ԵԴ1/3442/01/24







ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


Հայաստանի Հանրապետության Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան),

Նախագահությամբ դատավոր Ջ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Ն․ՄԱՐԳԱՐՅԱՆԻ
մասնակցությամբ
հանրային մեղադրող Ա.ԴԱՎԹՅԱՆԻ
պաշտպան Զ.ՍԱԿՈՎԱՅԻ
մեղադրյալ Ա.ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ


2025 թվականի ապրիլի 21-ին ք. Երևանում

դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կարգով, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝



Անդրանիկ Նազարեթի Սարգսյանի` ծնված 1989 թվականի դեկտեմբերի 29-ին, ազգությամբ հայ, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի, ամուսնացած, միջնակարգ կրթությամբ, դատվածություն ունեցող, հաշվառված և բնակվող՝ Շիրակի մարզ, ք․ Արթիկ, Տոնականյան փողոց, 38-րդ շենք, 10-րդ բնակարան հասցեում, մեղադրանք է ներկայացվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը,




ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի հունվարի 9-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնել է թիվ 16-0033-24 քրեական վարույթը:
2024 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Անդրանիկ Նազարեթի Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում և 2024 թվականի հոկտեմբերի 17-ին վերջինիս մեղադրանք է ներկայացվել, այն բանի համար, որ «(…) նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ հեգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի մարտի 18-ի՝ «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270- Ն որոշման պահանջները՝ քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և անհայտ անձից, առանց իրացնելու նպատակի, իր անձնական օգտագործման համար, ապօրինի ձեռք է բերել, պահել և տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված խոշորի չափերի՝ ընդհանուր 0,572 գրամ քաշով «a-PVP» տեսակի թմրամիջոց՝ փաթեթավորված սպիտակ կպչուն ժապավենով, որը հայտնաբերվել է 2024 թվականի հունվարի 9-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Մալաթիայի բաժնում կատարված Անդրանիկ Նազարեթի Սարգսյանի անձնական խուզարկությամբ՝ հագին եղած դարչնագույն վերնազգեստի դիմացի վերևի ձախ գրպանից:»:
Քննիչի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 17-ի որոշմամբ մեղադրյալ Անդրանիկ Նազարեթի Սարգսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2024 թվականի նոյեմբերի 25-ին գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան:
2024 թվականի նոյեմբերի 27-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Ջ.Հայրապետյանը ստանձնել է քրեական գործի վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ:
Նախնական դատալսումների ընթացքում Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Անդրանիկ Նազարեթի Սարգսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնվել է անփոփոխ:

Արագացված վարույթ.
Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Անդրանիկ Նազարեթի Սարգսյանը միջնորդեց կիրառել արագացված վարույթ:
Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը ներկայացնելուց հետո Անդրանիկ Սարգսյանը հայտարարեց, որ իրեն ներկայացված մեղադրանքը պարզ է, համաձայն է դրա հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին իր միջնորդությունը, այն ներկայացրել է կամավոր՝ պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Պաշտպան Զ.Սակովան նշեց, որ իր կողմից մեղադրյալին պարզաբանվել են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և միանում է միջնորդությանը։
Հանրային մեղադրողը Դատարանում չի առարկել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ:
Դատարանը, փաստելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու (անցնելու) վերաբերյալ:


Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Ներկայացված մեղադրանքը Անդրանիկ Նազարեթի Սարգսյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից առանց իրացնելու նպատակի, խոշոր չափերով թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելը, պահելը և տեղափոխելը ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(․․․) 4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։(․․․)»։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով:
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
Նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: (...)»:
Պատժի նշանակման հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմերը (նախկին օրենսգրքի) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան այլընտրանքային է, այն պատիժ է նախատեսում ինչպես տուգանքի, հանրային աշխատանքների, ազատության սահամանթակման, այնպես էլ ազատությունից զրկելու՝ կարճաժամկետ ազատազրկման կամ ազատազրկման ձևերով:
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Այսպես` Դատարանը մեղադրյալ Անդրանիկ Նազարեթի Սարգսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նրա կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(…)
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի (…)առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
(…)»:
Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետը, որպես մեղադրյալ Ա․ Սարգսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում վերջինիս խնամքի տակ 6 անչափահաս զավակների առկայությունը։
Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, որպես մեղադրյալ Ա․ Սարգսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ մեղադրյալը մինչդատական վարույթում իրեն մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը,
(…)»:
Դատարանը, մեղադրյալ Ա․Սարգսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ վերջինս նախկինում դատապարտված է եղել, և նոր հանցանք է կատարել դատվածություն ունենալու պայմաններում: Մասնավորապես մեղադրյալը թիվ ԵԴ1/1036/01/23 գործով 2023 թվականի հոկտեմբերի 11-ին կայացված դատավճռով (կարգադրությունն արձակվել է 21.11.2023թ.) դատապարտված է եղել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով տուգանքի՝ 750․000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով և տուգանքը ամբողջությամբ վճարված չլինելու պայմաններում կատարել է սույն գործով մեղսագրված արարքը: Հետևաբար, Ա.Սարգսյանը ունի դատվածություն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Անդրանիկ Սարգսյանը ենթակա է պատժի:
Դատարանը, հաշվի առնելով Ա.Սարգսյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ հոդվածների պահանջները, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջը, որի համաձայն՝ ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները, գտնում է, որ գործի փաստական հանգամանքները Դատարանին հնարավորություն են տալիս գալու հետևության, որ տվյալ դեպքում պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել ամբաստանյալի նկատմամբ օրենքով նախատեսված պատիժներից հանրային աշխատանքները նշանակելու միջոցով՝ հաշվի առնելով նաև, որ առկա է մեղադրյալի համաձայնությունը: Դատարանի այս հետևությունը, ի թիվս այլոց, առավելապես հիմնված է մեղադրյալի խնամքին վեց անչափահաս երեխաների առկայությամբ:
Հետևաբար, Անդրանիկ Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Ա.Սարգսյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 116 (հարյուր տասնվեց) ժամ տևողությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի համաձայն՝
(․․․)
«3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է (․․․) հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց:
(․․․)»
Այսպես, Ա.Սարգսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է մեղմացնել և վերջնական պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 100 ժամ տևողությամբ՝ հաշվի առնելով սույն գործով վերջինիս անազատության մեջ գտնված 2 (երկու) օր ժամկետը։
Քննարկելով իրեղեն ապացույց ճանաչված «Քսիաոմի 14 լայթ» մոդելի բջջային հեռախոսի տնօրինման հարցը, դատարանը գտնում է, որ այն պետք է վերադարձնել մեղադրյալ Անդրանիկ Սարգսյանին, իսկ իրեղեն ապացույց ճանաչված, 0.572 գրամ ընդհանուր քաշով «a-PVP» տեսակի թմրամիջոցը՝ նախաքննության մարմնին՝ թիվ 16833524 քրեական վարույթին կցելու համար։ Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված նյութերը պետք է թողնել կցված քրեական գործին։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Անդրանիկ Նազարեթի Սարդսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքն ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 347-350-րդ, 464․1-րդ-464․5-րդ հոդվածներով` Դատարանը

ՎՃՌԵՑ

Անդրանիկ Նազարեթի Սարգսյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և վերջինիս նկատմամբ պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 116 (հարյուր տասնվեց) ժամ տևողությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի հիման վրա Ա.Սարգսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է մեղմացնել և վերջնական պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 100 ժամ տևողությամբ՝ հաշվի առնելով սույն գործով վերջինիս անազատության մեջ գտնված 2 (երկու) օր ժամկետը։
Անդրանիկ Նազարեթի Սարգսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված «Քսիաոմի 14 լայթ» մոդելի բջջային հեռախոսը՝ վերադարձնել մեղադրյալ Անդրանիկ Սարգսյանին, իսկ իրեղեն ապացույց ճանաչված, 0.572 գրամ ընդհանուր քաշով «a-PVP» տեսակի թմրամիջոցը՝ վերադարձնել նախաքննության մարմնին՝ թիվ 16833524 քրեական վարույթին կցելու համար, արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված նյութերը՝ թողնել կցված քրեական գործին։
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ` Ջ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ