Գործ ԵԴ1/3374/01/24





Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ

նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Լ.ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
հանրային մեղադրող Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
պաշտպան Մ.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆԻ
մեղադրյալ Վ.ԱՎԴԱԼՅԱՆԻ

2025 թվականի մարտի 05-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, դատաքննության հատուկ կարգի՝ արագացված վարույթի կիրառմամբ, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝
Վազգեն Գևորգի Ավդալյանի՝ ծնված 19.07.2001 թվականին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, չամուսնացած, խնամքին ոչ ոք, չի աշխատում, միջնակարգ կրթությամբ, չդատապարտված, հաշվառված և բնակվող՝ ք.Երևան, Սարիթաղ 10 շարք, 19 տուն հասցեում, որպես խափանման միջոցներ համակցված կիրառված են տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1.1 2024 թվականի մայիսի 30-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 10144424 քրեական վարույթը /հատոր 1-ին, գ.թ. 1/:
1.2 Նույն օրը ձերբակալվել է Վազգեն Ավդալյանը /հատոր 1-ին, գ.թ. 7/:
1.3 2024 թվականի մայիսի 30-ին որոշում է կայացվել հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիմքով Վ.Ավդալյանին ձերբակալելու մասին /հատոր 1-ին, գ.թ. 19-20/:
1.4 2024 թվականի մայիսի 31-ին արձանագրություն է կազմվել թիվ 10144424 քրեական վարույթը նախաձեռնելու վերաբերյալ արձանագրությունում փոփոխություն կատարելու վերաբերյալ /հատոր 1-ին, գ.թ. 47/:
1.5 2024 թվականի մայիսի 31-ին Վազգեն Գևորգի Ավդալյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և նույն օրը նրան մեղադրանք է ներկայացվել /հատոր 1-ին, գ.թ. 56-61/:
1.6 2024 թվականի հունիսի 01-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 10144424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Վ.Ավդալյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ համակցված կիրառել տնային կալանք և 2.000.000 /երկու միլիոն/ ՀՀ դրամ չափով գրավ /հատոր 1-ին, գ.թ. 84-100/։
1.7 Նույն օրը վարույթն իրականացնող քննիչի կողմից որոշում է կայացվել մեղադրյալ Վ.Ավդալյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառել նաև բացակայելու արգելքը /հատոր 1-ին, գ.թ. 102-104/։
1.8 2024 թվականի հուլիսի 30-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Վ.Ավդալյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին /հատոր 1-ին, գ.թ. 210-221/։
1.9 2024 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Վազգեն Գևորգի Ավդալյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և հաջորդ օրը նրան մեղադրանք է ներկայացվել /հատոր 2-րդ, գ.թ. 16-19, 21-24/:
1.10 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Վ.Ավդալյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին /հատոր 2-րդ, գ.թ. 61-73/։
1.11 2024 թվականի նոյեմբերի 12-ին որոշում է կայացվել թիվ 10144424 քրեական վարույթից Վազգեն Գևորգի Ավդալյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով վարույթն առանձնացնելու և դրան թիվ 10822324 համարը շնորհելու մասին /հատոր 2-րդ, գ.թ. 94-96/:
1.12 2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին կազմվել է թիվ 10822324 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը /հատոր 2-րդ, գ.թ. 101-116/։
1.13 2024 թվականի նոյեմբերի 15-ին որոշում է կայացվել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին։
1.14 2024 թվականի նոյեմբերի 15-ին թիվ 10822324 քրեական գործը մուտք է եղել դատարան, էլեկտրոնային եղանակով նույն օրը թիվ ԵԴ1/3374/01/24 համարի ներքո մակագրվել և 2024 թվականի նոյեմբերի 18-ին հանձնվել է դատավոր Ս.Յուզբաշյանին։
1.15 2024 թվականի նոյեմբերի 18-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
1.16 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Վազգեն Գևորգի Ավդալյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը 3 /երեք/ ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի մարտի 01-ը երկարաձգելու, իսկ բացակայելու արգելքը և 2.000.000 /երկու միլիոն/ ՀՀ դրամ գումարի չափով գրավը՝ անփոփոխ թողնելու մասին:
1.17 2025 թվականի փետրվարի 28-ին որոշում է կայացվել Վազգեն Գևորգի Ավդալյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքի ժամկետը 1 /մեկ/ ամիս ժամկետով մինչև 2025 թվականի ապրիլի 01-ը երկարաձգելու մասին:

2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2.1 Վազգեն Գևորգի Ավդալյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրանք է ներկայացվել պատժի սպառնալիքով արգելված, մեղավորությամբ կատարված այն արարքի կատարման համար, որ նա, «խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի՝ «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, քրեական վարույթով դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, իրացնելու նպատակով, և յուրաքանչյուր փաթեթը տեղադրելու և դրա դիմաց 2.329 ՀՀ դրամին համարժեք 6 ԱՄՆ դոլլար ստանալու շահադիտական դրդումներով ապօրինի ձեռք է բերել և ապօրինի պահել թվով 20 կարմիր և կանաչ կպչուն ժապավեններով փաթեթավորված «Մարիխուանա» և «Տետրահիդրոկանաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի թմրամիջոցներով փաթեթներ, որոնցից թվով 5 հատ կանաչ գույնի էլեկտրամեկուսիչ կպչուն ժապավենի փաթեթներում փաթեթավորված, ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածի 81-րդ կետով սահմանված զգալի չափերի՝ 4,03 գրամ ընդհանուր քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը, հայտնաբերվել և վերցվել են Վ.Ավդալյանի հագին եղած ջինսե տաբատի աջ գրպանից 2024 թվականի մայիսի 30-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության աշխատակիցների կողմից՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Մաշտոցի բաժնում կատարված անձնական խուզարկությամբ: Վ.Ավդալյանի կողմից ապօրինի պահված թմրամիջոցներով թվով 3 հատ փաթեթներում առկա մեկական կարմիր գույնի էլեկտրամեկուսիչ կպչուն ժապավեններով փաթեթներում փաթեթավորված, ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածի 81-րդ կետով սահմանված զգալի չափերի՝ 1,21 գրամ ընդհանուր քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցներից թվով 2-ը հայտնաբերվել և վերցվել են վերջինիս կողմից տեղադրված Երևան քաղաքի Մելքումով փողոցի 3-րդ հասցեի դիմացի ճանապարհահատվածին կից բուսական կանաչապատ տարածքից, Երևան քաղաքի Մելքումով փողոցի 45-րդ շենքի բակային հատվածի փողոցի և բակի հատման հատվածից, իսկ թվով 1 հատ փաթեթներում առկա կարմիր գույնի էլեկտրամեկուսիչ կպչուն ժապավենով փաթեթում փաթեթավորված «Մարիխուանա» տեսակի թմրանյութը, որը վերջինս ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակիցների ներկայությամբ դեն էր նետել, հայտնաբերվել և վերցվել է Երևան քաղաքի Դավթաշեն 4-րդ թաղամասի 3-րդ և 4-րդ շենքերի բակային հատվածից՝ 2024 թվականի մայիսի 30-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Հ.Սաֆարյանի կողմից կատարված դեպքի վայրի զննությամբ, թվով 11 հատ կարմիր գույնի կպչուն ժապավեններով փաթեթներում փաթեթավորված, ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածի 81-րդ կետով սահմանված զգալի չափերի՝ 4,65 գրամ ընդհանուր քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը, հայտնաբերվել և վերցվել են Վազգեն Ավդալյանի կողմից շահագործված «Օպել» մակնիշի, 89 AV 009 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի ձեռքի արգելակի բռնակի մոտից, իսկ թվով 1 հատ թղթե փաթեթում փաթեթավորված, ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածի 77-րդ կետով սահմանված՝ 0,33 գրամ ընդհանուր քաշով «Տետրահիդրոկանաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի թմրամիջոցը, հայտնաբերվել և վերցվել են նույն ավտոմեքենայի փոխանցման տուփի ներքևի հատվածից»:

3. Արագացված վարույթ.
3.1 Քրեական գործի նախնական դատալսումների փուլում մեղադրյալ Վազգեն Գևորգի Ավդալյանը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ, հայտարարելով, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպան Մ.Մաթևոսյանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
3.2 Հանրային մեղադրող Ա.Հակոբյանն արագացված վարույթ կիրառելու դեմ չի առարկել:
3.3 Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով, որ մեղադրյալը համաձայն է մեղադրանքի հետ, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր և գիտակցում է իր միջնորդության բնույթը ու հետևանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին:

4. Արագացված վարույթով լրացուցիչ դատալսումներ.
4.1 Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվեցին՝ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի ձև 8 տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Վազգեն Գևորգի Ավդալյանը հանդիսանում է չդատապարտված /հատոր 1-ին, գ.թ. 41, դատական նիստի արձանագրություն/:

5. Դատարանի պատճառաբանությունը և եզրահանգումները.
5.1 Առաջադրված մեղադրանքի հետ մեղադրյալ Վազգեն Գևորգի Ավդալյանի համաձայն լինելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է Վազգեն Գևորգի Ավդալյանին վերագրվող արարքի փաստական հանգամանքները, վերջինս կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ինչպես նաև ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ։
5.2 Հաստատված համարելով մեղադրյալ Վազգեն Գևորգի Ավդալյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
5.3 Մեղադրյալ Վազգեն Գևորգի Ավդալյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե Դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Իրացնելու նպատակով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը, առաքելը, տարածելը, գովազդելը կամ դրանք ապօրինի իրացնելը կամ մեկ ուրիշի դրդմամբ՝ նրա համար թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ ապօրինի ձեռք բերելը`
/…/
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է՝
/…/
2) շահադիտական դրդումներով,
/…/
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ չորսից ութ տարի ժամկետով:
/.../»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները:
5.4 Պատիժ նշանակելը քրեական գործով արդարադատության իրականացման վճռական պահն է, որը պետք է դառնա կատարված հանցանքի հասարակական վտանգավորության գնահատման լիարժեք չափանիշ, պատժի ենթարկվող անձին վերասոցիալականացնելու, ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ այլ անձանց կողմից հանցագործությունները կանխելու գործուն միջոց: Արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը պատժի տեսակը և չափը որոշելու բազմաթիվ դրույթների ու չափանիշների հետ մեկտեղ անխզելիորեն կապված է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները հետազոտելու և հաշվի առնելու հետ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածում թվարկված են յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները: Այդ հոդվածի 5-րդ կետի համաձայն՝ քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները հաստատվում են միայն ապացույցների հիման վրա: Ընդ որում, անձի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների գնահատումը յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս հնարավորություն է տալիս դատարանին պատկերացում կազմել հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, բնույթի, ինչպես նաև հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատժի անհատականացման կարևորությունն այն է, որ դա լուրջ երաշխիք է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրականացման համար: Վերոգրյալից հետևում է, որ մեղադրյալի կողմից արագացված վարույթ կիրառելուն համաձայնություն տալու և ներկայացված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու պարագայում առանց որևէ սահմանափակումների պատժաչափի նշանակման հարցում օրենսդիրը արտոնյալ պայմաններ է նախատեսել: Մասնավորապես՝ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից:
5.5 Դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի հոդվածների համապատասխան Վազգեն Գևորգի Ավդալյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս հաշվի է առնում կատարված հանցագործության եղանակը, շարժառիթն ու նպատակը, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության հանգամանքը:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես Վազգեն Գևորգի Ավդալյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է արձանագրում մեղքն ընդունելն ու անկեղծորեն զղջալը, ինչպես նաև նախաքննության ընթացքում վարույթի քննությանն աջակցելը:
Մեղքն ընդունելը որպես մեղմացնող հանգամանք դիտարկելիս Դատարանը հաշվի է առնում արագացված վարույթի կիրառմամբ պայմանավորված մեղադրյալի դիրքորոշումը, ինչպես նաև այդ կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մոտեցումն, ըստ որի՝ «/.../ մեղքն ընդունելը կամ չընդունելն անձի սուբյեկտիվ իրավունքն է, որը նախատեսված և երաշխավորված է ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ և 22-րդ հոդվածներով։ Հետևաբար, մեղքը չընդունելը չի կարող պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվել և հակառակը` մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը ՀՀ քրեական օրենսգրքի շրջանակներում բարենպաստ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող հանգամանք է և կարող է կատարել պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի դեր։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը, որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը, զղջացել է դրա համար։ Մեղքն ընդունելու պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է /.../ (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 01-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27 կետը):
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով, արձանագրում է, որ Վազգեն Գևորգի Ավդալյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ:
Որպես Վազգեն Գևորգի Ավդալյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ է դիտարկում դատապարտված չլինելը և երիտասարդ լինելը:
5.6 Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Գոռ Գագիկի Ավետիսյանի և Արմեն Իշխանի Հովակիմյանի գործով 2010թ. նոյեմբերի 5–ին կայացված թիվ ԵԱՔԴ/0164/01/09 որոշման մեջ անդրադառնալով նշանակվող պատժի արդարացիության պահանջին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ՝ «(…) հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները և, ելնելով քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից, ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու, նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Հետևաբար, ակնհայտ մեղմ կամ ակնհայտ խիստ լինելու պատճառով անարդարացի կլինի այնպիսի պատիժը, որը նշանակվել է առանց պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանման»:
5.7 Դատարանը, հիմք ընդունելով 4.1 և 5.5 կետերում արձանագրված հանգամանքները և ղեկավարվելով 5.3, 5.4 և 5.6 կետերում մեջբերված նորմերով ու իրավական դիրքորոշումներով, գտնում է, որ Վազգեն Գևորգի Ավդալյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 5 /հինգ/ տարի ժամկետով:
5.8 ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու, օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելու, զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակման, ազատության սահմանափակման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ժամկետները հաշվարկվում են ամիսներով և տարիներով: Հանրային աշխատանքների ժամկետը հաշվարկվում է ժամերով: Կարճաժամկետ ազատազրկման ժամկետը հաշվարկվում է օրերով և ամիսներով:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված պատիժները փոխարինելիս կամ գումարելիս, ինչպես նաև պատիժը հաշվակցելիս ժամկետները կարող են հաշվարկվել օրերով:
3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց:
/.../»:
Վերոնշյալի կիրառմամբ Դատարանը գտնում է, որ Վազգեն Գևորգի Ավդալյանի նկատմամբ նշանակված 5 /հինգ/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին անհրաժեշտ է հաշվակցել վերջինիս փաստացի անազատության մեջ գտնվելու՝ 9 /ինը/ ամիս 5 /հինգ/ օր ժամկետը և Վազգեն Գևորգի Ավդալյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 4 /չորս/ տարի 2 /երկու/ ամիս 25 /քսանհինգ/ օր ժամկետով:
5.9 Դատարանն, անդրադառնալով մեղադրյալ Վազգեն Գևորգի Ավդալյանի նկատմամբ նշանակված 4 /չորս/ տարի 2 /երկու/ ամիս 25 /քսանհինգ/ օր ժամկետով ազատազրկման ձևով հիմնական պատիժը կրելու հարցին, արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
/.../
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը»:
Մեջբերված քրեաիրավական նորմը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել հմ.ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում, որոնցով կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ մեղադրյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն Դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջներից է այն, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին:
Սեյրան Կառլենի Աղախանյանի վերաբերյալ 13.09.2013թ. կայացրած թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշմամբ, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ «/.../յուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանն, ի թիվս այլ հանգամանքների (կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցագործության կատարման եղանակ և այլն), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը: Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները: Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագրի և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է արտահայտել «/.../ Հանցագործության կատարման մեջ մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը պարտավոր է գործի նյութերում առկա փաստական տվյալների հիման վրա պատճառաբանել ինչպես պատժի տեսակի և չափի ընտրության, այնպես էլ ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժը կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ իր որոշումը։ Դատական որոշման որակը մեծապես կախված է դրա պատճառաբանական մասից, հետևաբար դատական որոշումները սկզբունքորեն պետք է պատճառաբանված լինեն։ Պատժի տեսակի և չափի ընտրության, ինչպես նաև պատիժը կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները հիմնավորող պատճառների մատնանշումը ոչ միայն ավելի հասկանալի և ընդունելի է դարձնում դատավճիռը վարույթի մասնակիցների համար, այլև՝ բացառում է կամայականությունը։ Նախևառաջ, դա նշանակում է, որ դատավորը պարտավորված է լինում արձագանքել կողմերի ներկայացրած փաստարկներին և մատնանշել տվյալ որոշումը հիմնավորող և իրավաչափ դարձնող փաստարկները։ Եվ երկրորդ` պատշաճ պատճառաբանությունը հասարակությանը թույլ է տալիս հասկանալ, թե ինչպես է գործում դատական համակարգը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ պատիժ սահմանելիս (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39-րդ կետը)։
5.10 Վերոգրյալի հիման վրա, հաշվի առնելով գործի հանգամանքներն ու առանձնահատկությունները, մեղադրյալ Վ.Ավդալյանի անձը, նրան բնութագրող հանգամանքները, նրա սոցիալական դրությունը, հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև 4.1 և 5.5 կետերում արձանագրած հանգամանքները, նաև իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, հաշվի առնելով գործով հաստատված փաստական հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ առկա են Վազգեն Գևորգի Ավդալյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը, վերջինիս ուղղումը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու, ուստի սույն գործով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ մեղադրյալ Վ.Ավդալյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը, որը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
Դատարանը նման եզրահանգման գալիս է հաշվի առնելով կատարված հանցանքի հանրային վտանգավորությունը, արձանագրելով, որ, թեև Վ.Ավդալյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված ծանր հանցանք, սակայն՝ առաջին անգամ: Դատարանը ուշադրության է արժանացնում նաև Վ.Ավդալյանին մեղսագրված հանցագործության առարկայի «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի վտանգավորության և անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանին և արձանագրում է դրա ցածր լինելը՝ նկատի ունենալով օրենսդրությամբ սահմանված նշված թմրամիջոցի չափերի հանգամանքը: Միաժամանակ՝ Դատարանը հաշվի է առնում Վ.Ավդալյանի հոգեբանական վերաբերմունքին իր արարքի նկատմամբ, մասնավորապես՝ նախաքննության ընթացքում վերջինս տվել է մանրամասն ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, որով բացահայտել է դեպքի վայրերը, այդ թվում՝ այն հատվածները, որտեղ տեղադրել է թմրամիջոցները: Հայտնել է իր հեռախոսի գաղտնաբառը, որի արդյունքում վարույթն իրականացնող քննիչը հնարավորություն է ունեցել կատարել Վ.Ավդալյանի բջջային հեռախոսում թվային խուզարկություն ապացուցողական գործողությունը, ինչի արդյունքում ձեռք են բերվել վարույթի համար ապացուցողական նշանակություն ունեցող թվային տվյալներ: Ընդ որում, Դատարանը հատուկ ուշադրություն է հրավիրում այն հանգամանքին, որ թվային խուզարկությունը «Iphone 11 pro» մոդելի հեռախոսում առանց գաղտնաբառի առկայության, որպես կանոն, չի հաջողվում, իսկ սույն դեպքում թվային խուզարկության արդյունքում հայտնաբերված տվյալների և ինքնախոստովանական ցուցմունքների հիման վրա է մեղսագրվել շահադիտական դրդումները: Այլ կերպ՝ մեղադրյալն ակտիվ գործողություններով նախաքննության ընթացքում աջակցել է վարույթի քննությանը: Բացի այդ, Դատարանը հաշվի է առնում Վ.Ավդալյանի անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես՝ երիտասարդ լինելը և նախկինում արատավորված չլինելը:
Վերը նշվածը հաշվի առնելով Դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել նաև մեղադրյալ Վազգեն Ավդալյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով և վերջինիս նկատմամբ 5 /հինգ/ տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելով:
Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ վերը մեջբերված պատճառաբանությունների բացի, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը պայմանավորված է նաև նրանով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 2-րդ մասը նույն հոդվածի 1-ին մասից անջատ նախատեսել է նաև հնարավորություն նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքեր, ի թիվս այլնի, նաև արագացված վարույթի շրջանակներում: Ընդ որում, Դատարանի գնահատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 2-րդ մասում ամրագրված առանձին դեպքերում նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հայեցակարգը պետք է գնահատվի այնպես, որ յուրաքանչյուր դեպքում արագացված կամ համաձայնեցված կամ համագործակցության վարույթի շրջանակներում Դատարանը ոչ թե պետք է հաստատի պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անհրաժեշտությունը, այլ պետք է փաստարկված հերքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի, այդ թվում՝ 2-րդ մասով նախատեսված դրույթների կիրառելիության անհնարինությունը, հակառակ դեպքում օրենսդիրը՝ դատավարական հատուկ կարգի կիրառման դեպքերի համար առանձին չէր սահմանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառելիության հնարավորությունը: Իսկ սույն դեպքում քրեական գործի նյութերում բացակայում են այնպիսի ծանրակշիռ փաստական տվյալներ, որոնց համակցված գնահատման արդյունքում կարելի է եզրահանգել, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը փաստացի չկրելու պայմաններում հնարավոր չի լինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրագործմանը:
Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Վազգեն Ավդալյանի նկատմամբ պետք է սահմանել պարտականություն. առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: Փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը պետք է դրվի ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա:
5.11 Քննության առնելով քրեական գործով որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված 0,33 գրամ հաստատուն չոր քաշով «Տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի և 4,65 գրամ չոր քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցների, 1,21 գրամ հաստատուն չոր քաշով «Մարիխուանա» տեսակի և 4,03 գրամ հաստատուն չոր քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցների ու Վազգեն Գևորգի Ավդալյանին պատկանող «Iphone 11 pro» մոդելի բջջային հեռախոսի տնօրինման հարցը, հաշվի առնելով 1.11 կետում արձանագրվածը, Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո թմրամիջոցները պետք է հանձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժին՝ թիվ 10144424 քրեական վարույթով տնօրինելու նպատակով, իսկ «Iphone 11 pro» մոդելի բջջային հեռախոսը՝ հանձնել Վազգեն Գևորգի Ավդալյանի տնօրինությանը: Ինչ վերաբերվում է որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված լազերային սկավառակների տնօրինմանը՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք պետք է պահել գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
5.12 Քննության առնելով մեղադրյալի նկատմամբ նախնական դատալսումների ընթացքում կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցներ տնային կալանքին, 2.000.000 /երկու միլիոն/ ՀՀ դրամի չափով գրավի և բացակայելու արգելքի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ տնային կալանքը պետք է վերացնել՝ դրա անհրաժեշտությունը վերացած լինելու հիմքով, իսկ Վ.Ավդալյանին՝ ազատել արգելանքից դատական նիստերի դահլիճում: Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո համակցված կիրառված խափանման միջոցներ բացակայելու արգելքը, գրավը և դրանցով պայմանավորված սահմանափակումները պետք է վերացնել, իսկ գրավի գումարը՝ վերադարձնել գրավատուին:
5.13 Դատարանը գտնում է նաև, որ վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4–րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9-րդ, 99-100-րդ, 347-350-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը հոդվածներով, Դատարանը.

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Վազգեն Գևորգի Ավդալյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված արարքում և պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 5 /հինգ/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Վազգեն Գևորգի Ավդալյանի նկատմամբ նշանակված 5 /հինգ/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին հաշվակցել վերջինիս փաստացի անազատության մեջ գտնվելու՝ 9 /ինը/ ամիս 5 /հինգ/ օր ժամանակահատվածը և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 4 /չորս/ տարի 2 /երկու/ ամիս 25 /քսանհինգ/ օր ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կարգով Վազգեն Գևորգի Ավդալյանի նկատմամբ նշանակված 4 /չորս/ տարի 2 /երկու/ ամիս 25 /քսանհինգ/ օր ժամկետով ազատազրկումը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 5 /հինգ/ տարի ժամկետով, որի ընթացքում պարտականություն սահմանել՝ առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: Փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա:
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված թմրամիջոցները հանձնել թիվ 10144424 քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի տնօրինմանը, «Iphone 11 pro» մոդելի բջջային հեռախոսը հանձնել Վազգեն Ավդալյանի տնօրինմանը, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված լազերային սկավառակները պահել գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
Վազգեն Գևորգի Ավդալյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը վերացնել և նրան ազատել արգելանքից դատական նիստերի դահլիճում:
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Վազգեն Գևորգի Ավդալյանի նկատմամբ համակցված կիրառված խափանման միջոցներ՝ բացակայելու արգելը և գրավը, ինչպես նաև դրանցով պայմանավորված սահմանափակումները՝ վերացնել, իսկ գրավի գումարը վերադարձնել գրավատուին:
Վարույթային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆ