ԵԴ1/3428/01/24







ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ու Մ

«26» հունվարի 2026թ. ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
նախագահությամբ՝ դատավոր Լ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ

Մեղադրյալ Խաչատուր Գևորգի Զոհրաբյանի պաշտպան Էդիկ Աղաբեկյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 20-ի որոշումը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Վարույթի դատավարական ընթացքը.
ԵԴ1/3428/01/24 (11175724) քրեական վարույթով Խաչատուր Գևորգի Զոհրաբյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով այն բանի համար, որ. «նա մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես հարմարեցված առարկայի՝ մետաղյա խողովակի գործադրմամբ դիտավորությամբ հարվածել է Արմեն Մարտինի Մկրտչյանի գլխին՝ նրա առողջությանը պատճառելով կյանքի համար վտանգավոր ծանր վնաս:
Այսպես.
Արմեն Մարտինի Մկրտչյանը «Բիգալայվ» ինտերնետային հավելվածով ծանոթացել է Արման անվամբ ներկայացած Խաչատուր Գևորգի Զոհրաբյանի հետ: Միմյանց հետ շփման ընթացքում Արմեն Մկրտչյանի և Խաչատուր Զոհրաբյանի հարաբերությունները լարվել են, ինչի պատճառով 2024 թվականի սեպտեմբերի 7-ին՝ ժամը 23։00-ի սահմաններում, Արմեն Մկրտչյանը «Բիգալայվ» ինտերնետային հավելվածով մուտք գործելով «ուղիղ եթեր»՝ հայհոյանք է հնչեցրել Խաչատուր Զոհրաբյանի հասցեին, ով տեղեկանալով այդ մասին, նույն օրը՝ ժամը 23:30-ից մինչև 2024 թվականի սեպտեմբերի 8-ը՝ ժամը 00։30-ը ընկած ժամանակահատվածում նախապես իր հետ վերցնելով մետաղյա խողովակ՝ գնացել է Արմեն Մկրտչյանի աշխատանքի վայր՝ Երևան քաղաքի Գարեգին Նժդեհի փողոցի 32/5 հասցեում գործող հացի արտադրամաս, որտեղ հանդիպելով Արմեն Մկրտչյանին՝ մարմնական վնասվածք պատճառելու դիտավորությամբ, իր մոտ գտնվող՝ մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես հարմարեցված առարկայով՝ հիշյալ մետաղյա խողովակով, հարվածել է վերջինիս գլխին՝ Արմեն Մկրտչյանի առողջությանը պատճառելով կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս, որն արտահայտվել է ձախից ակնակապճի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի, ձախից՝ ակնակապճային շրջանի արյունազեղման, ճակատային շրջանի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի, ձախից հոնքային, վերհոնքային, ձախից ճակատային, ձախից վերին և ստորին արցունքատար ուղիների ամբողջականության խախտմամբ՝ ձախ աչքի վերին կոպի ներսային անկյան, ձախ աչքի ստորին կոպի շրջանների սալջարդ վերքերի /այժմյան սպիների/ ձախից ակնագնդի թաղանթների ու պարունակության արտանկմամբ՝ ձախից ակնագնդի թափանցող վնասվածքի, ձախից ակնագնդի չորրորդ աստիճանի կոնտուզիայի, գանգուղեղային վնասվածքի, դիմային գանգի՝ ճակատոսկրի բազմաբեկոր կոտրվածքների և գլխուղեղի սալջարդի ձևով։»։
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 20-ի ԵԴ1/3428/01/24 թվակիր որոշմամբ՝ մեղադրյալ Խաչատուր Գևորգի Զոհրաբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամսով։
2026 թվականի հունվարի 5-ին (փոստային ծառայությանն է հանձնվել դեկտեմբերի 29-ին) ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 20-ի ԵԴ1/3428/01/24 թվակիր որոշման դեմ մեղադրյալ Խաչատուր Գևորգի Զոհրաբյանի պաշտպան Էդիկ Աղաբեկյանի հատուկ վերանայման բողոքը:
Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ գործը (նյութը) ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել 2026 թվականի հունվարի 13-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2026 թվականի հունվարի 14-ին:
2026 թվականի հունվարի 15-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Խաչատուր Գևորգի Զոհրաբյանի պաշտպան Էդիկ Աղաբեկյանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ։ Հատուկ վերանայման վարույթի մասնակիցների կողմից բողոքի պատասխան ներկայացնելու համար սահմանվել է յոթնօրյա ժամկետ, իսկ բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները՝ հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու մասին որոշումը ստանալու պահից եռօրյա ժամկետ:
Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան, համապատասխան բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր և միջնորդություններ չեն ստացվել:
Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Մեղադրյալ Խաչատուր Գևորգի Զոհրաբյանի պաշտպան Էդիկ Աղաբեկյանն իր կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքով խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 20-ին կայացված որոշումը և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ՝ մեղադրյալի նկատմամբ համակցված կիրառելով «տնային կալանք» և «բացակայելու արգելք» այլընտրանքային խափանման միջոցները:
Ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում, ի թիվս այլնի, նշվել է հետևյալը.
«(…) Դատական ակտի ուսումնասիրության արդյունքում տեսնում ենք, որ մեղադրյալ Խաչատուր Զոհրաբյանի՝ ազատության մեջ հայտնվելու դեպքում վերջինիս կողմից փախուստի դիմելու հավանականությունը Դատարանը պայմանավորել է վերոնշյալ քրեական գործի շրջանակներում մեղադրյալին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքի կատարման համար նախատեսված պատժի խստությամբ, ինչպես նաև այն հանգամանքով, որ վերջինիս հնարավոր է եղել հայտնաբերել միայն երկու ամիս անց:
Այս մասով կարող եմ փաստել, որ մեղադրյալին երկու ամիս անց հայտնաբերելու միակ պատճառն է հանդիսացել այն, որ վերջինս գտնվել է մարտական հերթապահության մեջ: Ընդ որում եթե նախաքննության ընթացքում վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ցուցաբերվեր պատշաճ ջանասիրություն մեղադրյալին հայտանբերելու ուղղությամբ, ապա հնարավոր կլիներ պարզել, թե որտեղ է գտնվում Խաչատուր Զոհրաբյանը (վերը նշված ժամանակահատվածում Խ.Զոհրաբյանի՝ մարտական հերթապահության մեջ գտնվելու փաստը հաստատվում է ՀՀ ՊՆ 99097 զորամասի հրամանատարության կողմից՝ 04.11.2024 թվականին տրված տեղեկանքով/ տե՛ս գործ հատոր 1, 177 էջ/): Հետևաբար գտնվելով մարտական հերթապահության մեջ Խաչատուր Զոհրաբյանը ողջամտորեն չէր կարող իրազեկված լինել, որ ինքը գտնվում է հետախուզման մեջ, ուստի այս հանգամանքի հաշվառմամբ մեղադրյալի փախուստի դիմելու հիմքի առկայությունը անհիմն է:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցավոր արարքի կատարման համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի խստությանն, ապա կարող եմ ասել, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելու հիմքի/նպատակի (հիմքերի/նպատակների) մասով ներկայացված փաստարկները չեն կարող հիմնվել բացառապես անձին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքի բնույթի, ծանրության աստիճանի, ինչպես նաև դրա կատարման համար օրենքով նախատեսված պատժի խստության վրա:
Մեղադրյալի՝ ազատության մեջ հայտնվելու դեպքում վերջինիս կողմից հանցանք կատարելու հավանականությունը Դատարանը պայմանավորել է մեղադրյալ Խաչատուր Զոհրաբյանի կողմից նախկինում հանցագործության կատարման համար դատվածություն ունենալու հանգամանքով:
Այս մասով գտնում եմ, որ նախկինում հակաօրինական վարքագիծ դրսևորած լինելու վերաբերյալ տվյալները չեն կարող անվերջ վկայել «նոր հանցանք» կատարելու բարձր հավանականության մասին: Այդ ռիսկերը քրեական գործի քննության ողջ ընթացքում չեն կարող ունենալ նույն ինտենսիվությունը և գործի քննությանը զուգահեռ նվազում են (այս դեպքում պետք է հաշվի առնել այն հանգամանքը, որ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ արդեն իսկ գտնվում է Դատարանի վարույթում, ինչպես նաև Դատարանում արդեն իսկ հետազոտվել են քրեական վարույթով առկա գրավոր ապացույցները):
Վերոգրյալի հետ մեկտեղ կարող եմ արձանագրել, որ սույն գործով դատական նիստերի հետաձգման հիմնական պատճառը տուժողի կողմից՝ դատական նիստերին չներակայանալն է:
Հիմքում ունենալով վերոգրյալը ողջամիտ կարծիք կամ ենթադրություն է առաջանում առ այն, որ տուժողը կորցրել է հետաքրքրությունը քրեական գործի վերաբերյալ, որը փարատվում է վերջինիս դատական նիստերին պարբերաբար անհարգելի չներկայանալու հանգամանքով:
Ինչ վերաբերում է Խ.Զոհրաբյանի դատական նիստերին չներկայանալու հանգամանքին, ապա կարող եմ փաստել, որ մեղադրյաը սույն թվականի օգոստոս ամսից մինչ օրս պատշաճ կերպով ներկայացել է բոլոր դատական նիստերին, որպիսի պայմաններում կարող ենք ողջամտորեն ենթադրել վերջինիս կողմից օրինական վարքագիծ դրսևորելու մասին:
(…)
Հիմք ընդունելով այն հանգամանքը, որ վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց (խափանման միջոց) ընտրելիս առաջնորդվում է «նվազագույնի սկզբունքով», գտնում եմ, որ Դատարանի կողմից առնվազն պետք է ներկայացվեին այնպիսի հիմնավորումներ, որոնք ողջամտորեն կփաստեին մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցի (միջոցների) կիրառմամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պահանջներն ապահովելու անհնարինության մասին (տվյալ դեպքում մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման անհնարինության մասով Դատարանն ըստ էության որևէ հիմնավորում և/կամ վերլուծություն չի ներկայացրել):
(…):


Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
«(...) 3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
Վերաքննիչ դատարանը նախ և առաջ արձանագրում է, որ դատական վարույթում գտնվող գործերով հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու հարցի կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Հարություն Արսենի Ավետիսյանի վերաբերյալ գործով 2025 թվականի փետրվարի 28-ի ԱՐԴ/018/01/23 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(...) Դատաքննության փուլում` խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: (...)»:
Այնուհանդերձ, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ սույն դեպքում հատուկ վերանայման բողոքով մեղադրյալ Խաչատուր Զոհրաբյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով ենթադրյալ հանցանք կատարելու հիմնավոր կասկածի առկայությունը չի վիճարկվել։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…) 2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…)
3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին.
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։
2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են`
1) տնային կալանքը.
2) վարչական հսկողությունը.
3) գրավը.
4) պաշտոնավարման կասեցումը.
5) բացակայելու արգելքը.
6) երաշխավորությունը.
7) դաստիարակչական հսկողությունը.
8) զինվորական հսկողությունը:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
(…)
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները:
5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)»։
Վճռաբեկ դատարանը Տիգրան Պետրոսյանի գործով զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը, իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն, միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա: (...)»:
Վերոգրյալ իրավանորմերից հետևում է, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է խափանման միջոցի կիրառման հիմնավորվածությունը:
Առաջին ատյանի դատարանը, քննարկելով մեղադրյալի կողմից հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման և այն զսպելու անհրաժեշտ քրեադատավարական մեխանիզմի ընտրության հարցն, արձանագրել է, որ շարունակվում է առկա լինել մեղադրյալ Խ.Զոհրաբյանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու իրավաչափության պայմանները (հիմքերը)՝ հաստատված Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի նախորդ որոշումներով, մասնավորապես՝ «Անդրադառնալով մեղադրյալ Խաչատուր Գևորգի Զոհրաբյանի կալանքի հիմքերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք կատարելու կալանավորման հիմքի առկայության մասին վկայում է այն հանգամանքը, որ Խ.Զոհրաբյանը նախկինում՝ դատապարտված է եղել մարդու դեմ ուղղված ծանր հանցագործության կատարման համար (հիմք ձև 8 տեղեկանք) և դատվածությունը մարված չլինելու պարագայում Խ.Զոհրաբյանը՝ ենթադրաբար կատարել է նոր համասեռ արարք:
Ինչ վերաբերում է փախուստի դիմելու կալանքի հիմքի հավանականությանը, Դատարանը գտնում է, որ այն բարձր է, որի մասին, ի թիվս այլոց, հիմք է տալիս ենթադրելու մեղադրյալ Խաչատուր Գևորգի Զոհրաբյանի կողմից վերջինիս մեղսագրվող արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, բացի այդ, մեղադրյալը դեպքից անմիջապես հետո դիմել է փախուստի՝ ինչի մասին վկայում է այն փաստը, որ Խ. Զոհրաբյանը վարույթ իրականացնող մարմնի կողմից միայն երկու ամիս հետո է հայտնաբերվել և ձերբակալվել։ Դատարանը գտնում է, որ հիշյալ հանգամանքները իրենց համակցությամբ մեծացնում են հավանականությունը, որ մեղադրյալը ազատության մեջ մնալու պայմաններում կարող է դիմել փախուստի:»։
Այս առումով Դատարանն ընդգծել է, որ մեղադրյալի քրեադատավարական պարտականությունն է նաև պատշաճ ծանուցված լինելու պայմաններում ներկայանալ դատական նիստերին, սակայն հիշյալ գործի շրջանակներում՝ մեղադրյալ Խ.Զոհրաբյանը, նույնիսկ կալանավայրում գտնվելու պարագայում, խոչընդոտում է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ուղեկցող գումարտակի աշխատանքը, հրաժարվում է ներկայանալ դատական նիստերին: Հետևաբար, առկա է հիմնավոր մտավախություն առ այն, որ մեղադրյալը, մնալով ազատության մեջ, կշարունակի խոչընդոտել վարույթի բնականոն ընթացքը՝ դրսևորելով ոչ պատշաճ վարքագիծ:
Վերաքննիչ դատարանը, հատուկ վերանայման բողոքում նշված հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում, վերը շարադրված իրավանորմերի, իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով դատական վարույթում առկա նյութերն, Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ կատարված եզրահանգումները, գտնում է, որ դրանք իրավաչափ են, բխում են ներկայացված նյութերի համակողմանի ուսումնասիրությունից և վերաբերելի իրավակարգավորումների էությունից։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու, այդ թվում՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու, հանցանք կատարելու և փախուստի դիմելու հավանականությունը շարունակում է առկա լինել:
Վերաքննիչ դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները.
- քրեական վարույթով դեռևս հետազոտված չեն բոլոր ապացույցներն, այդ թվում՝ հարցաքննված չեն դատակոչված բոլոր անձինք,
- մեղադրյալը նախկինում դատապարտված է եղել մարդու դեմ ուղղված ծանր հանցագործության կատարման համար և դատվածությունը մարված չլինելու պարագայում ենթադրաբար կատարել է նոր համասեռ արարք,
- մեղադրյալը դեպքից անմիջապես հետո դիմել է փախուստի՝ չներկայանալով իր բնակության վայր, իսկ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից հայտնաբերվել և ձերբակալվել է միայն երկու ամիս հետո։
- Խաչատուր Զոհրաբյանին մեղսագրվող հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանն, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, ենթադրյալ հանցանքի կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը, մասնավորապես վերջինին մեղսագրվում է առողջության դեմ ուղղված ծանր հանցանգործության կատարում, որի համար նախատեսված է բացառապես ազատազրկման ձևով պատիժ՝ հինգից տասը տարի ժամկետով:
Հարկ է փաստել, որ Վահագն Պողոսյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել առ այն, որ «(…) Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (…)»:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանա¬գրում է, որ թեև միայն հանցագործության ծանրության աստիճանը չի կարող ինքնին հիմնավորել ազատությունից զրկելու անհրա¬ժեշտությունը, սակայն մեղադրյալին վերագրվող հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանն ունեն էական նշանակություն նրա հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում:
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, միաժամանակ համակցության մեջ թույլ են տալիս ողջամիտ դատողություն անելու այն մասին, որ վարույթի տվյալ փուլում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխել հնարավոր է միայն վերջինի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց շարունակաբար կիրառելու միջոցով:
Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները և առաջնորդվելով նվազագույնի սկզբունքով, եզրահանգում է, որ գործում առկա են փաստական տվյալներ, որոնք բավարար են հիմնավորելու մեղադրյալին տվյալ փուլում անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը և առկա չէ այնպիսի հանգամանք, որի դեպքում կհիմնավորվի առավել մեղմ խափանման միջոց կիրառելու կամ կալանքի շարունակական կիրառումն անթույլատրելի ճանաչելու անհրաժեշտությունը։
Միաժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ կոնկրետ դեպքում, այլընտրանքային խափանման միջոցները բավարար չեն հետապնդող նպատակին հասնելու համար և ի զորու չեն հակակշռելու մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը՝ հնարավորություն տալով ապահովելու նրա անձնական ազատության իրավունքի և վերջինիս մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել նաև, որ մեղադրյալին սպառնացող հնարավոր պատժի համատեքստում վերջինի նկատմամբ կալանք խափանման միջոցի կիրառումն այս փուլում անհամաչափ չի կարող համարվել, և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն է տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անելու անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության մասին։
Բացի դա՝ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Վահագն Պողոսյանի գործով կայացված նախադեպային որոշմամբ գտել է, որ մինչև մեկ տարի ժամկետով ազատազրկում նախատեսող և ավելի բարձր հանրային վտանգավորությամբ օժտված, այդ թվում՝ առանձնապես ծանր հանցագործությունների համար մեղադրվող անձանց ազատությունից զրկելու իրավական հիմքերի առկայությունը փաստելու համար չեն կարող սահմանվել նույնանման չափորոշիչներ:
Քննարկելով հատուկ վերանայման բողոքում նշված դիտարկումը՝ կապված տուժողի կողմից դատական նիստերին չներակայանալու հետ՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ, ըստ Առաջին ատյանի դատարանի, միջոցներ են ձեռնարկվել տուժողի ներկայությունը դատական նիստին ապահովելու համար, սակայն ամեն դեպքում, հաշվի առնելով մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հիմք հանդիսացող քրեադատավարական պայմանների առկայությունը, տուժողի վարքագիծը չի կարող կոնկրետ դեպքում հիմք հանդիսանալ Խաչատուր Զոհրաբյանի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառումն անթույլատրելի ճանաչելու համար։
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, ուստի մեղադրյալ Խաչատուր Գևորգի Զոհրաբյանի պաշտպան Էդիկ Աղաբեկյանի հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը՝ թողնել անփոփոխ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-116-րդ, 299-րդ, 355-356-րդ, 359-րդ, 392-393-րդ, 395-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 20-ի ԵԴ1/3428/01/24 որոշումը թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնհինգօրյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ ԼՈւՍԻՆԵ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ