ԵԴ1/3400/01/24





ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«06» դեկտեմբերի 2024թ․ ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)՝ նախագահությամբ դատավոր Գնել Գասպարյանի, համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կիրառմամբ, գրավոր ընթացակարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝
Մերուժան Ֆրունզեյի Ալահվերդյանի՝ (ծնված՝ 13.04.1967թ., ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված և բնակվող՝ ՀՀ, ք.Երևան, Շարուրի փ., 19շ․, 39 բն․ հասցեում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի դեկտեմբերի 08-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Վ.Բաղդասարյանը կազմել է թիվ 60514823 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը: (հատոր 1-ին գ.թ. 8-9)
2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Բ․Ղազինյանի որոշմամբ Մերուժան Ֆրունզեյի Ալահվերդյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում: (հատոր 1-ին գ.թ. 81)
2024 թվականի նոյեմբերի 08-ին Մերուժան Ֆրունզեյի Ալահվերդյանի նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը: (հատոր 1-ին գ.թ. 83)
2024 թվականի նոյեմբերի 15-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը: (հատոր 1-ին գ.թ. 121-128)
2024 թվականի նոյեմբերի 15-ին կազմվել է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու վերաբերյալ արձանագրությունը: (հատոր 1-ին գ.թ. 129)
2024 թվականի նոյեմբերի 19-ին Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Բ․Ղազինյանի որոշմամբ հաստատվել է մեղադրական եզրակացությունը: (հատոր 2-րդ գ.թ. 4)
Նույն օրը քրեական վարույթը մուտք է եղել դատարան և թիվ ԵԴ1/3400/01/24 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Գ.Գասպարյանին: (հատոր 2-րդ գ.թ. 1-2)
2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ հարուցելու մասին:(հատոր 2-րդ գ.թ. 5-6)
1.1 Մերուժան Ֆրունզեյի Ալահվերդյանը մեղադրվում է «ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, մեղավորությամբ կատարված հանրորեն վտանգավոր այն արարքի կատարման համար, որ նա, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության ծառայողի կողմից 2022 թվականի օգոստոսի 19-ին կայացված՝ վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2215039738 որոշմամբ ենթարկված լինելով վարչական պատասխանատվության՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով զրկելու ձևով, պատշաճ ծանուցված և տեղեկացված լինելով այդ մասին, 2023 թվականի մայիսի 10-ին ժամը 13:00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Աբելյան փողու ցում վա րել է Տոյոտա մակնիշի 879 CG 61 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից նույն օրը կազմված վարչական վերաբերյալ թիվ 8180253564 արձանագրությամբ:
Այսինքն՝ Մերուժան Ֆրունզեյի Ալահվերդյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով։»:
2. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու հիմքերը.
Հետազոտելով թիվ 60514823 քրեական վարույթը Դատարանն արձանագրել է, որ մեղադրյալ Մերուժան Ֆրունզեյի Ալահվերդյանը, ով հանդիսանում է առաջին անգամ հանցանք կատարած անձ, չի վիճարկում ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին դասվող իրեն մեղսագրված արարքի փաստական հիմքը և իրավական գնահատականը, համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կիրառման վերաբերյալ համաձայություն է տվել կամավոր և պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո:
Միևնույն ժամանակ մեղադրական եզրակացությանը կից արձանագրությունից հետևում է, որ մեղադրյալի միջնորդությամբ քննիչի կողմից կազմվել է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կիրառման վերաբերյալ արձանագրություն, որը ստորագրվել է մեղադրյալի և նրա պաշտպան Ս.Սեդոյանի կողմից:
Արձանագրելով, որ մեղադրյալը չափահաս է, մեղադրվում է մասնավոր շահերին անմիջականորեն վնաս չպատճառած, եզակի հանցագործության դեպքի կատարման մեջ, մեղսագրված արարքի համար պատիժ է նախատեսված նաև տուգանքի ձևով և դրա հիման վրա գույքային հայց հարուցված չէ, ինչպես նաև առկա չեն համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի դեմ հանրային մեղադրողի և մեղադրյալի առարկություններ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.6-րդ հոդվածով սահմանված ընթացակարգը պահպանված է՝ Դատարանը 22.11.2024թ. որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3400/01/24 քրեական վարույթը ստանձնելու և համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ հարուցելու մասին:
3. Դատարանի պատճառաբանությունը և եզրահանգումները.
Դատարանը, հաշվի առնելով, որ առկա չեն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.8-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթը դադարեցնելու հիմքերը, հաստատված է համարում Մերուժան Ֆրունզեյի Ալահվերդյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասին դրանց համապատասխանությունը, ինչպես նաև գտնում է, որ սույն քրեական գործով անհրաժեշտ է կայացնել մեղադրական դատավճիռ՝ մեղադրյալ Մերուժան Ֆրունզեյի Ալահվերդյանին մեղավոր ճանաչելով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելով տուգանքի ձևով:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Մերուժան Ֆրունզեյի Ալահվերդյանի կատարած հանցագործության համար պատասխանատվության և պատժի հարցերին` Դատարանը եկավ հետևյալ եզրահանգման.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ և 7-րդ կետերի համաձայն՝
«6) ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները, անձի կողմից իր ակտիվների ներդրմամբ (տրամադրմամբ) այլ անձանց գործունեությունից ստացված եկամուտը (շահաբաժինը, տոկոսը, ռոյալթին, վարձակալական վճարը): Ամսական եկամուտը հաշվարկելիս հաշվի չեն առնվում դրանց համար վճարվող հարկերը, տուրքերը կամ այլ վճարներ.
7) նվազագույն աշխատավարձ՝ «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքով սահմանված նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափը.»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1.Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տուգանքը դրամական տուժանք է, որը նշանակվում է սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում և չափերով:
(...)
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։
(...)
5. Հանցանք կատարած անձի եկամտի բացակայության կամ դրա չափը պարզելու անհնարինության դեպքում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով, եթե հանցանք կատարած անձի եկամուտն առաջացել է հանցանքն ավարտվելուց հետո։ Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից:(...)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝
«Ավարտված կամ չավարտված հանցագործություններով համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի դեպքում նշանակվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված տուգանքի նվազագույն չափը՝ առանց լրացուցիչ պատիժ և անվտանգության միջոց նշանակելու»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.9-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի արդյունքով դատարանը գրավոր ընթացակարգով կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով` հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
(...)
3. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս դատարանը նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի վերաբերելի դրույթները:
(...)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(...)
Ավարտված կամ չավարտված հանցագործություններով համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի դեպքում նշանակվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված տուգանքի նվազագույն չափը՝ առանց լրացուցիչ պատիժ և անվտանգության միջոց նշանակելու:
(...)»:
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը (…)» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Գոռ Գագիկի Ավետիսյանի և Արմեն Իշխանի Հովակիմյանի գործով 2010թ. նոյեմբերի 5–ին կայացված թիվ ԵԱՔԴ/0164/01/09 որոշման մեջ անդրադառնալով նշանակվող պատժի արդարացիության պահանջին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ՝ «(…) հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները և, ելնելով քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից, ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու, նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Հետևաբար, ակնհայտ մեղմ կամ ակնհայտ խիստ լինելու պատճառով անարդարացի կլինի այնպիսի պատիժը, որը նշանակվել է առանց պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանման»:
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Մերուժան Ֆրունզեյի Ալահվերդյանին մեղսագրվող արարքի համար տուգանքի ձևով նախատեսված պատժի նվազագույն չափը կազմում է հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկը, իսկ մեղադրյալի աշխատանքի վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն, ուստի Դատարանը գտնում է, որ Մերուժան Ֆրունզեյի Ալահվերդյանի նկատմամբ տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելիս որպես ելակետ պետք է ընդունել նրա կողմից հանցանք կատարելու պահին գործող Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափը, այսինքն՝ 75.000 (յոթանասունհիգ հազար) ՀՀ դրամը, որպիսի պայմաններում նրա նկատմամբ տուգանքի ձևով նշանակվելիք պատժաչափը կազմում է 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ:
Անդրադառնալով տուգանքի ձևով նշանակված պատժի կատարման կարգին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն՝
«Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (...)»:
Վերոհիշյալի լույսի ներքո նկատի ունենալով մեղադրյալի գույքային դրությունը, Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է նշանակվող տուգանքի վճարումը թույլատրել կատարել 12 (տասներկու) ամսվա ընթացքում յուրաքանչյուր ամիս նվազագույնը 31.250 (երեսունմեկ հազար երկու հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ վճարումներով:
Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, մինչև դատավճռի ուժի մեջ մտնելն այն պետք է թողնել անփոփոխ, որից հետո՝ վերացնել:
Ինչ վերաբերում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերին, ապա Դատարանն արձանագրում է, որ դրանք, համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու դեպքում, համաձայն՝ նույն օրենսգրքի 464.9-րդ հոդվածի 4-րդ մասի՝ մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
Դատարանը գտնում է նաև, որ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված և քրեական վարույթին կցված փաստաթղթերը պետք է պահել քրեական գործում՝ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 167-րդ, 276-րդ, 347-350-րդ և 464.6-464.10-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը.

Վ Ճ Ռ Ե Ց

1. Մեղադրյալ Մերուժան Ֆրունզեյի Ալահվերդյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով:
2. Մեղադրյալ Մերուժան Ֆրունզեյի Ալահվերդյանին թույլատրել դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո տուգանքը՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը, վճարել պետական բյուջե 12 (տասներկու) ամսվա ընթացքում՝ ամսեկան նվազագույնը 31.250 (երեսունմեկ հազար երկու հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով վճարումներով:
3. Մեղադրյալ Մերուժան Ֆրունզեյի Ալահվերդյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
4. Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
5. Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով և 377-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերով:



ԴԱՏԱՎՈՐ Գ.ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ