ԵԴ1/3388/01/24






Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«10» փետրվարի 2025 թվական քաղաք Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ`
ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` ԳՈՀԱՐ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ ՌՈԲԵՐՏ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ ՍԻՐԱՆՈՒՇ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ ՄԻՍԱԿ ՄԿՐՏՉՅԱՆԻ
ՏՈՒԺՈՂ ՀԱԿՈԲ ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ

«Աջափնյակ 1» նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում դատաքննության հատուկ կարգով՝ արագացված վարույթով, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Միսակ Պողոսի Մկրտչյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 4-րդ կետերով (ծնված՝ 10․12․1987թ. Արմավիրի մարզի Վաղարշապատ քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, դատված՝ դատվածությունը չմարված, աշխատել է որպես տաքսու վարորդ, հաշվառված և բնակվել է՝ Արմավիրի մարզ, քաղաք Վաղարշապատ, Միչուրինի փողոց, 44-րդ տուն, ներկայումս գտնվում է ՀՀ ԱՆ «Արմավիր» ՔԿՀ-ում)։

1. Նկարագրական մաս.
2024 թվականի հոկտեմբերի 06-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Արարատի մարզային քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 44131824 քրեական վարույթը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 06-ին Միսակ Պողոսի Մկրտչյանը և Էմիլ Հակոբի Գրիգորյանը ձերբակալվել են։
2024 թվականի հոկտեմբերի 07-ին Միսակ Պողոսի Մկրտչյանի և Էմիլ Հակոբի Գրիգորյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 3-րդ կետերով։
2024 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Միսակ Պողոսի Մկրտչյանի և Էմիլ Հակոբի Գրիգորյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը։
2024 թվականի նոյեմբերի 06-ին Միսակ Պողոսի Մկրտչյանի նկատմամբ հանրային նոր քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 4-րդ կետերով։
2024 թվականի նոյեմբերի 18-ին մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան են մուտքագրվել թիվ 44131824 քրեական վարույթի նյութերը։
2024 թվականի նոյեմբերի 19-ին քրեական գործը թիվ ԵԴ1/3388/01/24 համարի ներքո հանձնվել է դատավոր Վ․Ջիվանյանին, որով 2024 թվականի նոյեմբերի 21-ին ստանձնվել է վարույթ և նշանակվել նախնական դատալսումներ։
2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալի և տուժողի փոխադարձ հաշտության հիմքով Էմիլ Հակոբի Գրիգորյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 4-րդ կետերով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և խափանման միջոցը վերացնելու մասին։
2025 թվականի հունվարի 15-ին կիրառվել է արագացված վարույթ և իրականացվել են լրացուցիչ դատալսումներ։

1.1. Մեղադրանքի փաստական նկարագրություն.
Մեղադրյալ Միսակ Պողոսի Մկրտչյան նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն արարքի համար, որ «նա, էմիլ Հակոբի Գրիգորյանի օժանդակությամբ ուրիշի խոշոր չափերի գույքը տեխնիկական միջոցի գործադրմամբ գույքի պահպանման համար նախատեսված սարքավորումը՝ «Թել Սել» տեսակի թիվ 25498 վճարային տերմինալը և դրա պարունակությունը կազմող գումարը՝ վճարային տերմինալը վնասելու եղանակով բացելու և գումարը հափշտակելու դիտավորությամբ, հարթաշուրթի գործադրմամբ կտրել է Երևան քաղաքի Արարատյան փողոցի 82֊րդ հասցում գտնվող մթերային խանութի ապակյա դռան վրա ամրացված կախովի փականը, մուտք գործել ներս և գաղտնի հափշտակել է մթերային խանութի ներսում տեղադրված, Հակոբ Աշոտի Հակոբյանին պատկանող «Թել Սել» տեսակի 360.000 ՀՀ դրամ արժողության թիվ 25498 վճարային տերմինալը, որում եղել է 145.100 ՀՀ դրամ:
Այսպես՝
Միսակ Պողոսի Մկրտչյանը, ուրիշի խոշոր չափերի գույքը գաղտնի հափշտակելու դիտավորությամբ, 2024 թվականի հոկտեմբերի 6-ին՝ ժամը 06:02-ի սահմաններում, իր կողմից վարած «Կիա Ֆորտե» մակնիշի, 37 DW 734 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով ուղևորվել է Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի Արարատյան 82-րդ հասցում գտնվող մթերային խանութի մոտ, որտեղ հարթաշուրթի գործադրմամբ կտրել է մթերային խանութի ապակյա դոան վրա ամրացված կախովի փականը և շրջանցելով գույքի պահպանության համար նախատեսված կառույցը մտել է խանութ, այնտեղից ժամը 06:04-ին միայնակ հափշտակել է Հակոբ Աշոտի Հակոբյանին պատկանող 360.000 ՀՀ դրամ արժողության «Թել Սել» տեսակի թիվ 25498 վճարային տերմինալը, որը տեղադրելով նույն ավտոմեքենայի սրահի հետնամասում՝ իրական հնարավորություն ունենալով հափշտակված գույքն ապօրինաբար տնօրինելու կամ օգտագործելու, տեղափոխել է Երևան-Մասիս ավտոճանապարհի՝ Արարատի մարզի Նորաբաց բնակավայրին հարող ճանապահահատված, որտեղ՝ «Ճերմակ Երամ» գազալցակայանի մոտ, պատահական հանդիպելով իր նախկին ծանոթ Էմիլ Հակոբի Գրիգորյանին, վերջինիս օժանդակությամբ նպատակ ունենալով տերմինալը վնասելու եղանակով բացել և հափշտակել վճարահաշվարկային տերմինալի պահոցում առկա 145.100 ՀՀ դրամը, Միսակ Մկրտչյանը և Էմիլ Գրիգորյանը երկաթյա մեծ մկրատի և լինգի գործադրմամբ փորձել են գումարի պահպանության և պաշտպանության համար նախատեսված վճարային տերմինալը վնասելով բացել և հափշտակել դրամապահոցներում եղած գումարները՝ պատճառելով Հակոբ Աշոտի Հակոբյանին խոշոր չափերի՝ ընդհանուր 505.100 ՀՀ դրամի գույքային վնաս: Վճարային տերմինալը քանդելու ընթացքում ականատես Ռադիկ Դանիելյանի հաղորդմամբ Միսակ Մկրտչյանը և Էմիլ Գրիգորյանը հայտնաբերվել են ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Մասիսի բաժնի աշխատակիցների կողմից և ձերբակալվել:»։

1.2. Արագացված վարույթի կարգ.
Նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալ Միսակ Մկրտչյանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով և հայտնել է, որ առաջադրված մեղադրանքն իրեն ամբողջությամբ պարզ է և հասկանալի, համաձայն է մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպան Սիրանուշ Հարությունյանի հետ, գիտակցում է արագացված հատուկ կարգով դատական քննություն անցկացնելու բնույթը և հետևանքները։
Դատարանը, քննարկելով միջնորդությունը և գտնելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը և բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։

1.3. Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները, դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները.
Լրացուցիչ դատալսումներում Դատարանը հետազոտել է հետևյալ փաստաթղթերը.
1.3.1. ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված ձև 8 տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Միսակ Մկրտչյանը Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 19․04․2022թ․ դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի (2003թ․ խմբագրությամբ) 38-34-177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով դատապարտվել է 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկման, պատժից ազատվել է 11․07․2023 թվականին։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 8-9/

1.3.2. Էջմիածին քաղաքի Վիլյամ Սարոյան փողոցի լիազորի կողմից տրված բնութագիրը և տեղեկանքը, համաձայն որոնց՝ Միսակ Պողոսի Մկրտչյանը բնակվում է ք․Էջմիածին, Միչուրինի (Վ․Սարգսյան) 44 տանը, բնութագրվում է դրական։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

2. Պատճառաբանական մաս.
2.1. Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Միսակ Պողոսի Մկրտչյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Միսակ Պողոսի Մկրտչյանին վերագրված արարքն ապացուցված է, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 4-րդ կետերով նախատեսված հանցանքի հատկանիշներին:
2.2. Անդրադառնալով մեղադրյալ Միսակ Պողոսի Մկրտչյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 4-րդ կետերով կատարված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցին` Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով պատիժ է նախատեսվում տուգանք` քսանապատիկից հիսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներ՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր յոթանասուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում` երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալ Միսակ Պողոսի Մկրտչյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյո՞ք Միսակ Պողոսի Մկրտչյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) Միսակ Պողոսի Մկրտչյանը ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Միսակ Պողոսի Մկրտչյանի նկատմամբ.
դ) Միսակ Պողոսի Մկրտչյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
2.2.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(․․․)
10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը,
(․․․)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք:»:
Տվյալ դեպքում Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետը՝ որպես Միսակ Պողոսի Մկրտչյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում խոստովանական ցուցմունք տալով հանցագործությունը բացահայտելուն աջակցելը։ Բացի այդ, Դատարանը հաշվի է առնում նաև առաջադրված մեղադրանքում իրեն ամբողջությամբ մեղավոր ճանաչելը և զղջալը (տե՛ս Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշում):
2.2.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանն արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս պետք է նշանակի պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։
2.2.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(…):»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ քրեական գործով արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…): Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»: (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39-րդ կետը)
Անդրադառնալով արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ քրեական գործով որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-15-րդ կետերը):
Վկայակոչված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում անդրադառնալով Միսակ Պողոսի Մկրտչյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելուն՝ Դատարանը հիմք է ընդունում հետևյալ հանգամանքները.
- մեղադրյալ Միսակ Պողոսի Մկրտչյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 4-րդ կետերով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված է սեփականության դեմ ուղղված միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն,
- ենթադրյալ հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը՝ չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը,
- նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող սույն դատավճռի 2.2.1 կետում նշված հանգամանքները,
- հանցանք կատարելու ռեցիդիվը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար:
(․․․)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցանքների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկինում նշանակված պատիժը բավարար չի եղել անձի վերասոցիալականացման համար, ինչպես նաև նոր հանցանքի բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները:
1.1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում նշանակվում է ազատազրկում կամ ցմահ ազատազրկում պատժատեսակը, եթե կատարված հանցանքի համար պատասխանատվություն նախատեսող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված են այդ պատժատեսակները:
2. Եթե դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ հանցանք, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը կամ չափը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի առավելագույն ժամկետի կամ չափի երկու երրորդից: Ցանկացած դեպքում նշանակվող պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն ժամկետից կամ չափից:
(․․․)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 93-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1․ Անձը դատվածություն ունեցող է համարվում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատվածության մարման կամ վերացման պահը: Դատվածության վերացման համար հիմք են համաներման մասին օրենքը, ինչպես նաև արարքի ապաքրեականացումը:
2. Դատվածությունը, սույն օրենսգրքին համապատասխան, հաշվի է առնվում հանցագործության ռեցիդիվի դեպքում, պատիժ նշանակելիս, քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելիս:
(․․․)
5. Դատվածությունը մարվում է՝
1) սույն օրենսգրքի 84-րդ, 85-րդ, 88-րդ, 89-րդ հոդվածներով սահմանված պատժից ազատվելու, ինչպես նաև 86-րդ հոդվածով սահմանված կարգով պատժի կատարումը հետաձգելու դեպքերում՝ փորձաշրջանն ավարտվելուց հետո,
2) ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատժի դատապարտված անձի նկատմամբ՝ պատիժը կատարելուց հետո,
3) առավելագույնը 2 տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտված անձի նկատմամբ՝ պատժի կրումը ավարտվելուց 1 տարի հետո,
4) առավելագույնը 5 տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտված անձի նկատմամբ՝ պատժի կրումը ավարտվելուց 3 տարի հետո,
(․․․)»։
Դատարանն արձանագրում է, որ Միսակ Մկրտչյանը Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 19․04․2022թ․ դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի (2003թ․ խմբագրությամբ) 38-34-177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով դատապարտվել է 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկման՝ պատժից ազատվել է 11․07․2023 թվականին, և դատվածությունը մարված չլինելու պայմաններում՝ սույն գործով մեղսագրվում է դիտավորյալ հանցանքը, որը կատարել է 2024 թվականի հոկտեմբերի 6-ին։ Այսինքն՝ առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ։
Հետևաբար, Միսակ Մկրտչյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ հանգամանքները, և կիրառելով ռեցիդիվի առկայության և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում օրենքով սահմանված պատժատեսակի և պատժաչափերի սահմանափակումները, գտնում է, որ մեղադրյալ Միսակ Պողոսի Մկրտչյանի նկատմամբ պետք է նշանակել նրան վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատիժ՝ 3 տարի 4 ամիս ժամկետով։
2.2.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Միսակ Պողոսի Մկրտչյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ վերջինս, դատվածություն ունենալով հափշտակություն կատարելու համար, կրկին կատարել է նույնասեռ հանցանք, այսինքն՝ ազատազրկման ձևով կրած պատիժը բավարար չի եղել մեղադրյալին ուղղելու համար, հետևապես նշանակվող ազատազրկման ձևով պատիժը փաստացի չկիրառելու պայմաններում պատժի նպատակների իրագործումը հնարավոր չէ:
2.3. Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը, հաշվի առնելով, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվում է ազատազրկման ձևով պատիժ, ինչպես նաև չի վերացել կիրառված խափանման միջոցի հիմքը, կարծում է, որ Միսակ Պողոսի Մկրտչյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը՝ մեղադրյալի հետագա պատշաճ վարքագիծն և պատժի կատարումն ապահովելու համար։
2.4. Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատական ակտն ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված «Տել-Սել» տեսակի տերմինալը պետք է թողնել Հակոբ Հակոբյանի տնօրինմանը, «Կիա Ֆորտե» մակնիշի 37 DW 734 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան՝ թողնել Արեգ Հարությունյանի տնօրինմանը, իսկ մեկական մուրճը, հարթաշուրթը, լոմիկը, երկաթե մկրատը, 2 պտուտակահանը, 2 արհեստագործական բանալին, 1 ամառային գլխարկը և կողպեքի մասը՝ ոչնչացնել։
2.5. Գործով գույքային հայց, վարութային ծախսեր չկան, հետևաբար այդ հարցերը Դատարանը չի քննարկում։
2.6. Նախաքննության ընթացքում մեղադրյալի գույքի արգելադրում չի կիրառվել, և դատավճիռ կայացնելիս հիմքեր չկան դրա կիրառման համար։
2.7. Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո մյուս ապացույց ճանաչված փաստաթղթերը պետք է թողնել քրեական գործի նյութերում։
2.8. Սույն դատական ակտը կայացնելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-րդ, 33-րդ, 99-100-րդ, 347-350-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով։

3. Եզրափակիչ մաս.
Ելնելով վերոգրյալից` Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Միսակ Պողոսի Մկրտչյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 4-րդ կետերով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ ազատազրկում 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով։
Պատժի սկիզբը հաշվել 2024 թվականի հոկտեմբերի 06-ից։
Միսակ Պողոսի Մկրտչյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` կալանքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատական ակտն ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված «Տել-Սել» տեսակի տերմինալը թողնել Հակոբ Հակոբյանի տնօրինմանը, «Կիա Ֆորտե» մակնիշի 37 DW 734 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան թողնել Արեգ Հարությունյանի տնօրինմանը, իսկ մեկական մուրճը, հարթաշուրթը, լոմիկը, երկաթե մկրատը, 2 պտուտակահանը, 2 արհեստագործական բանալին, 1 ամառային գլխարկը և կողպեքի մասը՝ ոչնչացնել։
Դատական ակտն ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով մյուս ապացույցները թողնել քրեական գործի նյութերում։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում (դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով):


ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆ