրկված էր դիտավորության մեջ, կամ անզգուշությամբ կամ անուղղակի դիտավորությամբ վնաս է պատճառվում մեկ այլ օբյեկտի, ապա արարքը որակվում է հանցագործությունների համակցությամբ: 4. Հանցափորձը լինում է ավարտված և չավարտված: 5. Հանցափորձը համարվում է ավարտված, եթե անձը կատարում է այն արարքը, որն անհրաժեշտ ու բավարար էր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն ավարտին հասցնելու համար, և գիտակցում է, որ հանցագործությունն ավարտին է հասել, կամ հանցագործությունն ավարտելու համար արարքը շարունակելու անհրաժեշտություն չկա: 6. Հանցափորձը համարվում է չավարտված, եթե անձը գիտակցում է, որ հանցագործությունն ավարտին հասցնելու համար անհրաժեշտ է շարունակել սկսած արարքի կատարումը կամ նոր արարք կատարել:»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Սպանությունը` ապօրինաբար մեկ ուրիշին կյանքից զրկելը` պատժվում է ազատազրկմամբ` ութից տասնհինգ տարի ժամկետով: (...)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(...) 1. Մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք կամ առողջությանը որևէ այլ վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր չէ կյանքի համար և չի առաջացրել սույն օրենսգրքի 166-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքներ, բայց առաջացրել է` (...) 2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է՝ (...) 9) մերձավոր ազգականի, զուգընկերոջ կամ նախկին զուգընկերոջ կողմից, (...) պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երկուսից հինգ տարի ժամկետով:» Սպանության հանցափորձի իրավական վերլուծությանը ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մանուկյանի գործով և իրավական դիրքորոշում հայտնել այն մասին, որ «(...) հանցափորձ են ձևավորում միայն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող այն գործողությունները (անգործությունը), որոնք անմիջականորեն ուղղված են հանցանքի կատարմանը: «Անմիջականությունը» ենթադրում է, որ հանցավորը ձեռնամուխ է լինում հանցագործության օբյեկտիվ կողմի իրականացմանը, սակայն այն ավարտին չի հասցնում իր կամքից անկախ այնպիսի օբյեկտիվ կամ սուբյեկտիվ հանգամանքներով, որոնք նա չէր նախատեսել կամ չէր կարողացել հաղթահարել: Այլ կերպ ասած` հանցափորձի դեպքում հանցագործությունը չի ավարտվում, քանի որ կամ հանցավոր արարքն ամբողջությամբ չի իրականացվում, կամ արարքն իրականացվում է, սակայն չի առաջանում հանցավորի դիտավորության մեջ ընդգրկված և նրա համար ցանկալի հանրորեն վտանգավոր հետևանքը (նյութական հանցակազմերի դեպքում): Վերոշարադրյալից բխում է, որ նյութական հանցակազմերի դեպքում ավարտված հանցագործության և հանցափորձի տարանջատման հիմնական չափանիշն անձի դիտավորության ուղղվածությունն է: Մասնավորապես, եթե կատարվածի արդյունքում առաջանում են անձի դիտավորության մեջ չընդգրկված, սակայն ավարտված մեկ այլ հանցագործության հատկանիշներ, ապա արարքը պետք է որակել ոչ թե ըստ փաստացի վրա հասած հետևանքի, այլ ըստ անձի սուբյեկտիվ ընկալման` որպես իր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործության փորձ: Այսինքն` արարքը փորձ կամ ավարտված հանցագործություն որակելու հարցում էական նշանակություն ունի անձի դիտավորության ուղղվածության բացահայտումը, ինչը հնարավոր է գործի փաստական հանգամանքների համադրման և ամբողջական վերլուծության արդյունքում: Հարկ է նշել, որ Վճռաբեկ դատարանն իր նախադեպային իրավունքում դիրքորոշում է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի դիտավորության ուղղվածության հարցը լուծելիս անհրաժեշտ է ելնել հանցագործության բոլոր հանգամանքների համակցությունից և հաշվի առնել, մասնավորապես, հանցավոր արարքի կատարման եղանակը, վնասվածքներ հասցնելիս օգտագործվող գործիքները, մարմնական վնասվածքների քանակը, բնույթը և տեղակայումը (օրինակ` մարդու կենսականորեն կարևոր օրգանների վնասումը), ինչպես նաև հանցավորի և տուժողի վարքագիծը հանցագործությանը նախորդող և հաջորդող պահերին, նրանց փոխհարաբերությունները, հանցավորի կողմից հանցավոր գործողությունների դադարեցման պատճառները և այլն (տե՛ս, mutatis mutandis, Ս.Հունիկյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2008 թվականի փետրվարի 29-ի թիվ ՎԲ-11/08 որոշումը): (...) Հանցափորձը, ըստ կատարվող գործողությունների բնույթի և հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանի, բաժանվում է երկու տեսակի` ավարտված և չավարտված: (...) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սպանության ավարտված հանցափորձը բնութագրվում է հետևյալ օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշներով. ա) անձը կատարում է անհրաժեշտ բոլոր գործողությունները հանցագործությունը ավարտին հասցնելու համար, բ) գիտակցում է, որ կատարվածն անհրաժեշտ և բավարար է հանցավոր մտադրությունն իրականացնելու համար, սակայն հանրորեն վտանգավոր հետևանքը` մահը, վրա չի հասնում հանցավորի կամքից անկախ հանգամանքներով: Սուբյեկտիվ կողմից սպանության փորձը դրսևորվում է միայն ուղղակի դիտավորությամբ, այսինքն` հանցավորը նախատեսում է մահվան առաջացման անխուսափելիությունը կամ իրական հնարավորությունը և ցանկանում է դրա վրա հասնելը, գիտակցում է, որ եթե համապատասխան հետևանքն առաջանա, ապա այն անմիջականորեն բխելու է իր արարքից, և դրանց միջև առկա կլինի միանշանակ պատճառական կապ: Մասնավորապես, կոնկրետ դեպքում հանցագործության գործիքը կամ միջոցը, եղանակը, հասցված մարմնական վնասվածքների քանակը, բնույթը և տեղակայումը, ինչպես նաև առկա այլ օբյեկտիվ հանգամանքները կարող են վկայել հանցավորի կողմից մահվան առաջացման անխուսափելիությունը կամ իրական հնարավորությունը նախատեսելու, հետևաբար, վերջինիս մոտ ուղղակի դիտավորության առկայության մասին: 17.1. Այսպիսով, կատարվածը սպանության փորձ որակելու համար անհրաժեշտ է, որ հանցավորն ունենա անձին կյանքից զրկելու պարզ կոնկրետացված (նախապես կամ հանկարծակի առաջացած) դիտավորություն, ինչը հնարավոր է պարզել գործի հանգամանքների համակողմանի վերլուծության արդյունքում` հատկապես ուշադրություն դարձնելով հանցավորի` նախքան հանցագործությունը, հանցանքի ընթացքում և դրանից հետո դրսևորած վարքագծին: (...) Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցավորի` նախքան հանցագործությունը, հանցանքի ընթացքում և դրանից հետո դրսևորած վարքագիծը բնութագրող հանգամանքների համակցությունը վկայում է սպանության ուղղակի դիտավորության բացակայության և, համապատասխանաբար, անուղղակի կամ չկոնկրետացված դիտավորության առկայության մասին (օրինակ` տուժողին ձեռքերով հարվածներ հասցնելը, դրանց ուժգնությունը և տեղակայումը կամ նույնիսկ զենքով կրակելը, սակայն կենսական ոչ կարևոր օրգանների շրջանում և այլն), ապա համապատասխան հանրորեն վտանգավոր հետևանքը` մահը, չառաջանալու դեպքում արարքը չի կարող որակվել որպես սպանության փորձ և պետք է որակվի ըստ փաստացի առաջացած հետևանքի»։ (տե՛ս, Գրիգոր Վոլոդյայի Մանուկյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի թիվ ԵԱՆԴ/0110/01/12 որոշումը): ՀՀ քրեական օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն՝ հանցանքը համարվում է դիտավորությամբ կատարված, եթե անձը գիտակցում է իր արարքի այն փաստական հանգամանքները, որոնք տվյալ հանցակազմի հատկանիշ են: Դիտավորությունը լինում է ուղղակի կամ անուղղակի: Եթե օրենքը հանցագործության ավարտը կապում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հետ, ապա հանցանքը համարվում է ուղղակի դիտավորությամբ կատարված, եթե այդ հետևանքների առաջացումն անձի նպատակն է եղել կամ նպատակին հասնելու միջոց, կամ նա նախատեսել է դրանց առաջացման անխուսափելիությունը: Եթե քրեական օրենքը հանցագործության ավարտը կապում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հետ, ապա հանցանքը համարվում է անուղղակի դիտավորությամբ կատարված, եթե այդ հետևանքների առաջացումն անձի նպատակը չի եղել, սակայն նա նախատեսել է դրանց առաջացման իրական հնարավորությունը, և նրա համար միևնույն է եղել` դրանք կառաջանան, թե ոչ: Վերը նշված կարգավորումներից պարզ է դառնում, որ նյութական հանցակազմով նկարագրված հանցագործությունների դեպքում հանցակազմի պարտադիր հատկանիշ են համարվում վտանգավոր հետևանքները, ուստի հանցավորի գիտակցական և կամային վերաբերմունքը դրսևորվում է նաև դրանց նկատմամբ: Ուղղակի դիտավորությունը անձի կյանքի դեմ ուղղված հանցագործություններում կարող է դրսևորվել այն դեպքերում, երբ վտանգավոր հետևանքներն անձի նպատակն են, վտանգավոր հետևանքները նպատակին հասնելու միջոց են կամ անձը նախատեսել է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիությունը: Ինչ վերաբերում է նյութական հանցակազմերով հանցագործություններում անուղղակի դիտավորության դրսևորմանը, ապա, ի տարբերություն ուղղակի դիտավորության, անուղղակի դիտավորության դեպքում վտանգավոր հետևանքներն անձի ոչ նպատակն են, ոչ նպատակին հասնելու միջոց են, ոչ էլ անխուսափելի են: Օրենքը նշում է այն մասին, որ անուղղակի դիտավորության դեպքում անձը նախատեսում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիությունը, սակայն, վերջինի համար միևնույն է` հետևանքները կառաջանան, թե ոչ: Այսինքն՝ անուղղակի դիտավորությունը բնորոշելիս օրենքը հստակ նշում է՝ վտանգավոր հետևանքների առաջացման իրական հնարավորությունը նախատեսելու մասին: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2016 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՍԴ/0319/01/10 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել, որ հանրորեն վտանգավոր հետևանքի (մահվան) նկատմամբ անձի դրսևորած սուբյեկտիվ վերաբերմունքը պարզելու և արարքին ճիշտ քրեաիրավական գնահատական տալու հարցում կարևոր է գործի փաստական հանգամանքների համակողմանի վերլուծությունը՝ հատկապես ուշադրություն դարձնելով արարքի կատարման եղանակին և օգտագործվող գործիքներին, մարմնական վնասվածքների քանակին, բնույթին և տեղակայմանը (օրինակ` մարդու կենսականորեն կարևոր օրգանների վնասումը), ինչպես նաև հանցավորի և տուժողի վարքագծին հանցագործությանը նախորդող և հաջորդող պահերին, նրանց փոխհարաբերություններին, հանցավորի կողմից հանցավոր գործողությունների դադարեցման պատճառներին և այլն։ Վերոգրյալի համատեքստում վերլուծելով գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները` տուժող Ա․Ա--------------------ի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքները, վկաներ Հ․Օ----------------ի դատաքննական, Բ․Ա----------------------ի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, մեղադրյալ Ա․Արշակյանի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքները, փորձագետի թիվ 2143, թիվ 78 եզրակացությունները, իրեղեն ապացույցները, դեպքի վայրի զննության, «Աստղիկ» բժշկական կենտրոնից առգրավում կատարելու մասին, «Աստղիկ» բուժկենտրոնի կրիմինալ մատյանի զննության արձանագրությունները, զննություն կատարելու, առգրավում կատարելու մասին արձանագրությունները, արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ապացույցները, Ա․Արշակյանին ձերբակալելու և անձնական խուզարկության ենթարկելու մասին արձանագրությունները, Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է հետևյալը․ Վկա Բ․Ա--------------------ի և տուժող Ա․Ա------------------ի նախաքննական ցուցմունքներից, մեղադրյալ Ա․Արշակյանի նախաքննական ցուցմունքներից երևում է, որ մեղադրյալ Ա․Արշակյանի և տուժող Ա․Ա-----------------ի միջև դեպքի նախորդ օրը հողամասի հետ կապված հարցի շուրջ վիճաբանություն է տեղի ունեցել, որի պատճառով տուժողը տանը չի գիշերել։ Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանն ընդգծում է, որ ինչպես երևում է վարույթի նյութերից, մասնավորապես, դեպքի վայրի զննության արձանագրությունից, մեղադրյալի և տուժողի ցուցմունքներից, դեպքի ժամանակ տուժող Ա․Ա------------------ը կոտրել է ննջասենյակի դռան ապակին։ Վերաքննիչ դատարանը գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված վերոթվարկյալ թույլատրելի ապացույցներով հաստատված է համարում, որ տուժողը առավոտյան եկել է իր և եղբոր, մեղադրյալ Ա․Արշակյանի համատեղ բնակարան, հայհոյանքներ հնչեցրել եղբոր և նրա ընտանիքի հասցեին, աշխատանքային գործիքով հարվածել է մեղադրյալ Ա․Արշակյանին։ Վերաքննիչ դատարանը հաստատված է համարում նաև, որ տուժողի նշյալ վարքագծի դրսևորումից հետո մեղադրյալ Ա․Արշակյանն խոհանոցային կահույքի դարակից վերցրել է խոհանոցային դանակն ու հարվածներ հասցրել Ա----------------- Ա--------------------ի մարմնի կենսական կարևոր նշանակություն ունեցող հատվածներին՝ վերջինիս առողջությանը պատճառելով ձախ քունքային, ձախ քունքահետին-գագաթային շրջանների ծակած-կտրած վերքերի՝ հետին գագաթային շրջանում ոսկրի կորտիկալ շերտի վնասումով, կրծոսկրի շրջանի կտրած վերքի ձևով միջին ծանրության մարմնական վնասվածքներ։ Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում փաստել, որ մեղադրյալը կարող էր գիտակցել, որ իր կողմից գործածվում է այնպիսի գործիք, որը կարող էր վտանգավոր լինել մարդու կյանքի և առողջության համար, սակայն միևնույն ժամանակ ընդգծում է, որ գործով ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ մեղադրյալը չի գործել եղբորն ապօրինաբար կյանքից զրկելու դիտավորությամբ։ Վերաքննիչ դատարանը, փաստելով, որ սպանության հանցափորձը դիտավորյալ այն գործողությունը կամ անգործությունն է, որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանք կատարելուն և պարունակում է քրեական օրենսգրքի հատուկ մասով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշներ, երբ անձի դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվում տվյալ հանցակազմի որևէ հատկանիշի բացակայության հետևանքով, վերոգրյալ հաստատված հանգամանքների հաշվառմամբ վերլուծելով գործով ձեռք բերված թույլատրելի ապացույցները, գտնում է, որ դրանք բավարար չեն գալու հետևության, որ մեղադրյալ Ա․Արշակյանն ունեցել է տուժողին կյանքից զրկելու դիտավորություն: Այլ կերպ ասած՝ կատարվածը սպանության փորձ որակելու համար անհրաժեշտ է, որ հանցավորն ունենա անձին կյանքից զրկելու պարզ կոնկրետացված` նախապես կամ հանկարծակի առաջացած դիտավորություն, որը խնդրո առարկա գործի շրջանակներում չի հաստատվել։ Վերաքննիչ դատարանի եզրահանգումը հիմնված է հանցագործության բոլոր հանգամանքների համակցության` մասնավորապես հանցավոր արարքի կատարման եղանակի, վնասվածքներ հասցնելիս օգտագործվող գործիքի, մարմնական վնասվածքների քանակի, բնույթի և տեղակայման, հանցագործությանը նախորդող և հաջորդող պահերի հանցավորի և տուժողի վարքագիծի, նրանց փոխհարաբերությունների, հանցավոր գործողությունների դադարեցման պատճառների վերլուծության վրա: Այսպես, մեղադրյալ Ա․Արշակյանն իր ցուցմունքներով երբևէ չի հայտնել, որ տուժողին սպանելու դիտավորություն է ունեցել, նշելով, որ ինքն էլ չի հասկացել, թե ինչ է կատարվում, դրանից հետո նկատելով, որ Ա------------------ի վիճակը լավ չի, ինքն անձամբ է զանգահարել թե՛ շտապ օգնություն, թե՛ ոստիկանություն և հայտնել կատարվածի մասին: Տուժող Ա․Ա-----------------------ը հայտնել է, որ երբ փորձել է ապակին նորոգել, սակայն չի ստացվել, կոտրվել է, ինքն ու եղբայրը փոխադարձ հայհոյանքներ են հնչեցրել, որից հետո ինքն կռացած գործիքներն է տեղավորել, «միաժամանակ ձախ կողմից՝ երեսի հատվածում, ինչ որ բան է զգացել ծակոց կարծես ու գլխով դեպի պատը հենվել, այդ ժամանակ նկատել է, որ արնահոսում է, ու եղբայրը՝ Արտաշեսը միանգամից ասել է, կներես, էս ինչ արեցի ու փաթաթվել իրեն, ասել է, սպասի շտապ օգնություն զանգեմ, ոստիկանություն զանգեմ, սկզբում չի հասկացել թե ինչ է կատարվում, հետո հասկացել է, որ եղբայրը առանց հասկանալու խոհանոցից դանակ է վերցրել ու իրեն վնասվածքներ հասցրել, իր կարծիքով, դա միտումնավոր չի արել, չի հասկացել, թե ինչ է անում»։ Վերաքննիչ դատարանն հարկ է համարում վերլուծել նաև տուժողի ստացած մարմնական վնասվածքների քանակը, բնույթը և տեղակայումը: Այսպես, դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացության համաձայն` Ա------------------ Ա----------------------ի մարմնական վնասվածքներն ըստ ներկայացված բժշկական փաստաթղթերի տվյալների՝ ձախ քունքային, ձախ քունքահետին գագաթային շրջանների ծակած-կտրած վերքերի՝ հետին գագաթային շրջանում ոսկրի կորտիկալ շերտի վնասումով, կրծոսկրի շրջանի կտրած վերքի ձևով պատճառվել են սուր, ծակող-կտրող գործիքով կամ առարկայով, հնարավոր է նշված ժամկետին, որոնք առողջությանը պատճառել են միջին ծանրության վնաս առողջության տևական քայքայումով: Այսինքն, մեղադրյալի հարվածների հետևանքով տուժողը ոչ մի թափանցող վնասվածք չի ստացել, նրա կենսականորեն կարևոր օրգանները չեն վնասվել, վնասվել են թշային, հարականջային, քունքային, այտային շրջանները։ Ինչ վերաբերում է կրծոսկրի կոթի շրջանում առկա 0․5 սմ երկարությամբ կտրած վերքին, Վերաքննիչ դատարանն ընդգծում է, որ դրա խորությունը եղել է ենթամաշկային ճարպաբջջանքի սահմանով և կրծքավանդակի կողմից տրավմատիկ փոփոխություններ չեն արձանագրվել։ Վերաքննիչ դատարանը կարևորում է նաև մեղադրյալ Ա․Արշակյանի առողջական վիճակը, մասնավորապես, փորձագետի թիվ 78 եզրակացության համաձայն, Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանը տառապել և տառապում է անձի օրգանական խանգարումով, էպիլեպսիա` անձի բնութագրական փոփոխություններով, որը չի ուղեկցվում ակտիվ հոգեախտաբանական ախտանիշներով, զառանցական մտքերով, ընկալման խանգարումներով, որ ինչպես իրավախախտումը կատարելիս, այնպես էլ ներկայումս լիովին զրկեր և զրկի նրան գիտակցել իր գործողությունների բնույթը, նշանակությունը, վտանգավորությունը, հաշիվ տալ իրեն կատարած արարքների համար և ղեկավարել դրանք, սակայն սահմանափակում է այն, ուստի իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին հարկ է ճանաչել սահմանափակ-մեղսունակ: Վերոգրյալի արդյունքում` տուժուղի միջին ծանրության վնասվածքներ ստանալու պայմաններում, որոնք նրա կյանքի համար վտանգ չեն ներկայացրել, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ հնարավոր չէ գալ հիմնավոր եզրահանգման, որ մեղադրյալը ցանկացել է սպանել տուժողին, սակայն նրա մահը վրա չի հասել մեղադրյալի կամքից անկախ հանգամանքներով։ Անդրադառնալով դեպքի վայրում տուժողի գործողություններին` Վերաքննիչ դատարանը փաստում է նաև, որ գործով ձեռք բերված ապացույցներով չի հաստատվել, որ տուժողին սպանելու իր դիտավորությունը մեղադրյալը չի կարողացել իրացնել տուժողի ակտիվ դիմադրության հետևանքով: Վերոգրյալ փաստերի և իրավական վերլուծության համադրման արդյունքում Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք բերված ապացույցներով հաստատված հանցագործության բոլոր հանգամանքների համակցությամբ հնարավոր չէ եզրահանգել, որ մեղադրյալ Ա․Արշակյանն ունեցել է տուժող Ա․Ա-------------------------ին սպանելու դիտավորություն։ Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը հաստատված է համարում, որ մեղադրյալը գործել է անորոշ դիտավորությամբ՝ չկոնկրետացված, այսինքն՝ մեղադրյալը չի կոնկրետացրել վտանգավոր հետևանքները և անտարբերություն է դրսևորել հնարավոր բոլոր տեսակի հետևանքների նկատմամբ, գործել է՝ առանց հստակ պատկերացնելու վրա հասնող հետևանքները։ Այլ կերպ ասած՝ մեղադրյալը, հաշվի առնելով օգտագործված գործիքը, նախատեսել է մեկից ավելի հանցավոր հետևանքներից որևէ մեկի առաջացման հնարավորությունը, և նրա համար միևնույն է եղել, թե որ հետևանքը կառաջանա, որպիսի պայմաններում նրա արարքը պետք է որակվի ըստ փաստացի առաջացած հետևանքի։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ չկոնկրետացված դիտավորության դեպքում արարքը որակվում է ըստ փաստացի առաջացած հետևանքի, եթե որևէ հետևանք չի առաջանում, ապա արարքը որակվում է որպես դիտավորության մեջ ընդգրկված, տվյալ իրադրությունում հնարավոր ամենաթեթև հանցագործության փորձ։ Խնդրո առարկա իրավիճակում, հաշվի առնելով նաև անմեղության կանխավարկած սկզբունքը, ինչպես նաև այն, որ տուժողի առողջությանը պատճառվել է միջին ծանրության վնաս, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ մեղադրյալ Ա․Արշակյանի արարքը պետք է որակվի ըստ փաստացի առաջացած հետևանքի` այն է` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով։ Այս առումով Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Տուժողի և Պաշտպանի փաստարկներին և գտնում, որ Առաջին ատյանի դատարանը, հաստատված համարելով հանցագործության կատարման մեջ մեղադրյալ Ա․Արշակյանի մեղքի ապացուցված լինելը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքիի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով, թույլ է տվել դատական սխալ, նյութական օրենքի խախտում, ճիշտ չի կիրառել նյութական օրենքը։ Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով քրեական վարույթի նյութերը, իր համաձայնությունն է հայտնում Պաշտպանի դիտարկմանն առ այն, որ անհասկանալ է տուժող Ա--------------- Ա-----------------------ի կողմից Արտաշես Արշակյանին վնասվածքներ հասցնելու քրեական վարույթն առանձնացնելու և մեկ այլ վարույթով քննելու հանգամանքը, քանի որ նույն վարույթում քննելու պարագայում քրեական վարույթի մասնակիցների յուրաքանչյուրի գործողություններին ճիշտ իրավաբանական որակում տալով՝ Արտաշես Արշակյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածով չէր ամբաստանվի, որից տուժել է արդատության շահը, ինչպես նաև խախտվել է վերջինիս կողմից իր գործողություններին ճիշտ որակում տալու հնարավորությունը: Անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի հնարավոր կիրառելիության վերաբերյալ Տուժողի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանքի շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի և այլ հանգամանքների հետ կապված բացառիկ հանգամանքների առկայության դեպքում, որոնք այն աստիճան են նվազեցրել անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը, որ դատարանի համոզմամբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն չափը կամ ժամկետը խիստ է տվյալ անձի համար, ինչպես նաև խմբի կողմից կատարված հանցանքի մասնակցի կողմից այդ խմբի կատարած հանցագործությունը բացահայտելուն աջակցելու դեպքում դատարանը կարող է նշանակել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի կամ հոդվածի մասի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից կամ ժամկետից պակաս չափ կամ ժամկետ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ, քան նախատեսված է այդ հոդվածով կամ հոդվածի մասով: Բացառիկ կարող են ճանաչվել ինչպես առանձին մեղմացնող հանգամանքները, այնպես էլ այդ հանգամանքների համակցությունը: (...)»։ Պատժի նշանակման հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմերը (2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրք) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված որոշումներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով այն մասին, որ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը): Արմեն Սուրիկի Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) դատարանի կողմից արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի բացահայտումը սերտորեն կապված է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների հետ՝ թե՛ արդարացի պատիժ նշանակելու և թե՛ պատժի անհատականացման համատեքստում: Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (տե՛ս mutatis mutandis Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-17-րդ կետերը): Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա:(…)»: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է ձևավորել նաև այն մասին, որ «(…)Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (...) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները` վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։(…) (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը)»: Վերոգրյալ իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Ա․Արշակյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, պատժի նպատակների իրացման հնարավորությունը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ա․Արշակյանի նկատմամբ պետք է նշանակել պատիժ ազատազրկման ձևով 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով։ Վերաքննիչ դատարանը ընդգծում է մեղադրյալի կողմից կատարված հանցավոր արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող մի շարք գործոններ, մասնավորապես․ ա) խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը, մասնավորապես այն, որ Ա․Արշակյանի արարքը ոտնձգել է այնպիսի հասարակական հարաբերության դեմ, որի խախտումը բացասաբար է անդրադարձել տուժողի առողջական վիճակի վրա՝ նրա առողջությանը պատճառելով միջն ծանրության վնաս, բ) հանցագործության գործիքն ու եղանակը, մասնավորապես այն, որ Ա․Արշակյանը վիճաբանության ընթացքում տուժողի առողջությանը մարմնական վնասվածք պատճառելու դիտավորությամբ դանակով ոտնձգել է տուժողի նկատմամբ, գ) նախկինում դատապարտված լինելն ու սույն գործով մեղսագրված արարքը դատվածություն ունենալու պայմաններում կատարելը։ Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ՝ վերոնշյալ հանգամանքները էականորեն բարձրացնում են ինչպես հանցավորի, այնպես էլ կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Ուստի, նման պայմաններում, Տուժողի փաստարկները ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի կիրառման առումով ինքնին չեն կարող բավարար լինել՝ մեղադրյալ Ա․Արշակյանի նկատմամբ առավել մեղմ պատիժ նշանակելու համար։ Վերոշարադրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ խնդրո առարկա իրավիճակում մեղադրյալի նկատմամբ սույն որոշամբ նշանակված 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը բավարար է պատժի նպատակների իրացմանը հասնելու համար։ Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով նաև մեղադրյալ Ա․Արշակյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվելիք պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցին, գտնում է, որ մեղադրյալը պետք է կրի ազատազրկման ձևով նշանակվելիք պատիժը, քանի որ միայն այդ եղանակով է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացմանը՝ սոցիալական արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի կողմից կատարած արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով հաստատված համարելով, թույլ է տվել դատական սխալ՝ ճիշտ չի կիրառել նյութական օրենքը՝ մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի արարքին տալով խիստ իրավական գնահատական, հետևաբար, մեղադրյալ Արտաշես Արշակյանի պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանի և տուժող Ա----------------- Ա------------------------ի վերաքննիչ բողոքները պետք է բավարարել մասնակիորեն, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 30-ի դատավճիռը արարքի որակման մասով մասնակիորեն բեկանել և փոփոխել, մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված արարքում և պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասով սահմանված կարգով պետք է վերացնել Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ թիվ ԵԴ1/2088/01/23 քրեական գործով 1 (մեկ) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 78-րդ հոդվածով սահմանված կարգով՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ2/2088/01/23 քրեական գործով 2024 թվականի մարտի 07-ի դատավճռով նշանակված 1 (մեկ) ամիս կարճաժամկետ ազատազրկումը համապատասխանեցնել 1 (մեկ) ամիս ժամկետով ազատազրկման։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով՝ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նշանակված 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին պետք է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 07-ի թիվ ԵԴ1/2088/01/23 դատավճռով նշանակված 1 (մեկ) ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը և Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 7 (յոթ) ամիս ժամկետով։ Պատժի կրման սկիզբը պետք է հաշվել 2024 թվականի օգոստոսի 07-ից։ Դատավճիռը մնացած մասով պետք է թողնել անփոփոխ։ Ելնելով վերոշարադրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության 367-րդ, 369-371-րդ և 379-380-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Տուժող Ա.Ա-------------------------ի և պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքները բավարարել մասնակիորեն։ Մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/3445/01/24 քրեական գործով 2025 թվականի հոկտեմբերի 30-ի դատավճիռը արարքի որակման մասով մասնակիորեն բեկանել և փոփոխել՝ Մեղադրյալ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված արարքում և պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասով սահմանված կարգով՝ վերացնել Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ թիվ ԵԴ1/2088/01/23 քրեական գործով 1 (մեկ) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 78-րդ հոդվածով սահմանված կարգով՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ2/2088/01/23 քրեական գործով 2024 թվականի մարտի 07-ի դատավճռով նշանակված 1 (մեկ) ամիս կարճաժամկետ ազատազրկումը համապատասխանեցնել 1 (մեկ) ամիս ժամկետով ազատազրկման։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով՝ Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նշանակված 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 07-ի թիվ ԵԴ1/2088/01/23 դատավճռով նշանակված 1 (մեկ) ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը և Արտաշես Վոլոդիայի Արշակյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 7 (յոթ) ամիս ժամկետով։ Պատժի կրման սկիզբը հաշվել 2024 թվականի օգոստոսի 07-ից։ Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Մ.ԿԻՐԱԿՈՍՅԱՆ Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 21-05-2026 |