Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/3429/01/24
Վիճակագրական տողի համար :
15.4
Պատասխանող
Իշխան Մաթևոսյան Էդգարի
Իշխան Մաթևոսյան
Իշխան Մաթևոսյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Ժորա Չիչոյան
Քրեական վերաքննիչ
Ադրինե Ղուկասյան
Արմեն Բեկթաշյան
Մնացական Հարությունյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Ժորա Չիչոյան
Քրեական վերաքննիչ
Ադրինե Ղուկասյան
Արմեն Բեկթաշյան
Մնացական Հարությունյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2025-07-24 | 12:00 | 5 | |||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-04-23 | 09:30 | 5 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-03-25 | 12:00 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-02-05 | 10:00 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-12-06 | 09:30 | 5 | Նիստը կայացել է |
Գործ ԵԴ1/3429/01/24
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
23 ապրիլի 2025 թվական ք.Երևան
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ
ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ժ.ՉԻՉՈՅԱՆ
ՆԻՍՏԻ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐ՝ Ա.ԱՍՏՎԱԾԱՏՐՅԱՆ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ՝ Ա.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ՝ Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ՝ Ի.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության հատուկ կարգի՝ արագացված վարույթի կիրառմամբ, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի՝ ծնված 16.09.2003թ. ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ մասնագիտական կրթությամբ, դատապարտված, չամուսնացած, բնակվող՝ Երևան քաղաքի Ավան Առինջ 2-րդ միկրոշրջանի 1/14-րդ շենքի 19-րդ հասցեի բնակարանում, որպես խափանման միջոց է ընտրված Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքը, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով.
I.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի օգոստոսի 13-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ՝ Հ.Ստեփանյանն արձանագրություն է կազմել թիվ 60-3020-24 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին:
2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ՝ Հ.Ստեփանյանը միջնորդություն է հարուցել թիվ 60-3020-24 քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ դատավարական հսկողություն իրականացնող դատախազին՝ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Վ.Մարգարյանը որոշում է կայացրել թիվ 60-3020-24 քրեական վարույթով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի վերաբերյալ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին, մեղադրանքի փաստական կողմի հետևյալ նկարագրությամբ․ «[ն]ա, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, ոչ սթափ վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց.
Այսպես՝
Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք 2024 թվականի հուլիսի 28-ին Երևան քաղաքի Բաբաջանյան փողոցում 0.344մգ/լ ալկոհոլի ազդեցության տակ վարել է «ՎԱԶ» մակնիշի 79 OK 779 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ Վալտեր Գևորգյանի կողմից կազմվել է թիվ 818 040 97 50արձանագրությունը:»
2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքը:
2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը:
2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Վ.Մարգարյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին:
2024 թվականի նոյեմբերի 20-ին քրեական գործը մուտք է եղել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել և 2024 թվականի նոյեմբերի 21-ին հանձնվել է դատավոր Ժ.Չիչոյանին:
2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին դատավոր Ժ․Չիչոյանը որոշում է կայացրել քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
2025 թվականի մարտի 25-ին որոշում է կայացվել Ի.Մաթևոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց՝ Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքը անփոփոխ թողնելու մասին:
2025 թվականի մարտի 25-ի դատական նիստի ժամանակ մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանը միջնորդություն է ներկայացրել արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ, ինչը Դատարանի կողմից բավարարվել է և նույն օրը որոշում է կայացվել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին:
II. Արագացված վարույթ.
Քրեական գործի նախնական դատալսումների փուլում մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ, հայտարարելով, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացվել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Հանրային մեղադրող Ա.Գրիգորյանն արագացված վարույթ կիրառելու դեմ չի առարկել:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով, որ մեղադրյալը համաձայն է մեղադրանքի հետ, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր և գիտակցում է իր միջնորդության բնույթը ու հետևանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին:
III. Արագացված վարույթով լրացուցիչ դատալսումներ.
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվեց ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի ձև 8 տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Իշխան Մաթևոսյանը Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 528-րդ հոդվածի 1-ին մասով (երկու դրվագով) և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 528-րդ հոդվածի 1-ին մասով (առաջին դրվագով) որպես պատիժ է նշանակվել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 528-րդ հոդվածի 1-ին մասով (երկրորդ դրվագով) որպես պատիժ է նշանակվել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածի 1-ին մասով որպես պատիժ է նշանակվել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կիրառմամբ՝ հանցագործությունների համակցությամբ, նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով՝ վերջնական պատիժ է սահմանվել կարճաժամկետ ազատազրկում 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ` կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել` սահմանելով փորձաշրջան 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
(դատական նիստի արձանագրություն)
IV.Դատարանի պատճառաբանությունը և եզրահանգումները.
Առաջադրված մեղադրանքի հետ մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանը համաձայն լինելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը արձանագրում է, որ ապացուցված է Իշխան Մաթևոսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, վերջինս կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքները, դրանք ճիշտ է որակված և համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ինչպես նաև ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքները կատարելու մեջ։
Մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար:
2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում այն դատվածությունը, որը՝
1) վերացվել է օրենքով սահմանված կարգով,
2) առաջացել է մինչև անձի 18 տարին լրանալը կատարված հանցագործության հետևանքով,
3) առաջացել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ նշանակելու հետևանքով»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
§1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
§1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե Դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:¦
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4.1-րդ մասի համաձայն՝
Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
§Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
(…)¦
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները:
Պատիժ նշանակելը քրեական գործով արդարադատության իրականացման վճռական պահն է, որը պետք է դառնա կատարված հանցանքի հասարակական վտանգավորության գնահատման լիարժեք չափանիշ, պատժի ենթարկվող անձին վերասոցիալականացնելու, ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ այլ անձանց կողմից հանցագործությունները կանխելու գործուն միջոց: Արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը պատժի տեսակը և չափը որոշելու բազմաթիվ դրույթների ու չափանիշների հետ մեկտեղ անխզելիորեն կապված է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները հետազոտելու և հաշվի առնելու հետ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածում թվարկված են յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները: Այդ հոդվածի 5-րդ կետի համաձայն՝ քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները հաստատվում են միայն ապացույցների հիման վրա: Ընդ որում, անձի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների գնահատումը յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս հնարավորություն է տալիս դատարանին պատկերացում կազմել հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, բնույթի, ինչպես նաև հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատժի անհատականացման կարևորությունն այն է, որ դա լուրջ երաշխիք է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրականացման համար: Վերոգրյալից հետևում է, որ մեղադրյալի կողմից արագացված վարույթ կիրառելուն համաձայնություն տալու և ներկայացված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու պարագայում առանց որևէ սահմանափակումների պատժաչափի նշանակման հարցում օրենսդիրը արտոնյալ պայմաններ է նախատեսել: Մասնավորապես՝ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
Դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի հոդվածների համապատասխան Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս հաշվի է առնում կատարված հանցագործության եղանակը, հանցագործության շարժառիթներն ու նպատակները, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության հանգամանքը:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես Իշխան Մաթևոսյանի պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք արձանագրում է, այն որ վերջինս ընդունել է իրեն առաջադրված մեղադրանքը և զղջացել է կատարածի համար:
Մեղքն ընդունելը որպես մեղմացնող հանգամանք դիտարկելիս Դատարանը հաշվի է առնում արագացված վարույթի կիրառմամբ պայմանավորված մեղադրյալի դիրքորոշումը, ինչպես նաև այդ կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մոտեցումն, ըստ որի՝ «(…) մեղքն ընդունելը կամ չընդունելն անձի սուբյեկտիվ իրավունքն է, որը նախատեսված և երաշխավորված է ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ և 22-րդ հոդվածներով։ Հետևաբար, մեղքը չընդունելը չի կարող պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվել և հակառակը` մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը ՀՀ քրեական օրենսգրքի շրջանակներում բարենպաստ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող հանգամանք է և կարող է կատարել պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի դեր։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը, որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը, զղջացել է դրա համար։ Մեղքն ընդունելու պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է (…) (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 01-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27 կետը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝
«1) հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը,
(...)
4. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով պատիժ նշանակելիս սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք»:
Անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասի բովանդակային վերլուծությանը, Դատարանն արձանագրում է, որ ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնը կիրառելու համար պահանջվում են մի շարք պայմաններ, մասնավորապես՝ դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում անձի կողմից ազատազրկման ձևով պատիժ կրելը և դատվածություն ունենալը: Այլ խոսքով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ռեցիդիվի կանոնի հիման վրա պատիժը կարող է նշանակվել այն դեպքում, երբ անձը կրում է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ և ունի դատվածություն կամ՝ եթե նախկինում է կրել ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ և ունի դատվածություն:
Դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ի տարբերություն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի, որում կիրառված է «պատիժ նշանակել» եզրույթը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասում կիրառված է «պատիժ կրել» եզրույթը: Հետևաբար, այն դեպքում, երբ անձի նկատմամբ նշանակվել է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ, սակայն նա փաստացի (իրական) չի կրել այն, ապա, նույնիսկ դատվածություն ունենալու պայմաններում, նրա նկատմամբ չի կարող կիրառվել ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնը:
Վերոգրյալի լույսի ներքո գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակված է եղել կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժ, սակայն պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետևանքով նա փաստացի չի կրել այն: Այլ խոսքով, Դատարանն արձանագրում է, որ առկա չեն ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պայմանը, մասնավորապես՝ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը փաստացի (ռեալ, իրական) կրելը:
Նման պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ սույն քրեական գործով նշանակվող պատիժը կարող է որոշվել՝ հաշվի չառնելով ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնները:
Ելնելով վերոնշյալից՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանը սույն հանցանքը կատարել է դատվածություն ունենալու պայմաններում՝ նա, գտնվելով Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով նշանակված փորձաշրջանի մեջ 2024 թվականի հուլիսի 28-ին կատարել է նշված հանցանքը, հետևաբար առկա է նրա քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հանգամանքը՝ հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը:
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. §(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…)¦ (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների, ինչպես նաև վերևում նշված փաստական հանգամանքների գնահատման արդյունքում Դատարանը հաշվի առնելով մեղադրյալի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, վերջինիս անձը բնութագրող, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված պատժի տեսակները, դրանց առավելագույն և նվազագույն սահմանների շրջանակը, իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, ինչպես նաև հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից և ելնելով քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունից, հանցագործության ծանրությունից, քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, գտնում է, որ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ պատիժ պետք է սահմանվի կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով, քանզի միայն դրանով է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ Դատարանի կողմից որոշած պատժաչափը համապատասխանում է ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ և 78-րդ հոդվածներով ամրագրված քրեական պատժի և պետական հարկադրանքի «Համաչափության» սկզբունքին:
Դատարանն, անդրադառնալով Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով նշանակված 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկումը պայմանականորեն կիրառված չլինելու և 1 (մեկ) տարի ժամկետով նշանակված փորձաշրջանի հարցերին՝ արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
12. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է նոր դիտավորյալ հանցանք, ապա նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշումը վերացվում է: Այդ դեպքում դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:
(…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը:
2. Դատավճիռների համակցությամբ վերջնական պատիժը, բացառությամբ ազատազրկման ձևով վերջնական պատժի, չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակների համար սահմանված առավելագույն չափը:
(…)»:
Վերոշարադրված իրավանորմերի լույսի ներքո՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կարգով՝ պետք է վերացնել Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով նշանակված՝ 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կարգով՝ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ սույն դատավճռով որպես պատիժ նշանակված 1 (մեկ) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկմանը պետք է մասնակի գումարել Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով որպես պատիժ նշանակված և չկրած՝ 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատիժը և Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։
Ինչ վերաբերվում է մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակված 2 (երկու) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկումը կրելու հարցին, Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
§1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(…)
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը
(…)»:
Մեջբերված քրեաիրավական նորմը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել հմ.ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում, որոնցով կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ մեղադրյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն Դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջներից է այն, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին:
Վերոգրյալի հիման վրա, ինչպես նաև հաշվի առնելով գործի հանգամանքներն ու առանձնահատկություններն, մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի անձը, նրան բնութագրող հանգամանքները, հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև գործով պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների առկայությունն, նաև իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, հաշվի առնելով գործով հաստատված փաստական հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ առկա են Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը, վերջինիս ուղղումը հնարավոր է առանց կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու, ուստի սույն գործով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ մեղադրյալ Ի.Մաթևոսյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը, որը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
Դատարանը նման եզրահանգման գալիս է հաշվի առնելով կատարված հանցանքի հանրային վտանգավորությունը, արձանագրելով, որ Ի.Մաթևոսյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված ոչ մեծ ծանրության հանցանք: Բացի այդ Դատարանը հաշվի է առնում Ի.Մաթևոսյանի երիտասարդ լինելը: Վերը նշվածը հաշվի առնելով Դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել նաև մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով և վերջինիս նկատմամբ 2 (երկու) տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելով:
Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ պետք է սահմանել պարտականություն, մասնավորապես՝ առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
Փորձաշրջանի սկիզբը պետք է հաշվել Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանին՝ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանումում հաշվառման վերցնելու պահից և փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը պետք է դրվի ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա։
Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ վերը մեջբերված պատճառաբանությունների բացի, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը պայմանավորված է նաև նրանով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 2-րդ մասը նույն հոդվածի 1-ին մասից անջատ նախատեսել է նաև հնարավորություն նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքեր, ի թիվս այլնի, նաև արագացված վարույթի շրջանակներում: Ընդ որում, Դատարանի գնահատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 2-րդ մասում ամրագրված առանձին դեպքերում նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հայեցակարգը պետք է գնահատվի այնպես, որ յուրաքանչյուր դեպքում արագացված կամ համաձայնեցված կամ համագործակցության վարույթի շրջանակներում Դատարանը ոչ թե պետք է հաստատի պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անհրաժեշտությունը, այլ պետք է փաստարկված հերքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի, այդ թվում՝ 2-րդ մասով նախատեսված դրույթների կիրառելիության անհնարինությունը, հակառակ դեպքում օրենսդիրը՝ դատավարական հատուկ կարգի կիրառման դեպքերի համար առանձին չէր սահմանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառելիության հնարավորությունը: Իսկ սույն դեպքում քրեական գործի նյութերում բացակայում են այնպիսի ծանրակշիռ փաստական տվյալներ, որոնց համակցված գնահատման արդյունքում կարելի է եզրահանգել, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը փաստացի չկրելու պայմաններում հնարավոր չի լինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրագործմանը:
Քննության առնելով որպես արտավարութային փաստաթուղթն ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված փաստաթղթերի տնօրինման հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո դրանք պետք է պահել գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
Քննության առնելով մեղադրյալի նկատմամբ նախնական դատալսման ընթացքում ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերացնել նաև Ի.Մաթևոսյանի կողմից ՀՀ պետական սահմանը հատելու ու անձնագրային գործարքներ կատարելու արգելքները:
Դատարանը գտնում է նաև, որ վարույթային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4–րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
Եզրափակիչ մաս.
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9-րդ, 347-350-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը հոդվածներով, Դատարանը.
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքում և պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կարգով՝ վերացնել Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով նշանակված՝ 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կարգով՝ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ սույն դատավճռով որպես պատիժ նշանակված 1 (մեկ) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկմանը մասնակի գումարել Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով որպես պատիժ նշանակված և չկրած՝ 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատիժը և Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակված 2 (երկու) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով, որի ընթացքում պարտականություն սահմանել՝ առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
Փորձաշրջանի սկիզբը հաշվել Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանին՝ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանումում հաշվառման վերցնելու պահից և փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա:
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված փաստաթղթերի պատճենները պահել գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց՝ Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքը և դրանով պայմանավորված սահմանափակումները, վերացնել:
Վարույթային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ժ.ՉԻՉՈՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
23 ապրիլի 2025 թվական ք.Երևան
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ
ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ժ.ՉԻՉՈՅԱՆ
ՆԻՍՏԻ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐ՝ Ա.ԱՍՏՎԱԾԱՏՐՅԱՆ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ՝ Ա.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ՝ Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ՝ Ի.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության հատուկ կարգի՝ արագացված վարույթի կիրառմամբ, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի՝ ծնված 16.09.2003թ. ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ մասնագիտական կրթությամբ, դատապարտված, չամուսնացած, բնակվող՝ Երևան քաղաքի Ավան Առինջ 2-րդ միկրոշրջանի 1/14-րդ շենքի 19-րդ հասցեի բնակարանում, որպես խափանման միջոց է ընտրված Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքը, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով.
I.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի օգոստոսի 13-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ՝ Հ.Ստեփանյանն արձանագրություն է կազմել թիվ 60-3020-24 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին:
2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ՝ Հ.Ստեփանյանը միջնորդություն է հարուցել թիվ 60-3020-24 քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ դատավարական հսկողություն իրականացնող դատախազին՝ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Վ.Մարգարյանը որոշում է կայացրել թիվ 60-3020-24 քրեական վարույթով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի վերաբերյալ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին, մեղադրանքի փաստական կողմի հետևյալ նկարագրությամբ․ «[ն]ա, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, ոչ սթափ վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց.
Այսպես՝
Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք 2024 թվականի հուլիսի 28-ին Երևան քաղաքի Բաբաջանյան փողոցում 0.344մգ/լ ալկոհոլի ազդեցության տակ վարել է «ՎԱԶ» մակնիշի 79 OK 779 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ Վալտեր Գևորգյանի կողմից կազմվել է թիվ 818 040 97 50արձանագրությունը:»
2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքը:
2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը:
2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Վ.Մարգարյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին:
2024 թվականի նոյեմբերի 20-ին քրեական գործը մուտք է եղել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել և 2024 թվականի նոյեմբերի 21-ին հանձնվել է դատավոր Ժ.Չիչոյանին:
2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին դատավոր Ժ․Չիչոյանը որոշում է կայացրել քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
2025 թվականի մարտի 25-ին որոշում է կայացվել Ի.Մաթևոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց՝ Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքը անփոփոխ թողնելու մասին:
2025 թվականի մարտի 25-ի դատական նիստի ժամանակ մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանը միջնորդություն է ներկայացրել արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ, ինչը Դատարանի կողմից բավարարվել է և նույն օրը որոշում է կայացվել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին:
II. Արագացված վարույթ.
Քրեական գործի նախնական դատալսումների փուլում մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ, հայտարարելով, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացվել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Հանրային մեղադրող Ա.Գրիգորյանն արագացված վարույթ կիրառելու դեմ չի առարկել:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով, որ մեղադրյալը համաձայն է մեղադրանքի հետ, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր և գիտակցում է իր միջնորդության բնույթը ու հետևանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին:
III. Արագացված վարույթով լրացուցիչ դատալսումներ.
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվեց ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի ձև 8 տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Իշխան Մաթևոսյանը Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 528-րդ հոդվածի 1-ին մասով (երկու դրվագով) և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 528-րդ հոդվածի 1-ին մասով (առաջին դրվագով) որպես պատիժ է նշանակվել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 528-րդ հոդվածի 1-ին մասով (երկրորդ դրվագով) որպես պատիժ է նշանակվել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածի 1-ին մասով որպես պատիժ է նշանակվել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կիրառմամբ՝ հանցագործությունների համակցությամբ, նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով՝ վերջնական պատիժ է սահմանվել կարճաժամկետ ազատազրկում 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ` կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել` սահմանելով փորձաշրջան 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
(դատական նիստի արձանագրություն)
IV.Դատարանի պատճառաբանությունը և եզրահանգումները.
Առաջադրված մեղադրանքի հետ մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանը համաձայն լինելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը արձանագրում է, որ ապացուցված է Իշխան Մաթևոսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, վերջինս կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքները, դրանք ճիշտ է որակված և համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ինչպես նաև ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքները կատարելու մեջ։
Մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար:
2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում այն դատվածությունը, որը՝
1) վերացվել է օրենքով սահմանված կարգով,
2) առաջացել է մինչև անձի 18 տարին լրանալը կատարված հանցագործության հետևանքով,
3) առաջացել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ նշանակելու հետևանքով»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
§1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
§1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե Դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:¦
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4.1-րդ մասի համաձայն՝
Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
§Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
(…)¦
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները:
Պատիժ նշանակելը քրեական գործով արդարադատության իրականացման վճռական պահն է, որը պետք է դառնա կատարված հանցանքի հասարակական վտանգավորության գնահատման լիարժեք չափանիշ, պատժի ենթարկվող անձին վերասոցիալականացնելու, ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ այլ անձանց կողմից հանցագործությունները կանխելու գործուն միջոց: Արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը պատժի տեսակը և չափը որոշելու բազմաթիվ դրույթների ու չափանիշների հետ մեկտեղ անխզելիորեն կապված է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները հետազոտելու և հաշվի առնելու հետ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածում թվարկված են յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները: Այդ հոդվածի 5-րդ կետի համաձայն՝ քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները հաստատվում են միայն ապացույցների հիման վրա: Ընդ որում, անձի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների գնահատումը յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս հնարավորություն է տալիս դատարանին պատկերացում կազմել հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, բնույթի, ինչպես նաև հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատժի անհատականացման կարևորությունն այն է, որ դա լուրջ երաշխիք է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրականացման համար: Վերոգրյալից հետևում է, որ մեղադրյալի կողմից արագացված վարույթ կիրառելուն համաձայնություն տալու և ներկայացված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու պարագայում առանց որևէ սահմանափակումների պատժաչափի նշանակման հարցում օրենսդիրը արտոնյալ պայմաններ է նախատեսել: Մասնավորապես՝ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
Դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի հոդվածների համապատասխան Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս հաշվի է առնում կատարված հանցագործության եղանակը, հանցագործության շարժառիթներն ու նպատակները, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության հանգամանքը:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես Իշխան Մաթևոսյանի պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք արձանագրում է, այն որ վերջինս ընդունել է իրեն առաջադրված մեղադրանքը և զղջացել է կատարածի համար:
Մեղքն ընդունելը որպես մեղմացնող հանգամանք դիտարկելիս Դատարանը հաշվի է առնում արագացված վարույթի կիրառմամբ պայմանավորված մեղադրյալի դիրքորոշումը, ինչպես նաև այդ կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մոտեցումն, ըստ որի՝ «(…) մեղքն ընդունելը կամ չընդունելն անձի սուբյեկտիվ իրավունքն է, որը նախատեսված և երաշխավորված է ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ և 22-րդ հոդվածներով։ Հետևաբար, մեղքը չընդունելը չի կարող պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվել և հակառակը` մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը ՀՀ քրեական օրենսգրքի շրջանակներում բարենպաստ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող հանգամանք է և կարող է կատարել պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի դեր։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը, որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը, զղջացել է դրա համար։ Մեղքն ընդունելու պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է (…) (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 01-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27 կետը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝
«1) հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը,
(...)
4. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով պատիժ նշանակելիս սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք»:
Անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասի բովանդակային վերլուծությանը, Դատարանն արձանագրում է, որ ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնը կիրառելու համար պահանջվում են մի շարք պայմաններ, մասնավորապես՝ դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում անձի կողմից ազատազրկման ձևով պատիժ կրելը և դատվածություն ունենալը: Այլ խոսքով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ռեցիդիվի կանոնի հիման վրա պատիժը կարող է նշանակվել այն դեպքում, երբ անձը կրում է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ և ունի դատվածություն կամ՝ եթե նախկինում է կրել ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ և ունի դատվածություն:
Դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ի տարբերություն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի, որում կիրառված է «պատիժ նշանակել» եզրույթը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասում կիրառված է «պատիժ կրել» եզրույթը: Հետևաբար, այն դեպքում, երբ անձի նկատմամբ նշանակվել է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ, սակայն նա փաստացի (իրական) չի կրել այն, ապա, նույնիսկ դատվածություն ունենալու պայմաններում, նրա նկատմամբ չի կարող կիրառվել ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնը:
Վերոգրյալի լույսի ներքո գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակված է եղել կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժ, սակայն պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետևանքով նա փաստացի չի կրել այն: Այլ խոսքով, Դատարանն արձանագրում է, որ առկա չեն ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պայմանը, մասնավորապես՝ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը փաստացի (ռեալ, իրական) կրելը:
Նման պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ սույն քրեական գործով նշանակվող պատիժը կարող է որոշվել՝ հաշվի չառնելով ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնները:
Ելնելով վերոնշյալից՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանը սույն հանցանքը կատարել է դատվածություն ունենալու պայմաններում՝ նա, գտնվելով Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով նշանակված փորձաշրջանի մեջ 2024 թվականի հուլիսի 28-ին կատարել է նշված հանցանքը, հետևաբար առկա է նրա քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հանգամանքը՝ հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը:
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. §(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…)¦ (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների, ինչպես նաև վերևում նշված փաստական հանգամանքների գնահատման արդյունքում Դատարանը հաշվի առնելով մեղադրյալի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, վերջինիս անձը բնութագրող, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված պատժի տեսակները, դրանց առավելագույն և նվազագույն սահմանների շրջանակը, իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, ինչպես նաև հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից և ելնելով քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունից, հանցագործության ծանրությունից, քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, գտնում է, որ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ պատիժ պետք է սահմանվի կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով, քանզի միայն դրանով է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ Դատարանի կողմից որոշած պատժաչափը համապատասխանում է ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ և 78-րդ հոդվածներով ամրագրված քրեական պատժի և պետական հարկադրանքի «Համաչափության» սկզբունքին:
Դատարանն, անդրադառնալով Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով նշանակված 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկումը պայմանականորեն կիրառված չլինելու և 1 (մեկ) տարի ժամկետով նշանակված փորձաշրջանի հարցերին՝ արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
12. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է նոր դիտավորյալ հանցանք, ապա նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշումը վերացվում է: Այդ դեպքում դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:
(…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը:
2. Դատավճիռների համակցությամբ վերջնական պատիժը, բացառությամբ ազատազրկման ձևով վերջնական պատժի, չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակների համար սահմանված առավելագույն չափը:
(…)»:
Վերոշարադրված իրավանորմերի լույսի ներքո՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կարգով՝ պետք է վերացնել Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով նշանակված՝ 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կարգով՝ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ սույն դատավճռով որպես պատիժ նշանակված 1 (մեկ) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկմանը պետք է մասնակի գումարել Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով որպես պատիժ նշանակված և չկրած՝ 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատիժը և Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։
Ինչ վերաբերվում է մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակված 2 (երկու) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկումը կրելու հարցին, Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
§1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(…)
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը
(…)»:
Մեջբերված քրեաիրավական նորմը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել հմ.ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում, որոնցով կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ մեղադրյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն Դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջներից է այն, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին:
Վերոգրյալի հիման վրա, ինչպես նաև հաշվի առնելով գործի հանգամանքներն ու առանձնահատկություններն, մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի անձը, նրան բնութագրող հանգամանքները, հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև գործով պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների առկայությունն, նաև իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, հաշվի առնելով գործով հաստատված փաստական հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ առկա են Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը, վերջինիս ուղղումը հնարավոր է առանց կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու, ուստի սույն գործով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ մեղադրյալ Ի.Մաթևոսյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը, որը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
Դատարանը նման եզրահանգման գալիս է հաշվի առնելով կատարված հանցանքի հանրային վտանգավորությունը, արձանագրելով, որ Ի.Մաթևոսյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված ոչ մեծ ծանրության հանցանք: Բացի այդ Դատարանը հաշվի է առնում Ի.Մաթևոսյանի երիտասարդ լինելը: Վերը նշվածը հաշվի առնելով Դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել նաև մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով և վերջինիս նկատմամբ 2 (երկու) տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելով:
Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ պետք է սահմանել պարտականություն, մասնավորապես՝ առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
Փորձաշրջանի սկիզբը պետք է հաշվել Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանին՝ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանումում հաշվառման վերցնելու պահից և փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը պետք է դրվի ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա։
Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ վերը մեջբերված պատճառաբանությունների բացի, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը պայմանավորված է նաև նրանով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 2-րդ մասը նույն հոդվածի 1-ին մասից անջատ նախատեսել է նաև հնարավորություն նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքեր, ի թիվս այլնի, նաև արագացված վարույթի շրջանակներում: Ընդ որում, Դատարանի գնահատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 2-րդ մասում ամրագրված առանձին դեպքերում նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հայեցակարգը պետք է գնահատվի այնպես, որ յուրաքանչյուր դեպքում արագացված կամ համաձայնեցված կամ համագործակցության վարույթի շրջանակներում Դատարանը ոչ թե պետք է հաստատի պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անհրաժեշտությունը, այլ պետք է փաստարկված հերքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի, այդ թվում՝ 2-րդ մասով նախատեսված դրույթների կիրառելիության անհնարինությունը, հակառակ դեպքում օրենսդիրը՝ դատավարական հատուկ կարգի կիրառման դեպքերի համար առանձին չէր սահմանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառելիության հնարավորությունը: Իսկ սույն դեպքում քրեական գործի նյութերում բացակայում են այնպիսի ծանրակշիռ փաստական տվյալներ, որոնց համակցված գնահատման արդյունքում կարելի է եզրահանգել, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը փաստացի չկրելու պայմաններում հնարավոր չի լինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրագործմանը:
Քննության առնելով որպես արտավարութային փաստաթուղթն ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված փաստաթղթերի տնօրինման հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո դրանք պետք է պահել գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
Քննության առնելով մեղադրյալի նկատմամբ նախնական դատալսման ընթացքում ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերացնել նաև Ի.Մաթևոսյանի կողմից ՀՀ պետական սահմանը հատելու ու անձնագրային գործարքներ կատարելու արգելքները:
Դատարանը գտնում է նաև, որ վարույթային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4–րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
Եզրափակիչ մաս.
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9-րդ, 347-350-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը հոդվածներով, Դատարանը.
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքում և պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կարգով՝ վերացնել Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով նշանակված՝ 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կարգով՝ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ սույն դատավճռով որպես պատիժ նշանակված 1 (մեկ) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկմանը մասնակի գումարել Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով որպես պատիժ նշանակված և չկրած՝ 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատիժը և Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակված 2 (երկու) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով, որի ընթացքում պարտականություն սահմանել՝ առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
Փորձաշրջանի սկիզբը հաշվել Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանին՝ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանումում հաշվառման վերցնելու պահից և փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա:
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված փաստաթղթերի պատճենները պահել գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց՝ Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքը և դրանով պայմանավորված սահմանափակումները, վերացնել:
Վարույթային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ժ.ՉԻՉՈՅԱՆ
ԵԴ1/3429/01/24
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի
ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան
Նախագահող դատավոր՝ Ժ.Չիչոյան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)` հետևյալ կազմով,
նախագահությամբ դատավոր` Ա.Ղուկասյանի
դատավորներ՝ Ա.Բեկթաշյանի
Մ.Հարությունյանի
քարտուղարությամբ՝ Ա.Կարապետյանի
մասնակցությամբ`
պաշտպան՝ Ս.Յուզբաշյանի
մեղադրյալ՝ Ի.Մաթևոսյանի
2025 թվականի հուլիսի 24-ին ք. Երևանում
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի ապրիլի 23-ի դատավճռի դեմ մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանի պաշտպան Սեդա Յուզբաշյանի վերաքննիչ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական ընթացքը.
2024 թվականի օգոստոսի 13-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-3020-24 քրեական վարույթը:
2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում և նրան մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան:
Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի ապրիլի 23-ին վճռել է․
«Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքում և պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կարգով՝ վերացնել Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով նշանակված՝ 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կարգով՝ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ սույն դատավճռով որպես պատիժ նշանակված 1 (մեկ) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկմանը մասնակի գումարել Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով որպես պատիժ նշանակված և չկրած՝ 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատիժը և Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակված 2 (երկու) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով, որի ընթացքում պարտականություն սահմանել՝ առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
(...)»։
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանի պաշտպան Սեդա Յուզբաշյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր):
2025 թվականի հունիսի 13-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատաքննության:
2․ Վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Իշխան Մաթևոսյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն բանի համար, որ «[Ն]ա, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, ոչ սթափ վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց.
Այսպես՝
Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք 2024 թվականի հուլիսի 28-ին Երևան քաղաքի Բաբաջանյան փողոցում 0.344մգ/լ ալկոհոլի ազդեցության տակ վարել է «ՎԱԶ» մակնիշի 79 OK 779 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ Վալտեր Գևորգյանի կողմից կազմվել է թիվ 818 040 97 50արձանագրությունը:»։
Առաջին ատյանի դատարանը արձանագրել է հետևյալը․
«Քրեական գործի նախնական դատալսումների փուլում մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ, հայտարարելով, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացվել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Հանրային մեղադրող Ա.Գրիգորյանն արագացված վարույթ կիրառելու դեմ չի առարկել:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով, որ մեղադրյալը համաձայն է մեղադրանքի հետ, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր և գիտակցում է իր միջնորդության բնույթը ու հետևանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին:
(…)
Առաջադրված մեղադրանքի հետ մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանը համաձայն լինելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը արձանագրում է, որ ապացուցված է Իշխան Մաթևոսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, վերջինս կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքները, դրանք ճիշտ է որակված և համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ինչպես նաև ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքները կատարելու մեջ։
Մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
(…)
Դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի հոդվածների համապատասխան Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս հաշվի է առնում կատարված հանցագործության եղանակը, հանցագործության շարժառիթներն ու նպատակները, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության հանգամանքը:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես Իշխան Մաթևոսյանի պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք արձանագրում է, այն որ վերջինս ընդունել է իրեն առաջադրված մեղադրանքը և զղջացել է կատարածի համար:
(…)
Վերոգրյալի լույսի ներքո գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակված է եղել կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժ, սակայն պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետևանքով նա փաստացի չի կրել այն: Այլ խոսքով, Դատարանն արձանագրում է, որ առկա չեն ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պայմանը, մասնավորապես՝ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը փաստացի (ռեալ, իրական) կրելը:
Նման պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ սույն քրեական գործով նշանակվող պատիժը կարող է որոշվել՝ հաշվի չառնելով ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնները:
Ելնելով վերոնշյալից՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանը սույն հանցանքը կատարել է դատվածություն ունենալու պայմաններում՝ նա, գտնվելով Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով նշանակված փորձաշրջանի մեջ 2024 թվականի հուլիսի 28-ին կատարել է նշված հանցանքը, հետևաբար առկա է նրա քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հանգամանքը՝ հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը:
(…)
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների, ինչպես նաև վերևում նշված փաստական հանգամանքների գնահատման արդյունքում Դատարանը հաշվի առնելով մեղադրյալի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, վերջինիս անձը բնութագրող, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված պատժի տեսակները, դրանց առավելագույն և նվազագույն սահմանների շրջանակը, իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, ինչպես նաև հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից և ելնելով քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունից, հանցագործության ծանրությունից, քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, գտնում է, որ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ պատիժ պետք է սահմանվի կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով, քանզի միայն դրանով է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ Դատարանի կողմից որոշած պատժաչափը համապատասխանում է ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ և 78-րդ հոդվածներով ամրագրված քրեական պատժի և պետական հարկադրանքի «Համաչափության» սկզբունքին:
Դատարանն, անդրադառնալով Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով նշանակված 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկումը պայմանականորեն կիրառված չլինելու և 1 (մեկ) տարի ժամկետով նշանակված փորձաշրջանի հարցերին՝ արձանագրում է հետևյալը.
(…)
Վերոշարադրված իրավանորմերի լույսի ներքո՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կարգով՝ պետք է վերացնել Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով նշանակված՝ 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կարգով՝ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ սույն դատավճռով որպես պատիժ նշանակված 1 (մեկ) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկմանը պետք է մասնակի գումարել Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով որպես պատիժ նշանակված և չկրած՝ 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատիժը և Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։
Ինչ վերաբերվում է մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակված 2 (երկու) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկումը կրելու հարցին, Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
(…)
Վերոգրյալի հիման վրա, ինչպես նաև հաշվի առնելով գործի հանգամանքներն ու առանձնահատկություններն, մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի անձը, նրան բնութագրող հանգամանքները, հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև գործով պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների առկայությունն, նաև իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, հաշվի առնելով գործով հաստատված փաստական հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ առկա են Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը, վերջինիս ուղղումը հնարավոր է առանց կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու, ուստի սույն գործով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ մեղադրյալ Ի.Մաթևոսյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը, որը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
Դատարանը նման եզրահանգման գալիս է հաշվի առնելով կատարված հանցանքի հանրային վտանգավորությունը, արձանագրելով, որ Ի.Մաթևոսյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված ոչ մեծ ծանրության հանցանք: Բացի այդ Դատարանը հաշվի է առնում Ի.Մաթևոսյանի երիտասարդ լինելը: Վերը նշվածը հաշվի առնելով Դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել նաև մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով և վերջինիս նկատմամբ 2 (երկու) տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելով:
Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ պետք է սահմանել պարտականություն, մասնավորապես՝ առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
Փորձաշրջանի սկիզբը պետք է հաշվել Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանին՝ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանումում հաշվառման վերցնելու պահից և փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը պետք է դրվի ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա։
Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ վերը մեջբերված պատճառաբանությունների բացի, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը պայմանավորված է նաև նրանով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 2-րդ մասը նույն հոդվածի 1-ին մասից անջատ նախատեսել է նաև հնարավորություն նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքեր, ի թիվս այլնի, նաև արագացված վարույթի շրջանակներում: Ընդ որում, Դատարանի գնահատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 2-րդ մասում ամրագրված առանձին դեպքերում նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հայեցակարգը պետք է գնահատվի այնպես, որ յուրաքանչյուր դեպքում արագացված կամ համաձայնեցված կամ համագործակցության վարույթի շրջանակներում Դատարանը ոչ թե պետք է հաստատի պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անհրաժեշտությունը, այլ պետք է փաստարկված հերքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի, այդ թվում՝ 2-րդ մասով նախատեսված դրույթների կիրառելիության անհնարինությունը, հակառակ դեպքում օրենսդիրը՝ դատավարական հատուկ կարգի կիրառման դեպքերի համար առանձին չէր սահմանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառելիության հնարավորությունը: Իսկ սույն դեպքում քրեական գործի նյութերում բացակայում են այնպիսի ծանրակշիռ փաստական տվյալներ, որոնց համակցված գնահատման արդյունքում կարելի է եզրահանգել, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը փաստացի չկրելու պայմաններում հնարավոր չի լինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրագործմանը:
(…)»։
3․ Վերաքննիչ բողոքի հիմքը, այն հաստատող փաստերը, պահանջը, ինչպես նաև դրանք հիմնավորող փաստարկները.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում.
Բողոքաբերը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում նշել է․ «Գտնում եմ, որ դատավճիռը պատժի մասով ենթակա է փոփոխման հետևյալ պատճառաբանությամբ․
(…)
Դատարանը հաշվի առնելով մեղադրյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, իրավացիորեն գտել է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է պայմանակորեն չկիրառել։
Թեև մեղադրյալն իրեն մեղսագրվող արարքը կատարել է ՀՀ Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով նշանակված պատժի կրման ընթացքում, որը պայմանակորեն չէր կիրառվել, սակայն սույն դատավճիռը կայացնելու պահին վերջինիս նկատմամբ նշանակված փորձաշրջանն եղել էր ավարտված /հիմք ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կողմից տրված վերահսկողության ավարտի վերաբերյալ տեղեկանքը, ըստ որի՝ մեղադրյալի նկատմամբ վերահսկողությունն ավարտվել է 25․03․2025թ․/։
Ստացվում է, որ քննարկվող պարագայում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածը ենթակա չէր կիրառման։
Հաշվի առնելով վերը նշվածը, գտնում եմ, որ մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի պատիժ առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կիրառման։
Վերոգրյալի հիման վրա, պատժի տեսակը և չափն ընտրելիս ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնելով մեղադրյալի կատարած հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դա կատարելու հանգամանքները, մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալների /բնութագրվում է դրական, հիմք՝ ՀՊՏՀ ֆինանսատնտեսագիտական քոլեջի տնօրենի և վարպետի կողմից տրված բնութագիրը/, և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտնում եմ, որ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ պետք է նշանակել պատիժ՝ հանրային աշխատանքներ՝ ութսուն ժամ տևողությամբ։ Նշված պատժատեսակի ընտրությունը կապված է այն հանգամանքի հետ, որ մեղադրյալը չի աշխատում, /հայրը՝ Էդգար Մաթևոսյանը հանդիսանում է 2-րդ խմբի հաշմանդամ, հիմք՝ ՀՀ ՊՆ կողմից տրված տեղեկանքը/, բացի այդ՝ Դատարանում լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում պատժի վերաբերյալ դիրքորոշում հայտնելիս նշել է, որ ցանկանում է, որպեսզի Դատարանն իր նկատմամբ որպես պատիժ նշանակի հանրային աշխատանքները։
Պաշտպանության կողմը գտնում է, որ նշված պատժատեսակը բավարար կլինի պատժի նպատակների իրագործման համար։
(…)»։
Արդյունքում՝ Բողոքաբերը խնդրել է պատժի մասով բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի ԵԴ1/3429/01/24 քրեական գործով 23.04.2025թ․ դատավճիռը՝ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքները՝ ութսուն ժամ տևողությամբ կամ թիվ ԵԴ1/3429/01/24 քրեական գործն ուղարկել ստորադաս դատարան՝ նոր քննության։
4․ Վերաքննիչ դատարանում կողմերի ներկայացրած բացատրությունները.
Պաշտպան Ս.Յուզբաշյանը, ներկայացնելով վերաքննիչ բողոքի վերաբերյալ իր բացատրությունները, պնդեց վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել։
Մեղադրյալ Ի.Մաթևոսյանը միացավ իր պաշտպանի դիրքորոշմանը։
5․ Վերաքննիչ դատարանի հիմնավորումներն ու եզրահանգումը․
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է:
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ»:
Վերաքննիչ դատարանն ավելորդ չի համարում նաև ընդգծել ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ պատժի նշանակման սկզբունքների վերաբերյալ, որոնք թեև կայացվել են 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի իրավանորմերի կիրառման և մեկնաբանման արդյունքում, սակայն, ըստ էության, պատժի նշանակման սկզբունքների վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումները շարունակում են վերաբերելի մասով (mutatis mutandis) կիրառելի լինել նաև գործող քրեաիրավական կարգավորումների նկատմամբ։
Այսպես, Վճռաբեկ դատարանն անդրադառնալով պատժի նշանակման սկզբունքներին իր մի շարք գործերով կայացված որոշումներում ձևավորել է կայուն նախադեպային իրավունք, որի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի , հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից :
Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ հանցանքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը ճիշտ գնահատելու և հանցավորի նկատմամբ համաչափ պատիժ նշանակելու համար անհրաժեշտ է, ի թիվս այլնի, հատուկ ուշադրություն դարձնել հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակին, հանցագործության իրադրությանը, պատճառված վնասի բնույթին, արարքի նկատմամբ անձի հոգեբանական վերաբերմունքին, հանցագործության նպատակին և շարժառիթին :
Վերը նշված իրավական կարգավորումների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորած իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հիմնավորումներին` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ի․Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի տեսակը որոշելիս Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, համակողմանի գնահատման է ենթարկել մեղադրյալի կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման շարժառիթը, նպատակը, հանգամանքները, եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, դրա բնույթն ու կարևորությանը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, դրան ուղեկցող հանգամանքները, կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը, ինչպես նաև, հաշվի է առել մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, վերջինիս վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի վրա նշանակվող պատժի ազդեցությունը, որի արդյունքում՝ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ նշանակել է համաչափ պատիժ, որը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից: Նշանակված պատիժը համապատասխանում է մեղադրյալի կատարած հանցագործության ծանրությանը և նրա անձին, որի միջոցով է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությանը։
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ Բողոքաբերի փաստարկները բավարար չեն հիմնավոր գնահատելու՝ մեղադրյալի նկատմամբ ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատժի նշանակումը և փաստելու, որ սույն դեպքում նշանակված պատժատեսակը՝ կարճաժամկետ ազատազրկումը, չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ յուրաքանչյուր դեպքում հանցանք կատարած անձին պատժի ենթարկելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, հաշվի առնելով դա կատարելու հանգամանքներն ու հանցավորի անձնավորությանը:
Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Իշխան Մաթևոսյանին մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ նա չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք 2024 թվականի հուլիսի 28-ին Երևան քաղաքի Բաբաջանյան փողոցում 0.344մգ/լ ալկոհոլի ազդեցության տակ վարել է «ՎԱԶ» մակնիշի 79 OK 779 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ Վալտեր Գևորգյանի կողմից կազմվել է թիվ 818 040 97 50 արձանագրությունը:
Նշված արարքը կատարելու համար մեղադրյալի նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանը պատիժ է նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով, որին մասնակի գումարել է 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով որպես պատիժ նշանակված և չկրած՝ 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատիժը և վերջնական պատիժ է նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։
Առաջին ատյանի դատարանն Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամաբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առել․
- որպես անձը բնութագրող հանգամանք՝ այն, որ նա երիտասարդ է,
- որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք՝ այն, որ վերջինս ընդունել է իրեն առաջադրված մեղադրանքը և զղջացել է կատարածի համար,
- որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք՝ այն, որ վերջինս ունի դատվածություն։
Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ հաշվի առնելով սույն գործի հանգամանքներն ու առանձնահատկությունները, մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանի անձը, նրան բնութագրող հանգամանքները, հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, վերջինիս պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը, ինչպես նաև, տվյալ դեպքում, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի 1-ին մասի իմաստով պատժի տեսակի հարցն այլ կերպ լուծելու իրավաչափ հիմքերի բացակայությունը։ Ավելին, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վերաքննիչ բողոքում այդ մասով բավարար հիմք և փաստարկ չի ներկայացվել, ուստի, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժի տեսակի վերաբերյալ հետևությունն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից օրինական է, հիմնավորված և պատճառաբանված։
Միևնույն ժամանակ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ սույն գործով արարքի կատարման պահին՝ 2024 թվականի հուլիսի 28-ին Իշխան Մաթևոսյանը գտնվել է Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով նշանակված փորձաշրջանի մեջ, ուստի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասի համաձայն վերջինիս նկատմամբ նշանակված փորձաշրջանը պետք է վերացվեր և պատիժ նշանակվեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով։ Սակայն այս մասով բողոքի բացակայության պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը, դուրս չգալով քննարկվող բողոքի հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններից, չի անդրադառնում Առաջին ատյանի դատական ակտի վերոգրյալ հարցի շուրջ իրականացրած իրավական վերլուծություններին։
Ամփոփելով վերոգրյալը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից բավարար չափով հիմնավորված է, հետևաբար՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել դատական սխալ, որը կարող էր ազդել վարույթի ելքի վրա: Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան, ուստի, այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-371-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանի պաշտպան Սեդա Յուզբաշյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 23-ի դատավճիռը թողնել անփոփոխ։
Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ԱԴՐԻՆԵ ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐ` ԱՐՄԵՆ ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
ՄՆԱՑԱԿԱՆ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի
ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան
Նախագահող դատավոր՝ Ժ.Չիչոյան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)` հետևյալ կազմով,
նախագահությամբ դատավոր` Ա.Ղուկասյանի
դատավորներ՝ Ա.Բեկթաշյանի
Մ.Հարությունյանի
քարտուղարությամբ՝ Ա.Կարապետյանի
մասնակցությամբ`
պաշտպան՝ Ս.Յուզբաշյանի
մեղադրյալ՝ Ի.Մաթևոսյանի
2025 թվականի հուլիսի 24-ին ք. Երևանում
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի ապրիլի 23-ի դատավճռի դեմ մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանի պաշտպան Սեդա Յուզբաշյանի վերաքննիչ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական ընթացքը.
2024 թվականի օգոստոսի 13-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-3020-24 քրեական վարույթը:
2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում և նրան մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան:
Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի ապրիլի 23-ին վճռել է․
«Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքում և պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կարգով՝ վերացնել Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով նշանակված՝ 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կարգով՝ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ սույն դատավճռով որպես պատիժ նշանակված 1 (մեկ) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկմանը մասնակի գումարել Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով որպես պատիժ նշանակված և չկրած՝ 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատիժը և Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակված 2 (երկու) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով, որի ընթացքում պարտականություն սահմանել՝ առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
(...)»։
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանի պաշտպան Սեդա Յուզբաշյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր):
2025 թվականի հունիսի 13-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատաքննության:
2․ Վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Իշխան Մաթևոսյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն բանի համար, որ «[Ն]ա, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, ոչ սթափ վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց.
Այսպես՝
Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք 2024 թվականի հուլիսի 28-ին Երևան քաղաքի Բաբաջանյան փողոցում 0.344մգ/լ ալկոհոլի ազդեցության տակ վարել է «ՎԱԶ» մակնիշի 79 OK 779 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ Վալտեր Գևորգյանի կողմից կազմվել է թիվ 818 040 97 50արձանագրությունը:»։
Առաջին ատյանի դատարանը արձանագրել է հետևյալը․
«Քրեական գործի նախնական դատալսումների փուլում մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ, հայտարարելով, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացվել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Հանրային մեղադրող Ա.Գրիգորյանն արագացված վարույթ կիրառելու դեմ չի առարկել:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով, որ մեղադրյալը համաձայն է մեղադրանքի հետ, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր և գիտակցում է իր միջնորդության բնույթը ու հետևանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին:
(…)
Առաջադրված մեղադրանքի հետ մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանը համաձայն լինելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը արձանագրում է, որ ապացուցված է Իշխան Մաթևոսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, վերջինս կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքները, դրանք ճիշտ է որակված և համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ինչպես նաև ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքները կատարելու մեջ։
Մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
(…)
Դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի հոդվածների համապատասխան Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս հաշվի է առնում կատարված հանցագործության եղանակը, հանցագործության շարժառիթներն ու նպատակները, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության հանգամանքը:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես Իշխան Մաթևոսյանի պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք արձանագրում է, այն որ վերջինս ընդունել է իրեն առաջադրված մեղադրանքը և զղջացել է կատարածի համար:
(…)
Վերոգրյալի լույսի ներքո գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակված է եղել կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժ, սակայն պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետևանքով նա փաստացի չի կրել այն: Այլ խոսքով, Դատարանն արձանագրում է, որ առկա չեն ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պայմանը, մասնավորապես՝ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը փաստացի (ռեալ, իրական) կրելը:
Նման պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ սույն քրեական գործով նշանակվող պատիժը կարող է որոշվել՝ հաշվի չառնելով ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնները:
Ելնելով վերոնշյալից՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանը սույն հանցանքը կատարել է դատվածություն ունենալու պայմաններում՝ նա, գտնվելով Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով նշանակված փորձաշրջանի մեջ 2024 թվականի հուլիսի 28-ին կատարել է նշված հանցանքը, հետևաբար առկա է նրա քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հանգամանքը՝ հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը:
(…)
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների, ինչպես նաև վերևում նշված փաստական հանգամանքների գնահատման արդյունքում Դատարանը հաշվի առնելով մեղադրյալի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, վերջինիս անձը բնութագրող, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված պատժի տեսակները, դրանց առավելագույն և նվազագույն սահմանների շրջանակը, իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, ինչպես նաև հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից և ելնելով քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունից, հանցագործության ծանրությունից, քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, գտնում է, որ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ պատիժ պետք է սահմանվի կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով, քանզի միայն դրանով է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ Դատարանի կողմից որոշած պատժաչափը համապատասխանում է ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ և 78-րդ հոդվածներով ամրագրված քրեական պատժի և պետական հարկադրանքի «Համաչափության» սկզբունքին:
Դատարանն, անդրադառնալով Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով նշանակված 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկումը պայմանականորեն կիրառված չլինելու և 1 (մեկ) տարի ժամկետով նշանակված փորձաշրջանի հարցերին՝ արձանագրում է հետևյալը.
(…)
Վերոշարադրված իրավանորմերի լույսի ներքո՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կարգով՝ պետք է վերացնել Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով նշանակված՝ 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կարգով՝ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ սույն դատավճռով որպես պատիժ նշանակված 1 (մեկ) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկմանը պետք է մասնակի գումարել Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով որպես պատիժ նշանակված և չկրած՝ 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատիժը և Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։
Ինչ վերաբերվում է մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակված 2 (երկու) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկումը կրելու հարցին, Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
(…)
Վերոգրյալի հիման վրա, ինչպես նաև հաշվի առնելով գործի հանգամանքներն ու առանձնահատկություններն, մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի անձը, նրան բնութագրող հանգամանքները, հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև գործով պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների առկայությունն, նաև իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, հաշվի առնելով գործով հաստատված փաստական հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ առկա են Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը, վերջինիս ուղղումը հնարավոր է առանց կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու, ուստի սույն գործով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ մեղադրյալ Ի.Մաթևոսյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը, որը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
Դատարանը նման եզրահանգման գալիս է հաշվի առնելով կատարված հանցանքի հանրային վտանգավորությունը, արձանագրելով, որ Ի.Մաթևոսյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված ոչ մեծ ծանրության հանցանք: Բացի այդ Դատարանը հաշվի է առնում Ի.Մաթևոսյանի երիտասարդ լինելը: Վերը նշվածը հաշվի առնելով Դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել նաև մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով և վերջինիս նկատմամբ 2 (երկու) տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելով:
Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ պետք է սահմանել պարտականություն, մասնավորապես՝ առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
Փորձաշրջանի սկիզբը պետք է հաշվել Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանին՝ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանումում հաշվառման վերցնելու պահից և փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը պետք է դրվի ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա։
Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ վերը մեջբերված պատճառաբանությունների բացի, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը պայմանավորված է նաև նրանով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 2-րդ մասը նույն հոդվածի 1-ին մասից անջատ նախատեսել է նաև հնարավորություն նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքեր, ի թիվս այլնի, նաև արագացված վարույթի շրջանակներում: Ընդ որում, Դատարանի գնահատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 2-րդ մասում ամրագրված առանձին դեպքերում նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հայեցակարգը պետք է գնահատվի այնպես, որ յուրաքանչյուր դեպքում արագացված կամ համաձայնեցված կամ համագործակցության վարույթի շրջանակներում Դատարանը ոչ թե պետք է հաստատի պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անհրաժեշտությունը, այլ պետք է փաստարկված հերքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի, այդ թվում՝ 2-րդ մասով նախատեսված դրույթների կիրառելիության անհնարինությունը, հակառակ դեպքում օրենսդիրը՝ դատավարական հատուկ կարգի կիրառման դեպքերի համար առանձին չէր սահմանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառելիության հնարավորությունը: Իսկ սույն դեպքում քրեական գործի նյութերում բացակայում են այնպիսի ծանրակշիռ փաստական տվյալներ, որոնց համակցված գնահատման արդյունքում կարելի է եզրահանգել, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը փաստացի չկրելու պայմաններում հնարավոր չի լինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրագործմանը:
(…)»։
3․ Վերաքննիչ բողոքի հիմքը, այն հաստատող փաստերը, պահանջը, ինչպես նաև դրանք հիմնավորող փաստարկները.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում.
Բողոքաբերը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում նշել է․ «Գտնում եմ, որ դատավճիռը պատժի մասով ենթակա է փոփոխման հետևյալ պատճառաբանությամբ․
(…)
Դատարանը հաշվի առնելով մեղադրյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, իրավացիորեն գտել է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է պայմանակորեն չկիրառել։
Թեև մեղադրյալն իրեն մեղսագրվող արարքը կատարել է ՀՀ Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով նշանակված պատժի կրման ընթացքում, որը պայմանակորեն չէր կիրառվել, սակայն սույն դատավճիռը կայացնելու պահին վերջինիս նկատմամբ նշանակված փորձաշրջանն եղել էր ավարտված /հիմք ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կողմից տրված վերահսկողության ավարտի վերաբերյալ տեղեկանքը, ըստ որի՝ մեղադրյալի նկատմամբ վերահսկողությունն ավարտվել է 25․03․2025թ․/։
Ստացվում է, որ քննարկվող պարագայում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածը ենթակա չէր կիրառման։
Հաշվի առնելով վերը նշվածը, գտնում եմ, որ մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի պատիժ առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կիրառման։
Վերոգրյալի հիման վրա, պատժի տեսակը և չափն ընտրելիս ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնելով մեղադրյալի կատարած հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դա կատարելու հանգամանքները, մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալների /բնութագրվում է դրական, հիմք՝ ՀՊՏՀ ֆինանսատնտեսագիտական քոլեջի տնօրենի և վարպետի կողմից տրված բնութագիրը/, և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտնում եմ, որ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ պետք է նշանակել պատիժ՝ հանրային աշխատանքներ՝ ութսուն ժամ տևողությամբ։ Նշված պատժատեսակի ընտրությունը կապված է այն հանգամանքի հետ, որ մեղադրյալը չի աշխատում, /հայրը՝ Էդգար Մաթևոսյանը հանդիսանում է 2-րդ խմբի հաշմանդամ, հիմք՝ ՀՀ ՊՆ կողմից տրված տեղեկանքը/, բացի այդ՝ Դատարանում լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում պատժի վերաբերյալ դիրքորոշում հայտնելիս նշել է, որ ցանկանում է, որպեսզի Դատարանն իր նկատմամբ որպես պատիժ նշանակի հանրային աշխատանքները։
Պաշտպանության կողմը գտնում է, որ նշված պատժատեսակը բավարար կլինի պատժի նպատակների իրագործման համար։
(…)»։
Արդյունքում՝ Բողոքաբերը խնդրել է պատժի մասով բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի ԵԴ1/3429/01/24 քրեական գործով 23.04.2025թ․ դատավճիռը՝ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքները՝ ութսուն ժամ տևողությամբ կամ թիվ ԵԴ1/3429/01/24 քրեական գործն ուղարկել ստորադաս դատարան՝ նոր քննության։
4․ Վերաքննիչ դատարանում կողմերի ներկայացրած բացատրությունները.
Պաշտպան Ս.Յուզբաշյանը, ներկայացնելով վերաքննիչ բողոքի վերաբերյալ իր բացատրությունները, պնդեց վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել։
Մեղադրյալ Ի.Մաթևոսյանը միացավ իր պաշտպանի դիրքորոշմանը։
5․ Վերաքննիչ դատարանի հիմնավորումներն ու եզրահանգումը․
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է:
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ»:
Վերաքննիչ դատարանն ավելորդ չի համարում նաև ընդգծել ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ պատժի նշանակման սկզբունքների վերաբերյալ, որոնք թեև կայացվել են 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի իրավանորմերի կիրառման և մեկնաբանման արդյունքում, սակայն, ըստ էության, պատժի նշանակման սկզբունքների վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումները շարունակում են վերաբերելի մասով (mutatis mutandis) կիրառելի լինել նաև գործող քրեաիրավական կարգավորումների նկատմամբ։
Այսպես, Վճռաբեկ դատարանն անդրադառնալով պատժի նշանակման սկզբունքներին իր մի շարք գործերով կայացված որոշումներում ձևավորել է կայուն նախադեպային իրավունք, որի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի , հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից :
Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ հանցանքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը ճիշտ գնահատելու և հանցավորի նկատմամբ համաչափ պատիժ նշանակելու համար անհրաժեշտ է, ի թիվս այլնի, հատուկ ուշադրություն դարձնել հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակին, հանցագործության իրադրությանը, պատճառված վնասի բնույթին, արարքի նկատմամբ անձի հոգեբանական վերաբերմունքին, հանցագործության նպատակին և շարժառիթին :
Վերը նշված իրավական կարգավորումների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորած իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հիմնավորումներին` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ի․Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի տեսակը որոշելիս Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, համակողմանի գնահատման է ենթարկել մեղադրյալի կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման շարժառիթը, նպատակը, հանգամանքները, եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, դրա բնույթն ու կարևորությանը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, դրան ուղեկցող հանգամանքները, կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը, ինչպես նաև, հաշվի է առել մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, վերջինիս վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի վրա նշանակվող պատժի ազդեցությունը, որի արդյունքում՝ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ նշանակել է համաչափ պատիժ, որը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից: Նշանակված պատիժը համապատասխանում է մեղադրյալի կատարած հանցագործության ծանրությանը և նրա անձին, որի միջոցով է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությանը։
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ Բողոքաբերի փաստարկները բավարար չեն հիմնավոր գնահատելու՝ մեղադրյալի նկատմամբ ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատժի նշանակումը և փաստելու, որ սույն դեպքում նշանակված պատժատեսակը՝ կարճաժամկետ ազատազրկումը, չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ յուրաքանչյուր դեպքում հանցանք կատարած անձին պատժի ենթարկելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, հաշվի առնելով դա կատարելու հանգամանքներն ու հանցավորի անձնավորությանը:
Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Իշխան Մաթևոսյանին մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ նա չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք 2024 թվականի հուլիսի 28-ին Երևան քաղաքի Բաբաջանյան փողոցում 0.344մգ/լ ալկոհոլի ազդեցության տակ վարել է «ՎԱԶ» մակնիշի 79 OK 779 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ Վալտեր Գևորգյանի կողմից կազմվել է թիվ 818 040 97 50 արձանագրությունը:
Նշված արարքը կատարելու համար մեղադրյալի նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանը պատիժ է նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով, որին մասնակի գումարել է 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով որպես պատիժ նշանակված և չկրած՝ 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատիժը և վերջնական պատիժ է նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։
Առաջին ատյանի դատարանն Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամաբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առել․
- որպես անձը բնութագրող հանգամանք՝ այն, որ նա երիտասարդ է,
- որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք՝ այն, որ վերջինս ընդունել է իրեն առաջադրված մեղադրանքը և զղջացել է կատարածի համար,
- որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք՝ այն, որ վերջինս ունի դատվածություն։
Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ հաշվի առնելով սույն գործի հանգամանքներն ու առանձնահատկությունները, մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանի անձը, նրան բնութագրող հանգամանքները, հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, վերջինիս պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը, ինչպես նաև, տվյալ դեպքում, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի 1-ին մասի իմաստով պատժի տեսակի հարցն այլ կերպ լուծելու իրավաչափ հիմքերի բացակայությունը։ Ավելին, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վերաքննիչ բողոքում այդ մասով բավարար հիմք և փաստարկ չի ներկայացվել, ուստի, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժի տեսակի վերաբերյալ հետևությունն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից օրինական է, հիմնավորված և պատճառաբանված։
Միևնույն ժամանակ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ սույն գործով արարքի կատարման պահին՝ 2024 թվականի հուլիսի 28-ին Իշխան Մաթևոսյանը գտնվել է Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով նշանակված փորձաշրջանի մեջ, ուստի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասի համաձայն վերջինիս նկատմամբ նշանակված փորձաշրջանը պետք է վերացվեր և պատիժ նշանակվեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով։ Սակայն այս մասով բողոքի բացակայության պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը, դուրս չգալով քննարկվող բողոքի հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններից, չի անդրադառնում Առաջին ատյանի դատական ակտի վերոգրյալ հարցի շուրջ իրականացրած իրավական վերլուծություններին։
Ամփոփելով վերոգրյալը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից բավարար չափով հիմնավորված է, հետևաբար՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել դատական սխալ, որը կարող էր ազդել վարույթի ելքի վրա: Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան, ուստի, այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-371-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանի պաշտպան Սեդա Յուզբաշյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 23-ի դատավճիռը թողնել անփոփոխ։
Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ԱԴՐԻՆԵ ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐ` ԱՐՄԵՆ ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
ՄՆԱՑԱԿԱՆ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/3429/01/24
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 20-11-2024 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 60302024 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, ոչ սթափ վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Իշխան |
| Ազգանուն | Մաթևոսյան |
| Հայրանուն | Էդգարի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 15.4 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.1 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 20-11-2024 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Ժորա |
| Ազգանուն | Չիչոյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 22-11-2024 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 22-11-2024 |
|---|---|
| Որոշում | ՈՐՈՇՈՒՄ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՎ ՎԱՐՈՒՅԹՆ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 22 նոյեմբերի 2024թ. ք. Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ժ.Չիչոյանս, ուսումնասիրելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով. ՊԱՐԶԵՑԻ 2024 թվականի նոյեմբերի 20-ին ընդդատության հիմքով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում մուտք է եղել Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազությունից ստացված նախաքննական թիվ 60302024 համարով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, քրեական գործին շնորհված է եղել ԵԴ1/3429/01/24 դատական գործի համարը, էլեկտրոնային մակագրման եղանակով քրեական գործը մակագրվել և 2024 թվականի նոյեմբերի 21-ին այն հանձնվել է Դատարանին: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով, ՈՐՈՇԵՑԻ ԵԴ1/3429/01/24 քրեական գործով ըստ մեղադրանքի՝ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ստանձնել վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ 2024 թվականի դեկտեմբերի 06-ին, ժամը՝ 09:30-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Կենտրոն նստավայրում (ք.Երևան, Տիգրան Մեծ պող., 23/1): Գործը վարույթ ընդունելու պահից երկու օրվա ընթացքում այդ մասին տեղյակ պահել հանրային մեղադրողին, վարույթի մասնավոր մասնակիցին ուղարկելով սահմանված ձևի հուշաթերթիկ` հասցեատիրոջ իրավունքների և պարտականությունների և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով սահմանված հարցերի կապակցությամբ միջնորդություններ ներկայացնելու իրավունքի պարզաբանմամբ: Որոշումն ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից և ենթակա չէ բողոքարկման: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ժ.ՉԻՉՈՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Իշխան |
| Ազգանուն | Մաթևոսյան |
| Հայրանուն | Էդգարի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Վ․ |
| Ազգանուն | Մարգարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 06-12-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 06-12-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | Դատական նիստը հետաձգվել է կողմերի չներկայանալու պատճառով։ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 05-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2024 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 05-02-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 25-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 25-03-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Արագացված վարույթ
| Ամսաթիվ | 25-03-2025 |
|---|---|
| Այո/Ոչ | Այո |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 25-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:25 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 25-03-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 23-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 23-04-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 23-04-2025 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Իշխան |
| Ազգանուն | Մաթևոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 23-04-2025 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Կարճաժամկետ ազատազրկում |
| Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել | Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել (ՀՀ քր. օր. 84 հոդ.) |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Գործ ԵԴ1/3429/01/24 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ 23 ապրիլի 2025 թվական ք.Երևան ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ժ.ՉԻՉՈՅԱՆ ՆԻՍՏԻ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐ՝ Ա.ԱՍՏՎԱԾԱՏՐՅԱՆ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ` ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ՝ Ա.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ ՊԱՇՏՊԱՆ՝ Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆԻ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ՝ Ի.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆԻ Դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության հատուկ կարգի՝ արագացված վարույթի կիրառմամբ, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի՝ ծնված 16.09.2003թ. ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ մասնագիտական կրթությամբ, դատապարտված, չամուսնացած, բնակվող՝ Երևան քաղաքի Ավան Առինջ 2-րդ միկրոշրջանի 1/14-րդ շենքի 19-րդ հասցեի բնակարանում, որպես խափանման միջոց է ընտրված Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքը, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով. I.Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2024 թվականի օգոստոսի 13-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ՝ Հ.Ստեփանյանն արձանագրություն է կազմել թիվ 60-3020-24 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին: 2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ՝ Հ.Ստեփանյանը միջնորդություն է հարուցել թիվ 60-3020-24 քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ դատավարական հսկողություն իրականացնող դատախազին՝ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Վ.Մարգարյանը որոշում է կայացրել թիվ 60-3020-24 քրեական վարույթով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի վերաբերյալ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին, մեղադրանքի փաստական կողմի հետևյալ նկարագրությամբ․ «[ն]ա, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, ոչ սթափ վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց. Այսպես՝ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք 2024 թվականի հուլիսի 28-ին Երևան քաղաքի Բաբաջանյան փողոցում 0.344մգ/լ ալկոհոլի ազդեցության տակ վարել է «ՎԱԶ» մակնիշի 79 OK 779 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ Վալտեր Գևորգյանի կողմից կազմվել է թիվ 818 040 97 50արձանագրությունը:» 2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքը: 2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը: 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Վ.Մարգարյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին: 2024 թվականի նոյեմբերի 20-ին քրեական գործը մուտք է եղել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել և 2024 թվականի նոյեմբերի 21-ին հանձնվել է դատավոր Ժ.Չիչոյանին: 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին դատավոր Ժ․Չիչոյանը որոշում է կայացրել քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 2025 թվականի մարտի 25-ին որոշում է կայացվել Ի.Մաթևոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց՝ Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքը անփոփոխ թողնելու մասին: 2025 թվականի մարտի 25-ի դատական նիստի ժամանակ մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանը միջնորդություն է ներկայացրել արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ, ինչը Դատարանի կողմից բավարարվել է և նույն օրը որոշում է կայացվել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին: II. Արագացված վարույթ. Քրեական գործի նախնական դատալսումների փուլում մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ, հայտարարելով, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացվել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները: Հանրային մեղադրող Ա.Գրիգորյանն արագացված վարույթ կիրառելու դեմ չի առարկել: Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով, որ մեղադրյալը համաձայն է մեղադրանքի հետ, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր և գիտակցում է իր միջնորդության բնույթը ու հետևանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին: III. Արագացված վարույթով լրացուցիչ դատալսումներ. Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվեց ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի ձև 8 տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Իշխան Մաթևոսյանը Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 528-րդ հոդվածի 1-ին մասով (երկու դրվագով) և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 528-րդ հոդվածի 1-ին մասով (առաջին դրվագով) որպես պատիժ է նշանակվել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 528-րդ հոդվածի 1-ին մասով (երկրորդ դրվագով) որպես պատիժ է նշանակվել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածի 1-ին մասով որպես պատիժ է նշանակվել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կիրառմամբ՝ հանցագործությունների համակցությամբ, նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով՝ վերջնական պատիժ է սահմանվել կարճաժամկետ ազատազրկում 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ` կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել` սահմանելով փորձաշրջան 1 (մեկ) տարի ժամկետով։ (դատական նիստի արձանագրություն) IV.Դատարանի պատճառաբանությունը և եզրահանգումները. Առաջադրված մեղադրանքի հետ մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանը համաձայն լինելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը արձանագրում է, որ ապացուցված է Իշխան Մաթևոսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, վերջինս կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքները, դրանք ճիշտ է որակված և համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ինչպես նաև ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքները կատարելու մեջ։ Մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար: 2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում այն դատվածությունը, որը՝ 1) վերացվել է օրենքով սահմանված կարգով, 2) առաջացել է մինչև անձի 18 տարին լրանալը կատարված հանցագործության հետևանքով, 3) առաջացել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ նշանակելու հետևանքով»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ §1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:» ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ §1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե Դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: 4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:¦ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4.1-րդ մասի համաձայն՝ Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. §Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը` պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով: (…)¦ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները: Պատիժ նշանակելը քրեական գործով արդարադատության իրականացման վճռական պահն է, որը պետք է դառնա կատարված հանցանքի հասարակական վտանգավորության գնահատման լիարժեք չափանիշ, պատժի ենթարկվող անձին վերասոցիալականացնելու, ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ այլ անձանց կողմից հանցագործությունները կանխելու գործուն միջոց: Արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը պատժի տեսակը և չափը որոշելու բազմաթիվ դրույթների ու չափանիշների հետ մեկտեղ անխզելիորեն կապված է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները հետազոտելու և հաշվի առնելու հետ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածում թվարկված են յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները: Այդ հոդվածի 5-րդ կետի համաձայն՝ քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները հաստատվում են միայն ապացույցների հիման վրա: Ընդ որում, անձի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների գնահատումը յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս հնարավորություն է տալիս դատարանին պատկերացում կազմել հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, բնույթի, ինչպես նաև հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատժի անհատականացման կարևորությունն այն է, որ դա լուրջ երաշխիք է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրականացման համար: Վերոգրյալից հետևում է, որ մեղադրյալի կողմից արագացված վարույթ կիրառելուն համաձայնություն տալու և ներկայացված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու պարագայում առանց որևէ սահմանափակումների պատժաչափի նշանակման հարցում օրենսդիրը արտոնյալ պայմաններ է նախատեսել: Մասնավորապես՝ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։ Դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի հոդվածների համապատասխան Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս հաշվի է առնում կատարված հանցագործության եղանակը, հանցագործության շարժառիթներն ու նպատակները, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության հանգամանքը: Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես Իշխան Մաթևոսյանի պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք արձանագրում է, այն որ վերջինս ընդունել է իրեն առաջադրված մեղադրանքը և զղջացել է կատարածի համար: Մեղքն ընդունելը որպես մեղմացնող հանգամանք դիտարկելիս Դատարանը հաշվի է առնում արագացված վարույթի կիրառմամբ պայմանավորված մեղադրյալի դիրքորոշումը, ինչպես նաև այդ կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մոտեցումն, ըստ որի՝ «(…) մեղքն ընդունելը կամ չընդունելն անձի սուբյեկտիվ իրավունքն է, որը նախատեսված և երաշխավորված է ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ և 22-րդ հոդվածներով։ Հետևաբար, մեղքը չընդունելը չի կարող պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվել և հակառակը` մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը ՀՀ քրեական օրենսգրքի շրջանակներում բարենպաստ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող հանգամանք է և կարող է կատարել պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի դեր։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը, որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը, զղջացել է դրա համար։ Մեղքն ընդունելու պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է (…) (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 01-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27 կետը): ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝ «1) հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը, (...) 4. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով պատիժ նշանակելիս սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք»: Անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասի բովանդակային վերլուծությանը, Դատարանն արձանագրում է, որ ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնը կիրառելու համար պահանջվում են մի շարք պայմաններ, մասնավորապես՝ դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում անձի կողմից ազատազրկման ձևով պատիժ կրելը և դատվածություն ունենալը: Այլ խոսքով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ռեցիդիվի կանոնի հիման վրա պատիժը կարող է նշանակվել այն դեպքում, երբ անձը կրում է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ և ունի դատվածություն կամ՝ եթե նախկինում է կրել ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ և ունի դատվածություն: Դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ի տարբերություն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի, որում կիրառված է «պատիժ նշանակել» եզրույթը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասում կիրառված է «պատիժ կրել» եզրույթը: Հետևաբար, այն դեպքում, երբ անձի նկատմամբ նշանակվել է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ, սակայն նա փաստացի (իրական) չի կրել այն, ապա, նույնիսկ դատվածություն ունենալու պայմաններում, նրա նկատմամբ չի կարող կիրառվել ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնը: Վերոգրյալի լույսի ներքո գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակված է եղել կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժ, սակայն պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետևանքով նա փաստացի չի կրել այն: Այլ խոսքով, Դատարանն արձանագրում է, որ առկա չեն ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պայմանը, մասնավորապես՝ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը փաստացի (ռեալ, իրական) կրելը: Նման պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ սույն քրեական գործով նշանակվող պատիժը կարող է որոշվել՝ հաշվի չառնելով ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնները: Ելնելով վերոնշյալից՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանը սույն հանցանքը կատարել է դատվածություն ունենալու պայմաններում՝ նա, գտնվելով Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով նշանակված փորձաշրջանի մեջ 2024 թվականի հուլիսի 28-ին կատարել է նշված հանցանքը, հետևաբար առկա է նրա քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հանգամանքը՝ հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը: Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. §(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա: Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…)¦ (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը): ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների, ինչպես նաև վերևում նշված փաստական հանգամանքների գնահատման արդյունքում Դատարանը հաշվի առնելով մեղադրյալի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, վերջինիս անձը բնութագրող, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված պատժի տեսակները, դրանց առավելագույն և նվազագույն սահմանների շրջանակը, իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, ինչպես նաև հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից և ելնելով քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունից, հանցագործության ծանրությունից, քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, գտնում է, որ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ պատիժ պետք է սահմանվի կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով, քանզի միայն դրանով է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ Դատարանի կողմից որոշած պատժաչափը համապատասխանում է ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ և 78-րդ հոդվածներով ամրագրված քրեական պատժի և պետական հարկադրանքի «Համաչափության» սկզբունքին: Դատարանն, անդրադառնալով Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով նշանակված 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկումը պայմանականորեն կիրառված չլինելու և 1 (մեկ) տարի ժամկետով նշանակված փորձաշրջանի հարցերին՝ արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…) 12. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է նոր դիտավորյալ հանցանք, ապա նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշումը վերացվում է: Այդ դեպքում դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով: (…)»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը: 2. Դատավճիռների համակցությամբ վերջնական պատիժը, բացառությամբ ազատազրկման ձևով վերջնական պատժի, չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակների համար սահմանված առավելագույն չափը: (…)»: Վերոշարադրված իրավանորմերի լույսի ներքո՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կարգով՝ պետք է վերացնել Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով նշանակված՝ 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կարգով՝ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ սույն դատավճռով որպես պատիժ նշանակված 1 (մեկ) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկմանը պետք է մասնակի գումարել Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով որպես պատիժ նշանակված և չկրած՝ 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատիժը և Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։ Ինչ վերաբերվում է մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակված 2 (երկու) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկումը կրելու հարցին, Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ §1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: (…) 5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝ 1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը, 2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը, 3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը, 4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը, 5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը, 6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը, 7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը, 8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը, 9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը: 6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը (…)»: Մեջբերված քրեաիրավական նորմը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել հմ.ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում, որոնցով կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ մեղադրյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն Դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝ 1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը, 2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) հանցանք կատարածի անձը, 4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջներից է այն, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին: Վերոգրյալի հիման վրա, ինչպես նաև հաշվի առնելով գործի հանգամանքներն ու առանձնահատկություններն, մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի անձը, նրան բնութագրող հանգամանքները, հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև գործով պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների առկայությունն, նաև իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, հաշվի առնելով գործով հաստատված փաստական հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ առկա են Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը, վերջինիս ուղղումը հնարավոր է առանց կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու, ուստի սույն գործով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ մեղադրյալ Ի.Մաթևոսյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը, որը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից: Դատարանը նման եզրահանգման գալիս է հաշվի առնելով կատարված հանցանքի հանրային վտանգավորությունը, արձանագրելով, որ Ի.Մաթևոսյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված ոչ մեծ ծանրության հանցանք: Բացի այդ Դատարանը հաշվի է առնում Ի.Մաթևոսյանի երիտասարդ լինելը: Վերը նշվածը հաշվի առնելով Դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել նաև մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով և վերջինիս նկատմամբ 2 (երկու) տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելով: Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ պետք է սահմանել պարտականություն, մասնավորապես՝ առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: Փորձաշրջանի սկիզբը պետք է հաշվել Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանին՝ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանումում հաշվառման վերցնելու պահից և փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը պետք է դրվի ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա։ Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ վերը մեջբերված պատճառաբանությունների բացի, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը պայմանավորված է նաև նրանով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 2-րդ մասը նույն հոդվածի 1-ին մասից անջատ նախատեսել է նաև հնարավորություն նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքեր, ի թիվս այլնի, նաև արագացված վարույթի շրջանակներում: Ընդ որում, Դատարանի գնահատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 2-րդ մասում ամրագրված առանձին դեպքերում նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հայեցակարգը պետք է գնահատվի այնպես, որ յուրաքանչյուր դեպքում արագացված կամ համաձայնեցված կամ համագործակցության վարույթի շրջանակներում Դատարանը ոչ թե պետք է հաստատի պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անհրաժեշտությունը, այլ պետք է փաստարկված հերքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի, այդ թվում՝ 2-րդ մասով նախատեսված դրույթների կիրառելիության անհնարինությունը, հակառակ դեպքում օրենսդիրը՝ դատավարական հատուկ կարգի կիրառման դեպքերի համար առանձին չէր սահմանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառելիության հնարավորությունը: Իսկ սույն դեպքում քրեական գործի նյութերում բացակայում են այնպիսի ծանրակշիռ փաստական տվյալներ, որոնց համակցված գնահատման արդյունքում կարելի է եզրահանգել, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը փաստացի չկրելու պայմաններում հնարավոր չի լինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրագործմանը: Քննության առնելով որպես արտավարութային փաստաթուղթն ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված փաստաթղթերի տնօրինման հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո դրանք պետք է պահել գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում: Քննության առնելով մեղադրյալի նկատմամբ նախնական դատալսման ընթացքում ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերացնել նաև Ի.Մաթևոսյանի կողմից ՀՀ պետական սահմանը հատելու ու անձնագրային գործարքներ կատարելու արգելքները: Դատարանը գտնում է նաև, որ վարույթային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4–րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման: Եզրափակիչ մաս. Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9-րդ, 347-350-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը հոդվածներով, Դատարանը. Վ Ճ Ռ Ե Ց Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքում և պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կարգով՝ վերացնել Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով նշանակված՝ 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կարգով՝ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ սույն դատավճռով որպես պատիժ նշանակված 1 (մեկ) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկմանը մասնակի գումարել Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով որպես պատիժ նշանակված և չկրած՝ 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատիժը և Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակված 2 (երկու) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով, որի ընթացքում պարտականություն սահմանել՝ առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: Փորձաշրջանի սկիզբը հաշվել Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանին՝ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանումում հաշվառման վերցնելու պահից և փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա: Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված փաստաթղթերի պատճենները պահել գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում: Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց՝ Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքը և դրանով պայմանավորված սահմանափակումները, վերացնել: Վարույթային ծախսերի հարցը համարել լուծված: Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ժ.ՉԻՉՈՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 23-04-2025 |
| Գործը քննվել է | Դռնբաց |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 04-06-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | Քրեական գործը 2 հատորից․ 1-ինը՝ 42, 2-րդը՝ 69 թերթից։ |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 30-05-2025 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 04-06-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատոր |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-64648 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 13-02-2026 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 18-02-2026 |
|---|
Ստացվել է տեղեկատվություն դատավճիռն ի կատար ածելու վերաբերյալ
| Ամսաթիվ | 03-03-2026 |
|---|---|
| Ստացվել է տեղեկատվություն դատավճիռն ի կատար ածելու վերաբերյալ | Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 23.04.2026թ.-ի թիվ ԵԴ1/3429/01/24 օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտը 26.02.2026թ.-ին ընդունվել է կատարման: |
| Ստացվել է | Ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժների կատարման ստորաբաժանումից |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 04-03-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | Քրեական գործը 3 հատորից․ 1-ինը՝ 42, 2-րդը՝ 69, 3-րդը՝ 75 թերթից։ |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 05-03-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատոր |
Դատական գործ N: ԵԴ1/3429/01/24
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 30-05-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 27-05-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Սեդա |
| Ազգանուն | Յուզբաշյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Իշխան Մաթևոսյան Բողոքն ընդունել վարույթ : Պատժի մասով բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Շենգավիթ/ 23.04.2025թ. կայացված դատավճիռը, Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքները՝ ութսուն ժամ տևողությամբ , կամ գործն ուղարկել ստորադաս դատարան՝ նոր քննության : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 06-06-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 15.4 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 06-06-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Ադրինե |
| Ազգանուն | Ղուկասյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Բեկթաշյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 13-06-2025 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 26-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 24-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 24-07-2025 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Իշխան |
| Ազգանուն | Մաթևոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/3429/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան Նախագահող դատավոր՝ Ժ.Չիչոյան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)` հետևյալ կազմով, նախագահությամբ դատավոր` Ա.Ղուկասյանի դատավորներ՝ Ա.Բեկթաշյանի Մ.Հարությունյանի քարտուղարությամբ՝ Ա.Կարապետյանի մասնակցությամբ` պաշտպան՝ Ս.Յուզբաշյանի մեղադրյալ՝ Ի.Մաթևոսյանի 2025 թվականի հուլիսի 24-ին ք. Երևանում դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի ապրիլի 23-ի դատավճռի դեմ մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանի պաշտպան Սեդա Յուզբաշյանի վերաքննիչ բողոքը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Գործի դատավարական ընթացքը. 2024 թվականի օգոստոսի 13-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-3020-24 քրեական վարույթը: 2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում և նրան մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։ 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան: Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի ապրիլի 23-ին վճռել է․ «Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքում և պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կարգով՝ վերացնել Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով նշանակված՝ 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կարգով՝ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ սույն դատավճռով որպես պատիժ նշանակված 1 (մեկ) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկմանը մասնակի գումարել Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով որպես պատիժ նշանակված և չկրած՝ 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատիժը և Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակված 2 (երկու) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով, որի ընթացքում պարտականություն սահմանել՝ առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: (...)»։ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանի պաշտպան Սեդա Յուզբաշյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր): 2025 թվականի հունիսի 13-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատաքննության: 2․ Վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. Իշխան Մաթևոսյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն բանի համար, որ «[Ն]ա, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, ոչ սթափ վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց. Այսպես՝ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք 2024 թվականի հուլիսի 28-ին Երևան քաղաքի Բաբաջանյան փողոցում 0.344մգ/լ ալկոհոլի ազդեցության տակ վարել է «ՎԱԶ» մակնիշի 79 OK 779 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ Վալտեր Գևորգյանի կողմից կազմվել է թիվ 818 040 97 50արձանագրությունը:»։ Առաջին ատյանի դատարանը արձանագրել է հետևյալը․ «Քրեական գործի նախնական դատալսումների փուլում մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ, հայտարարելով, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացվել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները: Հանրային մեղադրող Ա.Գրիգորյանն արագացված վարույթ կիրառելու դեմ չի առարկել: Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով, որ մեղադրյալը համաձայն է մեղադրանքի հետ, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր և գիտակցում է իր միջնորդության բնույթը ու հետևանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին: (…) Առաջադրված մեղադրանքի հետ մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանը համաձայն լինելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը արձանագրում է, որ ապացուցված է Իշխան Մաթևոսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, վերջինս կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքները, դրանք ճիշտ է որակված և համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ինչպես նաև ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքները կատարելու մեջ։ Մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. (…) Դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի հոդվածների համապատասխան Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս հաշվի է առնում կատարված հանցագործության եղանակը, հանցագործության շարժառիթներն ու նպատակները, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության հանգամանքը: Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես Իշխան Մաթևոսյանի պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք արձանագրում է, այն որ վերջինս ընդունել է իրեն առաջադրված մեղադրանքը և զղջացել է կատարածի համար: (…) Վերոգրյալի լույսի ներքո գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակված է եղել կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժ, սակայն պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետևանքով նա փաստացի չի կրել այն: Այլ խոսքով, Դատարանն արձանագրում է, որ առկա չեն ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պայմանը, մասնավորապես՝ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը փաստացի (ռեալ, իրական) կրելը: Նման պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ սույն քրեական գործով նշանակվող պատիժը կարող է որոշվել՝ հաշվի չառնելով ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնները: Ելնելով վերոնշյալից՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանը սույն հանցանքը կատարել է դատվածություն ունենալու պայմաններում՝ նա, գտնվելով Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով նշանակված փորձաշրջանի մեջ 2024 թվականի հուլիսի 28-ին կատարել է նշված հանցանքը, հետևաբար առկա է նրա քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հանգամանքը՝ հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը: (…) ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների, ինչպես նաև վերևում նշված փաստական հանգամանքների գնահատման արդյունքում Դատարանը հաշվի առնելով մեղադրյալի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, վերջինիս անձը բնութագրող, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված պատժի տեսակները, դրանց առավելագույն և նվազագույն սահմանների շրջանակը, իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, ինչպես նաև հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից և ելնելով քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունից, հանցագործության ծանրությունից, քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, գտնում է, որ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ պատիժ պետք է սահմանվի կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով, քանզի միայն դրանով է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ Դատարանի կողմից որոշած պատժաչափը համապատասխանում է ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ և 78-րդ հոդվածներով ամրագրված քրեական պատժի և պետական հարկադրանքի «Համաչափության» սկզբունքին: Դատարանն, անդրադառնալով Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով նշանակված 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկումը պայմանականորեն կիրառված չլինելու և 1 (մեկ) տարի ժամկետով նշանակված փորձաշրջանի հարցերին՝ արձանագրում է հետևյալը. (…) Վերոշարադրված իրավանորմերի լույսի ներքո՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կարգով՝ պետք է վերացնել Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով նշանակված՝ 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կարգով՝ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ սույն դատավճռով որպես պատիժ նշանակված 1 (մեկ) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկմանը պետք է մասնակի գումարել Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով որպես պատիժ նշանակված և չկրած՝ 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատիժը և Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։ Ինչ վերաբերվում է մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակված 2 (երկու) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկումը կրելու հարցին, Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. (…) Վերոգրյալի հիման վրա, ինչպես նաև հաշվի առնելով գործի հանգամանքներն ու առանձնահատկություններն, մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի անձը, նրան բնութագրող հանգամանքները, հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև գործով պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների առկայությունն, նաև իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, հաշվի առնելով գործով հաստատված փաստական հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ առկա են Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը, վերջինիս ուղղումը հնարավոր է առանց կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու, ուստի սույն գործով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ մեղադրյալ Ի.Մաթևոսյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը, որը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից: Դատարանը նման եզրահանգման գալիս է հաշվի առնելով կատարված հանցանքի հանրային վտանգավորությունը, արձանագրելով, որ Ի.Մաթևոսյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված ոչ մեծ ծանրության հանցանք: Բացի այդ Դատարանը հաշվի է առնում Ի.Մաթևոսյանի երիտասարդ լինելը: Վերը նշվածը հաշվի առնելով Դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել նաև մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով և վերջինիս նկատմամբ 2 (երկու) տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելով: Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանի նկատմամբ պետք է սահմանել պարտականություն, մասնավորապես՝ առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: Փորձաշրջանի սկիզբը պետք է հաշվել Իշխան Էդգարի Մաթևոսյանին՝ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանումում հաշվառման վերցնելու պահից և փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը պետք է դրվի ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա։ Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ վերը մեջբերված պատճառաբանությունների բացի, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը պայմանավորված է նաև նրանով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 2-րդ մասը նույն հոդվածի 1-ին մասից անջատ նախատեսել է նաև հնարավորություն նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքեր, ի թիվս այլնի, նաև արագացված վարույթի շրջանակներում: Ընդ որում, Դատարանի գնահատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 2-րդ մասում ամրագրված առանձին դեպքերում նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հայեցակարգը պետք է գնահատվի այնպես, որ յուրաքանչյուր դեպքում արագացված կամ համաձայնեցված կամ համագործակցության վարույթի շրջանակներում Դատարանը ոչ թե պետք է հաստատի պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անհրաժեշտությունը, այլ պետք է փաստարկված հերքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի, այդ թվում՝ 2-րդ մասով նախատեսված դրույթների կիրառելիության անհնարինությունը, հակառակ դեպքում օրենսդիրը՝ դատավարական հատուկ կարգի կիրառման դեպքերի համար առանձին չէր սահմանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառելիության հնարավորությունը: Իսկ սույն դեպքում քրեական գործի նյութերում բացակայում են այնպիսի ծանրակշիռ փաստական տվյալներ, որոնց համակցված գնահատման արդյունքում կարելի է եզրահանգել, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը փաստացի չկրելու պայմաններում հնարավոր չի լինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրագործմանը: (…)»։ 3․ Վերաքննիչ բողոքի հիմքը, այն հաստատող փաստերը, պահանջը, ինչպես նաև դրանք հիմնավորող փաստարկները. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում. Բողոքաբերը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում նշել է․ «Գտնում եմ, որ դատավճիռը պատժի մասով ենթակա է փոփոխման հետևյալ պատճառաբանությամբ․ (…) Դատարանը հաշվի առնելով մեղադրյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, իրավացիորեն գտել է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է պայմանակորեն չկիրառել։ Թեև մեղադրյալն իրեն մեղսագրվող արարքը կատարել է ՀՀ Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով նշանակված պատժի կրման ընթացքում, որը պայմանակորեն չէր կիրառվել, սակայն սույն դատավճիռը կայացնելու պահին վերջինիս նկատմամբ նշանակված փորձաշրջանն եղել էր ավարտված /հիմք ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կողմից տրված վերահսկողության ավարտի վերաբերյալ տեղեկանքը, ըստ որի՝ մեղադրյալի նկատմամբ վերահսկողությունն ավարտվել է 25․03․2025թ․/։ Ստացվում է, որ քննարկվող պարագայում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածը ենթակա չէր կիրառման։ Հաշվի առնելով վերը նշվածը, գտնում եմ, որ մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի պատիժ առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կիրառման։ Վերոգրյալի հիման վրա, պատժի տեսակը և չափն ընտրելիս ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնելով մեղադրյալի կատարած հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դա կատարելու հանգամանքները, մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալների /բնութագրվում է դրական, հիմք՝ ՀՊՏՀ ֆինանսատնտեսագիտական քոլեջի տնօրենի և վարպետի կողմից տրված բնութագիրը/, և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտնում եմ, որ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ պետք է նշանակել պատիժ՝ հանրային աշխատանքներ՝ ութսուն ժամ տևողությամբ։ Նշված պատժատեսակի ընտրությունը կապված է այն հանգամանքի հետ, որ մեղադրյալը չի աշխատում, /հայրը՝ Էդգար Մաթևոսյանը հանդիսանում է 2-րդ խմբի հաշմանդամ, հիմք՝ ՀՀ ՊՆ կողմից տրված տեղեկանքը/, բացի այդ՝ Դատարանում լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում պատժի վերաբերյալ դիրքորոշում հայտնելիս նշել է, որ ցանկանում է, որպեսզի Դատարանն իր նկատմամբ որպես պատիժ նշանակի հանրային աշխատանքները։ Պաշտպանության կողմը գտնում է, որ նշված պատժատեսակը բավարար կլինի պատժի նպատակների իրագործման համար։ (…)»։ Արդյունքում՝ Բողոքաբերը խնդրել է պատժի մասով բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի ԵԴ1/3429/01/24 քրեական գործով 23.04.2025թ․ դատավճիռը՝ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքները՝ ութսուն ժամ տևողությամբ կամ թիվ ԵԴ1/3429/01/24 քրեական գործն ուղարկել ստորադաս դատարան՝ նոր քննության։ 4․ Վերաքննիչ դատարանում կողմերի ներկայացրած բացատրությունները. Պաշտպան Ս.Յուզբաշյանը, ներկայացնելով վերաքննիչ բողոքի վերաբերյալ իր բացատրությունները, պնդեց վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել։ Մեղադրյալ Ի.Մաթևոսյանը միացավ իր պաշտպանի դիրքորոշմանը։ 5․ Վերաքննիչ դատարանի հիմնավորումներն ու եզրահանգումը․ ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է: 2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: 4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ»: Վերաքննիչ դատարանն ավելորդ չի համարում նաև ընդգծել ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ պատժի նշանակման սկզբունքների վերաբերյալ, որոնք թեև կայացվել են 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի իրավանորմերի կիրառման և մեկնաբանման արդյունքում, սակայն, ըստ էության, պատժի նշանակման սկզբունքների վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումները շարունակում են վերաբերելի մասով (mutatis mutandis) կիրառելի լինել նաև գործող քրեաիրավական կարգավորումների նկատմամբ։ Այսպես, Վճռաբեկ դատարանն անդրադառնալով պատժի նշանակման սկզբունքներին իր մի շարք գործերով կայացված որոշումներում ձևավորել է կայուն նախադեպային իրավունք, որի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի , հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից : Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ հանցանքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը ճիշտ գնահատելու և հանցավորի նկատմամբ համաչափ պատիժ նշանակելու համար անհրաժեշտ է, ի թիվս այլնի, հատուկ ուշադրություն դարձնել հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակին, հանցագործության իրադրությանը, պատճառված վնասի բնույթին, արարքի նկատմամբ անձի հոգեբանական վերաբերմունքին, հանցագործության նպատակին և շարժառիթին : Վերը նշված իրավական կարգավորումների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորած իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հիմնավորումներին` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ի․Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի տեսակը որոշելիս Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, համակողմանի գնահատման է ենթարկել մեղադրյալի կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման շարժառիթը, նպատակը, հանգամանքները, եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, դրա բնույթն ու կարևորությանը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, դրան ուղեկցող հանգամանքները, կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը, ինչպես նաև, հաշվի է առել մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, վերջինիս վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի վրա նշանակվող պատժի ազդեցությունը, որի արդյունքում՝ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ նշանակել է համաչափ պատիժ, որը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից: Նշանակված պատիժը համապատասխանում է մեղադրյալի կատարած հանցագործության ծանրությանը և նրա անձին, որի միջոցով է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությանը։ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ Բողոքաբերի փաստարկները բավարար չեն հիմնավոր գնահատելու՝ մեղադրյալի նկատմամբ ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատժի նշանակումը և փաստելու, որ սույն դեպքում նշանակված պատժատեսակը՝ կարճաժամկետ ազատազրկումը, չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ յուրաքանչյուր դեպքում հանցանք կատարած անձին պատժի ենթարկելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, հաշվի առնելով դա կատարելու հանգամանքներն ու հանցավորի անձնավորությանը: Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Իշխան Մաթևոսյանին մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ նա չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք 2024 թվականի հուլիսի 28-ին Երևան քաղաքի Բաբաջանյան փողոցում 0.344մգ/լ ալկոհոլի ազդեցության տակ վարել է «ՎԱԶ» մակնիշի 79 OK 779 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ Վալտեր Գևորգյանի կողմից կազմվել է թիվ 818 040 97 50 արձանագրությունը: Նշված արարքը կատարելու համար մեղադրյալի նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանը պատիժ է նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով, որին մասնակի գումարել է 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով որպես պատիժ նշանակված և չկրած՝ 1 (մեկ) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատիժը և վերջնական պատիժ է նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։ Առաջին ատյանի դատարանն Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամաբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առել․ - որպես անձը բնութագրող հանգամանք՝ այն, որ նա երիտասարդ է, - որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք՝ այն, որ վերջինս ընդունել է իրեն առաջադրված մեղադրանքը և զղջացել է կատարածի համար, - որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք՝ այն, որ վերջինս ունի դատվածություն։ Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ հաշվի առնելով սույն գործի հանգամանքներն ու առանձնահատկությունները, մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանի անձը, նրան բնութագրող հանգամանքները, հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, վերջինիս պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը, ինչպես նաև, տվյալ դեպքում, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի 1-ին մասի իմաստով պատժի տեսակի հարցն այլ կերպ լուծելու իրավաչափ հիմքերի բացակայությունը։ Ավելին, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վերաքննիչ բողոքում այդ մասով բավարար հիմք և փաստարկ չի ներկայացվել, ուստի, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժի տեսակի վերաբերյալ հետևությունն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից օրինական է, հիմնավորված և պատճառաբանված։ Միևնույն ժամանակ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ սույն գործով արարքի կատարման պահին՝ 2024 թվականի հուլիսի 28-ին Իշխան Մաթևոսյանը գտնվել է Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի փետրվարի 09-ի թիվ ՍԴ/0007/01/24 դատավճռով նշանակված փորձաշրջանի մեջ, ուստի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասի համաձայն վերջինիս նկատմամբ նշանակված փորձաշրջանը պետք է վերացվեր և պատիժ նշանակվեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով։ Սակայն այս մասով բողոքի բացակայության պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը, դուրս չգալով քննարկվող բողոքի հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններից, չի անդրադառնում Առաջին ատյանի դատական ակտի վերոգրյալ հարցի շուրջ իրականացրած իրավական վերլուծություններին։ Ամփոփելով վերոգրյալը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից բավարար չափով հիմնավորված է, հետևաբար՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել դատական սխալ, որը կարող էր ազդել վարույթի ելքի վրա: Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան, ուստի, այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքը` մերժել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-371-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Իշխան Մաթևոսյանի պաշտպան Սեդա Յուզբաշյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 23-ի դատավճիռը թողնել անփոփոխ։ Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ԱԴՐԻՆԵ ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐ` ԱՐՄԵՆ ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ ՄՆԱՑԱԿԱՆ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 24-07-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 05-02-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 42, 69, 65 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 05-02-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 42, 69, 65 |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 9713/26 |